wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه: 66 شنبه بیست و یکم اسفندماه 1333  

 

1- بیانات قبل از دستور آقایان: شمس ملک‌آراء- لسانی- فرخ- سپهبد جهانبانی

2- تصویب طرح تمدید مدت رسیدگی کمیسیون‌های مشترک مجلسین ارسالی مجلس شورای ملی

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه: 66

شنبه بیست و یکم اسفندماه 1333

(دوره پنجم اجلاسیه)

 

1- بیانات قبل از دستور آقایان: شمس ملک‌آراء- لسانی- فرخ- سپهبد جهانبانی

2- تصویب طرح تمدید مدت رسیدگی کمیسیون‌های مشترک مجلسین ارسالی مجلس شورای ملی

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس ساعت چهار بعدازظهر به ریاست آقای ابراهیم حکیمی تشکیل شد.

رئیس- صورت مشروح مذاکرات جلسه قبل به واسطه تعطیل چاپخانه طبع و توزیع نشده است اسامی غائبین و دیر‌آمدگان جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان: تقی‌زاده. نظام مافی. سید محمدصادق طباطبائی. والاتبار. ممقانی . دکتر ملک‌زاده. سیف افشار. دیوان‌بیگی. لسانی. دکتر قاسم‌زاده.

غائب بی‌اجازه آقای دکتر سیدحسن امامی.

1- بیانات قبل از دستور آقایان شمس ملک‌آراء- لسانی- فرخ- سپهبد جهانبانی

رئیس- نطق قبل از دستور شروع می‌شود آقای شمس ملک‌آراء بفرمائید.

شمس ملک‌آراء- امروز روز مبارکی است به همین جهت بنده اجازه خواستم که چند کلمه نطق قبل از دیتور بکنم و باعث زحمت آقایان وکلای محترم و رفقای محترم بشوم (دکتر بیانی- این زحمت نیست، رحمت است) مدتی بود که در انتظار تشریف‌فرمائی اعلیحضرت همایونی بودیم و همچنین مدتی بود زارعین و مردم همه انتظار آمدن و نزول رحمت الهی را داشتن و بحمدالله ‌امروز هر دو رحمت بر ما وارد شد نزول اجلال شاهنشاه را که مقارن با نزول رحمت الهی است من لازم دانستم که از طرف آقایان رفقا تبریک عرض کنم حقیقةً زیارت و دیدار اعلیحضرت همایونی بعد از این مدت باعث روشنی چشم و قوت قلب همه ما است این سفری که فرمودند به تمام معنی سفر خیریت اثری بود همان طوری که در خیلی از روزنامه هم این مسئله تشریح شده است اولاً سلامتی وجود مبارکشان برای ما بالاترین نعمت است که دکترها و پرفسورها اطمینان دادند که بحمدالله سلامتی کامل دارند و در ثانی در تمام مقامات و مجامعی که تشریف داشتند مخصوصاً در مقامات مؤثر همه جا در فکر ملت بودند فرمایشات و بیاناتی که فرمودند چنان چه دقت فرمودید همه بر مصالح و خیر مملکت بوده است و از زبان ملت صحبت فرمودند به این جهت تقدیر می‌کنیم با اینکه مسافرت اعلیحضرت همایونی یک مسافرت رسمی نبوده‌اما به طوری که مسبوقید در هر جائی که تشریف بردند پذیرائی‌های شایسته و عظیم‌الشأنی از ایشان کرده شد چه از طرف سلاطین و تاجداران و چه از طرف رؤسای ملل و چه از طرف ملت و مردم و مقامات مؤثر و چون اعلیحضرت همایونی مظهر ملیت و نماینده استقلال مملکت ما هستند هر احترامی و هر تجلیلی که از وجود مبارکشان شود توجه و احترامی است که نسبت به ملت ایران شده است و به این جهت یقین دارم که رفقا با من همراه هستند که از آن بزرگان و تاجداران ممالک و مقاماتی که از ایشان تجلیل کرده‌اند ما سپاسگذاری و تجلیل بکنیم (نمایندگان- صحیح است) یک موضوع جالب توجهی که در این مسافرت بود که به نظر بنده خیلی واقعاً شایسته تذکر است (چون دو سه سفری که بنده در اروپا و بودم وقتی بود که سلاطین ایران آنجا آمدند) آن موضوع تشریف فرمائی ملکه است چون در اروپا و ممالک مغرب زمین حرم ایران را جز در الف لیل و کتاب‌های قدیمی افسانه‌ها چیز دیگری غیر از این نشنیده بودند و ندیده بودند ولی در این سفر علیاحضرت با منش و روش و رفتارشان جلب توجه و جلب اعجاب همه را کرده‌اند و واقعاً ما باید کاملاً شکر‌گزار وجود مبارکشان باشیم، حالا علاوه بر اینکه در خارج این طور اسباب سربلندی ما شدند در داخل مملکت اطلاع دارید که انجمن خیریه ثریای پهلوی اخیراً اقدامات فوق‌العاده مفید و مؤثری نسبت به مستمندان کرده‌اند بیست هزار دست لباس برای دوشیزگان و ده هزار دست لباس برای پسران و همچنین عیدی‌های برجسته‌ای برای فقرا و مستمندان تهیه دیده‌اند که در ایام عید به مردمان فقیر که احتیاج بکم دارند بانوان محترم جلیل‌القدر ببرند خودشان به دست خودشان بدهند، به این جهت شایان تقدیر است این بود که بنده چون روز ورود اعلیحضرت بود میل داشتم که تبریک ورود اعلیحضرت را در پشت تریبون عرض بکنم و همچنین خدمتگزاری و اقدامات مجلس سنا را چنان چه اعلیحضرت هم در موقعی که‌امروز تشریف آوردند فرمودند که اگر نظر مبارک آقایان که پهلوی من بودن باشد شنیدند که اظهار رضایت فرمودند از عملیات و اقدامات مجلس سنا در مدتی که تشریف نداشتند، به همین جهت بنده هم آنجا شکرگزاری کردم از اینکه وجود مبارکشان از عملیات و رفتار مجلس سنا و اقدامات مجلس سنا که به خیر و صلاح مملکت بوده است کمال رضایت را دارند.

مسعودی- احسنت.

رئیس- آقای لسانی بفرمائید.

لسانی- متأسفانه در این ساختمان جدید که برای تشکیل جلسات مجلس سنا تعیین شده یک اشکال اساسی وجود دارد و آن جایگاه مخبرین جراید است مخبرین جراید جای بسیار نامناسبی دارند مخصوصاً اگر بنا شود کسی از پشت تریبون صحبت نکند ممکن است سوءتفاهمات زیادی پیدا شود، به این جهت بنده که از هیات محترم رئیسه آینده (چون بنده خودم کاندیدا نیستم هر کس انتخاب شد) تقاضا می‌کنم جایگاهی برای مخبرین جراید تعیین شود که سوءتفاهمی پیش نیاید از جمله سوءتفاهم این است که در جلسه گذشته وقتی که جناب آقای دکتر امینی صحبت می‌کردند که ما احتیاج به قرضه داریم و مفهوم بیانشان این بود که از کجا قرض بکنیم بنده که فاصله‌ام از نظر بودن در پشت میز دستگاه هیأت رئیسه با مخبرین جراید فاصله زیادی داشت عرض کردم که «از همسایگان شمالی هم نه» بعد برای اینکه توهمی نرود و این

+++

جمله منحصر به شمالی نشود گفتم «از هیچ یک از همسایگان» چون متأسفانه بنده همان طور که جناب آقای دکتر امینی فرمودند یک قدری زیاد مطالعه می‌کنم و شاید وقت من هم از جناب آقای دکتر امینی که در کارهای سیاسی زیاد گرفتار هستند بیشتر است و حداقل تاریخ سیصد ساله اخیر ایران را دیده‌ام و دقت کرده‌ام و تمام بدبختی‌های این مملکت را از همسایگان جنوب و شمال و شرق و غرب می‌دانم و برای من هیچ فرقی ندارد و در موقعی هم که راجع به قرارداد نفت صحبت می‌کردم نسبت به همه همسایگان مخصوصاً نسبت به همسایه شمالی صحبت کردم و حتی جناب آقای وزیر امور خارجه که در پهلوی آقای وزیر دارائی نشسته بودند با یک قیافه‌ای فرمودند که موقع این صحبت‌ها نیست عرض کردم و حالا هم عرض می‌کنم که به طور کلی نظر بنده مخالف با قرضه بود مطلقاً و بر فرض هم که ناچار به قرض بودیم باز هم معتقد هستم که بهتر بود که باز قرضه داخلی بود، البته آقای دکتر فرمودند که عملی نیست و مردم ندارند بدهند و اگر بنا به قرضه خارجی شد حتماً دول غیر همسایه که دادن قرض هیچگونه وسیله‌ای برای آنها نشود تا اینکه کوچکترین سلطه و استیلائی در کشور پیدا کنند و چون این بیان را در روز عصر چهارشنبه که بعضی از روزنامه‌های عصر آن طور نوشته بودند موجب سوءتفاهم شده بود بنده از موقعیت نطق قبل از دستور استفاده کردم که این چند کلمه را برای رفع سوء‌تفاهم عرض کنم و الا صورت مذاکرات مشروح سنا موجود است و طبع و توزیع می‌شود ولی متأسفانه صورت مجلس سنا محرمانه منتشر می‌شود زیرا از عدد آقایان سناتورها بیشتر منتشر نمی‌شود موقعی که به دست بیاید عرض می‌کنم که در روزنامه کشور شاهنشاهی که آقایان نمی‌دانند مستحضر شوند به اینکه پس از اینکه نطق توزیع شد روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی اولش از آگهی شروع می‌شود یک کلمه نه نطق مجلس شورای ملی و نه نطق مجلس سنا را دارد و این قانونی هم که وضع کرده‌اند برای چیست نمی‌دانم بنابراین نطق‌های سناتورها و نمایندگان مجلس شورای ملی فقط به تعدادی منتشر می‌شود که به آقایان داده می‌شود و آن هم در اثر وضع مطبعه مجلس همه آقایان دیده‌اند که اغلب مغلوط و غیر‌قابل استفاده است الان صورت مجلس که چاپ نشده در دست بنده است در این جا نوشته شده «از دست این دو مملکت به قدر زجر دیده‌ایم و مصیبت دیده‌ایم که نباید از آنها قرض بکنیم لسانی- از همسایگان از هیچ کدام نباید قرض بکنیم» برای رفع سوءتفاهم عرض کردم و آن نظر بنده نسبت به خارجی‌ها مطلقاً معلوم است و حتی جناب آقای دکتر هم مکرر می‌فرمایند که نباید این قدر ضد خارجی شد و با ارتباطاتی که دنیای امروز با ممالک دیگر اعم از مجاور و غیر مجاور پیدا کرده است یک قدری رنگ عینک را باید عوض کرد و رویه را تغییر داد و بنده به همان جهتی که عرض کردم تاریخ سیصد ساله موجب شده است که بنده وحشت داشته باشم که بگویم همیشه مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسد.

فرخ- اجازه می‌فرمائید.

رئیس- بفرمائید.

فرخ- بنده فقط می‌خواستم مختصر توضیحی راجع به فرمایش آقای لسانی عرض کنم و آن این است که محل مخبرین جراید با وضعی که فعلاً سالن ما دارد به هیچ وجه قابل تغییر نیست و اگر دقت بفرمائید در مجلس شورای ملی محل تریبون فاصله‌اش با مخبرین جراید سه برابر این جا بود و این جا فاصله‌اش خیلی خیلی کمتر از آنجا است و با وضعیتی که ما داریم محل مخبرین به هیچ وجه قابل تغیر نیست و انشاءالله در سالن جدید آن طوری که ایشان مایل هستند اصلاح خواهد شد.

نمایندگان- انشاءالله.

سپهبد جهانبانی- اجازه می‌فرمائید.

رئیس- بفرمائید.

سپهبد جهانبانی- بنده خواستم عرض کنم که در جلسه گذشته موقعی که لایحه افسر یاری مطرح بود بنده با فوریت آن مخالفت کردم زیرا که دلیل فوریت را نمی‌دانستم  بعد که با آقای وزیر جنگ ملاقات کردم ایشان توضیح دادند که فوریت آن لایحه برای این بود که دانشکده‌ای که افسریار تربیت می‌کند مدتی است که تشکیل شده و برای شب عید تمام می‌شود و نظر آقای وزیر جنگ این بود که درجات برای اول سال داده شود به این جهت بنده اگر میسر باشد پیشنهاد خودم را مسترد می‌دارم یعنی تقاضا می‌کنم که به یک فوریت آن در موقعی که مطرح می‌شود رأی داده شود.

مسعودی- حالا که مطرح نیست هر وقت مطرح شد این پیشنهاد را بفرمائید.

2- تصویب طرح تمدید مدت رسیدگی کمیسیون‌های مشترک مجلس ارسالی مجلس شورای ملی

رئیس- حالا طرح تمدید مدت رسیدگی کمیسیون‌های مشترک مجلسین مطرح است که دو فوریت آن تصویب و طبع و توزیع شده است، لایحه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس سنا

طرح قانونی مربوط به تمدید مدت رسیدگی کمیسیون‌های مشترک به لوایح تصویبی آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات که در جلسه روز پنجشنبه 5/12/33 با قید سه فوریت تقدیم گردیده بود پس از تصویب فوریت‌ها مطرح و در سه جلسه مورد شور و مداقه قرار گرفته و در جلسه روز سه شنبه 10/12/33 با اصلاحاتی تصویب گردید اینک طرح قانونی نامبرده برای تصویب آن مجلس محترم به ضمیمه ایفاد گردید.

رئیس مجلس شورای ملی- رضا حکمت

طرح قانونی تمدید مدت رسیدگی کمیسیون‌های مشترک به لوایح تصویبی آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات

ماده واحده- مدت رسیدگی کمیسیون‌های مشترک مجلسین به لوایح تقدیمی از طرف دولت مربوط به لوایح آقای دکتر مصدق از تاریخ انقضا برای یک بار به مدت چهار ماه تمدید می‌شود. ایام تعطیل عید نوروز جز مدت تمدیدی محسوب نخواهد شد.

تبصره 1- لوایحی که در مدت مقرر از طرف کمیسیون‌های مجلس مورد تصویب واقع نگردد ملغی خواهند بود.

تبصره 2- لایحه مربوط به مطبوعات پس از تصویب کمیسیون‌های مشترک مجلسین بلافاصله برای تصویب نهائی در مجلس مطرح می‌گردد.

تبصره 3- لوایح ناشیه از اختیارات که به کمیسیون‌های مشترک مجلسین ارجاع و مورد رسیدگی قرار گرفته و یا خواهد گرفت در صورت که رؤسای مجلسین تشخیص دهند که در تغییرات و اصلاحاتی که شده از حدود اختیاراتی که به موجب قانون الغاء اختیارات به کمیسیون‌های مشترک داده شده تجاوز شده است کمیسیون‌های مربوطه برحسب تقاضای رؤسای مجلسین در آن مواد مورد نظر سریعاً و با حضور وزراء مربوطه برای یک مرتبه تجدیدنظر نموده و پس از اظهارنظر مجدد موقةً به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

تبصره 4- کمیسیون‌های مشترک نباید ضمن اصلاح مواد و مقررات لوایح تقدیمی قوانینی به تصویب برسانند که مستقیم یا غیرمستقیم مستلزم مخارج جدیدی بشود و همچنین مجاز نیست که بر مالیات‌ها یا عوارض فعلی چیزی اضافه نمایند.

رئیس- بحث در کلیات مطرح است آقای صدر بفرمائید.

صدر- در این تبصره چهار نوشته شده است «نباید ضمن اصلاح مواد و مقررات لوایح تقدیمی قوانینی به تصویب برسانند که مستقیم یا غیر‌مستقیم مستلزم مخارج جدیدی بشود» غیر‌مستقیم در اینجا معلوم نیست. و خیلی کش‌دار است، زیرا هر موضوعی که تصویب شود مستلزم خرجی هم خواهد بود، یک وقت است که موضوع یک خرجی نیست ولی مطلبی است که مستلزم خرجی خواهد بود، این را نمی‌شود این طور تعمیم داد، اگر این طور باشد هیچ امری نیست که خالی از خرج باشد خوب است آقای وزیر دارائی بفرمایند که جلو‌گیری از هر قانونی نکنند زیرا هر قانونی ممکن است مستلزم خرج غیرمستقیمی باشد.

آموزگار- اجازه می‌فرمائید.

رئیس- بفرمایید.

آموزگار- بنده خواستم خاطر آقایان محترم را متذکر بکنم به یک نکته‌ای که در وقتی که قانون الغا لوایح دکتر مصدق تصویب شد از طرف مجلس سنا بک تبصره‌ای علاوه شده بود، یعنی متمم یک تبصره‌ای بود که «همچنین در صورتی که بعد از سه ماه کمیسیون‌های مجلسین تکلیف لوایح دکتر مصدق را معین نکردند قابل اجرا نخواهد بود» این کار را چرا کردیم برای اینکه همین امروز را پیش‌بینی می‌کردیم و واضح بود که دویست، دویست و پنجاه لایحه را در عرض سه ماه کمیسیون‌ها نمی‌توانستند تصویب بکنند من از مجلس شورای ملی که نظر یک نفر سناتور کاملاً گله می‌کنم و شاید اگر عرض بکنم که دلتنگ هستم از نظر همکاری حق داشته باشم بدون مطالعه کلمه «و همچنین» را زدند صحبت لایحه بودجه و جمع و خروجی نبود که آنها بتوانند از لایحه مجلس سنا بزنند آن هم چیزی که منطقش با آن بود و در نتیجه برگشت آمد اینجا متأسفانه حجب و شرم حضور و متانت مجلس سنا سبب شد که گفتند همان طور تصویب بکنیم و تصویب کردیم نتیجه‌اش این شد که مجلس شورای ملی لوایح دیگری هم که از اینجا می‌رفت به آنجا که من باب مثل تمبر شیر و خورشید سرخ را عرض می‌کنم که یک چیز بسیار مفیدی بود چون مجلس سنا گفته بود تمبر بزنند تمبرش را حذف کردند حالا هم در اینجا خود مجلس شورای ملی همان «و همچنین» را که ما آن روز پیشنهاد کرده بودیم و آنها حذف کردند ضمن تبصره یک عین همان را نوشته‌اند به این عبارت نوشته‌اند که «لوایحی که در مدت مقرر از طرف کمیسیون‌های مجلسین مورد تصویب واقع نگردد ملغی خواهد بود» اگر آن را آن روز حذف نکرده بودند کمیسیون‌ها راحت بودند همه ما هم راحت بودیم مراد از راحتی خستگی نیست بنده که عرض می‌کنم خدمتتان شاید باور نفرمائید که می‌شود در چهار تا سو کمیسیون کار می‌کردم و کار می‌کنم ابائی هم از کارم ندارم

+++

ولی از طرز کار همان طور که آقای صدر فرمودند بنده هم راضی نیستم اولاً سناتورها اکثریتشان مرتباً حاضر می شوند و از طرف مجلس شورای ملی اقلیتشان هم حاضر نمی‌شوند یعنی همیشه هفت هشت نفر ما هستیم و دو سه نفر آنها هستند هفته گذشته 4 جلسه تشکیل شد با اینکه همه ما کار داشتیم دو ساعت صبر کردیم اکثریت حاصل نشد این طرز کارکردن عملی نیست بعد هم مواردی علاوه کرده‌اند که هر چیزی که مستلزم خروج باشد نباید تصویب بکنند این البته صحیح است اما آقایان سناتورها که در کمیسیون‌ها بودند مطلع هستند که هر جمله‌ای و هر تبصره‌ای که مستلزم خرج جدیدی بوده است از طرف خود آقایان بوده است و از طرف وکلای مجلس سنا من اطمینان می‌دهم (چون عرض کردم که در 8 کمیسیون و سو کمیسیون و 4 کمیسیون مشترک عضویت دارم) از طرف ما هیچ پیشنهادی که مستلزم خرجی باشد نشده است ولی نکته‌ای که هست این است که اگر این قسمت با همین عبارت تصویب نشود و ممکن است اگر فی‌الجمله اصلاحی اینجا بشود دو مرتبه می‌رود به مجلس شورای ملی و دو مرتبه آنها حذف کنند و برگردد اینجا این کشمکش به عقیده بنده صلاح نیست از طرفی هم ما چشم بسته نمی‌توانیم هر چه‌امد تصویب بکنیم اینکه گفته‌اند برای یک بار به مدت 4 ماه تمدید مسی شود این طور استنباط می‌کنیم که «فقط یک بار است» ولی چون کلمه «فقط» ندارد اگر 4 ماه گذشت 2 دفعه برای یک مرتبه دیگر ممکن است باز با 3 فوریت پیشنهاد بکنند و دو مرتبه کش بدهند ولی اگر فقط برای یک بار بود ما می‌دانستیم که 4 ماه دیگر لااقل راحتیم بعنی این طرز قانونگذاری اصلاً موقوف می‌شود درست است که یک مقداری آقای وزیر دارائی می‌فرمایند اختیار دارند و حق هم دارند اما این لوایح ده پانزده تا بیشتر نیست جواب دویست لایحه را نمی‌توانند بدهند آن هم به آن ترتیب چنان چه بنده به عقیده خودم در لوایحی که در کمیسیون‌های مشترک مخصوصاً کمیسیون دادگستری تصویب شد (رفقا حاضرند) که من در اغلبش در اقلیت بودم برای آنکه پیشنهادهائی داده می‌شد که روی نظر شخصی و برای اشخاصی بود که پیشنهاد می‌کردند و تصویب می‌کردند اینکه طرز قانونگذاری نیست ولی از آن طرف چه باید کرد وقتی که آقایان می‌نشینند و اکثریت را فوراً می‌شمارند می‌گویند تصویب شد تصویب شد با 8 رأی و 9 رأی و 10 رأی یک قانونی که باید مقدرات این مملکت را معین بکند تصویب می‌شود به همین جهت من مخالفم با تمدید اما از نظر اینکه آقای وزیر دارائی فرمودند و از نظر اینکه در دادگستری در قانون اصول محاکمات حقوقی موادی که اصلاح شده بسیار مفید است و علت آن هم این است که آن مربوط به آقای دکتر مصدق نبوده همان وقت که اصلاح کردند کمیسیونی از متخصصین دادگستری و دیوان کشور تصحیح کردند به این جهت بسیار مفید است همین قدر بنده خواستم سابقه و تاریخچه ‌امر را خدمت آقایان عرض بکنم که از «ی کبار» منظور فقط یک بار بوده و این جا هم به عقیده بنده آقایان در نظر داشته باشند فقط یک بار ولی بنده می‌ترسم که اگر پیشنهاد کنم که کلمه «فقط» اضافه بشود برود آنجا و روی همان احساسات پیشنهاد بکنند «فقط» حذف شود این است که بنده پیشنهاد نمی‌کنم ولی آقای وزیر دارائی که تشریف دارند و نماینده دولت هستند مستحضر باشند که منظور فقط یک بار است و اما تبصره چهار اینکه گفتند اگر مستلزم مخارج جدیدی بود مستقیم یا غیرمستقیم به عقیده بنده راه‌حلش این است که لوایحی که می‌آورند مستقیم و غیرمستقیم مستلزم یک مخارجی بوده مقصود اینجا باید این طور تصریح کرد که از حدود نباید دیگر خارج بشویم یعنی چیزی اضافه نکنیم و الا هر قسمت از این لوایح چه مستقیم و چه غیر‌مستقیم مستلزم مخارج بوده است و آقایان اگر اینجا باز دقت می‌کردند کلمه‌ای دارد که تأمین می‌کند نظر آقای صدر را که مستلزم مخارج جدیدی نشود یعنی کاری نکنند که مخارجی علاوه شود و الا آنکه بوده است مستلزم مخارج جدید مستقیم و غیر‌مستقیم نیست.

رئیس- آقای لسانی بفرمائید.

لسانی- البته بحث در کلیات لایحه است درباره کلیات همه شاید تنها لایحه‌ای باشد که زیاد مورد اختلاف‌نظر اغلب از همکاران محترم باشد که از یک طرف ملاحظه می‌کنند که وضع مصوبات کمیسیون‌ها رضایت بخش نبوده و تأمینی هم برای اینکه در آینده رضایت‌بخش باشد ندارند به این جهت نظر موافقی ندارند از طرف دیگر طبق صریح قسمت اخیر تبصره ماده واحده که بنده همه جداً معتندم که مفاد قسمت اخیر تبصره آن است که بر فرض اینکه آن جمله زده بشود که بعد از انقضای سه ماه این مقررات قابل اجرا نیست زیرا وقتی در متن ماده واحد به آن صراحت قید شده است که اختیارات برخلاف قانون اساسی بوده و بعد یک امر استثنائی قائل شده‌اند که کمیسیون‌ها در ظرف سه ماه رسیدگی بکنند و آنچه تصویب کردند و به دولت ابلاغ کردند قوت اجرائی دارد مفهوم مخالفش آن است که آنچه تصویب نکردند قوت اجرائی ندارد قابل اجرا نخواهد بود آقایانی که با این منطق خواه موافق باشند و خواه نباشند در عین حال معتقد هستند که نبایستی موافق بود به اینکه دولت از لوایح امضاء شده طبق اختیارات استفاده بکند که بدون تصویب کمیسیون‌ها اجرا شود زیرا معتقد هستند که این یک اختیارات دیگری است که در بودن مجلسین چنین اختیاری غیرمستقیم به دولت داده می‌شود بنابراین معتقد نیستند که آن لوایح را بتوان از پس فردا اجرا کرد این همان اشکالی است که پیش می‌آید اگر بگوئیم که تصویب نکنیم از پس فردا اینها قابلیت اجرایی ندارد در صورتی که نسبت به بسیاری از این قوانین نه از نظر اینکه مربوط به دکتر مصدق بوده از نظر اینکه وزارتخانه‌ها و ادارات مدت‌ها بود تهیه کرده بودن و به علل و جهاتی از جمله طولانی بودن لایحه و مفصل بودن لایحه و کثرت مواد و تراکم امور در مجلسین موجب شده بود که این لوایح تصویب نشود آقای دکتر مصدق هم از موقعیت استفاده کردند امضا کردند و فرستادند در جلسه سابق عرض کردم که از جمله اینها قانون انجمن شهر است که مجلس سنا تصویب کرد آن را و فرستاد به مجلس شورای ملی با مواد زیاد و البته نظرهای آقایان نمایندگان شهرستان‌ها از نظر مصالح شهرستان‌های آنها هم قابل توجه است که ممکن است در مجلس شورای ملی شاید این دوره به تصویب نرسد وضع فعلی شهرستان‌ها هم از نظر شهرداری و بالاخص تهران به اتفاق عقیده همه آقایان وضع درستی نیست و یا اصول محاکمات حقوقی که جناب آقای آموزگار بیان کردند و یا قانون مطبوعات و یا بسیاری از قوانین دیگر در این مورد البته ما نمی‌توانیم به این فکر برسیم و به این نتیجه برسیم که صد درصد کدام بهتر است یعنی اگر ما تصویب بکنیم بهتر است یا اگر رد بکنیم پس به اصطلاح حکما در این موقع باید اقل‌الضررین را در نظر گرفت که کدام یک از دو طرف ضررش کمتر است به عقیده بنده با این مذاکراتی که در مجلس شورای ملی نسبت به اینکه کمیسیون‌ها خارج از حدود رفتار کرده‌اند شده و این مذاکراتی که الان در مجلس سنا شده و می‌شود قهراً با این قیودی که در خود ماده واحده و تبصره‌ها قید شده است کمیسیون‌ها در آینده آن آزادی عملی که قبلاً برای خودشان در نظر داشتند نخواهد داشت و بنابر این آن اندازه نگرانی که قبلاً موجود بوده نخواهد بود و به عقیده بنده هر دو طرف ضرر دارد ولی همان طور که نظر جناب آقای صدر بوده است ضرر کمتر این است که ما تصویب بکنیم النهایه قبودش طوری باشد که در آتیه اشکالی پیش نیاید و از ماها هر کدام در کمیسیون‌هائی که هستیم مراقبت کنیم که طبق همین مواد و تبصره‌ها عمل شود که از جمله این تبصره‌ها یکی این است که از حدود اصلاحات لوایح دکتر مصدق خارج نشویم مثلاً اگر آقای دکتر مصدق در یک قانون شصت ماده‌ای دو یا سه ماده را اصلاح کرده‌اند این طور خیال بکنیم که ظهور در این تبصره این است که ما هم در آن دو ماده یا سه ماده حق ورود داریم نه در تمام آن قانون از اول تا آخر که ممکن است هم وقت زیاد بگیرد و هم ممکن است مفاسدی از آن تولید شود و یا هزینه‌هائی پیش آید همین طور که یکی از آقایان قبل از جلسه سؤال می‌کرد که اگر این لایحه به این کیفیت اصلاح نشود نسبت به لوایحی که قبلاً تصویب شده و به دولت ابلاغ شده و در آنها هزینه‌هائی پیش‌بینی شده نسبت به آنها چه می‌شود کرد بنده عرض کردم آنچه شم الفقاهه من حکومت می‌کند این است که کمیسیون‌ها یک اختیاراتی داشتند و در آن اختیارات قیود و حدود دو ثغوری نبوده و قانونی را به تصویب رسانده‌اند و اگر در اینجا مستلزم خرجی باشد از نظر اینکه هر گونه تصویبی شما بکنید مجری است مگر اینکه بالصراحه بگوئید به اینکه آنچه قبلاً هم از بابت هزینه‌های اضافی قید کرده‌اند کان لم یکن است و الا هر مقرراتی که تا حالا وضع بکنید مربوط به آینده خواهد بود نه مربوط به کمیسیون‌های گذشته (صحیح است) بنابراین از این لحاظ هم به نظر بنده اشکالی ندارد و روی هم رفته بنده به همکاران محترم عرض می‌کنم که هر دو طرف قضیه را در نظر بگیرند دقت بکنند ببینند کدام نافع‌تر است و به عقیده بنده برای اینکه مشکلات بیشتری پیش نیاید در عین اینکه عمل صحیحی نبوده است و نیست باز هم این طرف نافع است، اشکال اساسی اصلاً دادن اختیارات بوده که بنده همان روز هم مخالفت کردم در مرتبه دوم هم از همین طور ولی حالا که می‌خواهید قوت اجرائی بدهید و اگر بنا بشود که کمیسیون تصویب نکند مجلس تصویب نکند مطلب مسلم این است که از فردا هیچ یک از لوایحی را که دولت به موجب اختیارات دکتر مصدق اجرا می‌کرده قابلیت اجرائی ندارد و الا اختیارات سوم خواهد بود و آن وقت به کلی با بودن مجلسین و حکومت قوه مقننه از نظر قانونی نقض غرض خواهد بود که از یک طرف مجلسین وجود دارند از یک طرف ماده واحده‌ای که تصویب کرده است که اختیارات بر‌خلاف قانون اساسی است، دولتی با بودن مجلسین همان قوانین را اجرا بکند.

رئیس- دیگر نظری در کلیات نیست برود در شور ماده واحده اخذ رأی می‌شود آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهادی برای تجزیه رسیده است، اکنون ماده واحده قرائت می‌شود و بعد پیشنهاد (ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده- مدت رسیدگی کمیسیون مشترک مجلسین به لوایح تقدیمی از طرف

+++

دولت مربوط به لوایح آقای دکتر مصدق از تاریخ انقضا برای یک بار به مدت 4 ماه تمدید می‌شود ایام تعطیلی نوروز جزء مدت تمدیدی محسوب نخواهد شد.

رئیس- پیشنهاد قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس سنا:

پیشنهاد می‌نمایم به ماده واحده و تبصره‌ها هر کدام جداگانه رأی گرفته شود.

دکتر سعید مالک

رئیس- مخالفی نیست با این نظر؟ (نمایندگان خیر- همه موافقیم) پس به ماده واحده رأی گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد تبصره 1 قرائت می‌شود.

(به شرح زیرقرائت شد)

تبصره 1 لوایحی که در مدت مقرر از طرف کمیسیون‌های مجلسین مورد تصویب واقع نگردد ملغی خواهد بود.

رئیس- نسبت به تبصره1 نظری نیست؟

تبصره اول رأی گرفته می‌شود آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. تبصره 2 قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره2- لایحه مربوط به مطبوعات پس از تصویب کمیسیون‌های مشترک مجلسین بلافاصله برای تصویب نهائی در مجلس مطرح می‌گردد.

رئیس- آقای خواجه‌نوری مخالفید یا موافق (خواجه‌نوری‌- مخالفم) بفرمائید.

خواجه‌نوری- آقایان مسبوق هستند که این تصمیمی که راجع به لوایح دکتر مصدق گرفته شد از نظر تسریع در کار بود که به کمیسیون‌ها این اختیار را دادند چون می‌گفتند صد و هفتاد هشتاد لایحه است ممکن نیست که بتوانند با تشریفات عادی بگذرانند و چون مملکت هم بدون قانون نمی‌تواند عمل بکند این بود که این راه‌حل را پیدا کردند کمیسیون‌ها آمدند کارهای خودشان را کردند و تا اندازه‌ای که می‌توانستند به عقیده بنده بر‌خلاف عقیده بعضی از آقایان حد‌اکثر دقت را کردند البته چنان چه همه آقایان مستحضر هستند ممکن نیست یک قانون بگذرد که بعد اشکال در آن پیدا نشود و یک نقاط ضعفی نداشته باشد، مگر قوانینی که از مجلس شورای ملی یا از مجلس سنا گذشته تمام کامل و بدون نقص بوده است، هزاران قانون که از اول مشروطه تا الان گذشته است ببیند هم ضد و نقیض است و هم هزاران نقص دارد حتی به عکس چنان که آقایان مستحضر هستند هر چه زیادتر باشد احتمال اینکه آن اکثریت تحت تاثیر یک منطق نپخته قرار گیرد بیشتر است تا اینکه عده کم باشد این مثل را شنیده‌اید از گفته‌های «کوستاولوبون» است که گفته است اگر 18 نفر از علمای اعلام دور هم بنشینند چون عده‌شان زیاد است بعید نیست که رأیشان خیلی عالیتر از 12 نفر پینه‌دوز نباشد به این دلیل است که قوانینی که از مجلسین می‌گذرد ابتدا در کمیسیون رسیدگی می‌کنند چون در کمیسیون جمعیت کمتر است و می‌توانند مطالب را آزاد بگویند و بحث بکنند و واقعاً قضیه آن طور که صلاح است حل بشود، به اعتقاد بنده اینکه می‌گویند در کمیسیون‌ها با اکثریت کمی ممکن است قوانین بگذرد از این حیث نگرانی بیشتری نباید داشت، به عقیده بنده آن قوانینی که در کمیسیون دادگستری و کمیسیون‌ها گذشته بهتر است از تمام قوانینی که در مجلسین گذشته است، با کمال جرأت این را عرض می‌کنم، یک نگرانی دیگری آقایان دارند که آن قابل توجه است و آن این است که در کمیسیون‌ها ممکن است اعمال نظر خصوصی بشود، راجع به بعضی از قضایا ممکن است که بشود و قضیه خوشمزه اینجا است از همان چیزی که می‌ترسند در همین تبصره‌ها گذاشته‌اند (صحیح است) ما چه می‌خواهیم بکنیم؟ ما قصدمان از این لایحه این است که چون مدتش گذشته است و به قول آقای لسانی از فردا یا پس فردا قابل اجرا نیست می‌خواهیم تمدید بکنیم که صورت قانونی به آن بدهیم این را فقط ماده واحده و تبصره اول آن تأمین می‌کند، دیگر قانون مطبوعات و غیر آن زائد است و اگر مؤثر بود حرف بنده، عرض می‌کردم که تمامش را بزنیم، حذف کنیم و چنان چه به اشکالی برمی‌خورد حالا که تقاضای تمدید شده است استدعایم این است که اگر آقایان موافق باشند ماده واحده و تبصره اولش را تصویب بفرمائید بقیه‌اش را مسکوت بگذارید تا بعد حلاجی و رسیدگی بشود (صحیح است) و دقت بیشتری بشود در آن.

رئیس- آقای لسانی

لسانی- پیشنهاد همکار محترم بنده که بالنتیجه به آنجا منتهی می‌شود که ابلاغ نشود، مگر اینکه بگوئیم بقیه مواد یا تبصره‌ها رد شده نقض غرض خواهد بود با موافقتی که آقایان فرمودند، به این جهت بنده با پیشنهاد ایشان مخالفم و نسبت به تبصره 2 وقتی که صحبت فرمودند بنده خیال می‌کردم که مستغی می‌شوم که مصدع آقایان نشوم چون چیزی نفرمودند حالا بنده عرض می‌کنم یعنی تصور می‌کردم آنچه را خیال دارم بگویم خواهند فرمودند، تبصره 2 به یک شکلی تنظیم شده است که ممکن است این طور توهم برود که تا قبل از اینکه مجلس تصویب بکند قوت اجرایی نداشته باشد آنچه که در کمیسیون مربوطه تصویب می‌شود، بنده برای اینکه خلاف این عمل نشود عرض می‌کنم که چون یکی از قوانین مفصل همین قانون مطبوعات است و بدبختانه از مدتی به این طرف مطبوعات مثل توپ فوتبال پا به آن می‌خورد و به این طرف و آن طرف می‌افتد، گاهی جنبه‌های تفریطی، معتقد هستم که هرچه زودتر تکلیف مطبوعات کشور معلوم بشود، هم آزادی که قانون اساسی برای آنها مقرر کرده است محفوظ بماند (صحیح است) و هم اگر مطبوعات هرزه درائی بنا به تمایل دولت‌های وقت مشغول اهانت و هتاکی نسبت به کسانی که تصور می‌کنند با آنها مخالفت می‌کنند هستند از آنها هم جلو‌گیری بشود، در هر حال بایستی لایحه مطبوعات جزو لوایحی باشد که حتماً در کمیسیون تصویب شود و این تبصره خیال می‌کنم این معنی را ندهد که پس از تصویب کمیسیون قابلیت اجرائی نداشته باشد النهایه قید شده است که لایحه مربوط به مطبوعات پس از تصویب کمیسیون مشترک مجلسین بلافاصله برای تصویبت نهائی در مجلس مطرح می‌گردد، یعنی به این کیفیت است که حق تقدمی برای این لایحه برای طرح در مجلس قید و مقرر شده است نه از این نظر که پس از اینکه تصویب شد این لایحه قابلیت اجرائی نداشته باشد تا وقتی که مجلس تصویب بکند اگر تصوری به این ترتیب می‌شود خلاف است و بنده عرض می‌کنم بسهم خودم که جزو معتقدین هستم بایستی سرنوشت مطبوعات معلوم بشود و عرض می‌کنم که این لایحه پس از تصویب در کمیسیون مثل سایر لوایح قابلیت اجرائی دارد النهایه تعیین تکلیف نهائی آن که با مجلسین است طبق این تبصره برای آن حق تقدمی قائل شده‌اند.

خواجه‌نوری و شمص ملک‌آراء- چه لزومی دارد؟

رئیس- آقای مسعودی.

مسعودی- بنظر بنده در پیشنهادی که مجلس شورای ملی کرده است راجع به این تبصره نهایت حسن‌نیت را داشته‌اند از نقطه‌نظر مطبوعات ولی به یک نکته توجه نکرده‌اند و آن نکته این است که بالاخره برای مطبوعات بایستی که قانون جود داشته باشد، سر و سامانی داشته باشند که گریبان مطبوعات از دست حکومت نظامی خلاص شود، آقای لسانی هم همین نظر را دارند (لسانی- کاملاً) ایشان هم حسن‌نیت دارند برای مطبوعات ولی باید توجه بفرمایند که به هر کیفیتی هست باید زودتر مطبوعات را دارای قانونی کنیم (صحیح است) و قانونی را به دست دولت بدهیم که با مطبوعات طبق آن رفتار بکنند (لسانی- بنده هم همین نظر را دارم) ولی الان از این فرصت چرا استفاده نکنیم الان در کمیسیون مشترک یک قانونی برای مطبوعات دارند تنظیم می‌کنند و انصافاً جناب آقای دادگر و سایر اعضاء نهایت دقت و اهتمام را به خرج دادند که یک قانون مفیدی به تصویب برسد این قانون خود آقای لسانی تصدیق بفرمایند که مشتمل بر چندین ماده است پنجاه، شصت ماده است که اگر بنا شود این قانون معلق بماند تا مجلسین شورای ملی و سنا تصویب بکنند ممکن است ماه‌ها که سهل است سال‌ها بگذرد که این قانون تصویب نشود و بالاخره مطبوعات سر گردان و بلاتکلیف بمانند و باز گریبان آنها دست حکومت نظامی باشد اگر آقای لسانی معتقد هستند که برای مطبوعات باید قانون باشد از این فرصت استفاده بفرمایند این چه تبعیضی است خوب تمام قوانین را کمیسیون‌ها تصویب می‌کنند و دولت اجرا می‌نماید، حالا اگر علاقه‌ای هست که در مجلسین به تصویب نهایی برسد چه بهتر از این که خود آقایان پیشنهاد بکنند در دستور گذاشته بشود، پس از تصویب کمیسیون و ابلاغ به دولت. بنده با آقای لسانی کمک می‌کنیم و موافق هستم که پیشنهاد بکنیم فوراً در دستور مجلس قرار بگیرد. اما این تبصره به نظر بنده ضرور نیست جز اینک قانون را معلق نگهدارد (صحیح است) کار مطبوعات را (نمایندگان- مذاکرات کافی است رأی بگیرید)

رئیس- آقای آموزگار

آموزگار- بنده عرض مفصلی ندارم به جهت اینکه یک قسمت از عرایض بنده را آقای لسانی فرمودند و یک قسمتی را هم آقای مسعودی و اما قسمتی را که بنده می‌خواهم علاوه بکنم این است که در قوانین نباید خاصه خرجی بشود، می‌گویند پس از تصویب کمیسیون مشترک این لایحه به خصوص برای تصویب نهائی برود به مجلس شورای ملی (شمس ملک‌آراء- همه باید برود) بلی همه باید برود و ثانیاً اگر به قول آقای لسانی حق تقدم بخواهند بدهند به لایحه انجمن شهر بدهند که شهرداری‌ها آتش زده‌اند به مردم (صحیح است) آن را باید جلو بیندازید نه قانون مطبوعات که به قول آقای مسعودی، آقای دادگر و سایر آقایان لایحه خوبی تهیه کرده‌اند حالا بیاورند در مجلس سر موادش 6 ماه چانه بزنند متزلزل کنند، و تکلیف مطبوعات هم روشن نباشد این کاملاً به عقیده بنده علاوه بر آنکه خاصه خرجی است اصولاً غلط است و کاری لغوی است و حتی جمله‌اش کاملاً غلط است با هم تنافی دارد که می‌خوانم برای شما از شخص آقای لسانی که فرصت داشتند و حق دارند اگر صرف‌نظر بفرمائید می‌گوید «لایحه مربوط به مطبوعات پس از کمیسیون مشترک مجلسین بلافاصله برای تصویب نهائی می‌رود به مجلس»یعنی چه؟ یعنی اگر رفت به مجلس قوت اجرائی دیگر ندارد و می‌ماند این نقض غرض است و این را توجه نفرموده‌اند و بنابر‌این همان طور که آقایان پیشنهاد حذفش را کرده‌اند بنده هم موافق هستم (نمایندگان- موافقیم)

رئیس- آقای خواجه‌نوری

خواجه‌نوری- بنده همان طور که عرض کردم معتقدم ماده واحده و تبصره اول

+++

تصویب شود و بقیه آن حذف شود (نمایندگان- صحیح است)

رئیس- نسبت به این تبصره اخذ رأی می‌شود آقایانی که موافقند قیام فرمایند (نبیل سمیعی- هیچک س قیام نکرد) تصویب نشد. حالا تبصره 3 قرائت می‌شود.

(به شرح زیر)

تبصره 3- لوایح ناشیه از اختیارات که به کمیسیون‌های مشترک مجلسین ارجاع و مورد رسیدگی قرار گرفته و یا خواهد گرفت در صورتی که رؤسای مجلسین تشخیص دهند که در تغییرات و اصلاحاتی که شده از حدود اختیاراتی که به موجب قانون الغا اختیارات به کمیسیون‌های مشترک داده شده تجاوز شده است کمیسیون‌های مربوطه برحسب تقاضای رؤسای مجلسین در آن مواد مورد نظر سریعاً و با حضور وزراء مربوطه برای یک مرتبه تجدیدنظر نموده و پس از اظهار‌نظر مجدد موقة به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

رئیس- آقای آموزگار بفرمائید.

آموزگار- اگر موافقی نیست چون بنده خیال می‌کنم اغلب مخالفند رأی بگیرید و اگر موافقی هست موافق صحبت بکند. (بعضی از نمایندگان‌- رأی بگیرید - رأی بگیرید)

مسعودی- پشنهادی رسیده است (فرخ - اول رأی بگیرید به این تبصره بعد پیشنهاد قرائت شود.)

رئیس- پیشنهادی رسیده است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس سنا پیشنهاد می‌نمایم که در تبصره 3 سطر دوم بعد از کلمه «قرار» کلمه «گرفته و یا» حذف شود.

مسعودی و دکتر سعید مالک.

آموزگار- بنده با اصل تبصره 3 مخالف هستم عرض کردم اول باید رأی بگیرید بعد شما پیشنهاد بدهید.

مسعودی- با چه مخالفید؟

آموزگار- با اصل تبصره عرض کردم مخالفم.

بعضی از نمایندگان- رأی بگیرید به اصل تبصره.

رئیس- آقای آموزگار بفرمائید.

آموزگار- چون پیشنهاد اصلاحی در یک قسمت از تبصره 3 شد بنده ناچار شدم علت مخالفتم را اصلاً با تبصره عرض بکنم که اگر آقای دکتر لقمان‌الملک بودند خودشان شاید موافقت می‌کردند خواهش می‌کنم توجه بفرمایید که اصل قانون می‌نویسد « در صورتی که رؤسا مجلسین تشخیص دهند که در تغییرات و اصلاحاتی که شده از حدود اختیاراتی که به موجب قانون الغا اختیارات به کمیسیون‌های مشترک داده شده تجاوز شده است کمیسیون‌های مربوطه بر‌حسب تقاضای رؤسای مجلسین در آن مواد مورد نظر سریعاً و با حضور وزراء مربوطه برای یک مرتبه تجدید‌نظر می‌کنند.» اولاً باید از فردا جناب آقای حکیمی و آقای سردار فاخر حکمت اطاق و دفتر مخصوصی درست بکنند تمام قوانین را بیاورند آقای حکیمی و آقای سردار فاخر دقت کنند به بینند کجا تخلف شده است کجا تجاوز شده است آیا با هم موافقت نظر پیدا کنند یا نکنند بعد که درست کردند موافقت یا مخالفت شد آن وقت هر دو با هم باید تقاضا بکنند که کمیسیون‌های مشترک بیایند رسیدگی کنند هر دو در یک موقع امضا بکنند یکی امضا می‌کند یکی نمی‌کند یکی موافق است یکی مخالف است خلاصه به قدری این تبصره تبصره بی‌ربط است و از روی کمال بی‌دقتی تهیه شده که مسلماً صلاح در این است که به کلی پاک شود و شسته شود.

(فرخ و بعضی از نمایندگان رأی بگیرید)

رئیس- به تبصره سوم رای گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام فرمایند (هیچ کس برنخاست) رد شد.

(مهندس شریف امامی- حالا پیشنهاد اصلاحی را بخوانید) (خنده نمایندگان)

رئیس- تبصره 4 قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 4- کمیسیون‌های مشترک نباید ضمن اصلاح مواد و مقررات لوایح تقدیمی قوانینی به تصویب برسانند که مستقیم یا غیرمستقیم مستلزم مخارج جدیدی بشود و همچنین مجاز نیستند که بر مالیات‌ها یا عوارض فعلی چیزی اضافه نمایند.

رئیس- دو پیشنهاد رسیده است که قرائت می‌شود.

مؤید ثابتی- اگر اجازه بفرمائید بنده پیشنهادی کرده‌ام قرائت شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که تبصره 4 به طریق ذیل اصلاح شود:

اعضا کمیسیون‌های مشترک نباید ضمن اصلاح مواد و مقررات لوایح تقدیمی پیشنهاداتی کنند که مستقیم یا غیر‌مستقیم مستلزم مخارج جدیدی شود یا مالیات و عوارض اضافه گردد ولی دولت می‌تواند در ضمن آن لوایح مالیات‌ها یا عوارض جدیدی (همهمه نمایندگان) پیشنهاد نماید و کمیسیون‌های مشترک رد یا قبول نمایند.

مؤید ثابتی

رئیس- آقای مؤید ثابتی

مؤید ثابتی- البته این مسلم است که به موجب قانون اساسی نمایندگان مجلسین نمی‌توانند پیشنهاد خرج بنمایند ولی ممکن است یک مواردی را دولت تقاضا بکند که مستلزم مخارجی باشد یا یک موادی را راجع به مالیات‌ها یا عوارض پیشنهاد کند و این حق را دولت چه در مجلس و چه در کمیسیون‌ها دارد و در غیر اینصورت کار لوایح دچار اشکار خواهد شد حالا اگر اصل تبصره 4 را آقایان بپذیرند باین پیشنهاد رأی بدهند (همهمه نمایندگان) اجازه بفرمائید و اگر اصل تبصره 4 را نپذیرفتند پذیرفتن این تبصره 4 یا نپذیرفتنش حقی به مجلسین نمی‌دهد که پیشنهاد خرجی بکنند و تا حالا هم به عقیده بنده هر پیشنهادی که کرده‌اند یا یا هر مطلبی را که اظهار کرده‌اند که مستلزم خرجی بوده است برخلاف قانون بوده ولی دولت می‌تواند همیشه چه در کمیسیون‌ها و چه در مجلسین پیشنهاد خرج بکند یا مالیات‌هایی پیشنهاد کند.

شمس ملک‌آراء- مالیات را باید مجلس رأی بدهد.

رئیس- آقای وزیر دارائی.

وزیر دارائی (دکتر امینی)- بنده خواستم تقاضا کنم که آقایان به این مطلب توجه بفرمایند چون مطلب خیلی مهمی است زیرا قسمت عمده این لوایح مربوط به مالیه است بنده خواستم تقاضا بکنم از این فرصتی که پیش آمده یک اصلاحی در قوانین مالیاتی بکنیم چون اغلب این قوانینی که در دست عمل است قطع نظر از ضرایب مالیاتی یک نواقص در نحوه عملش دارد که اگر ما بخواهیم آنها را در کمیسیون‌ها اصلاح بکنیم اصلاح شدنی است در صورتی که اگر این لوایح به مجلس بیاید امسال که وصلت نمی‌دهد یکی دو سال معطلی پیدا خواهد کرد. لایحه مالیات بر درآمد است لایحه‌ املاک مزروعی است و لوایح مشابه آن است اما اینکه آقا می‌فرمائید برخلاف قانون اساسی است که پیشنهاد خرج شود خود جناب آقای دکتر سجادی در کمیسیون دارائی پیشنهاد خرج کردند (دکتر سجادی- بعد از پیشنهاد شما و بعد از موافقت شما) چه فرق می‌کند عرض کنم وقتی در کمیسیون کار از کار گذشت با عجله بنده را خواستند شرفیاب شدم که داشت کار از کار می‌گذشت و با عجله و شتاب بنده را خواستند و به حرف وزیر دارائی کوچکترین توجهی نکردند. (دکتر سجادی- جنابعالی نباید موافقت بکنید موافقت که می‌کنید تمام می‌شود) قوانین را با من بمیرم تو بمیری و این ترتیبات نمی‌شود درست کرد یقه بنده را بگیرند یقه آقا را بگیرند. بنده عرض می‌کنم که خیلی اصول هست در دنیا که گاهی در بوته فراموشی گذاشته می‌شود بنابراین بد نیست که این را ما اینجا بگذاریم اگر تخلفت نمی‌شد و این انحرافات پیش نمی‌آمد قطعاً این تذکر داده نمی‌شد پس بنابراین این یک شأن و نزولی دارد و به عقیده بنده اگر یک اصلی را تکرار بکنید این بر‌خلاف اصل نیست اگر برخلاف اصل یک عملی را تذکر این مطلب صحیح است ولی اگر یک اصلی را تکرار بکنید و تأکید بکنید ضرری ندارد و اما راجع به اتخاذ مالیات جدید و عوارض جدید جناب آقای مؤید ثابتی فرمودن که دولت می‌تواند پیشنهاد کند و کمیسون در رد و قبول آن مختار است (صحیح است) بنده خواستم تقاضا کنم که پیشنهاد اصللاحی جناب آقای مؤید ثابتی را تصویب بفرمایند این به نفع دستگاه دولت و به نفع این وضعی است که پیش آمده و الا اگر این فرصت از دست ما برود ما دیگر نمی‌توانیم یک قانونی وضع بکنیم که یک اصلاحی در آن قوانین مالیاتی بشود. چند لایحه هم گذشته است لایحه تشویق صادرات و غیره گذشته و همین عملیات در آن شده بنابراین اگر این عملیات با نظم و ترتیب و طبق لوایح دولت بشود آقایان هم نظریات اصلاحی دارند این به نفع است و چون بنابراین است که در این مورد کمک بشود تقاضا دارم برای پیشرفت کار دولت موافقت بفرمائید.

رئیس- آقای فرخ بفرمائید.

فرخ- بنده تصور می‌کنم دولت دارد در این موقع استفاده بی‌مورد می‌کند (دکتر اقبال- صحیح است) برای اینکه یک لوایحی را آقای دکتر مصدق داده است شما هم اجرا کردید حالا می‌خواهید در ضمن این 20 جور مالیات علاوه بکنید این درست نیست آقا این قوانین به این شرط در کمیسیون مشترک تصویب شد که در حدود همان لوایح انجام شود شما لوایح جدیدی اگر دارید تنظیم کنید بدهید جدیداً به مجلسین مجلسین هم که حالا معطل نمی‌کنند و به علاوه اساساً نمایندگان که حق پیشنهاد خرج ندارند این موضوع: هم برخلاف قانون اساسی است و وزراء هم همانی که هست همان را به موقع اجرا بگذارند منتهی اگر لوایح جدیدی خواستید مجدداً بیاورید در مجلسین مورد بحث قرار گیرد و الا اگر شما یک لایحه‌ای داده‌اید یک مبلغی را مالیات تحمیل کردید حالا آنها هم موقع را مغتنم بشمارند و احترامات فائقه را تجدید بکنند این درست نیست آقا (خنده نمایندگان) باید این قضه درست مورد دقت و مطالعه مجلسین قرار بگیرد و خرج را در حدودی باید کرد که قابل تحمل مردم هم باشد بنده تقاضا می‌کنم که رأی بگیرید به خود تبصره.

رئیس- آقای وزیر دارائی بفرمائید.

وزیر دارائی- جناب آقای فرخ اگر این کار سابقه نداشت بنده عرض نمی

+++

‌کردم در همین کمیسیون‌ها راجع به این آمار آمده‌اند یک مبلغی از در‌آمد‌ها را زده‌اند الان اداره ‌آمار لنگ شده است و راجع به رونوشت سجل سواد سجل و غیر ه در کمیسیون دادگستری بار مبلغی از درآمد را زده‌اند فقط خرجش به عهده ما مانده است اگر این کارها را نمی‌کردند بنده اصرار نمی‌کردم به علاوه این کمیسیون‌ها مشترک که در آنجا هستند آنها نمایندگان مردم هستند و بعد هم اینها متعلق به این است که در مجلس بیاید اگر اصلاح عبارتی باشد که ضرورت ندارد خودتان عمل کنید اصلاح این است که اگر در مدتی عمل ما یک نواقصی دیدیم طوری جرح و تعدیل کنیم که افزایش درآمد بشود همه آقایان اصرار می‌فرمایند باید در افزایش پیدا بکند برای اینکه درآمد زیاد شود ما یک وفتی می‌خواهیم یک ترتیبی بکنیم که قوانین مالیاتی طوری تنظیم بشود که از همان اشخاصی که باید مالیات اخذ شود ما بگیریم‌. آخر ممکن است نحوه قوانین و عملش طوری باشد که مالیات بدهند به نظر بنده اینجا را اجازه بدهید اگر می‌خواهید صد درصد اصولی بشویم بنده مجبور می‌شوم که تقاضا نکنم تمام قوانینی که گذشته بد یا خوب تجدید‌نظر بکنیم. یک مقدار قوانین گذشته که آقایانی آمده‌اند یک موادی را من جمله تمام اسپسیالیته‌ها را از گمرک معاف کرده‌اند موکول به این شده است که ما در یک ماده لایحه گمرکی ما آن را تأمین بکنیم حالا آنچه گذشته گذشته آنچه کنه نگذشته می‌خواهیم بگوئیم جلوی آن را بگیرند اگر از روز اول نمی‌کردند: بنده هم حالا عرضی نمی‌کردم حالا که شده است و یک مقدار از درآمدهای ما از بین رفته است و این فرصت برای اصلاح است نگذارید این فرصت از دست ما برود و حالا دولت می‌خواهد از این فرصت یک استفاده‌ای بکند اولاً به نفع دولت نیست به نفع تمام مردم است بنابراین خواستم تقاضا بکنم که این تعصب را آقایان به خرج ندهند و این موافقت را بفرمایند که ما از این فرصت استفاده بکنیم و اگر این فرصت از دست رفت بنده قوانین مالیاتی را با قید سه فوریت به مجلس تقدیم خواهم‌. (بعضی از نمایندگان - بیاورید آقا تقدیم کنید)

رئیس- طبق آئین‌نامه درباره پیشنهاد نمی‌توان بیش از یک مخالف و یک موافق صحبت کند بنابراین به پیشنهاد آقای مؤید ثابتی رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند قیام فرمایند.

(عده کمی برخاستند) رد شد. (فرخ به اصل تبصره رأی بگیرید) تبصره 4 مجدداً قرائت می‌شود.

(به شرح سابق قرائت گردید)

رئیس- پیشنهادی رسیده است که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در تبصره 4 در سطر دوم بعد از جمله «یا غیر مستقیم» جمله «به جز مصوبات مالی ضروری» اضافه شود سعید مالک.

(فرخ- آقا این با اصل تبصره مخالف است)

دکتر سعید مالک- پس گرفتند.

رئیس- به تبصره 4 رأی گرفته می‌شود موافقین قیام فرمایند (عده کمی برخواستند) رد شد.

کلیات آخر مطرح است اگر نظری نیست نسبت به کلیه لایحه مشتمل بر یک ماده و یک تبصره رأی گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخواستند) تصویب شد.

3- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس- امروز جلسه ختم و جلسه آینده ساعت 9 صبح روز دوشنبه خواهد بود دستور لایحه راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض و لایحه اصلاح قانون ثبت اسناد می‌باشد.

(جلسه ساعت 5 و ربع بعدازظهر ختم شد)

رئیس مجلس سنا- ابراهیم حکمت    

+++ 

 

 

 

یادداشت ها