کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » نسخ خطی و کتب کمیاب
5.0 (1)
معرفی بخش‌ها و منابع کتابخانه مجلس
[1397/04/09]

گنجینه نسخ خطی و چاپ سنگی و سربی کتابخانه مجلس شورای اسلامی  

 

گنجینه نسخ خطی

نسخ خطی برجای مانده از دوران‌های درخشان شکوفایی علم و فرهنگ و اندیشه در ایران و سرزمین‌های اسلامی به عنوان گنجینه ماندگار ملت، پیامداران برجسته‌ای از تعالی علمی و نبوغ اندیشمندان و متفکران ایرانی و مسلمان در بسط و گسترش ادب، فرهنگ، عرفان، اخلاق و هنرند که خلاقیت کم‌نظیر و تمدن بی‌همتای آنان و سیطره بی‌چون و چرای ایشان بر فعالیت‌های کمرنگ و بی‌رونق علمی دیگر جوامع آن روزگار را به اثبات می‌رساند. مجموعه نسخ خطی کتابخانه مجلس از جهت منحصر به‌فرد بودن و توع موضوعات و علوم، یکی از غنی‌ترین مجموعه‌ها در حوزه میراث مکتوب اسلامی و ایرانی و مورد توجه محقّقان داخلی و خارجی است.

شمار نسخه‌های خطی در گنج‌خانه کتابخانه مجلس به بیش از 28 هزار مجلد بالغ می‌شود. این نسخه‌ها طی یکصد سال گذشته خریداری یا به صورت اهداء به کتابخانه واگذار شده‌. بخش خطی کتابخانه اکنون نیز آماده خریداری یا پذیرش نسخ اهدایی است.

نسخه‌های موجود در کتابخانه به همت فهرست‌نگاران بلندپایه‌ای همچون: یوسف اعتصامی، ایرج افشار، عبدالحسین حائری، محمد تقی دانش‌پژوه، فخری راستکار، ابن یوسف شیرازی، بهاءالدین علمی انواری، احمد منزوی، علینقی منزوی، سعید نفیسی و از نسل جدید، پژوهشگرانی چون: سوسن اصیلی، محمد برکت، جواد بشری، ابوالفضل حافظیان بابلی، سید محمدحسین حکیم، یوسف بیگ‌باباپور، سید جعفر حسینی اشکوری، سید صادق حسینی اشکوری، احسان‌الله شکراللهی، محسن صادقی، علی صدرایی خویی، علی‌اکبر صفری، سید محمد طباطبایی بهبهانی (منصور)، محمود طیار مراغی، حسین متقی، محمود نظری و فهرست توصیفی شبیه‌نامه‌های دوره قاجار نیز توسط رضا کوچک زاده تدوین شده‌ است.

گام بعدی در معرفی و نمایاندن این گوهرهای تابان، تهیه تصاویری باکیفیت از آنهاست. این حرکت از سال ۱۳۳۰ در قالب تهیه میکروفیلم (ریزفیلم) آغاز و در یک دهه پیش تهیه تصاویر دیجیتالی سیاه و سفید نیز به آن اضافه گردید. درسال ۱۳۸۷، سیاست نوینی در دیجیتال‌سازی نسخ خطی آغاز گردید و با استفاده از فناوری‌های نوین و بهکارگیری تعداد قابل ملاحظه‌ای از اسکنرهای پیشرفته در ظرف ۹ ماه از همه نسخ خطی، تصاویر دیجیتالی تمام‌رنگی و با کیفیت بالا فراهم شد. در حال حاضر، این تصاویر در کتابخانه دیجیتال (رسا، آذرسا و کتابخانه دیجیتالی مجلس وابسته به کنسرسیوم محتوای ملی) قابل استفاده و دانلود است؛ این یکی از مهم‌ترین گام‌ها در حفظ این میراث گرانبها و دسترسی همگانی و آسان به آن‌ها است.

کتاب‌های چاپ سنگی و سربی

کتاب‌های چاپ سنگی و سربی کتابخانه مجلس که به کتاب‌های چاپ قدیمی یا کتاب‌های نادر نیز معروف هستند بالغ بر ۱۵ هزار جلد می‌شود. این منابع از لحاظ محتوای علمی و تاریخ چاپ و نشر از ارزش فوق‌العاده‌ای برخوردارند. علاوه بر فهرستنویسی و مرمّت و آسیب‌زدایی این کتب، تهیه تصاویر دیجیتالی از آن‌ها نیز رو به اتمام است و در حال حاضر بخش عمده آن‌ها در بخش «آذرسا» سایت کتابخانه مجلس قابل بازیابی به صورت متن کامل است.

 

محمود نظری، کارشناس مسئول بخش خطی کتابخانه مجلس

یادداشت ها
Parameter:300720!model& -LayoutId:0 LayoutName