wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه:86 شنبه 13 خرداد ماه 1334  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2-تقدیم سؤال از طرف آقای دهستانی

3-بیانات قبل از دستور آقایان: مامقانی- ظهیر‌الاسلام- نبیل‌‌سمیعی

4-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به مصرف موقوفات حضرت عبدالعظیم

5-جواب دو سؤال آقای دکتر ملک‌زاده به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به دانشکده‌های طب و حفظ آثار باستانی

6-تصویب فوریت لایحه استخدام 22 نفر متخصصین آلمانی برای ارتش ارسالی مجلس شورای ملی

7-تصویب لایحه سازمان تعاون کادر نیروهای انتظامی

8-تصویب خبر کمیسیون مشترک راجع برد لایحه تشکیل اداره دعاوی وزارت دارایی

9-تصویب خبر کمیسیون مشترک راجع برد لایحه هزینه‌های دادگستری

10-تصویب لایحه راجع به دانشجویان آموزشگاه‌های نظامی

11-تقدیم عریضه از طرف آقای دکتر بیانی

12-قرائت گزارش شعب راجع به انتخاب کمیسیون تحقیق

13-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه:86

شنبه 13 خرداد ماه 1334

(دوره پنجم اجلاسیه)

 

 

مجلس ساعت نه صبح به ریاست آقای تقی‌زاده تشکیل شد

1-تصویب صورت مجلس

رئیس-صورت مشروح مذاکرات جلسه چهارشنبه 10 خرداد امروز قبل از جلسه توزیع شده است اگر نظری هست آقایان خواهند فرمود (اظهاری نشد) چون ظاهراً نظری نیست تصویب می‌شود اسامی غائبین و دیر‌آمدگان جلسه قبل قرائت می‌شود.

غائبین با اجازه آقایان: لسانی‌. سیف‌افشار‌. هدایت‌. مسعودی‌. سزاوار. دکتر قاسم‌زاده‌. سید محمد‌صادق طباطبایی‌. ظهیر‌الاسلام‌. بوشهری

غائب بی‌اجازه‌: آقای حسن اکبر

رئیس- آقای نبیل‌سمیعی

نبیل‌سمیعی- بنده می‌خواهم عرض کنم که حسن اکبر به وسیله بنده اطلاع داده بودند که چهارشنبه در مسافرت هستند و اشتباهاً جزء غائبین منظور شده است.

رئیس- آقای دهستانی

2-تقدیم سؤال از طرف آقای دهستانی

دهستانی- بنده نسبت به صورت‌جلسه عرضی ندارم سؤالی است از آقای وزیر کشاورزی که به مقام ریاست تقدیم می‌کنم.

رئیس- بله بفرستید چنان که آقایان ورقه را ملاحظه فرمود‌اند امروز سؤالات داریم ولی قبل از سؤالات گویا نطق قبل از دستور هم داریم آقای ممقانی فرمایشی دارید بفرمایید.

3-بیانات قبل از دستور آقایان: مامقانی- ظهیرالاسلام- نبیل‌سمیعی

مامقانی-بنده چند جلسه بود خواستم حرف بزنم موفق نشدم حالا هم برای معالجه عازم اروپا هستم رفقای آذربایجانی از من گله کردند این است که چند کلمه‌ای از وقایع گذشته خدمت آقایان عرض می‌کنم

چند روز قبل راجع به برقراری مستمری درباره فرزندان سمیتقو در مجلس سنا مذاکراتی شد مجلس سنا این پیشنهاد را مستدلاً و موجهاً رد نمود اما مجلس شوری بر‌خلاف نظر مشورتی مجلس سنا آن را تصویب کرد هر چند به مقتضای آیه شریفه (لا‌تزرو وازره وزر اخری) نه اولاد از اعمال بد پدر مسئول و نه پدر از افعال پسر و نه بخشیدن ماهی مبلغ پنج هزار ریال برای یک دولتی که میلیاردها ریال صرف بودجه مملکت می‌کند تأثیری دارد ولی من به نام یک نماینده آذربایجان سؤال می‌کنم آیا در نظر دولت و ملت ایران و نمایندگانشان بین خائن و خادم تفاوتی منظور هست یا نه منتظر بودم یکی از نمایندگان محترم دایر به برقراری مستمری درباره اولاد و پدران و مادران داغدیده چهارصد و پنجاه نفر افسر و نظامی شهداء آذربایجان که در یک روز هنگام طلوع آفتاب با متر الیوز تیر باران شدند پیشنهادی به مجلس تقدیم گردد و‌لیکن این انتظار بی‌نتیجه بود عجب این است که علت برقراری مستمری را چنین بیان نمودند که اولاد سمیتقو ثروتی ندارند و میلیون‌ها اموال غارت شده آذربایجان از دستشان خارج شده اگر بنا بود که دولت به اشخاص فقیر و بی‌بضاعت قطع نظر از خادم و خائن مستمری بدهد تقریباً نه عشر ملت ایران فقیرند چرا به آنها کمکی نمی‌کنند و اگر مقتضیات ایجاب می‌نمود که مساعدتی به آنها بشود بهتر بود این مبلغ را دولت از اعتبار سری خود می‌داد نه این که با شکل قانون در مجلس تصویب بشود و قلوب آذربایجانیان و حتی اکراد میهن‌پرست را جریحه‌دار و وسایل یأس از دولت و مجلس فراهم گردد هرگاه آذربایجانی‌ها از این اقدام مجلس گله و شکایت نمایند چندان مورد ملامت نیستند زیرا آنها حقاً از مجلس شورای ملی و با الخاصه از نمایندگان آذربایجان همچو انتظاری نداشتند. آقای ایلخانی‌زاده نماینده محترم در مجلس شوری که مقام رسمی ملت ایران است به خدمات سمیتقو در جنگ بین‌الملل اول با کشتن مارشیمون اشاره نموده و او را یک مرد خدمتگذار و ناجی آذربایجان معرفی کردند چون تاریخ فلاکت آذربایجان تحریف شده لازم می‌دانم با اطلاعاتی که از فجایع

+++

گذشته دارم به عرض مجلس سنا و ملت ایران برسانم این نکته محل تردید نیست که سمیتقو و برادرش همواره آلت اجرای مقاصد اجانب بوده و در تمام مدت عمر خود بر علیه مصالح ملت و دولت ایران فعالیت می‌کردند و کشتن مارشیمون پیشوای آسوری‌ها که شاید در نظر نماینده محترم از خدمت سمیتقو محسوب می‌گردد اما نتایج فوق‌العاده وخیم و وحشتناکی برای آذربایجان بار آورد و بر طبق گزارشات مرحوم حاجی مهدی خان ساعد‌السلطنه که در آن موقع از طرف دولت مأمور تحقیقات در اطراف این فاجعه خونین بوده هشتاد هزار نفر از اهالی رضائیه و سلماس و خوی و دهات اطراف قربانی این خدمت سمیتقو گردیدند و حالا آن گزارش کجا مدفون شده است معلوم نیست و به طوری این بیچاره‌های بیگناه را قتل عام نموده بودند که تقسیم تر‌که مقتولین ما بین وراث آنها که در خارج از کشور بودند بواسطه معلوم نبودن تقدم و تأخیر فوت پدر بر پسر و بالعکس دچار اشکال گردیده بود نظر سمیتقو از کشتن مارشیمون از میان برداشتن حریف نیرومند خود بود و بهیچ وجه توجهی بمصالح ملت و دولت ایران نداشت و الّا برای مردم بیگناه رستم کشیده آن صفحات چه فرقی داشت یا به دست چریک‌های آسوری قتل عام بشوند و یا به دست اتباع بیرحم سمیتقو نتیجه یکی بود در موقعی که سمیتقو در آذربایجان مشغول کشت و کشتار بود جناب حاجی مخبرالسلطنه هدایت والی آذربایجان بودند مرحوم اسمعیل فرزانه برای من نقل کرد که من رئیس دفتر مرحوم سپهدار نخست‌وزیر بودم تلگراف رمزی از آقای هدایت رسید که در آن تأکید شده بود آقای نخست‌وزیر شخصاً کشف نمایند آقای نخست‌وزیر تلگراف را داد به من و گفت من به تو اطمینان دارم این را کشف کن در آن تلگراف توصیه شده بود که بی‌جهت سرباز و قزاق و مهمات نفرستید با فلان سفارتخانه مذاکره نمایید. اینها است نمونه‌های مختصری از وطن‌پرستی سیمتقو جای حیرت است ایرانی فراموشکار است و همیشه هم ضرر این فراموشکاری خود را دیده است در تاریخ 1297 قمری شیخ عبیدالله به تحریک همسایه‌ها فتنه برپا و قسمت عمده آذربایجان را تا میاند‌و‌آب و حوالی مراغه قتل عام و تاراج نمود در بناب مراغه با مساعی مرحوم حاجی میرزا حسین خان سپهسالار و جانبازی مردم شکست سختی خورد و مجبور به فرار از ایران و ترک تابعیت گردید دولت هم در مقابل آن همه قتل و غارت و خساراتی که مردم و دولت وارد آورده بود املاک او را مصادره و ضبط نمود چند سال پیش شیخ طه یکی از اعقاب او که مشیر و مشاور سمیتقو و در تمام جنایات او شریک بوده و به وسایل نامریی اجازه ورود به ایران را گرفته درصدد استرداد املاک شیخ عبیدالله برآمد عوض این که جواب دندان‌شکن بشنود به عنوان ناز شصت جلادی‌های شیخ عبیدالله و خودش ده ششدانکی هم به او در حوالی تهران بخشیده شد حالا می‌شنویم یکی دیگر از وراث او که پدرش فرمانده قتل عام رضائیه بوده به رضائیه آمده و پوست ارشاد را گسترده از این نمد کلاهی می‌خواهد و فعلاً املاک مصادره شده را با کمک و همراهی اشخاص و مأمورین وطن‌پرست مقدمه از دولت ایران اجاره نموده تا بعداً موفق به استرداد آنها بشود.

و با این عاطفه و خوش‌حسابی که ما نشان می‌دهیم بعید نیست که فردا هم وراث نایب حسین کاشی پس فردا هم وراث یاغیان دیگر دست مزد جنایت‌های اجداد خود را مطالبه نمایند.

من این حقایق را برای رفع مسئولیت وجدانی خود و تصحیح تاریخ از پشت تریبون مجلس سناییان نمودم و فعلاً انتظار ندارم که نتیجه از آن عاید گردد و فقط می‌خواهم به آقایان نمایندگان محترم مجلس خاطر نشان بکنم که می‌ترسم دیر یا زود آذربایجانی‌ها یک بار دیگر با خو‌ن خود کفاره این سهل‌انگاری‌ها را بدهند البته ایران وطن هر ایرانی نژاد است و اگر بخواهند به میهن اصلی خود برگردند ایرانی آنها را به آغوش باز می‌پذیرد ولی عقیده ندارم اشخاصی که خود و یا اجدادش سابقه سویی در آن منطقه دارند آنجا اقامت گزینند.

رئیس- آقای ظهیر‌الاسلام

ظهیرالاسلام- در چهار سال قبل که افق تاریک دنیا برای بشر پیش آمده بود و اخلاق بد بشر غلبه کرده بود بر‌اخلاق خوبش خود‌خواهی طمع ضعیف‌کشی یک عده خودخواه آنها را واداشت به این که بدون جهت فقط به فکرهای خود آن جنگ دوم خانمانسوز را برای دنیا تهیه کنند که هنوز هم بعد از 14 سال عواقب نامطلوب آن را آقایان عظام در دنیا می‌بینند البته نسبت به دولت‌هایی که از هر حیث قوی هستند از جهت قدمت از جهت تاریخ ولی از جهات امروز ضعیفند بیشتر مورد تهاجم واقع شدند و دولت‌های همجوار و غیر همجوار به مجرد سوء‌ظن دولت ایران غیر از صلح‌جویی نظری نداشته و شاهنشاه دقتش همین بیطرفی بود و آن را با نهایت دقت اجرا کردند به مجرد سوء‌ظن آمدند از مرز ایران خارج شدند تمام ایران را اشغال کردند تا مدتی که از جمیع مواد مادی و غیر‌مادی ایران استفاده کردند که می‌توان گفت صلح متفقین در دنیا‌‌‌ نتیجه‌اش این بود که خودشان گفتند ایران برای متفقین پل پیروزی بوده است در آن موقع تاریک و آن پیشامد تاریخی که آقایان بهتر می‌دانند اعلیحضرت شاهنشاه در مجلس شورای ملی آن وقت که مجلس سنا منعقد نبود تشریف‌فرما شدند و به کتاب مقدس آسمانی که قرآن است قسم خوردند که حافظ مرز و ثغور این مملکت و عظمتش باشند و مواد قانون اساسی را هم حافظ باشند و آن موادی که به جهاتی متروک مانده است زنده کنند گمان می‌کنم با یک قدری دقت بر تمام افراد ایران کاملاً مشهود باشد که آنچه اعلیحضرت همایونی فرمودند و عمل کردند غیر واقع نبوده است تمام مقام مطلعند که در این مدت 14 سال با نهایت دقت و اخلاق عالیه که در وجودشان نهفته است مراقب فرمودند که مواد قانون اساسی را حفظ و اجرا کنند که ایران واقعاً یک مشروطه واقعی و حقیقی باشد و مواد قانون اساسی که به جهاتی متروک مانده بود زنده و اجرا شود یکی از اینها همین مجلس محترم سنا است که به علل و جهاتی در این مدت مشروطه منعقد نشده بود مواد متروک مانده آن را اجرا فرمودند و حقیقتاً مشروطه ایران را کامل فرمودند برای این که مشروطه حقیقی بدون داشتن مجلس سنا نمی‌توان گفت در رأی پارلمان است آقایان می‌دانند که پارلمان مرکب اس تاز مجلس شورای ملی و مجلس سنا، سنا و مجلس شورای ملی فرق نمی‌کند و این عمل را فرمودند که اکنون مجلس سنا چند سال است در تحت توجهات حقیق ایشان یعنی فکر عالی که ایران بایستی مشروطه حقیقی باشد به وجود آوردند تمام مواد را به طوری مراقب بودند که یکی از مواد مشمع آن حفظ دین مقدس اسلام و مذهب جعفری بود که کاملاً با آن اندازه که موافق با تمدن دنیا باشد اجرا کردند و به جمیع جهات که در این موقع جای آن نیست صحبت کنم مطلبی را که می‌خواستم بگویم در روی همین نکته بود که مجلس سنا که مرکب از اشخاصی است که جمیع مراحل را که آخر مرحله‌اش نخست‌وزیری است و چند نفر از آقایان که این مقام را داشتند طی کردند تمام آقایان مراحل بزرگ مملکت را در نهایت درستی صحت و بی‌غرضی گذرانیده‌اند گمان می‌کنم آقایان و کسانی که غرضی نداشته باشند به هیچ‌وجه نمی‌توانند نسبت به آقایانی که اینجا تشریف‌فرما هستند نظر بدنی داشته باشند چون هیچ یک از این آقایان نظری ندارند غیر از حفظ مقام با عظمت سلطنت و حفظ مملکت‌.

اگر گاهی در لوایحی که دولت پیشنهاد می‌کند جرو‌بحث می‌کنند هیچ نظری ندارند غیر از این که دولت را روشن کنند به این که چیزهایی که از نظر دولت افتاده برگردد تا اصلاح شود برای این که شخص اعلیحضرت در این مواقع نشان داده‌اند که چون صاحب خانه هستند و خودشان مایل هستند که مملکت بر وفق اصول قوانین مشروطه که خودشان مافوق آن هستند این قوانین با آن تماس پیدا نکند اجرا شود پس می‌توان گفت به این که امروز در این موقع حساس که برای مملکت پیش آمده بهترین چیزی است که در نقطه در این مرکز ثقل و سیاست مملکت است انعکاس پیدا نکند و انعکاس هم امیدوارم نداشته باشد حالا اگر کسانی هستند که همیشه در این مملکت بدون جهت چیزهای کوچک را بزرگ می‌کنند بدانند که اینجا مجلس سنا است یکی محلی است که تمام هم او در نهایت بیطرفی عمل می‌شود و دقت می‌شود که قوانین اساسی در نهایت خوبی اجرا شود و در یک موضوعاتی هم دولت را برای مطالبی که فراموشش شده است از آنها تنبه می‌دهد که آن مواد را اصلاح و درست کنند.

رئیس- آقای نبیل‌سمیعی

نبیل‌سمیعی- بنده بر حسب امر مقام ریاست زیاد طول کلام نمیدهم برای این که چندین دفعه موضوع برنج را که مبتلا به امروز اهالی گیلان است به عرض آقایان رساندم و حتی سؤالاتی هم از دولت شد که در دو جلسه قبل آقای کفیل وزارت اقتصاد ملی یک جوابی دادند که متأسفانه قانع نشده بودم بعد هم موکول شد به این که کمیسیون بشود در دفتر نخست‌وزیر با حضور ایشان و آقای وزیر کشاورزی و وزیر دارایی تا مذاکره بشود و راه حلی پیدا کنند آنچه که بنده اطلاع دارم تا حال راه‌حلی پیدا نکرده‌اند تلگرافات زیادی از گیلان رسیده است و خیلی ناراحت هستند می‌خواستم توجه دولت مخصوصاً جناب آقای وزیر کشور را که اینجا تشریف دارند جلب کنم یک راه‌حلی پیدا کنند اقلاً موجب رفاه مردم آن سامان بشود و یک نامه بسیار مفصلی است که از گیلان رسیده شبیه به طومار نیست یک نامه‌ای است به امضاء کسانی که معروفیت دارند و شاید اکثر آقایان آنها را بشناسند اینجا نوشتند و تقاضا داشتند که قرائت بشود بنده برای این که وقت مجلس گرفته نشود و کار زیادی هم دیدم بنده عین نامه را به مقام ریاست تقدیم می‌کنم تقاضا می‌کنم ایشان این را تعقیب بفرمایند و اقدامی بفرمایند که لااقل رفاه مردم فراهم شود و رفع این شکایت‌ها بشود.

4- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به مصرف موقوفات حضرت عبدالعظیم

رئیس- آقای جمال امامی (مشیر‌فاطمی- تشریف ندارند) پس سؤالات مطرح می‌شود اولین سؤال آقای فرخ از آقای وزیر فرهنگ درباره موقوفات حضرت

+++

عبدالعظیم است سؤالات چاپ شده در دست آقایان است آقای فرخ تشریف ندارند (نمایندگان- چرا آمدند) آقای فرخ بفرمائید.

(سؤال آقای فرخ از وزیر فرهنگ)

آیا اطلاع دارند درباره موقوفات حضرت عبدالعظیم طبق رأی حکم‌ها و تصمیم متخذه عمل نکرده‌اند و اداره اوقاف متولی متمرد را ممنوع‌المداخله ننموده است در این باب چه اقداماتی فرموده‌اند)

فرخ- به طوری که در این سؤال به استحضار وزیر فرهنگ رساندم اعضای حضرت عبدالعظیم شکایتی به مجلس سنا کرده‌اند که متولی حقوق ما را نمی‌پردازد و وزارت فرهنگ به وظیفه‌اش عمل نمی‌کند پس از چند جلسه که رسیدگی شد معلوم شد که به یک حکمیتی رجوع شده است سابقاً به مرحوم حاج امام جمعه خویی مرحوم مدرس و مرحوم میرزا محمد‌تقی گرگانی (شمس ملک‌آرا- بزرگان) آنها شرحی در این حکمیت ‌نوشته‌اند راجع به مسئولیت و وظایف در واقع حکمیت و قضیت نوشته‌اند گویا در سنه گذشته در موضوع انتخابات مجلس شورای ملی اختلافی حاصل می‌شود بین متولی و اعضای آستانه چون مطابق میل او عمل نمی‌کنند حقوق آنها را نمی‌دهد در کمیسیون عرایض رسیدگی شد و بالاتفاق رأی داده شد که باید مطابق حکمیت رفتار بشود امور سیاسی را در امور وقف دخالت ندهند اخیراً رئیس اوقاف می‌نویسد که متولی می‌گوید من صلاح نمی‌دانم عجیب است این آقای متولی ذی‌مدخل نیست حکم‌ها که همه مجتهد جامع‌الشرایط درجه اول بودند حتی میرزا محمد‌تقی گرگانی که از اورع مردم زمان بود این رأی را داده چرا وزیر فرهنگ عمل نکرده؟ چرا متولی را مجبور نکرده؟ و اگر اطاعت نکرده چرا مداخله نکرده؟ کمیسیون عرایض آقا جای احوالپرسی نیست اینجا طبق قانون اساسی باید رفتار شود علت این است که رئیس اوقاف به وظیفه‌اش عمل نکرده چیست؟

رئیس- آقای وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ- عرض کنم همانطور که جناب آقای فرخ تذکر دادند در سال 1321 هجری قمری موضوع مصرف موقوفات آستانه حضرت عبدالعظیم ع به حکمیت این سه نفر که اسم بردند مرحوم مدرس مرحوم آیت‌الله خویی مرحوم گرگانی واگذار شد و بنده عین رأی حکم‌ها را اینجا خدمت آقایان عرض می‌کنم می‌گویند ثم بعد ذالک چون حق‌التولیه را در بعضی از موقوفات ثلث و در بعضی دیگر خمس معین کرده‌اند و در اکثر موقوفات به واسطه طول زمان و در دست نبودن وقفنا مجات از اصل مصارف موقوفات و حق‌التولیه معین نیست و متولیان سابق حق‌التولیه را تا‌کنون ثلث منظور می‌کرده‌اند و هکذا مصارف سایر موقوفات در بعض قلیلی معین و در قسمت عمده به واسطه فقدان اوراق و‌قفنا مجات معلوم نیست لهذا احرازاً للواقع در کلیه مصارف محرره ذیل به تصویب جناب متولی شرعی زید توفیقه مقرر شد که پس از وضع آنچه را که جهت تعمیرات اعیان لازم است بقیه به ده عشر متساوی تقسیم و از قرار ذیل صرف گردد.

البته صورت جزء این تقسیم ذیلاً تعیین شده و شاید بنده لازم نباشد عرض کنم فقط نکته‌ای که اینجا است این است که در حکم نامه ذکر شده است به تصویب جناب متولی شرعی البته بعد از این که اداره اوقاف به این رأی حکم‌ها تقسیم شد متولی هم البته این رأی را اصولاً قبول کرده که مصرف موقوفات به این ترتیب تقسیم شود و عمل شود منتهی از این حکم تصویب شده جناب متولی شرعی استفاده میکند و میگوید اگر طابق النعل باالنعل و جزء بجزء عمل نشود روی این تصمیم است بنابراین بحثی روی آن نیست البته همین شکایاتی است از طرف یکی دو نفر شده اداره کل اوقاف باداره تحقیق اوقاف ارجاع کرده آن اداره رأی حکم‌ها را تأیید کرده فعلاً صحبت در این است که متولی می‌گوید من برأی حکم‌ها تسلیم هستم ولی از این نکته که باید به تصویب متولی باشد می‌توانم استفاده بکنم اگر قدری جرح و تعدیلی در این به تناسب ارقام پیش بیاید من مجاز هستم مخصوصاً وقتی که می‌گوید بعضی از چیزها که در این صورت تقسیم هست و عنوانی در وقف‌نامه ندارد مثلاً در اینجا یک سهمی برای متولی معین کرد و یک سهم برای نایب‌التولیه و هم چنین ترکیب مهر‌دار و غیره در اینجا البته یک تناسبی پیش‌‌‌بینی شده است متولی می‌گوید اگر مقتضی شد ما می‌توانیم در این تناسب تغییراتی بدهیم و در این صورت خیال می‌کنم آقایانی که نسبت برأی حکم نظری دارند یا در تعبیر و تفسیرش مطالبی دارند تصور می‌کنم مرجعش دادگاه باید باشد تا مطابق قانون رسیدگی کند اگر حقی برای آنها مسلم است این حق را تشخیص بدهد قطعاً متولی هم تمکین خواهد کرد.

فرخ- اجازه می‌فرمایید.

رئیس- بفرمایید

فرخ- آقای وزیر فرهنگ توجه بفرمایید که این موضوع دو جنبه دارد یک جنبه اداری و یک جنبه قضایی جنبه اداریش این است که بعد از این که متولی رأی حکم را پذیرفته و بودجه تنظیم شده در اداره اوقاف، اداره اوقاف موظف است طبق بودجه رفتار کند البته بنده تصدیق می‌کنم تصویب متولی صحیح ولی متولی نباید روی اصول سیاسی هر سال که گفت اگر به پسرم رأی ندادید نمی‌دهم این درست نیست درست است تصویب متولی شرط است ولی شما بودجه دارید 43 سال است روی این عمل کردید آن وقت متولی یک مرتبه پس از 43 سال می‌گوید چون بپرسم رأی ندادید بنده تصویب نمی‌کنم وظیفه اداره اوقاف چیست؟

پس اوقاف این نیم عشری را که از موقوفات می‌گیرد برای چه می‌گیرد؟ شما باید در عمل متولی نظارت کنید ممکن است متولی فردا بگوید که شما‌ها باید بیایید از سه به صبح مانده بازار را جاروب کنید اگر نکردید حقوقتان را نمی‌دهم این صحیح است؟ این مطابق اصول اداری نیست، خوب اداره تحقیقتان چه بلایی است.

اولاً دو نفر را آنجا گذاشتند اگر بین این دو نفر اختلافی پیدا شد چه می‌کنید می‌روید یک شخص ثالثی را برای حل اختلافشان می‌آورید تا او رأی بدهد؟ چه بسا ممکن است پخت و پزهایی بشود این حرف‌ها صحیح نیست یک فکر اساسی باید داشت و الّا با این حرف‌ها به عقیده بنده به نتیجه نخواهید رسید.

رئیس- بنده دو مطلب دارم که باید عرض کنم یکی تذکر است که نظر آقایان باید جلب بشود یکی دیگر الزامی است برحسب وظیفه تذکر این است که امروز صبح هم عرض کردم که آقایان نطق قبل از دستور و سؤالات را حتی‌الامکان مختصر بفرمایند چون لوایح زیاد داریم ولی اگر فرمایشات زیاد دارند بنده عرضی ندارم بفرمایند آن که الزامی است این است که مطابق آئین‌نامه کسی از آقایان نباید پهلوی وزرا‌‌ بنشیند و آئین‌نامه می‌گوید آقایان نمایندگان حق جلوس در آن ردیف جلو را ندارند در صورت تخلف از طرف رئیس به آن نماینده تذکر داده خواهد شد.

این دفعه دوم است که عرض می‌کنم 5 دفعه یا 10 دفعه هست اغماض می‌کنم بعد آقایان متعرض می‌شوند بعد می‌گویند چرا به آن یکی نگفتی بنده تقاضا می‌کنم تذکر بنده در این ماده آئین‌نامه را مراعات فرمایید پهلوی آقایان وزرا‌ ننشینید

5- جواب دو سؤال آقای دکتر ملک‌زاده به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به دانشکده‌های طب و حفظ آثار باستانی

رئیس- حالا سؤال آقای دکتر ملک‌زاده از آقای وزیر فرهنگ راجع به دانشکده پزشکی اصفهان مطرح است آقای ملک‌زاده بفرمایند.

(سؤال آقای دکتر ملک‌زاده از آقای وزیر فرهنگ)

1-آیا اطلاع دارند که بدون دقت و مطالعه اقدام به تأسیس دانشکده پزشکی در اصفهان و شیراز و مشهد شده که با تصدیق متخصصین و اهل فن نتیجه مطلوبه به دست نخواهد آمد و جز یک مخارج گزاف از موسسات ناقص مزبور که بدون معلم و استاد دانشمند و لابراتوارهای مورد احتیاج می‌باشند چیزی عاید نخواهد شد. آیا این فقرات مورد تصدیق آقای وزیر فرهنگ هست یا نه و اگر هست چه فکری در این باب فرموده‌اند.

2- آیا اطلاع دارند که در نتیجه بارندگی امسال بعضی از بناهای تاریخی اصفهان خسارت دیده و دچار خرابی شده است و هرگاه اقدام فوری در ترمیم بناهای مذکور نشود خسارات جبران‌ناپذیری روی خواهد داد. در این باره چه اقداماتی انجام و چه تصمیمی دارند.

دکتر ملک‌زاده- به طوری که تذکر داده شد این سؤال مربوط است به دانشکده‌های پزشکی که در بعضی از شهرستان‌های ایران تأسیس شده است شک نیست که آرزوی من و آرزوی همه افراد این مملکت و مخصوصاً مردم تحصیلکرده این است که مملکت ما دارای صدها دانشگاه و دانشکده بشود.

حکومت ملی و این دستگاه جدید هم روی همین منظور است که فرهنگ و علم در کشور توسعه پیدا کند چند سال قبل از روی جهل و نادانی آمدند اقدام به تأسیس چند دانشکده طب در شهرستان‌های مشهد اصفهان و یکی هم در شیراز کردند بدون این که در نظر بگیرند که اگر وسایل کار از روی اصول فنی و علمی فراهم نشود نه فقط نتیجه گرفته نمی‌شود بلکه نتیجه معکوس می‌دهد مخصوصاً در موضوعی که حیات و صحت مردم در کار است در همان وقت لایحه تأسیس دانشکده‌ها به مجلس سنا آمد در کمیسیون مربوطه مورد بحث قرار گرفت ولی متأسفانه وقتی این لایحه آمد که این دانشکده‌ها تأسیس شده بود اهل فن اساتیدی که هر کدام 40 سال در آن شعبه تخصص و مجتهدین این فن هستند و در آن کمیسیون عضویت داشته به اتفاق عقیده‌شان این بود که ما وسیله برای دانشکده طب در ولایات نداریم و این عمل نتیجه‌اش این است که یک بودجه سنگینی بر دولت تحمیل می‌شود و یک کار ناقصی بلکه مضر هم می‌شود که بخصوص یک عده آدم جاهل به نام طبیب تصدیقی در دست می‌گیرند و شروع می‌کنند به امر طبابت این را گفته تا شاید فقط کاری بشود که از توسعه این عمل جلوگیری به عمل آید اما در میان بعضی از اشخاص متنفذ کم‌کم این مد شده بود که شهرستان آنها دارا‌ی دانشکده بشود تحقیقی که اخیراً کردم این نظر اهل فن صد درصد مقرون به حقیقت و واقع بوده است و دانشکده‌هایی که داریم در شهرستان‌ها آن مقدار طبیب واقعی را ندارند و محصول این دانشکده‌ها یک محصول جان‌بخشی نیست البته کاری است شده اخیراً در یک ماه و نیم قبل یک طبیب ایرانی که تحصیلاتش را در آلمان تمام کرده به من تلفون کرده که یکی از استادان دانشگاه آلمان آمده است تهران و می‌خواهد شما را ملاقات کند این شخص به اتفاق آقای دکتر کار آمدند مرا ملاقات کردند پیشنهادی به این مضمون کردند که دولت آلمان حاضر است بدون این که پولی بخواهد

+++

و توقعی از دولت ایران داشته باشد برای حسن روابطی که بین ما موجود است ما حاضریم مسئولیت یکی از این دانشکده‌ها را به عهده بگیریم و به قدر کافی هم استاد برای این دانشکده بیاوریم و هم لوازمی فنی تهیه کنیم ولی البته شرطش این است که اختیار داشته باشیم بنده آنها را راهنمایی کردم که به وزیر فرهنگ مراجعه کنند و جنابعالی را ملاقات کنند و این پیشنهاد را رسماً به جریان بیندازید با چند نفر از آقایان سناتورها هم در موقع مناسبی که پیش آمده بود این مسئله را مذاکره کردم و با حسن نظر استقبال شد بنده صریح می‌گویم آنچه را که بنام دانشکده طب درست شده است شبیه آن هم نیست این دانشکده نیست نه فقط مفید نیست بلکه مضر است یا در آن را ببندید یا اقدامی بکنید به وسیله‌ای آن را درست کنید که طبیب بیرون بدهید این موضوع پروفسورهای آلمانی را مورد توجه قرار بدهید تشکیلاتی در کار است به جهت این که در این مملکت معمول است که هر موسسه‌ای که درست شود فوراً یک عده متولی و ذینفع در آن پیدا می‌شوند که می‌خواهند از این راه استفاده کنند و می‌خواهند در دست خودش باشد این سؤال بنده بود که یک سؤال عمومی است مربوط به شهرستان‌ها و صحت عمومی است.

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده سؤال دیگر را هم بفرمایید که هم سائل و هم سؤال یک دفعه باشد.

دکتر ملک‌زاده- سؤال دیگری که باز از آقای وزیر فرهنگ کرده‌ام که باز جنبه عمومی دارد راجع به این آثار باستانی و ابنیه تاریخی است که هر قدر علم و فرهنگ در مملکت توسعه پیدا می‌کند عظمت این ابنیه تاریخی که مظهر دوره شوکت و اقتدار صنعت و ذوق سلیم ایرانی است بهتر و بیشتر نشان داده می‌شود ‌و این یکی از مفاخر این مملکت است در دوره استبداد، پیش از مشروطه متأسفانه نه فقط کوچکترین توجهی به تعمیر و نگاهداری این ابنیه تاریخی نکردند(دکتر صدیق- خراب هم کردند) بلکه به طوری که شنیده‌اید و من هم تفصیل در تاریخ این موضوع را نوشته‌ام اقدام به تخریب این آثار می‌کردند به عقیده بنده جز جنون کار دیگری نبود به جهت این که واقعاً انسان مبهوت می‌شود در دوره اعلیحضرت فقید اقدام بتعمیر این موسسات و این آثار ملی شد و خوشبختانه آنوقت هم یک مرد متخصص و دلسوز و دانشمند و عالمی عهده‌دار قسمت باستان‌شناسی بود و این مسیو گدار بود که این مرد یک آثار خوبی در ایران باقی گذاشته است و شروع به تعمیرات شد البته برای تعمیرات این آثار مسلم است که دو عمل لازم است، بلکه سه عمل یکی زمان و دیگری متخصص و مطلع و اهل فن و صنعت و کار و سوم پول ولو این که شما پول هم به قدر کفایت داشته باشید این آثار آثاری نیست که بشود در ظرف چند روزه یک سال دو سال تعمیر بشود چون باید به دقت تعمیر بشود با نظر اهل تخصص و فن تا این آثار را به آن صورت که بالاخره باید در بیاید در بیاورند این چند سال آن توجهی که به این آثار ملی یا مفاخر ملی باید بشود نشده است اخیراً متأسفانه آلمان هم راه ناسازگاری گذارد به این آثار ملی یا مفاخر ملی باید بشود نشده است اخیراً متأسفانه آلمان هم راه ناسازگاری گذارد به این آثار و در نتیجه بارندگی زیادی در سال گذشته خرابی بسیار جبران‌ناپذیری به بار آورد و آن موزه و آن آثار زیبا و آن نفاست و آن زیبایی رویش ریخته خوب حالا ما یدرک کله لا یترک کله و فعلا این آثار رو به خرابی است که واقعاً انسان متأثر رو به خرابی است که واقعاً انسان متأثر و متأسف می‌شود فعلاً بعضی از آثار رو به خرابی است و بعضی از آن احتیاج به ترمیم دارد که ممکن است اگر ترمیم نشود به کلی از بین برود ولی به جای آن موسسه طب یا مدرسه درست می‌شود، چندین هزار سال ما مدرسه درست می‌شود، چندین هزار سال ما مدرسه نداشتیم حالا چند روز دیگر هم نداشته باشیم ولی این آثار اگر خراب شود جایش نمی‌شود ساخت از آن زیباتر هم بسازند باز آن نیست امروز اگر یک کسی بگوید من مثل فردوسی شعر می‌گویم این هزار سال فاصله را چه می‌کند؟ این هزار سال فاصله در اختیار شما نیست ممکن است مثل آن آثار سابق امروز چیزی بسازند ولی ساختن یک آثاری به آن زیبایی نمی‌شود این است که از جنابعالی تقاضا می‌کنم کمال جدیت را برای تعمیر این خرابی‌های آثار ملی که مورد علاقه همه ماست و مورد تشکر همه اعضای مجلس سنا و طبقه روشنفکر این مملکت است بفرمایند.

رئیس- آقای وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ(آقای دکتر مهران)-عرض می‌شود در 6 سال قبل که لایحه ایجاد دانشکده‌های شهرستان‌ها مطرح بود آقایان عقیده داشتند که ما تا لوازم آن را از هر حیث فراهم نکنیم و یک ساختمان کاملاً مجهز و آزمایشگاه کافی و معلمین ورزیده نداشته باشیم شروع به کار نکنیم البته عده‌ای هم معتقد بودند که این امر تعلیق بمحال است و مادام که احتیاج مبرم و مسلمی به طبیب داریم باید سعی کنیم که در داخله کشور علاوه بر دانشکده پزشکی تهران یک دانشکده‌های دیگری به وجود بیاوریم تا دانشجویان تربیت بشوند و بخصوص اهل محل باشند که در آنجا بمانند و رفع احتیاج همان محل را بکنند، البته چون قانون به تصویب رسید مثل این این که نظر اکثریت آقایان این بود که این دانشکده‌ها به وجود بیاید و کوشش‌هایی هم شده، بنده اخیراً در شیراز بودم دانشکده پزشکی شیراز را می‌توانم عرض کنم که یک دانشکده قابل استفاده‌ای است آن آقای دکتر قربان که رئیس آنجا است با یک سعی و جدیت و فداکاری آن موسسه را توسعه می‌دهد و بیمارستان‌هایی که در آنجا هست ضمیمه دانشکده شده است و آزمایشگاه‌هایی به وجود آمده که 3 نفر معلمین خارجی در آنجا مشغول تدریس هستند و رویهمرفته رضایتبخش است و امیدوارم روزبروز وضع آن بهتر شود، دانشکده‌های سایر شهرستان‌ها هم همینطور ولی البته باید اذعان کرد که وسایلمان کامل نیست و این وسایل را باید تکمیل کرد.

ما محتاج بیست هزار طبیب هستیم ولی بیش از 3 هزار نفر طبیب نداریم و همه هم توانایی این که به خارج بروند و تحصیل کنند ندارند دانشکده پزشکی تهران هم عده‌ای را می‌توانند قبول کند ولی آقای رئیس دانشکده وعده کرده‌اند امسال با همان وضعیت صد نفر بیشتر بپذیرند البته این کارهایی که می‌شود برای کشور لازم است و بنده هم اطمینان می‌دهم در این قسمت کوشش کنم و وسایل را تکمیل کنم آزمایشگاه‌ها را وسعت بدهم و یک عده‌ای هم معلم استخدام کنم آقایان اطمینان دارند که الان یک لایحه‌ای در کمیسیون فرهنگ مجلس سنا تحت رسیدگی است و آن موضوعی که راجع به استاد دانشگاه تورنیگن فرمودند بنده را ملاقات کردند و بنده هم حاضرم و با دانشکده پزشکی شیراز هم صحبت کردم آنها هم حاضرند یک کمک‌هایی بکنند خلاصه اشکال معلم مرتفع خواهد شد و اشکالات دیگر را هم امیدوارم مرتفع بکنم که دانشکده‌ها بوضع بهتری دربیاید.

در موضوع ابنیه اصفهان همانطوری که فرمودند وظیفه وزارت فرهنگ است که این آثار تاریخی را حفظ کند و تاکنون اقداماتی هم شده است و در بودجه وزارت فرهنگ برای این کار اقداماتی شده در سال گذشته بر اثر بارندگی یک پیشامد‌های ناگواری شده است و بخصوص این خرابی متوجه ساختمان چهلستون است و در آن قسمت از حیث نقاشی و سقف یک خسارتی دید که این هم در موقع خودش به هیچ‌وجه من‌الوجوه قابل جلوگیری نبوده اخیراً رئیس اداره باستان‌شناسی را مأمور کردم و اعتباراتی که مورد حاجت است پیش‌بینی کردیم و الان اعتباراتی که برای آنجا منظور و پیش‌بینی کردیم 4 برابر اعتباراتی است که به طور معمول برای آنجا صرف می‌شد و امیدوارم که رفع این نگرانی بشود و تعمیرات لازم به عمل بیاید.

6- تصویب فوریت لایحه استخدام 22 نفر مهندس برای ارتش ارسالی مجلس شورای ملی

رئیس- از این که طولی که سؤال و جواب پیدا می‌کند تصور می‌کنم چون هشت سؤال دیگر باقی است امروز به هیچ کار دیگری نرسیم اگر آقایان صلاح می‌دانند این سؤالات را به جلسه دیگر بگذاریم چون 4 تا لایحه داریم که یکی دو تای آن مهم است یعنی هر چهار تای آن مهم است ولی یکی دو تای آن فوریت دارد(نمایندگان- صحیح است) بنابراین لوایح مطرح می‌شود حالا لایحه اجازه استخدام بیست و دو نفر مهندس و متخصص برای اداره تسلیحات ارتش از مجلس شورای ملی رسیده و وصول آن اعلام می‌شود حالا خود لایحه قرائت می‌شود و بعد به یک فوریت آن چون آنجا گویا رأی به یک فوریت داده‌اند یک فوریت آن مطرح می‌شود یا آقایان تصویب می‌کنند یا نمی‌کنند لایحه قرائت می‌شود‌ و بعد به یک فوریت آن چون آنجا گویا رأی به یک فوریت داده‌اند یک فوریت آن مطرح می‌شود یا آقایان تصویب می‌کنند یا نمی‌کنند لایحه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس سنا

گزارش کمیسیون‌های مربوطه در قبال لایحه شماره 38875/1192-7/11/33 دولت راجع به اجازه استخدام 22 نفر متخصصین آلمانی برای اداره تسلیحات ارتش برحسب تقاضای دولت در جلسه روز سه‌شنبه 2/3/34 با قید یک فوریت مطرح و مورد شور قرار گرفته تصویب گردید اینک لایحه قانونی نامبرده برای تصویب آن مجلس محترم به ضمیمه ایفاد می‌گردد.

نایب رئیس مجلس شورای ملی- اردلان لایحه قانونی با اجازه استخدام 22 نفر مهندس و متخصص آلمانی جهت اداره تسلیحات ارتش

ماده واحده- به وزارت جنگ اجازه داده می‌شود 22 نفر مهندس و متخصص آلمانی از اتباع آلمان غربی را که 15 نفر برای مدت دو سال و 7 نفر برای مدت یک سال منظور شده‌اند جهت خدمت در کارخانه‌جات اداره تسلیحات ارتش استخدام و حقوق و مزایای ارزی و ریالی آنان از محل بودجه سال 1334 وزارت جنگ قابل پرداخت خواهد بود.

تبصره1- مبنای حقوق و مزایای مهندسین و متخصصین مزبور به شرح جدول ضمیمه می‌باشد و منحصراً 60% حقوق آنان قابل پرداخت به دلار بوده و بقیه مزایا به ریال پرداخت خواهد شد.

رئیس- در مجلس شورای ملی رأی به فوریت این لایحه گرفته‌اند لذا بر حسب توافقی که داریم ما هم باید این جا فوریت آن را مطرح بکنیم یعنی آقایان رأی بدهند بلایحه یا ندهند لذا به فوریت این لایحه رأی گرفته می‌شود و آقایانی که با فوریت آن موافقند قیام بفرمایند(اکثر برخاستند) تصویب شد به کمیسیون مراجعه می‌شود.

8- تصویب لایحه سازمان تعاون کادر نیروهای انتظامی

رئیس- لوایحی در دست آقایان است تقدم و تأخر ندارد هر کدام را می‌شود اول یا ؟ مطرح کرد و چون آقایان وزیر جنگ و کفیل وزارت دارایی حضور دارند و شاید کار دیگری هم داشته باشند اول بهتر است که لایحه مربوطه به تشکیل سازمان تعاون کادر ارتش را که از کمیسیون برگشته است

+++ 

مطرح کنیم. لایحه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره 4 به مجلس سنا:

لایحه شماره 3682/1236-10/2/1334 دولت مربوط به تشکیل سازمان تعاون مصرف کادر نیروهای انتظامی که از مجلس محترم سنا به کمیسیون ارجاع شده بود با حضور آقایان وزیر جنگ و معاون وزارت دارایی در کمیسیون شماره 4 قرائت و مطرح گردید. با توجه به نظریات و اظهاراتی که آقایان سناتورها در جلسه علنی فرموده بودند و حاکی از منظور داشتن معافیت‌های این لایحه در بودجه کل کشور بود تبصره ذیل به لایحه علاوه گردید:

تبصره 1- دولت مکلف است میزان معافیت‌های موضوع بند ب این قانون را همه‌ ساله جمعاً و خرجاً در بودجه منظور نماید.

و نیز اصلاحات دیگری در لایحه به عمل آمد که در ضمن گزارش لایحه معروض می‌شود. اما راجع به پیشنهاداتی که در جلسه علنی تقدیم شده بود، پس از مذاکرات کمیسیون چنین اظهار‌نظر نمود که چون مفاد آن پیشنهادها که بهره‌مند شدن سایر وزارتخانه‌ها از شرکت تعاونی است در تبصره 2 بند (د) این لایحه تأمین شده است محتاج به قانون مجددی نخواهد بود. اینک متن لایحه با اصلاحاتی که شده و تبصره‌ای که اضافه گردیده به شرح ذیل به عرض می‌رسد.

توضیحاً معروض می‌شود که از آقای کفیل وزارت دارایی و آقای رئیس کل گمرک دعوت شده بود که در کمیسیون حاضر شوند ولی تا آخر وقت حضور نیافتند.

مخبر کمیسیون شماره 4- محمدعلی مجد.

گزارش از کمیسیون شماره 2 به مجلس سنا:

لایحه شماره 3682/1236-10/2/1334 دولت مربوط به تشکیل سازمان تعاون مصرف کادر نیروهای انتظامی که از مجلس محترم سنا به کمیسیون ارجاع شده بود با حضور آقایان وزیر جنگ و معاون وزارت جنگ و معاون وزارت دارایی مطرح گردید و گزارش شماره 6-7/3/1334 کمیسیون شماره 4 قرائت شد. پس از مذاکرات مفصل و شور کافی اصلاحات ذیل:

1- در ماده واحده پس از «مطابق اساسنامه» عبارت «ای که در ثبت شرکت‌ها به ثبت رسیده» حذف و به جای آن کلمه «سازمان» نوشته شده.

2- در بند ج پس از عبارت «به موجب آئین‌نامه» به جای «مخصوص» که حذف شده عبارت «که به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید» نوشته شده.

3- تبصره ذیل اضافه گردیده:

تبصره 1- دولت مکلف است میزان معافیت‌های موضوع بند ب این قانون را همه ساله جمعاً و خرجاً در بودجه منظور دارد که در کمیسیون شماره 4 به عمل آمده بود عیناً مورد ‌تأیید قرار گرفت و لایحه با اصلاحات مزبور به تصویب رسید. اینک گزارش آن تقدیم مجلس محترم سنا می‌شود.

مخبر کمیسیون شماره 2- سرلشگر مطبوعی

رئیس- لایحه که خوانده شد و چاپش را هم آقایان ملاحظه فرموده‌اید. حالا گزارش هر دو کمیسیون مطرح است، یعنی خود لایحه با در نظر گرفتن گزارش کمیسیون‌ها مطرح است. حالا در کلیات باید صحبت شود. آقای جمال امامی بفرمایید.

جمال امامی- عرض کنم که در جلسات گذشته ما با سادگی خودمان این لایحه را خیلی عادی تلقی کردیم مانند یک لایحه عادی اظهار‌نظر کردیم و به نظرمان نقایصی داشت. اینها را گفتیم بعد هم آقایان نمایندگان محترم رأی دادند که برود به کمیسیون اصلاح شود ولی همان‌طوری که چندین سال است در این مملکت عادی شده است که یک عده آشوبگر، استفاده‌جو، اخلالگر و آنهایی که می‌خواهند از آب گل‌آلود ماهی بگیرند، وارد معرکه شدند، هیاهویی در اطراف این موضوع راه انداختند و این را به عنوان مخالفت با ارتش تلقی کردند. حتی بعضی‌ها جسارت را بیشتر کردند و این را مخالفت با مقام سلطنت تلقی کردند. در صورتی که ما همچو نظری نداشتیم و خیلی مضحک است. یکی از اشخاصی که با این لایحه مخالفت کرد بنده حقیر بودم. من در این چهارده ساله به قدر توانایی خودم نشان داده‌ام که علاقه‌مند به مملکت و شاه مملکت هستم (صحیح است) ما نمی‌توانیم با ارتش مخالف باشیم چون معتقد به چهاردیواری ایران هستیم و برای استقلال ایران، ارتش را لازم می‌دانیم و حتی از ارتشی که داریم قویتر و مجهزتر و با روحیه بهتری می‌خواهیم (صحیح است) چون خودمان هم یک پا سربازیم، منتهی سرباز عادی هستیم و اکسیل و نشان و زرق و برق نداریم زیرا کارمان را هم مثل سرباز عامی و عادی می‌کنیم، حرفمان را هم مثل سرباز عادی می‌زنیم، یعنی وقتی دیدیم مملکتمان در خطر افتاد و شاه‌مان در خطر افتاد، وارد میدان می‌شویم و سینه‌مان را آماج تیر بلا می‌کنیم. نه یک دفته و نه دو دفعه و سه دفعه و نه چهار دفعه، هر وقتی که این عمل شده است ما وارد میدان شده‌ایم (صحیح است) و این را شاه مملکت ما بهتر از همه می‌دانند و وقتی هم که مملکت از خطر نجات یافت، می‌رویم کنار و کشور را تسلیم مجاهدین روز شنبه می‌کنیم. آقای دشتی عزیز شما شاهد این جریان بودید، شما باید بیایید این جا فداکاری‌های مرا تشریح کنید.

عرض کردم ما مثل سرباز عادی فکر می‌کنیم و وقتی هم که می‌خواهیم از شاهمان تجلیل کنیم مانند شعرای درباری هشت قرن پیش نمی‌توانیم بگوییم بلد نیستیم، بیاییم بگوییم «نه کرسی فلک نهد اندیشه زیر پای – تا بوسه بر رکاب قزل ارسلان زند» این مال ما نیست، ما می‌گوییم که ما شاه جوان را دوست داریم برای این که او را سمبول مملکت می‌دانیم. ما این طوری می‌گوییم، ساده‌ایم، سرباز ساده هستیم. این را نباید ایراد گرفت، این را نباید مخالفت با مقام سلطنت دانست. ما می‌گوییم که آقایان دولتی‌ها شاه را آلوده به اغراض خودشان نکنند. خلافکاری‌ها و ندانم‌کاری‌های خودشان را به حساب شاه نگذارند. ما می‌خواهیم که شاه محترم و سمبل بماند. شما هر خلافکاری که می‌کنید چرا آن را به نام اعلیحضرت همایونی تمام می‌کنید؟ آیا این کار اعلیحضرت همایونی است که امر فرموده‌اند با شیره‌ای‌ها مبارزه شود. آخر شما را به خدا این در شأن اعلیحضرت همایونی است که طبق‌کش می‌نویسند روی طبق که به امر اعلیحضرت همایونی بادنجان را ما گرا‌نتر از آن طبق می‌فروشیم. یک روز به نام اعلیحضرت همایونی یک میدان خواربار باز می‌کنند و یک روز دیگر به نام اعلیحضرت همایونی آن میدان را می‌بندند. آخر اینها شایسته است؟ اگر شایسته است بفرمایید تا بگویم شایسته است جوان‌های تحصیلکرده این مملکت را به نام اعلیحضرت بیرون می‌کنند. من به خودشان هم عرض کرده‌ام ایشان حتماً متوجه هستند و بالمآل تشخیص خواهند داد که دوستان حقیقیشان کیست و دشمنان دوست‌نمایشان کیست. یعنی چه؟ اصلاً من نمی‌فهمم. بارها گفته‌ام آن روز همه اینجا گفتیم بابا آخر نام شاه را چرا در روزنامه، چرا در رادیو می‌برید. یعنی چه؟ به نام اعلیحضرت هر کس هر غلطی می‌خواهد می‌کند.

رئیس- آقا نظرتان را راجع به لایحه بفرمایید. اگر در روزنامه‌ها چیزی می‌نویسند به مجلس مربوط نیست. اینجا حرفی زده نشد.

جمال امامی- اینجا هم زده شد، اینجا هم زده شد. ما می‌خواهیم که مقام سلطنت با عظمت و سربلند و معزز و محترم بماند زیرا که ما شاه مملکت را پدر ملت می‌دانیم. این دولت مثل همه دولت‌ها جز تقلید بلد نیست، آن هم تقلید مبتذل، می‌روند از مصدق تقلید می‌کنند، آن هم عاریه‌ای و بدل، همه چیزش را دارند، حسین فاطمی‌اش را دارند، کریم‌پور شیرازی‌اش را هم درست کرده‌اند، پول می‌دهند به یک روزنامه‌ای، به یک پسره‌ای که سابقه‌اش چیه و لاحقش آن وقت می‌نشینند می‌گویند که این از املاک اختصاصی حقوق می‌گیرد. آخر آقا این شایسته است؟ ما دل‌مان برای اینها می‌سوزد. اینها را به عرضشان برسانید که ما نمی‌خواهیم این‌طور بشود (ظهیرالاسلام- این آدم دروغگو است) چرا؟ شما تحقیق بفرمایید کجا است. آقای علم که اقرار بگیریم من نمی‌خواهم مقام سلطنت را اینطور آلوده بکنند. والله بالله اگر کسی دلش برای مملکت و برای شاه مملکتش بسوزد من هستم نه آنهایی که می‌خواهند از تقرب به ایشان استفاده کنند (دهستانی- ماییم همه) حالا بنده سهم خودم را عرض می‌کنم چون 14 سال است یک روز آب خوش از گلویم پایین نرفته است. برای بقای شاه من مبارزه کرده‌ام و تاکنون یک تقاضا هم از ایشان نکرده‌ام، خودش هم یم‌داند این طرز عمل نباشد والله برای مملکتتان دلتان بسوزد.

اما راجع به لایحه بنده کم و بیش آن روز عرایضم را کردم و معتقد بودم برای تشکیل این شرکت شما یک اعتبار، یک کاسه‌ای از دولت بگیرید. هنوز هم معتقد به این جریان هستم نه این که بیایید هم گمرک را متزلزل کنید، هم راه‌آهن را متزلزل کنید، هم عوارض اجناس انحصاریتان را کم کنید. شما آقای کفیل وزارت دارایی بهتر از ما می‌دانید کسر بودجه‌تان چیست. بنده حساب کردم بیش از صد میلیون تومان این جا شما برای این منظور از بودجه دولت کسر خواهید کرد. می‌خواهید حساب بهتان بدهم. شما از من بهتر می‌دانید لازم نیست حساب بدهیم. من دست کمش گرفتم. تنها از قند و شکرتان 24-25 میلیون تومان کسر می‌شود و بیش از صد میلیون کلاً می‌شود، با عوارض گمرکی و عوارض راه‌آهن دولتی بیش از صد میلیون تومان از بودجه‌تان کسر خواهد شد. حالا این را می‌توانید از جای دیگر جبران بکنید. من حرفی ندارم ولی این هم کل بر کسور دیگر. این را بنده جایز و صلاح نمی‌دانم. آمدند اینجا توضیح دادند، ما گفتیم 15 میلیون تومان، شما قبول نکردید گفتید چهار میلیون، شش میلیون تومان و حال آن که ما گفتیم 15 میلیون 20 میلیون می‌دهیم قبول نکردید. پس معلوم می‌شود حقیقت نیست چهار میلیون یا شش میلیون. اگر بخواهید همه ما حاضریم بیست میلیون بدهیم. حالا می‌توانید آقای کفیل وزارت مالیه این را جبران بکنید و یا به عهده خلفتان خواهید گذاشت. نمی‌دانم در هر صورت بنده خواستم این جزیی توضیح داده باشم که سوءاستفاده بکنیم. ولی می‌خواهم شاه مملکت بداند که دوستان حقیقی ایشان ماییم که با صداقت حرف‌مان را می‌زنیم.

رئیس- آقای کفیل وزارت دارایی.

کفیل وزارت دارایی- (آقای فروزان)- بنده می‌خواستم در اطراف بیانات جناب آقای جمال امامی عرض بکنم و مخصوصاً در این قسمت اخیرشان، در این جمله اخیرشان، به طور کلی نظر دولت این است که حتی‌الامکان اگر بتواند به پایه حقوقات دست نزند و افزایش حقوق قائل نشود. برای این که

+++

این انعکاس فوری و مستقیم در بالا رفتن هزینه زندگی دارد قوه خرید مردم را به طور مصنوعی بالا می‌برد و در نتیجه اولین کسی که دود آن به چشمش می‌رود همان مستخدم دولت است، برای این کار هم همان‌طور که تمام ممالک دنیا کرده‌اند به جز تشکیل سازمان‌های تعاونی مصرف یا تعاونی تولید، فرق نمی‌کند از این قبیل تدابیر راه دیگری به نظر نمی‌رسد هیچ مملکتی هم نمی‌تواند مدعی بشود که من با معجزه می‌توانم هزینه زندگی را پایین بیاورم. این که عنوان می‌شود که هزینه زندگی گران است اول کسی که عنوان می‌کند طبقه حقوق‌بگیر و دستمزد‌بگیر و اجرت‌بگیر است و الّا اگر این طبقه نباشد برای سایر طبقات هیچ فرقی پیدا نمی‌شود. تولیدکننده بر قیمت تولید‌ش اضافه می‌کند یا فرض بفرمایند که صنعت‌گر بر قیمت دستمزد می‌افزاید. این که فریاد می‌زند طبقه حقوق‌بگیر است همان‌طور که عرض کردم برای این که علاجی بکنند هیچ راهی ندارد جز این که شرکت‌های تعاونی تشکیل بشود و کالا را به قیمت ارزان در اختیار آنها بگذارد و از بالا رفتن حقوق جلوگیری بکند. بنابراین در این فکری که الان برای دولت و فقط برای کمک به افسران کادر انتظامی پیدا شده است باز بالاخره همین فکر است هیچ فکر دیگری نیست، یعنی بالاخره بتوانند آقایانی که در این طبقات هستند، البته طبقاتی هم هستند که باید مورد تقویت بیشتر باشد برای این که امنیت مملکت بسته به وجود ایشان است. سایرین هم در دنباله این همان‌طوری که ملاحظه فرموده‌اید در لایحه بلافاصله برای سایر طبقات هم خواهد بود که یک همچو شرکت تعاونی به وجود بیاید و این هم یک چیزی نیست که این فکر به وسیله خودمان تلقین شده باشد. این تعداد کثیری که از سازمان ملل خواستیم و آمدند اینجا و نظر دادند و گفتند آقا برای مبارزه با گرانی، برای جلوگیری از تورم راهی غیر از این نیست که سازمان‌های تعاونی مصرف درست بکنید.

عجالتاً از همه زودتر می‌توانید تدارکات زندگی کارمندان دولت را به قیمت ارزان هر چه می‌توانید ارزانتر بگذارید که قیمت‌های دیگر را هم این موضوع رجعت بدهد و برگرداند به سطح این قیمت‌ها و حتی پروژه‌ها نوشتند، پیشنهادهایی که شاید هفتاد هشتاد ورق هست، آقایان هر وقت در وزارت دارایی موجود است عرض کردم این یک فکر ابداعی نیست، یک چیز ابتکاری نیست، این نتیجه مطالعات مبتدی است که کارشناسان سازمان ملل بر‌حسب دعوت دولت آمدند اینجا و این پروژه‌ها را نوشتند و حالا می‌خواهیم شروع بکنیم. فقط شروع آن را گفتند. از مرحله قوای انتظامی و تأمینی مملکت باشد بلافاصله هم این توسعه پیدا می‌کند برای سازمان‌های غیر انتظامی و غیر نظامی.

حالا در این قسمت که گفته شده است که ما یک کالاهایی را معاف از حقوق گمرکی بکنیم و همچنین آن کالاهای داخلی را هم به قیمت تمام شده در اختیار این سازمان بگذاریم این فقط به تبعیت از آن اصل است که بالاخره قیمت‌ها را تا آنجا که ممکن است برای دولت ارزان باشد که به درد این طبقات که می‌خواهند استفاده از آنها بکنند بخورد، یعنی تأثیری در زندگیشان داشته باشد و بالمآل مانع از این بشود که ما هر دقیقه به دقیقه اشل حقوق را بالا ببریم و با افزایش حقوق و کمک‌خرج‌ها و اینها هی بودجه مملکت را متورم کنیم از اقلام حقوق.

بنابراین اگر ما از حیث درآمدهای گمرکی فرض بفرمایید یک ضرری می‌بریم و یا در قسمت کالاهای انحصاری آن نفعی را که می‌بردیم در این قسمت نمی‌بریم، اما توجه بفرمایید درآمد هنگفتی برای مملکت، برای توازن سطح قسمت‌ها، برای این که این نرخ تصاعدی که از یک سال دو سال قبل شروع شده است و به وضع حیرت‌آوری هی دارد می‌رود بالا، این را ما بتوانیم برگردانیم و رجعت بدهیم به یک وضع ثابتی بماند که دیگر هر سال دولت مجبور نباشد لایحه‌ای بیاورد و بگوید آقا من می‌خواهم اشل را بالا ببرم، اضافه حقوق بدهم. بنابراین بنده فکر می‌کنم در این قسمت، در این لایحه، گذشته از مراحلی که در خود لایحه ذکر شده است مراحلی برای نظارت، برای دقت بیشتر در آئین‌نامه خواهد داشت و بعد از آن هم معلق به تصویب‌نامه است بعد هم با این تبصره‌ای که گذاشته‌اید برای این است که مقداراً یعنی مبلغاً معلوم باشد که از این معافیت تا چه حدودی استفاده می‌شود. منتهی چیزی ک هست چون سال اول است هنوز که ما وارد عمل می‌شویم و نمی‌دانیم که فرض بفرمایید بالاخره مبلغاً چه‌ قدر می‌شود گفتیم جمعاً خرجاً در بودجه بگذاریم، ولی سال آینده وقتی که جمعاً خرجاً در بودجه گذاشتیم معلوم می‌شد. ولی الان نمی‌توان این را به طور قطع پیش‌بینی کرد و به این مناسبت بود که در کمیسیون مرحله اخیر این تبصره را هم اضافه کرده‌اند که جمعاً خرجاً در بودجه منظور بشود و اما از جهت این که ما بگوییم چه نوع کالاهایی است و هی صحبت می‌شود این را هم آنچه که بنده اطلاع دارم در دولت هم صحبت شد. جناب آقای وزیر جنگ هم توضیح فرمودند. حالا هم ممکن است توضیح بدهند. هیچ در نظر نیست که کالاهای تجملی لوکس و غیر‌ضروری و ممنوع‌الورود وارد کنند. صحبت کالاهای ضروری است. منتهی کالاهای ضروری که عرض کردم مورد حاجت این طبقات باشد خواهد بود و خیال نمی‌کنم که فعلاً این یک چیزی باشد که اسباب نگرانی باشد. برای بودجه مملکتی همان‌طور که فرمودند البته بودجه کسر دارد و ما هم باید این توازن بودجه را برقرار بکنیم ولی در هر حال عرض می‌کنم که این یک وسیله‌ای خواهد بود که سال دیگر ما اشل را بالا نبریم و طبقه مستخدم را بتوانیم به یک وضع مرفهی نگاه بداریم بدون این که احتیاج به اضافه حقوق و افزایش اشل و اینها باشد.

رئیس- آقای مجد فرمایشی دارند.

مجد (مخبر کمیسیون شماره 4)- بنده توضیحاتم در اطراف کمیسیون شماره 4 است.

در جلسه 30 اردیبشت که این لایحه مطرح بود، بعضی از آقایان تقاضا داشتند کلیه کارمندان دولت از مزایای این قانون استفاده کنند و برخی نظر داشتند به جای معافیت مطلق گرمکی رقمی تعیین و بر بودجه وزارت جنگ افزوده شود تا از محل اعتبار جدید اضافی حقوق گمرکی اجناس وارده سازمان پرداخته شود، چون لایحه یک شوری شده بود و جمع‌آوری اطراف کار و مطالعه در نظریات و پیشنهادات در مجلس سنا غیر‌ممکن بود. از این جهت رأی داده شد که به کمیسیون‌های مربوطه عودت داده شود تا نسبت به پیشنهادها و نظریاتی که داده شده است مباحثه و مذاکرات لازم به عمل آید و لایحه مقتضی به مجلس برگردد. روز یکشنبه هفتم خرداد بیش از سه ساعت در کمیسیون شماره 4 مذاکرات مفصل به عمل آمد و گزارش امر تقدیم شده است. آقای وزیر جنگ و آقای معاون وزارت جنگ و آقای معاون وزارت دارایی نیز حضور داشتند. نسبت به پیشنهاد آقای دکتر سجادی و جناب آقای خواجه‌نوری که تقاضا فرموده بودند عموم کارمندان دولت مشمول مزایای این قانون شوند، چون در این لایحه دولت مکلف شده است که در ظرف 6 ماه شرکت تعاونی کارمندان دولت را تأسیس نمایند. از طرفی سازمان تعاونی ارتش مدتی است با سرمایه لازم تشکیل و عمل شده و می‌شود از این جهت کمیسیون تبصره مذکوره در لایحه را فعلاً برای تأمین نظریه آقایان کافی دانست. جناب آقای دکتر بیانی هم که پیشنهادی برای دانشگاه داده بودند. پیشنهاد خودشان را پس گرفتند. اما درباره نظریه جناب آقای صدر و پاره‌ای آقایان سناتورها که تقاضا داشتند رقمی بابت حقوق گمرکی معین و بر بودجه وزارت جنگ افزوده شود. مذاکرات زیادی به عمل آمد. ترس آقایان این است‌ معافیت مطلق گمرکی سبب می‌شود اجناس زاید بر مایحتاج سازمان وارد ایران و از این نظر از عایدات گمرکی مبالغ کثیری کاسته شود. برای تأمین این نظر از آقای وزیر جنگ در کمیسیون تقاضا شد رقمی را پیشنهاد کنند که به جای بند ب ماده واحده آن رقم اعتبار اضافی گذاشته و معافیت مطلق گمرکی حذف شود. خلاصه اظهارات ایشان و چند نفر از آقایان اعضای کمیسیون این بود. اولاً تعیین رقم معین به عنوان حقوق گمرکی غیرممکن است و هر رقمی گذارده شود مصنوعی و دور از حقیقت است. پس از بحث زیاد آقای معاون وزارت دارایی پیشنهاد کردند این تبصره اضاف شود:

تبصره 1- دولت مکلف است میزان معافیت‌های موضوع بند ب این قانون را همه ساله جمعاً و خرجاً در بودجه منظور دارد.

 چون این پیشنهاد هم منظور آقایان محترم سناتورها و هم نظر وزارت جنگ را تأمین می‌کرد و از زیاده‌روی‌های احتمالی جلوگیری می‌نماید و خود به خود به صورت ارقام روشن و قطعی بر‌می‌آید، از این نظر کمیسیون شماره 4 به اتفاق آرا آن را قبول فرموده است. ضمناً به عرض می‌رساند در این لایحه نسبت به لایحه قبلی دو تغییر مختصر داده شده است. یکی در ماده واحده جمله «مطابق اساسنامه که در ثبت شرکت‌ها به ثبت رسیده» این عبارت تغییر داده شده است «مطابق اساسنامه سازمان» تا وزارت جنگ بتواند اساسنامه خود را بر پایه این قانون تنظیم کند. دوم در بند ج جمله «که به موجب آئین‌نامه مخصوص» تبدیل به این جمله شده است که به موجب آئین‌نامه که به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید» و منظور این است که استفاده از کالای انحصاری دولت و مصنوعات داخلی طبق آئین‌نامه باشد که به تصویب هیئت وزیران برسد.

به طوری که ملاحظه می‌فرمایید جای تبصره یک لایحه قبلی هم عوض و در این لایحه تبصره 3 شده است.

اما در باب فرمایشات جناب آقای جمال امامی که فرمودند صد میلیون تومان بنده خیال می‌کنم که یک رقم فوق‌العاده و اغراق‌آمیزی به عرضشان رسیده است. برای این که ما حساب کردیم و در آن جلسه هم عرض کردم که 450 هزار نفر از آن استفاده خواهند کرد. البته آن چه را که دولت یعنی وزارت جنگ به آنها می‌دهد همان صد و پنجاه هزار نفر است که خود تیمسار در کمیسیون توضیح دادند. هر نفری به طور مثال عرض می‌کنم که پنج کیلو قند داده می‌شود و صد و پنجاه هزار پنج کیلو قند در ماه ما حساب کردیم تفاوتش با نرخی که دولت تمام می‌کند در حدود 5 یا 5/5 الی 6 میلیون تومان است. بنابراین به طوری که عرض کردم خیال می‌کنم یک قدری اغراق‌آمیز باشد.

رئیس- آقای خواجه‌نوری.

خواجه‌نوری- بنده در جلسه

+++

گذشته پیشنهاد کردم که مزایای این قانون شامل کلیه مستخدمین دولت بشود. بنده متأسفانه نتوانستم در کمیسیون حضور پیدا کنم و حالا به طور مختصر توضیح عرض می‌کنم. عرض کنم اولاً به خلاف آن چه که غالب دلسوزها متداول کرده‌اند وقتی یک قدری جنبه هر فکری پیدا شود، خارجی‌ها هم از آن سوءاستفاده می‌کنند. بنده معتقدم که نسبت دزدی به تمام اعضای ادارات دادن، نه صحیح است، نه مصلحت است؛ اگر مثلاً صد نفر از بهترین مستخدمین و کارمندهای یکی از دول مترقی را در اینجا بیاورند عیناً در وضع مستخدمین ما بگذارند یعنی حقوقشان را کم بدهند و در مضیقه قرار بگیرند، یعنی عیناً در وضع مستخدمین ما بگذارند بنده اطمینان می‌دهم به آقایان که اکثریت قریب به تمام اینها از دزد سر گردنه هم بدتر می‌شوند. بنابراین بنده عقیده دارم که عده زیادی از مستخدمین ایرانی شق‌القمر می‌کنند و قابل ستایش هستند (صحیح است) خلافکاری‌هایی را که ما می‌بینیم درست معلول سازمان غلط اداری ما است. خود سازمان خود «ارگانیزاسیون» یک فنی است که گذشته از مراحل و اصول باید منطبق با اوضاع و احوال مملکت باشد و جای بحث آن در این جا نیست. به این دلیل بنده معتقدم که نسبت ناپاکی دادن و این «کوروپسیون»ی که دائماً در جراید خارجه می‌نویسند راجع به مستخدمین ایرانی هم غلط است هم بی‌انصافی است و هم این که از خودمان سرچشمه گرفته است. یکی از عوامل برانگیختن این کار و یکی از نکاتی که موجب این کار شده وضعیت حقوق مستخدمین است. هیچ ‌یک از آقایان تردید ندارند که نمی‌شود توقع داشت از صد در صد از کارمندان دولت که اگر در حال بدبختی و فلاکت و گرسنگی بودند اکل میته نکنند باز عده زیادی هستند که با فقر و بدبختی می‌سازند و دست از پاکدامنی بر‌نمی‌دارند.

بسیار نظر خوبی دولت اتخاذ کرده که می‌خواهد یک کمکی به رفاه مستخدمین بکند، به یک طبقه از مستخدمین بدون این که تورمی ایجاد بشود. این قسمت از فرمایشات جناب آقای فروزان کاملاً مورد تصدیق بنده است که به تجربه رسیده است. هر وقت خواستند یک اضافه حقوق دسته‌جمعی قائل بشوند برای کارمندان دولت، فوری سوء تأثیر در بازار و در بالا رفتن قیمت‌ها کرده و همان‌طور که فرمودند دودش اول به چشم خود مستخدمین رفته. بنابراین یکی از تدابیر بسیار خوب این است که کمک به آنها بکند، کمک غیر‌مستقیم بکند و راهش این است. ولی چیزی که به نظر بنده خیلی لازم می‌آید این است که حتماً بایستی این شامل کلیه مستخدمین بشود. چرا باید شامل کلیه مستخدمین بشود؟ به دلیل این که بنده تصدیق می‌کنم که کارمندان ارتش، امنیت را تأمین می‌کنند. انتظام در دست اینها است و مورد تصدیق بنده هست. ولی از لحاظ اجتماعی دو ضرر دارد یکی این که کسانی که تماس آنها با مردم بیش‌تر است و در خرابی اوضاع فعلی بیشتر تأثیر دارند، بیشتر مستخدمین ادارات هستند تا ارتش برای این که ارتش تحت یک دیسیپلین است و انضباط دارد.

غالب این تخلفاتی که ملاحظه می‌فرمایید ناشی از اعضای اداری است که یکی دلیلش کمی حقوق و عدم رفاه آنها است. این یک دلیل، دلیل دیگر این است که این تبعیض موجب نفاق و شقاق خواهد شد. یعنی سایر کارمندان دولت حق دارند بگویند که ما هم در همان حال هستیم، ما هم در همان فلاکت هستیم، یک مزایای غیر‌مستقیمی قائل می‌شوید چرا برای ما قائل نمی‌شوید. یک تذکری آقای فروزان دادند که اگر این را در اینجا قول بدهند تعهد بکنند بنده صد در صد موافق این لایحه خواهم بود گفتند، آن تذکر این است و نظر این است که نسبت به سایر مستخدمین این کار را می‌کنندو اگر در اینجا رسماً این تعهد را بکند و این به عنوان آزمایشی باشد چون بعضی کارهای مشکل را می‌خواهند بکنند مقدمتاً به عنوان نمونه کوچکتری باید عمل کنند. اگر این کار رسماً تعهد بشود و نظر این باشد بنده با این لایحه موافقم.

رئیس- آقای کفیل وزارت دارایی.

کفیل وزارت دارایی- تنها موردی که به نظر جناب آقای خواجه‌نوری رسید راجع به این لایحه که ممکن است که نقصی باشد گذشته از این که در این تبصره آن توهم ایشان از بین می‌رود و تأمین شده نظر ایشان و توضیحاتی که قبلاً حضور آقایان عرض کردم و مزید می‌کنم آن این است که بین هیچ‌ یک از کارمندان از نظر دولت فرقی نیست. منتهی چیزی که هست به قول معروف سنگ را آن قدر بزرگ بر‌نداریم که نتوانیم بلندش بکنیم. این کار کوچکی نیست، متخصص می‌خواهد، کارشناس می‌خواهد برای تشکیل و تأسیس این سازمان‌ها و تصور نفرمایید که ماها خودمان از فردا می‌خواهیم شروع بکنیم در ارتش منحصراً هم همان است. جای دیگر نیست. چند سال است که روی این کار عمل کرده است و یک کسانی را ذی‌سابقه و مطلع دارند و مجهز هستند. این است که گفتم همان که هست قدری توسعه پیدا بکند و شعاع عملش زیادتر بشود. اما اگر بگوییم تمام مملکت باشد آن وقت نه تنها تهران بلکه تمام شهرستان‌ها را هم باید بگوییم. این پر بدیهی است که نخواهد شد.

عرض کردم حضورتان که این یک عمل فوق‌العاده تخصصی است که شاید، هم وزارت جنگ که وارد است و این کار را می‌کند. شاید بخواهد متخصص خارجی بیاورد برای این کار، بنابراین وقتی که وزارت جنگ شروع کرد و دیدیم که خوب با نقشه صحیح و منظم جلو می‌رود بعد ما باید تأسی بکنیم و برای مستخدمین کشوری هم این سازمان را ایجاد بکنیم. اما اگر بگوییم که برای همه و تمام شهرستان‌ها و ابرقو و غیره برای همه بکنیم تبعیض که نباید کرد، این کار خیلی کوچک نیست که ما بتوانیم از عهده آن بر‌بیاییم.

رئیس- دو نفر از آقایان کفایت مذاکرات پیشنهاد کرده‌اند (مخالفی نیست).

شمس ملک‌آرا- فقط در آن تبصره بنده یک کلمه حرف دارم.

رئیس- به آن می‌رسیم. پیشنهاد شده اگر رأی به کفایت مذاکرات ندادند نوبه جنابعالی است. آقایانی که با کفایت مذاکرات موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. خودتان هم قیام فرمودید (خنده نمایندگان) حالا ماده واحده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

لایحه قانونی دایر به تشکیل سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی:

ماده واحده- به منظور رفاه حال و تأمین وسایل زندگی عائله افسران و درجه‌داران و هم‌‌ردیفان اعم از حاضر خدمت و بازنشستگان و تقلیل هزینه معیشت آنها از طریق تدارک اجناس مورد احتیاج سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی در وزارت جنگ مطابق اساسنامه سازمان تشکیل و مقررات زیر تصویب می‌شود:

الف- اعتباراتی که در بودجه وزارت جنگ به نام سرمایه سازمان تدارکات کادر نیروهای انتظامی منظور و تصویب می‌شود و یا هر‌گونه اعتباراتی که از وجوه دولتی به موجب قوانین مصوب در اختیار سازمان مذکور گذارده می‌شود مطابق اساسنامه سازمان مزبور و بر طبق اصول بازرگانی مورد استفاده قرار خواهد گرفت و مشمول قانون محاسبات عمومی نخواهد بود.

ب- کلیه اجناسی که برای سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی وابسته به وزارت جنگ، همچنین ژاندارمری و شهربانی و پلیس راه‌آهن به وسیله سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی از خارج به ایران وارد می‌شود در حدود سهمیه‌هایی که در هر سال بنابر پیشنهاد وزارت جنگ و موافقت وزارت اقتصاد ملی به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید از پرداخت کلیه حقوق و عوارض گمرکی (به استثنای عوارض باربری) و همچنین از پرداخت سود بازرگانی و عوارض شهرداری و به طور کلی هر نوع عوارض که به هر اسم و عنوان از واردات دریافت می‌شود با انجام تشریفات گمرکی معاف می‌باشد.

ج- دولت مجاز است کالاهایی را که در انحصار دولت بوده همچنین مصنوعات داخلی را که از طرف سازمان‌های دولتی تهیه می‌شود به تقاضای سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی به همان نرخی که برای خود دولت تمام شده است بر‌طبق سهمیه معینی که به موجب آئین‌نامه‌ای که به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید مقرر می‌گردد در اختیار سازمان نامبرده بگذارد.

د- بنگاه راه‌آهن دولتی موظف است کلیه محصولات سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی را بدون دریافت کرایه حمل نماید.

تبصره 1- دولت مکلف است میزان معافیت‌های موضوع بند ب این قانون را همه ساله جمعاً و خرجاً در بودجه منظور نماید.

تبصره 2- دولت مکلف است تا 6 ماه شرکت تعاونی مصرف را برای کارمندان دولت تأسیس و تسهیلات لازم را معمول دارد.

تبصره 3- آئین‌نامه اجرایی این قانون از طرف وزارت جنگ با نظر وزارت دارایی تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذارده می‌شود.

شمس ملک‌آرا- مخبر محترم کمیسیون می‌توانند توضیح بدهند. مقصود از این تبصره این بود که آن چه از بودجه کسر می‌شود بعد در خرج و دخل منظور بکنند بدانیم همه از بودجه کسر می‌شود. منظور اصلی این بود فقط بند ب را در این مورد اسم بردند در صورتی که در بند ج هم مقداری از عایدات دولت کسر می‌شود. مثلاً در دخانیات فرض کنیم از دخانیات می‌بایستی به این عده 450 هزار نفری مساعدت بشود و فرض بفرمایید دویست هزار سیگارکش باشد هر نفری هم اشنو بکشد اینها را وقتی حساب بفرمایید به ده الی پانزده میلیون سر می‌زند.

مقصود این است که ما روشن بدانیم که از بودجه چه‌قدر کسر شده است. در مقابلش خرج و دخلش را بدانیم و بعد در آتیه هم انشاءالله جبران بکنیم. یک آزمایشی باشد به نظر بنده آن چه که از بودجه کسر می‌شود تمام را باید در اینجا ذکر کرد و در بند ب تنها راجع به گمرک است. آقای فروزان ملاحظه می‌فرمایید بنده چه می‌گویم؟ در بند ب راجع به محصولات داخلی است. آیا همین‌طور می‌دهیم. اجزای مهم در بودجه مملکت ما یکی از قلم‌های مهم ما دخانیات است. چیزهای دیگری هم هست که جزو بودجه آمده و بالاخره از این مبلغ یک مبلغ معتنابهی از آن درآمد کسر می‌شود. اگر بنا است که همه را تعیین بکنیم «آن بلوک» چه‌ قدر از این بابت مساعدت شده رعایت شده است با قوای انتظامی مملکت که بجا

+++

و به حق حقیقتاً بوده بنده تصدیق می‌کنم که قوای انتظامی حقیقتاً زحمت می‌کشد برای حفظ مملکت هر قدر ممکن است باید با اینها همراهی کرد تردیدی کسی در این باره ندارد اما این مسئله را توضیح ندادید دقت نفرمودید یا این که توضیحی دارید بیایید قانعم کنید. عرضی ندارم.

رئیس- آقای کفیل وزارت دارایی

کفیل وزارت دارایی- این قستمی را که مربوط به گمرک است البته آن تابع قانون تعرفه است البته آن تابع قانون تعرفه است و معافیت آن بدون تصویب مجلس عملی نیست یعنی خلاف قانون است ولی در قسمت کالاهای انحصاری مثل قند و شکر اینها یک جریانی است که در اختیار خود دولت است و هر روز ممکن است بر حسب اقتصاد مملکت بر حسب مقتضیاتی قیمت‌ها فرق بکند همین دخانیات که آقا الان مثل می‌زنند این مطابق قانون انحصار مستقل خودش در اختیار دولت است و ما می‌توانیم فرض بفرمایید همین سیگارت را برای خارجه بفرستیم بدون دیناری حق باندرول بدون دیناری حق انحصاری اینها چیزی نیست که ما بخواهیم در قانون قید بکنیم و اختیار بگیریم از مجلس حالا من باب این که معلوم بشود که حسابش چه مبلغ است گفتند که جمعاً و خرجاً معلوم بشود و این هم در لایحه تأمین شد ولی آنچه که در انحصارها و کالاهای انحصاری که الان بر طبق وضع قبلی بگیریم و بعد تا یک سال که باید بگذرد دوره عمل ما که این چه تأثیری داشته خود دولت هم شاید نمی‌تواند پیش‌بینی بکند که اساساً قیمت قند و شکر را به همین ترتیب نگاهدارد یا بیاورد پایین یا یک تغییراتی در این قائل بشود بعد هر وقت آقایان خواستند سؤال بکند ما هم فوراً جواب می‌دهیم که در اینجا چه تأثیری پیدا کرده اما این شأنش با قسمت معافیت‌های گمرکی فرق دارد بدون قانون دولت حق ندارد یک کالایی را با معافیت وارد کند.

شمس ملک‌آرا- بنده قانع نشدم اجازه می‌دهید بنده عرض بکنم؟ بنده گفتم از بودجه یک مبلغی کسر می‌شود این را می‌خواهم معین بکنند چه در واردات و صادرات خارجی چه از حیث مصارف داخلی که در بودجه این را می خواهیم «آن بلوک» بدانیم در سال چقدر است.

رئیس- آقای مجد

مجد(مخبر کمیسیون شماره 4)- عرض کنم در اینجا یک بند ب است یک بند ج است بند ج را بنده امروز توضیح خدمتشان عرض کردم خواستم جواب جناب آقای جمال امامی را عرض کرده باشم که فرمودند صد میلیون تومان می‌شود ما قند را مثال می‌زنیم چند برای دولت تمام می‌شود در حدود 12 قران یا 11 قران می‌فروشند در بازار 18 قران یا دو تومان می‌فروشند قند و شکر را آن وقت بنده مثال زدم گفتم که مشمولین این قانون 150 هزار نفر هستند که ضرب در سه بکنیم می‌شود 450 هزار نفر. اگر قند برای ما 11 قران تمام بشود در بازار می‌فروشیم 18 قران ولی به همان قیمت 11 قران به وزارت جنگ می‌دهیم تفاوت آن پنج میلیون شش میلیون می‌شود(شمس ملک‌آرا- سیگار) آن هم در اختیار خود دولت است آن را هم به همین ترتیب کالاهای انحصاری ممکن است دولت قیمتش را پایین بیاورد یا بالا ببرد به دست خود دولت است اما در قسمت بند ب که بنده عرض کردم این را در کمیسیون ما رسیدگی کردیم خود آقای وزیر جنگ فرمودند که حداکثر چهار میلیون تومان می‌شود بنده عرض کردم 6 میلیون تومان می‌شود تازه شش میلیون تومان که خود جناب آقای کفیل وزارت دارایی توضیح دادند از حیث بودجه که دو قلم نوشته شده تأمین شده است یعنی چطور؟ خدمتتان عرض می‌کنم جنسی وارد می‌کند اداره ارتش و صد هزار تومان گمرکی آنها می‌شود ولی اداره گمرک در وصولی خودش می‌نویسد صد هزار تومان. فوری به وزارت دارایی می‌نویسد که این صد هزار تومان را که ما نوشته‌ایم از این بابت است و آنها هم می‌فرستند هم در قسمت عایداتشان می‌نویسند هم در قسمت خرجشان. منظورم این است که بند ب و بند ج را نباید مخلوط کرد.

رئیس- آقای فروزان

کفیل وزارت دارایی- فقط خواستم عرض کنم که قند و شکر و یا غله و اینطور چیزها اصلاً در اینجا منعکس نیست در قسمت بودجه فقط دخانیات را حضرتعالی فرمودید که آن هم به طوری که عرض کردم در اختیار دولت است منتهی چون کلی است.

فرق می‌کند و به علاوه الان در دست دولت لایحه ای است که می‌خواهند وضع دخانیات را هم که به این شکل فعلی به طور استثنایی دارد عمل می‌شود، عوض کنند و آن را از صورت اداری خارج نموده و به شکل یک موسسه بازرگانی درآورند، یعنی مثل یک سازمان شرکتی یا همگانی باشد که تا آزادی عمل بیشتری داشته باشد و از این وضع اداری فعلی خود بیرون بیاید. بنابراین با این لایحه، این هم حالت قند و شکر را پیدا خواهد کرد بنابراین نظر حضرتعالی تنها در مورد دخانیات است و آن هم به طوری که عرض شد وضعش در دست مطالعه است و در مورد آن لایحه‌ای به مجلس می‌آید.

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- عرض کنم بند ج اصولاً یک بند مبارکی نیست (خنده نمایندگان) از این جهت است که هر وقت صحبتی از بند ج می‌شود طبیعتاً مباحثاتی هم در اطراف آن پیش می‌آید به نظر بنده هر وقت که یک مطلب صحیح و منطقی گفته شود باید آن را تأیید نمود حالا اگر موانعی در کار است، احصائیه کامل و صحیحی در دست نیست و هنوز در این مورد تجربه‌ای هم حاصل نشد، اینها مانع از این نخواهد بود که آن نظر اصولی و صحیح گفته نشود، نظر حضرتعالی راجع به بند ج کاملاً صحیح است و این منحصر به مسئله سیگار تنها نیست. الان کارخانه‌جات دولتی تمام در انحصار تمام در انحصار دولت است، مثلاً پارچه‌های ابریشمی هست، پارچه‌های نخی هست، صابون هست و سایر چیزها هست که در انحصار دولت است. توجه بفرمایید منظور این است که این امر تا یک حدی روشن بشود و چیزی که سبب شد که بنده اجازه بخواهم و این تذکر را بدهم این است که در جلسه خصوصی که در این مورد صحبت شد جزء مطالبی که گفته شد سه چیز بود یکی قند و شکر بود، یکی هم پارچه و یکی هم یک چیز دیگر بود، که تمام آنها منحصر به این سه قلم باید باشد، و این آن چیزی بود که در آنجا گفته شد و چون بنده اطلاعی در این مورد نداشتم خواستم آقا تذکری بدهند تا روشن شوم.

رئیس- آقای وزیر جنگ بفرمایید

وزیر جنگ( آقای سپهبد هدایت)- همان طوری که در کمیسیون‌ها توضیحاً عرض کردم در محضر مبارک مجلس سنا هم آن را تکرار می‌کنم و به عرض می‌رسانم تا از گفته‌های بنده اتخاذ سند بشود که ابداً نیت ما از تأسیس این سازمان جز کمک به ما‌یحتاج اولیه چیز دیگری نیست(صحیح است) ما در وزارت جنگ این را مطالعه کردیم اقلامی که ما از این حیث در این سازمان خواهیم داد عبارت است از برنج روغن، قند و چای و سالی هم دو مرتبه پارچه چیت برای خانواده درجه‌داران و افسران خواهد بود(شمس ملک‌آرا- سیگار نیست) بنابراین جای هیچ توهمی نباید باقی بماند که ما مثلاً به وسیله این موسسه می‌خواهیم یخچال بیاوریم، یا آن طوری که در آن روز صحبت شد بخواهم لوازم لوکس بیاوریم هرگز این طور نیست. بنده با صراحت به عرض مبارکتان می‌رسانم که چنین نیتی در کار نیست. ما از سال قبل از مهر ماه این اداره را تشکیل دادیم و رویش هم تجربه کردی مطالعه کردیم همان طوری که به عرض آقایان سناتورها رساندم و مطمئن هستم که آنها بیشتر از ما در این امر خرسند شدند. ما در شب عید نوروز برای تمام مأمورین انتظامی که در اقصی نقاط این کشور مشغول انجام وظیفه هستند این جیره را فرستادیم مسلماً اثر روحی این امر بیشتر از اثر مادی آن بود. این است که بنده باز هم عرض می‌کنم‌ که منظور ما از این حیث زیادی روی و یا خریدن و وارد کردن اشیاء تجملی نیست، این کار را اگر بکنم این کار به ضرر ارتش است و ما با این کار سازمان ارتش را متزلزل می‌کنیم. ما باید به علاوه برای این کار سهمیه بنویسم سهمیه را بعداً به وزارت اقتصاد ملی بفرستم و از آنجا بعداً گرفتن موافقت آن را به هیئت دولت بفرستم و پس از تصویب حتی اگر از خارج جنسی وارد ایران بشود در این لایحه استدعا کرده‌ایم که باید این جنس با انجام تشریفات گمرکی باز بشود کنترل شود تنها چیزی که آخرش می‌گوید این است که اگر این گمرک ده تومان است به موجب این قانون ما این ده تومان را نمی‌گیریم‌. از این نظر باز هم بنده به عرض مبارکتان می‌رسانم که بی‌نهایت دقت شده و نهایت حسن نیت هم هست و آن عوامل مختلفه که در این کار شرکت خواهد داشت به ما امید خواهد داد که هیچ عمل غلطی انجام نشود(صحیح است)

رئیس- آقای مهدوی بفرمایید.

مهدوی- بنده پیشنهادی دارم، و عرض کنم هر چند که عضو کمیسیون بوده‌ام ولی در ضمن مذاکره خیلی از مطالب روشن می‌شود، به عقیده بنده اعتراض آقای شهاب‌الدوله کاملاً وارد است و در کمیسیون به آن توجه نشده (سرلشگر مطبوعی- به تمام جزئیات توجه شده) جنابعالی خیلی عجله می‌کنید اجازه بفرمایید. بنده پیشنهاد کردم که پس از عبارت موضوع بند ب اضافه بشود پس از تفاوت‌های حاصله از بند ج که تا این تبصره کامل بشود و البته این به طور صحیح پیش‌بینی نمی‌شود ولی به طور تخمین می‌خواستم این را پیش‌بینی کنیم‌. یعنی اگر اضافه شود مطلب را خیلی روشن می‌کند و این اعتراضی را هم که جناب آقای شهاب‌الدوله فرمودند و وارد هم هست آن را رفع می‌کند.

رئیس-آقای فروزان

کفیل وزارت دارایی-بنده در جواب آقای شهاب‌الدوله توضیحاتی عرض کردم که شاید به علت آن که مطلب خود ادا نشد نتونستم ایشان را قانع کنم و بنده عرض کردم قصد ایشان در مورد آنچه فرمودند تنها دخانیات است و آن را هم عرض کردم که مقدمات کار در جهت فراهم شدن است و لایحه‌ای در دست مطالعه است و آن را می‌آوریم به مجلس و حضور آقایان تقدیم می‌کنم و پس از جلب موافقت آقایان، آن هم به صورت یک موسسه بازرگانی عمل خواهد شد و از این یک مورد که بگذریم موارد دیگر تأثیری نخواهد داشت در بودجه عمومی و مثلاً قند و شکر و پارچه و غله در بودجه عمومی انعکاسی ندارد تا بخواهیم بگوییم جمعاً و خرجاً این قدر است‌ و همان طوری که آقایان تصدیق

+++

فرمودند و در بودجه عرض کردم این تمام فقط روی دخانیات دور می‌زند‌ و این مسئله دخانیات هم همان طوری که توضیح دادم و شاید رو آینده نزدیکی  لایحه‌اش بیاید به مجلس سنا

رئیس- آقای مهدوی پیشنهاد شما قرائت بشود‌. (نمایندگان- پس گرفتند) بسیار خوب پس نظری نیست رأی می‌گیریم به ماده واحده یا سه تبصره آقایان موافق قیام بفرمایند (اکثراً برخاستند) تصویب شد.

آقایان تذکری داده‌اند در مورد اخذ رأی که چون معافیت گمرکی است با ورقه رأی گرفته شود‌. لذا با ورقه رأی می‌گیریم.

(آقایان سناتورها به شرح زیر در محل نطق حاضر شده و رأی دادند)

آقایان: جمال امامی‌. آقا سید جواد امامی‌. محمد‌تقی اسعد‌. سپهبد امیر‌احمدی‌. دکتر امیر‌اعلم‌. آموزگار‌. مصطفی امیر‌سلیمانی‌. حسن اکبر‌. بهبهانی‌. بیانی‌. سرلشگر بقایی‌. ابراهیم حکیمی‌. دکتر حسابی‌. محمد حجازی‌. حق‌نویس‌. دشتی‌. دهستانی‌. دادگر‌. ساعد‌. نبیل‌سمیعی‌. دکتر سجادی‌. شمس ملک‌آرا‌. صدرالاشراف‌. دکتر صدیق‌. عبدالمهدی طباطبایی‌. عضد‌. فرخ‌. سرلشگر فیروز. مهدوی. مجد‌. موید‌ثابتی‌. دکتر سعید مالک‌. سرلشگر مطبوعی‌. ناصری. نمازی‌. نظام‌مافی. نیکپور. والاتبار. وارسته‌. وکیلی‌. مشیر‌فاطمی‌. پالیزی‌. جم‌. دکتر ملک‌زاده‌. سپهبد جهانبانی

رئیس- نتیجه اخذ آراء به شرح زیر اعلام می‌شود:

عده حاضر 45 نفر موافق 43 رأی ممتنع 2 رأی‌؟ رأی مخالف ندارد.

اسامی آقایانی که رأی موافق داده‌اند.

آقایان: پالیزی‌. مجد‌. محسن صدر‌. امیر‌سلیمانی‌. سرلشگر فیروز‌. مشیر‌فاطمی‌. بهبهانی‌. دکتر امیر‌اعلم‌. دکتر بیانی‌. دکتر سجادی‌. دهستانی‌. ساعد‌. سرلشگر بقایی‌. سپهبد امیر‌احمدی‌. فرخ‌. اسعد. عبدالمهدی طباطبایی‌. نمازی‌. وارسته‌. شمس ملک‌آرا‌. نظام‌مافی‌. حکیمی‌. حق‌نویس‌. دشتی‌. دادگر‌. دکتر سعید مالک‌. حسن اکبر‌. ابوالفتح والاتبار‌‌. عضد‌. دکتر صدیق. ظهیر‌الاسلام. دکتر ملک‌زاده‌. نیکپور‌. علی وکیلی‌. سرلشگر مطبوعی‌. محمود جم‌. محمود ناصری‌. حجازی‌. آموزگار‌. سمیعی‌. مهدوی‌. موید‌ثابتی. سپهبد جهانبانی‌.

ممتنعین آقایان‌: جمال امامی‌. دکتر حسابی‌.

رئیس- آقای وزیر جنگ

وزیر جنگ- بنده از توجهی که سناتورهای محترم نسبت به این لایحه مبذول داشتند نهایت متشکرم و ما امیدواریم با تصویب این لایحه کمکی به قوای نظامی کرده باشیم و مخصوصاً حالا که این لایحه به تصویب رسده باید این نکته‌ را به عرض برسانم که رفتن این لایحه به کمیسیون و مطالعات که کمیسیون درباره آن کرد و مسلماً تغییراتی که در آن شد و سه اصلاحی که در آن به عمل به نفع ارتش بود. و از هر جهت به نفع و کمک افسران و درجه‌داران بود و از این نظر هم از سناتورهای محترم سپاسگزارم‌.

8- تصویب خبر کمیسیون مشترک راجع به رد لایحه تشکیل اداره دعاوی وزارت دارایی

رئیس- چون آقای معاون وزارت دادگستری نیستند فعلاً لایحه مربوط به تشکیل اداره و دعاوی وزارت دارایی مطرح می‌شود و گزارش‌های کمیسیون‌های مشترک مجلسین مبنی بر رد لایحه مزبور است، این لایحه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره 3 به مجلس سنا

لایحه شماره 25829-10/9/33 موضوع تشکیل اداره دعاوی وزارت دارایی که به موجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات توسط وزارت دارایی تقدیم مجلس سنا شده بود در کمیسیون مشترک مجلسین مرکب از کمیسیون شماره 3 مجلس سنا و کمیسیون دارایی مجلس شورای ملی با حضور آقای ضرغام‌پور نماینده وزارت دارایی مطرح و چون تأسیس اداره دعاوی مربوط به سازمان داخلی وزارت دارایی و احتیاج به قانون خاص نمی‌باشد مگر آن که ضمن لایحه تشکیلات وزارتخانه مزبور منظور گردد لذا لایحه مزبور به اکثریت آراء رد شد.

اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا می‌شود.

مخبر کمیسیون شماره 3 مجلس سنا مهندس شریف‌امامی

گزارش از کمیسیون شماره 2 به مجلس سنا

لایحه شماره 25829-10/9/33 مربوط به تشکیل اداره دعاوی وزارت دارایی که به موجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح آقای دکتر مصدق ناشی از اختیارات توسط وزارت دارایی به مجلس سنا تقدیم شده بود در کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین مرکب از کمیسیون شماره 2 مجلس سنا و کمیسیون دادگستری مجلس شورای ملی با حضور آقای میر‌مطهری معاون وزارت دادگستری مورد به شور قرار گرفت و گزارش شماره 33- 6/11/33 کمیسیون مشترک دارایی مجلسین مبنی بر رد لایحه مزبور به اتفاق آراء مورد تأیید واقع شد. اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا می‌شود.

مخبر کمیسیون شماره 2- خواجه‌نوری لایحه راجع به تشکیل اداره دعاوی وزارت دارایی

ماده 1- برای تعقیب و دفاع از کلیه دعاوی بر له و علیه وزارت دارایی و ادارات و بنگاه‌های وابسته به آن وزارتخانه که در محاکم عمومی طرح و نیز کلیه دعاوی که بعداً برله و علیه وزارت دارایی در محاکم از طرف اشخاص طرح و یا طرح آن از طرف وزارت دارایی لازم تشخیص داده شود اداره به نام اداره دعاوی تشکیل می‌شود.

ماده 2- از تاریخ تشکیل این اداره دفاع و تعقیب کلیه دعاوی مشروحه در ماده اول از وظایف اداره مزبور خواهد بود.

ماده 3- اداره دعاوی تشکیل می‌شود از یک رئیس و به قدر لزوم نماینده قضایی.

ماده 4-رئیس و نمایندگان قضایی اداره دعاوی وکیل و نماینده وزارت دارایی در دادگاه‌ها می‌باشند و دادگاه‌ها آنان را به این سمت خواهند پذیرفت.

تبصره- در دعاوی که اداره دعاوی محکوم له می‌شود حق مطالبه خسارت از محکوم علیه را بر طبق آئین‌نامه قانون وکالت دارد.

ماده 5-ترتیب تشکیل اداره دعاوی و طرز کار و شرایط انتخاب رئیس و نمایندگان قضایی آن اداره بر طبق آئین‌نامه خواهد بود که به تصویب وزیر دارایی برسد.

ماده 6-وزارت دارایی و وزارت دادگستری مأمور اجرای این قانون است.

رئیس-این گزارش مبنی بر رد این لایحه است و آقای موید‌‌ثابتی برای آن تقاضای فوریت کرده‌اند(در این موقع برای اخذ رأی عده کافی نبود)بعضی از آقایان تشریف ندارند. البته طبق مقررات برای هر یک از آقایان محترم که عدم حضورشان در جلسه مانع از اخذ رأی بشود‌، جریمه سنگینی منظور خواهد شد. (نمایندگان- عده کافی شد) خوب پس رأی می‌گیریم به فوریت این لایحه آقایان موافق قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. چون گزارش مبنی بر رد لایحه است اگر آقایان نظری دارند بفرمایند آقای آموزگار بفرمایید.

آموزگار- رد این لایحه مطلب مهمی نبوده است. که آقایان در مورد آن صرف وقت بفرمایند. سابقاً در زمان آقای دکتر مصدق قانونی گذراندند یا لایحه قانونی، که یک اداره دعاوی در وزارت دارایی تشکیل شود‌ و وظایف خاصی هم برای آن تعیین کردند و وظایف خاصی که برای این اداره قرار داده‌اند محاکمه و حکم و این ترتیبات نبوده تا احتیاجی به قانون داشته باشد و چون محاکم اختصاصی هم لغو است و اساساً نباید هم باشد و آن چیزی که به عنوان لایحه قانونی آورده بودند به کمیسیون مشترک رفت پس از مطالعه و مداقه معلوم شد که مقصود وزارت دارایی تشکیل محکمه نیست. تشکیل اداره دعاوی است که اشخاص معینی وظایفی داشته باشند تا بروند در محاکم دفاع بکنند از طرف دولت، کمیسیون مشترک گفت این که محتاج به قانون نیست شما می‌توانید در همان سازمان خودتان یک اداره درست بکنید به نام اداره دعاوی و گذراندن قانون هم برای یک امر اداری که لزومی ندارد، این بود که کمیسیون تقریباً ‌به اتفاق آراء این لایحه را رد کردند و چون رد و قبول قوانین و لوایحی را رد کردند‌ و چون رد و قبول قوانین و لوایحی که در کمیسیون مشترک مطرح می‌شود تکلیف نهاییش منوط به تصویب مجلسین است، رد این لایحه را آوردند به مجلس چنانچه آقایان با آن موافق باشند، آن را قبول بفرمایند.

رئیس- جنابعالی هم موافق بودید (آموزگار- بلی ) بسیار خوب چون نظری نیست. به گزارش‌های کمیسیون‌ها که مبنی بر رد لایحه مزبور است رأی گرفته می‌شود آقایان موافق قیام بفرمایند( اکثر برخاستند) تصویب شد.

9- تصویب خبر کمیسیون مشترک راجع برد لایحه هزینه‌های دادگستری

رئیس-لایحه دیگری مطرح است و باز هم گزارش کمیسیون‌های مشترک مجلسین مبنی بر رد لایحه‌ای است که مربوط به هزینه‌های دادگستری و ثبت و حق تمبر پروانه که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره 2 به مجلس سنا.

لایحه شماره 3447-6/9/1333دولت راجع به اصلاح قوانین مربوط به هزینه‌های دادگستری و ثبت اسناد و حق پروانه که به موجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات که توسط وزارت دادگستری تقدیم مجلس شورای ملی شده بود در کمیسیون مشترک مجلسین مرکب از کمیسیون دادگستری مجلس شورای ملی با حضور آقای وزیر دادگستری مطرح شد و پس از مذاکرات مفصل و شور کافی لایحه مزبور رد شد و قوانین سابق در مورد هزینه‌های دادگستری و ثبت و حق پروانه معتبر تشخیص گردید .

مخبر کمیسیون شماره 1 – خواجه‌نوری

گزارش از کمیسیون شماره 3 مجلس سنا

لایحه شماره 3447-6/9/1333

+++

مربوط به اصلاح قوانین هزینه‌های دادگستری و ثبت اسناد و حق پروانه که به موجب تبصره قانون الغاء لوایح آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات توسط وزارت دادگستری تقدیم مجلس شورای ملی شده بود با حضور آقای دکتر امینی وزیر دارایی در کمیسیون مشترک دارایی مجلسین مطرح و گزارش شماره 39-12/10/33 کمیسیون شماره 2 دائر بر رد لایحه مزبور تأیید شد اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا می‌شود.

مخبر کمیسیون شماره 3- مهندس شریف‌امامی

لایحه راجع به اصلاح قوانین مربوط به هزینه‌های دادگستری و ثبت و حق تمبر و پروانه که در کمیسیون‌های مشترک مجلسین رد شده است.

ماده 1- هزینه‌های دادگستری موضوع مواد 682و 683 و 684 و 685 و 686و 687 و 688 و 689 و 691و 692 آئین دادرسی مدنی و ماده 375 قانون امور حسبی 2 برابر می‌شود.

ماده 2- میزان حق‌الثبت موضوع مواد 119 و 121 و 122 و 123و 124 و 125 و 128 و 129 و 130 و 131 و 132 قانون ثبت اسناد مصوب اسفند ماه 1310 دو برابر می‌شود.

تبصره 1- حق‌الثبت املاکی که ارزش آن تا پنجاه هزار ریال است (اعم از این که در دفتر املاک بثبت رسیده یا نرسیده باشد)همچنین حق‌الثبت اسناد رسمی که موضوع آن از پنجاه هزار ریال بیشتر نباشد از مقررات این لایحه معاف و برطبق تعرفه سابق خواهد بود.

تبصره 2- املاکی که تا این تاریخ به ثبت نرسیده مشمول مقررات این قانون خواهد شد.

تبصره 3- حق‌الثبت املاکی که سند مالکیت آن قبلاً صادر شده و مالکین تاکنون برای دریافت سند و پرداخت بقایای ثبتی راجعه ننموده‌اند در صورتی که از تاریخ به موجب این قانون تا یک ماه مراجعه نموده و پرداخت بقیه بدهی اسناد خود را دریافت دارند بر طبق تعرفه سابق و در غیر این صورت مشمول مقررات این قانون خواهد بود.

ماده 3- درآمدهای وصولی ماده 9 قانون راجع به ثبت شرکت‌ها مصوب دوم خرداد ماه 1310 و شق یک ماده 54 قانون اداره تصفیه‌ امور ورشکستگی 2 برابر می‌شود و فقط یک ربع از کل وجوه دریافتی به صندوق ب اداره تصفیه ورشکستگی تعلق خواهد داشت و همچنین هزینه واخواست اسناد تجارتی موضوع شق 2 از ماده 54 قانون اداره تصفیه ‌مصوب 24-4/318 دو برابر می‌شود و فقط یک ربع از کل وجوه دریافتی جزء درآمد صندوق ب اداره تصفیه امور ورشکستگی می‌باشد.

ماده 4- تعرفه فعلی پروانه‌های وکالت به شرح زیر افزایش می‌یابد.

1-تعرفه پروانه پایه اول چهار برابر می‌شود.

2-تعرفه پروانه پایه دوم سه برابر می‌شود.

3-تعرفه پروانه‌های پایه سوم و کارگشایی 2 برابر می‌شود.

ماده 5-از این تاریخ باید به پروانه‌های کارشناسی همه ساله مبلغ دویست ریال تمبر الصاق و باطل گردد.

ماده 6-کلیه عوایدی که به موجب این قانون اضافه بر مأخذ سابق بحیطه وصول در می‌آید برای تأمین کسر حقوق قضات که به موجب قانون اصلاح اصول تشکیلات و استخدام قضات مصوب 29-6-31 مقرر گردید تخصیص داده خواهد شد.

ماده 7-وزیر دادگستری و وزیر دارایی مأمور اجرای این قانون می‌باشند.

رئیس-لایحه‌ای که جلوی نظر آقایان است، آقای موید‌ثابتی در مورد آن پیشنهاد فوریت داده‌اند، آقایانی که با فوریت آن موافقند قیام بفرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد آقایان که این لایحه را ملاحظه فرموده‌اند اگر نظری دارند بفرمایند. آقای آموزگار بفرمایید.

آموزگار- به طوری که آقایان مستحضرند قوانینی که از مجلس و حتی از مجلسین می‌گذرد در موقع اجرا برمی‌خورد به یک موانع و مشکلاتی که باید برگردد و اصلاحاتی در آن بشود به صورت‌های مختلف البته قانونی که یک نفر وضع کند و به فکر یک نفر یا دو سه نفر باشد معلوم است که چقدر ناقص خواهد بود (دهستانی-آن هم مصدق) متأسفانه این قانون یا این لایحه قانونی از بدترین و مضرترین قوانینی بود که آقای دکتر مصدق و همراهان ایشان درست کردند‌ و عجب در این است که با احتیاجی که اینها به پول داشتند و برای کی تومان و چند تومان فکر می‌کردند که روزانه از این سوراخ و آن سوراخ به دست آوردند. مطابق آماری که موجود است به واسطه اضافه کردن این مخارج از میزان درآمد کم شد و به آن چیزی افزوده نشد. بلکه کمتر هم شده و دعاوی به صورت عجیب و غریبی درآمد بدین ترتیب عواید به علت این که خرج دعاوی چند برابر شده بود کم شد مردم می‌رفتند عرضحال اعسار می‌دادند و خودشان را معاف می‌کردند و کم مراجعه می‌کردند و علاوه بر این که ایجاد اخلال و بی‌نظمی در امور عدلیه می‌کرد چیزی هم گیرشان نمی‌آمد. این لایحه وقتی که آمد به کمیسیون چون در میان مردم و وزارت دادگستری تشنجی ایجاد کرده بود، این بود کمیسیون صلاح دانست و سعی کرد مقدم بر سایر قوانین و لوایح تکلیف این قانون را معین کند و کمیسیون پس از بررسی دقیق گفت صلاح نیست که این قانون به این ترتیب باشد و از مردم اضافاتی گرفته شود و حتماً این قانون با‌ید برگردد به حالت اولیه‌اش، مطابق قانون مصوب مجلسین راجع به الغاء قوانین دکتر مصدق و هر کدام از این قوانین که رد می‌شد دیگر از همان تاریخ رد اجرا نمی‌شد‌ و تکلیف نهایی آن هم با مجلسین بود.

خوشبختانه از تاریخ لغو این لایحه دیگر اجرا نشد و دیگر از مردم پول نگرفتند و بنده با رد این لایحه موافقم و البته بسته به نظر آقایان است.

نمایندگان- همه موافقند

رئیس-آقایانی که با این گزارش که مبنی بر رد لایحه است موافقند قیام بفرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد.

10-تصویب لایحه راجع به دانشجویان آموزشگاه‌های نظامی

رئیس-حالا لایحه مربوط به دانشجویان و دانش‌آموزان دانشکده‌های و آموزشگاه‌های نظامی مطرح است که به شرح زیر قرائت می‌شود.

گزارش از کمیسیون شماره یک به مجلس سنا.

لایحه شماره 31768و 11436- 13/9/33 دولت مربوط «به دانشجویان و دانش‌آموزان دانشکده‌های نظامی که به موجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات به مجلس شورای ملی تقدیم شده بود و در کمیسیون‌های مشترک مجلسین با حضور آقای سرلشگر هدایت مورد شور قرار گرفت و پس از بحث کافی عیناً به تصویب رسید. اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا می‌گردد.

مخبر کمیسیون شماره یک دکتر اقبال

لایحه قانونی مربوط به دانشجویان و دانش‌آموزان دانشکده‌ها و آموزشگاه‌های نظامی

ماده 1-دانشجویان داوطلب دانشکده افسری و همچنین داوطلبان آموزشگاه‌های مختلفه دون افسری ارتش در صورتی که در جریان دوره تحصیلی به یکی از علل مشروحه زیر از دانشکده و یا از آموزشگاه اخراج شوند مدت تحصیل در دانشکده و آموزشگاه‌ها جزء خدمت زیر پرچم آنان محسوب نخواهد شد.

1-عدم انضباط

2-فساد اخلاق

3-عدم صلاحیت

4-معافیت برحسب تقاضای شخصی

تبصره1- اخراج دانشجویان دانشکده افسری بایستی به موجب گواهی شورای دانشکده و فرمانده دانشکده و با تصویب ستاد ارتش انجام پذیرد.

تبصره2-اخراج دانش‌آموزان آموزشگاه‌های دون افسری بایستی طبق گواهی کمیسیون مخصوص و فرمانده قسمت مستقل و با تصویب ستاد ارتش انجام پذیرد.

تبصره3-چنانچه بین دانشجویان (و یا سربازان وظیفه دیپلمه- لیسانسیه دکتر که برای نیل به مقام افسری به قسمت اعزام می‌شوند)اشخاصی یافت می‌شوند که در طی مدت تحصیلی و یا خدمت در قسمت‌ها عدم شایستگی آنان برای نیل به مقام افسری مشهود و در شورای مقرره در تبصره یک تثبیت گردد بایستی دو سال خدمت زیر پرچم با احتساب مدت خدمت قبلی مانند افراد انجام دهند.

ماده 2-مقررات قوانین سابق در آن قسمت که با مقررات این قانون مغایرت داشته باشد ملغی است وزارت جنگ مأمور اجرای این قانون است.

رئیس-آقای موید‌ثابتی برای این لایحه تقاضای فوریت کرده‌اند . (فرخ- لزومی ندارد)

نبیل‌سمیعی- چرا مال کمیسیون مشترک است.

رئیس- در تبصره 2 ظاهراً لفظ «بایستی» معنی ندارد یعنی درست نیست باید باید باشد، اول به فوریت لایحه رأی می‌گیریم. آقایان موافق قیام بفرمایند(اکثر برخاستند) تصویب شد‌. حالا بحث در کلیات است. ظاهراً نظری نیست‌. پس ماده اول محتاج به قرائت ثانوی نیست‌‌ و مطرح می‌شود آقایان اگر نظری دارند بفرمایند‌. مثل این که نظری نیست راجع به ماده اول نظری نیست؟ پس آقایانی که با این ماده و تبصره‌ها موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. حالا ماده 2 قرائت می‌شود.

ماده 2-مقررات قوانین سابق در آن قسمت که با مقررات این قانون مغایرت داشته باشد ملغی است.

وزارت جنگ مأمور اجرای این قانون است.

رئیس- آقای آموزگار بفرمایید.

آموزگار- این کلمه سابق تصور می‌کنم درست استعمال نشده است. مقصود این است که هر قانونی که مخالف این قانون باشد بلا‌اثر است‌. دیگر ذکر «سابق» چه لزومی دارد. (سرلشگر مطبوعی- یعنی همین قانون است که اجرا می‌شود) پس باید بگوییم هر قانونی که مخالف این قانون است ملغی است.

این نظر بنده یک ابهامی دارد که باید بر‌طرف شود «مقررات قوانین سابق» یعنی چه؟

رئیس-آقای وزیر جنگ

وزیر جنگ- هر اصلاح که لازم

+++

بدانید در این لایحه به عمل آید بنده موافقم و این قانون مال دکتر مصدق است و حالا اگر یک لغاتی است که باید در آن تصحیح بشود هر طور که صلاح می‌دانید همانطور عمل بفرمایید.

رئیس-آقای دهستانی

دهستانی-وقتی که گفتیم سابق‌. کدام سابق؟ این کلمه سابق بی‌معنی است زائد است و هر قانونی که مخالف این قانون باشد ملغی است.

رئیس-بسیار خوب اگر برای این اصلاح عبارتی پیشنهادی دارید مرقوم بفرمایید پیشنهاد کنید تا رأی بگیریم. ضمناً می‌خواستم فرض کنم که این نظر کلی هنوز هم در اینجا ملحوظ نشده، انشاء‌الله اولیای دولت در آینده به این نکته توجه خواهند کرد. که آئین منسوخه را هم باید ذکر بکنند‌ و با اسم بنویسند. پیشنهاد آقای آموزگار قرائت می‌شود.

ریاست محترم مجلس سنا.

بنده پیشنهاد می‌کنم کلمه «سابق» از ماده 2 حذف بشود و به جای آن کلمه مربوط باشد.

آموزگار

رئیس- آقای آموزگار

آموزگار- چون کلمه سابق اگر حذف می‌شد ناقص می‌شد پیشنهاد کردم قوانین مربوط در آن قسمت که منافات دارد به جای آن گذاشته شود.

رئیس- آقایانیکه با این اصلاح عبارتی که آقای آموزگار پیشنهاد کرده اند موافقند قیام بفرمایند(اکثر برخاستند) تصویب شد. حالا بماده 2 رأی گرفته میشود. آقایان موافق قیام بفرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا در کلیات آخر اگر نظری دارند بفرمایند  ظاهراً نظری نیست، پس رأی گرفته میشود بکلیه لایحه که مشتمل بر 2 ماده است آقایان موافق قیام بفرمایند. (اکثراً برخاستند) تصویب شد. آقای دکتر بیانی بفرمائید.

11- تقدیم عریضه از طرف آقای دکتر بیانی

دکتر بیانی- نامه‌ای است که از پزشکیاران آذربایجان رسیده است که برای رسیدگی آن را تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

12- قرائت گزارش شعب راجع به انتخاب کمیسیون تحقیق

رئیس-حالا گزارش شعب راجع به انتخاب کمیسیون تحقیق قرائت می‌شود و آقایان اطلاع دارند که جلسه ما باید لااقل سه ساعت باشد. از این جهت چون وقت باقی است، گزارش کمیسیون‌ها قرائت می‌شود.(گزارش شعب به شرح ذیل قرائت شد)

گزارش از شعبه اول به مجلس سنا

شعبه اول مجلس سنا روز دوشنبه بیست و پنجم اردیبهشت ماه 1334 ساعت یازده صبح تشکیل و اعضاء کمیسیون تحقیق به شرح زیر انتخاب گردید.

جناب آقای لسانی: جناب آقای دکتر قاسمزاده، جناب آقای ساعد

اینک گزارش آن تقدیم مجلس محترم سنا میشود.

مخبر شعبه اول

گزارش از شعبه دوم بمجلس سنا

شعبه دوم روز دوشنبه 25 اردیبهشت ماه 1334 ساعت یازده و نیم صبح جهت انتخاب سه نفر اعضای کمیسیون تحقیق تشکیل گردید. و آقایان: وارسته سرلشگر بقایی و فرخ به این سمت انتخاب گردیدند.

مخبر شعبه دوم

گزارش از شعبه سوم به مجلس سنا

شعبه سوم روز شنبه نهم اردیبهشت ماه 1334 ساعت 12 صبح جهت انتخاب سه نفر اعضای کمیسیون تحقیق تشکیل گردید و آقایان دکتر صدیق، آموزگار و نمازی به عضویت کمیسیون تحقیق انتخاب گردیدند.

مخبر شعبه سوم، آموزگار

گزارش از شعبه چهارم بمجلس سنا

شعبه چهارم ساعت 5/8 صبح روز شنب ه26 فروردین ماه 1334 تشکیل و پس از تبادل نظر کافی آقایان : دکتر سعید مالک مهدوی، امیر‌سلیمانی را جهت کمیسیون تحقیق انتخاب نمودند.

مخبر شعبه چهارم

گزارش از شعبه پنجم به مجلس سنا

شعبه پنجم ساعت 11 و نیم صبح روز شنبه 16 اردیبهشت ماه 1334 تشکیل و برای انتخاب اعضای کمیسیون تحقیق تبادل نظر به عمل آمد و آقایان: تیمسار سپهبد جهانبانی. اسعد و عضد جهت کمیسیون مزبور انتخاب گردیدند.

مخبر شعبه پنجم- سپهبد جهانبانی

13- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس-چون در دستور چیزی نداریم فقط گزارش مربوط به عملیات کمیسیون‌ها را که شاید مفصل و بیش از اندازه باشد می‌گذاریم روز چهارشنبه صبح ساعت 9 خواهد بود.

(جلسه بیست دقیقه پیش از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقی‌زاده

+++

 

 

یادداشت ها