wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه: 57 دوشنبه یازدهم بهمن ماه 1333  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر صدیق- فرخ (با تقدیم پنج فقره سؤال)- سزاوار دهستانی (با تقدیم نامه‌های رسیده)

3- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای معاون نخست وزیر راجع به چای خارجی

4- تصویب لایحه اجازه پرداخت اضافه اعتبارات سال 33 ارسالی مجلس شورای ملی

5- بقیه شور در لایحه فروش خالصجات از ماده پنجم

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه: 57

دوشنبه یازدهم بهمن ماه 1333

(دوره پنجم اجلاسیه)

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر صدیق- فرخ (با تقدیم پنج فقره سؤال)- سزاوار دهستانی (با تقدیم نامه‌های رسیده)

3- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای معاون نخست وزیر راجع به چای خارجی

4- تصویب لایحه اجازه پرداخت اضافه اعتبارات سال 33 ارسالی مجلس شورای ملی

5- بقیه شور در لایحه فروش خالصجات از ماده پنجم

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس ساعت نه و نیم صبح به ریاست آقای ابراهیم حکیمی تشکیل شد.

1- تصویب صورت مجلس

رئیس‌- صورت مذاکرات جلسه چهارم بهمن ماه 1333 طبع و توزیع شده اگر آقایان فرمایشی دارند بفرمایند آقای دکتر صدیق.

دکتر صدیق- آقای دکتر قاسم‌زاده قریب یک ماه است از مسافرت امریکا برگشته‌اند و تصور شده که چون ایشان آنجا بوده‌اند به این مناسبت غایب بوده‌اند در صورتی که ایشان مریض هستند خواستم عرض کنم ایشان نمی‌توانند حرکت کنند به این جهت است که نتوانستند حاضر بشوند.

رئیس- اگر نظر دیگری هست بفرمایند (اظهاری نشد) تصویب می‌شو‌د حالا اسامی غائبین قرائت می‌شو‌د.

غائبین با اجازه آقایان: جمال امامی- والاتبار- دکتر قاسم‌زاده- سپهبد جهانبانی- سیف افشار

غائبین بی اجازه آقایان: دکتر سید حسن امامی- مشیر فاطمی- حسن اکبر- ساعد- امیر سلیمانی

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر صدیق- فرخ (با تقدیم پنج سؤال)- سزاوار دهستانی (با تقدیم نامه‌های رسیده)   

رئیس- نطق قبل از دستور آغاز می‌شو‌د، آقای دکتر صدیق بفرمایید.

دکتر صدیق‌- با وجود اینکه در اصل 13 قانون اساسی هست که جراید می‌توانند بیانات نمایندگان مجلسین را به طبع برسانند و قید هم شده است بدون تحریف هر وقت اینجا صحبت کردم بدون اینکه استفاده از کاغذ بکنم مطالبی را که گفته‌ام به‌اندازه‌ای مختصر نوشته شده که به کلی مسخ شده بدین جهت امروز عرایضی را که می‌خواهم بکنم روی کاغذ آوردم تا تحریفی روی ندهد.                                                                                                    

در مسافرتی که اخیراً به امریکا کردم نظریاتی راجع به امور مملکت برایم پیدا شد که بعضی از آنها را به اولیای دولت مخصوصاً آقای نخست وزیر عرض کردم و بعضی دیگر را باید خدمت آقایان نمایندگان ملت عرضه بدارم تا فکری برای حال و آینده کشور بشود و راه اصلاح نمایان گردد.                                                                  

انسان وقتی به امریکا می‌رود و جامعه معینی مثلاً یک شهر 10 هزار نفری را با جامعه نظیر آن در ایران مقایسه ‌می‌کند این اختلاف بین فوراً مشهود می‌افتد که جامعه امریکایی در رفاه و آسایش است. تمام لوازم زندگانی امروز را از خانه با درجه حرارت ثابت و انواع ماشین‌آلات که کار نوکر و کلفت را می‌کند با برق و لوله آب و تلفن و رادیو و تلویزیون و همچنین معبد و روزنامه و تماشاخانه و باشگاه و وسایل نقلیه و آموزشگاه و بیمارستان و دادگاه و راه آسفالته و غیره و غذای سالم و متنوع همه را دارا است.                                                                                    

تمام افراد آن به کاری اشتغال دارند و حکومت را از خودشان می‌دانند و همواره با آن حکومت همکاری می‌کنند. مقررات آن را با کمال خوشرویی اطاعت دارند و سرپیچی از قانون را گناه عظیم می‌شمارند. افراد به یکدیگر اطمینان دارند و اقوال یکدیگر را راست می‌دانند و خرسندی و حس خوشبینی همه جا حکمفرماست.                      

وقتی یک شهر 10 هزار نفری را در ایران مطمح نظر قرار دهیم می‌بینیم که در حدود 5 درصد از مردم جزئی از وسایل زندگانی پنجاه سال قبل امریکا را دارا هستند و بقیه نه مسکن حسابی دارند نه خوراک سالم نه پوشاک کافی. عده زیادی بیکارند و آنهایی که کار دارند پیوسته محزون و نا‌راضی‌اند.                                                          

از لوازم زندگانی امروز اثر کوچکی در شهر مذکور دیده می‌شو‌د. صحت و سلامت در عده محدودی از خانواده‌ها موجود است. سوء‌ظن همه جا حکمفرماست. عموم مردم نسبت به حکومت علاقه‌ای نشان نمی‌دهند بلکه آن را قوه‌ای می‌دانند که بر آنها تحمیل شده و باید از مقررات آن شانه خالی کرد.                                                           

عده بسیار قلیلی متوجه اهمیت و نقش سیاسی و اجتماعی دولت هستند و بسیاری از آنها نیز در جست و جوی منافع شخصی و اغراض خصوصی هستند و کسانی که با حکومت همکاری کنند انگشت شمارند.                                 

وقتی انسان این دو جامعه را با هم می‌سنجد قهراً در مقام کشف علل ترقی و انحطاط آنها بر می‌آید زیرا که می‌بیند عوامل سعادت در محیط هر دو جامعه موجود است ولی فقط یکی از آنها از قوه به فعل آمده و دیگری در کنج فراموشی نهفته شده است. اگر بخواهم این قسمت را تشریح کنم و نشان بدهم چگونه از زمین و قوای انسانی تمام وسایل آسایش را فراهم کرده‌اند باید ساعت‌ها در اینجا صحبت کنم و بیان این مطلب شاید اساساً در پشت کرسی خطابه مجلس سنا بی‌مورد باشد زیرا همگی آقایان از برگزیدگان و کار آزموده ملت هستید و همین قدر که در محضرتان اشاره به موضوعی بکند آن پی خواهید برد.                                                                                                 

بنده پس از تعمق بسیار تصور می‌کنم علت‌العلل پیشرفت نکردن ما این است که در گذشته هماهنگی و وحدت‌نظر بین ملت و دولت وجود نداشته است.                                                                                               

‌در امریکا حکومت منبعث از ملت است و به همین جهت تمام کسانی هم که در حکومت نیستند با آن مساعدت و یاری می

+++

کنند. در ایران در طی قرون ماضیه پیوسته دسته‌ای از مردم به قهر و غلبه بر مملکت مستولی شده‌اند و اراده خود را به صورت حکم و قانون بر عامه تحمیل نموده‌اند و به همین جهت مردم حکومت‌ها و دولت‌ها را خارج از خود دانسته دستورات آنها را از روی ترس پذیرفته‌اند و این احساس و عقیده در افراد این کشور ریشه دوانده. بنده طرحی تهیه کرده‌ام راجع به برنامه که به موجب آن وزارت فرهنگ موظف باشد این کار را انجام بدهد ولی چون به موجب عقل سلیم و قوانین آن این کار بایستی از طرف دولت اجرا شود اگر آقایان علاقه‌مندی خودشان را نشان بدهند و البته وزارت فرهنگ این کار را خواهد کرد و بذل توجه خواهد شد الان یازده سال است که مأمور نوشتن برنامه هستند ولی یازده سال است که طول کشیده است (دکتر بیانی- دولت تعهد کرده است) خوب خوشوقتم ولی یازده سال است که تعهد کرده است برنامه را عوض کنند و تا‌کنون به مرحله اجرا در نیامده است. علاوه بر نظریه فوق چند نکته است که در نتیجه مشهودات خود از این مسافرت تذکر آنها را لازم می‌دانم و به ارث از نیاکان به ما رسیده است به طوری که هم اکنون عموم مردم نسبت به حکومت بی‌علاقه‌اند و عده قلیلی آن را مظهر قوه قهریه می‌شمارند و به همین جهت پیوسته از رعایت قانون و مقررات سرپیچی می‌کنند و با هر حکومتی مخالفت و عناد می‌ورزند. این است که در مقابل هزار مثقال کوشش و تکاپو که از طرف دولت برای اصلاح و بهبود مملکت به عمل آید به ‌اندازه یک مثقال نتیجه گرفته می‌شو‌د و بقیه صرف مبارزه با خود مردم می‌شو‌د.                                                                              راه علاج کدام است؟

به عقیده بنده در کشوری مثل ایران که معتاد به حکومت متمرکز است دولت مهمترین و مؤثرترین نقش را در اصلاح امور و رهبری مملکت دارد و بنابراین باید چاره‌ای اندیشید که مردم به حکومت و دولت خود علاقه‌مند شوند و این علاقه‌مندی خالصانه و ممتد باشد تا منجر به همکاری و مساعدت صادقانه گردد.                                            

برای رسیدن به این مقصود باید ترتیبی اتخاذ کرد که مردم در ایجاد حکومت شریک و مؤثر باشند یعنی هر یک از افراد در انتخابات انجمن شهر و مجلسین وارد شود، وظیفه خود را از روی عقیده انجام دهد و نمایندگانی را که برگزیده پشتیبانی کند تا دولتی که به وجود می‌آورند به اتکا آنها مملکت را به طرف ترقی و تعالی سوق دهد. آیا این امر جز از راه تربیت از راه دیگری میسر است؟                                                                                                

من هر چه فکر کردم نتوانستم راه دیگری جز تربیت پیدا کنم و تصور می‌کنم آقایانی هم که عمر خود را صرف تعلیم و تربیت نکرده‌اند با من هم عقیده باشند که این امر مهم جز از راه تربیت از طریق دیگری میسر نتواند بود. تردید نیست که راه تربیت راه دور و درازی است و حوصله و شکیبایی و سال‌ها صرف وقت لازم دارد ولی بالاخره روزی باید این کار شروع شود.                                                                                                              اگر از آغاز مشروطه به جای این مدارسی که به هیچ وجه عنایت به احتیاجات زندگی ندارند و فقط به خواندن و نوشتن و حساب کردن و قوه حافظه اهمیت می‌دهند آموزشگاه‌های ما هدف خود را تربیت مردم برای زندگانی واقعی قرار داده بودند ما اکنون فرسنگ‌ها پیش رفته بودیم. پس بیاییم حالا این موضوع را دنبال کنیم و منظور و غرض از تربیت را در خانه و مدرسه و جامعه اصلاح کنیم تا لااقل نسل آینده موجبات سعادت را برای خویش فراهم کند و روزگاری بهتر از ما داشته باشد. راه عملی را من به اولیای وزارت فرهنگ گوشزد می‌کنم ولی تا زمانی که آقایان نمایندگان‌ ملت معتقد به این امر نشوند و آن را تعقیب نکنند وزارت فرهنگ به مقصود نخواهد رسید و عوامل گوناگون او را از هر گونه اصلاح باز خواهد داشت.                                                                                                       نخست آنکه وقتی انسان از ایران خارج می‌شو‌د مثل این است که روابطش به کلی با میهن عزیز منقطع می‌شو‌د.                                                                                                                                                                                                                                                                                         چند نکته است که لازم می‌دانم در اینجا در اینجا آنها را به عرض آقایان برسانم، وقتی که بنده در امریکا بودم روزنامه نیویورک تایمز که از مهم‌ترین روزنامه‌های دنیا است در یک گوشه از صفحات خود خبر حرکت اعلیحضرت همایونی شاهنشاه ایران را از شهری به شهر دیگر منتشر کرده بود و در یک ستون صفحه دیگری که همه از اخبار ترکیه و آناطولی بوده و بعد هم اخبار ایران را به اسم پارس متذکر شده بود به طوری که هر کس که این خبر را می‌خواند فکر می‌کرد این مال مملکت دیگری است (عضد- حواسش پرت بود) با وجود این که دولت ایران از بیست سال قبل دستور داده بود که به جای لفظ پارس در همه جا ایران گذاشته شود باز این اشتباه می‌شو‌د. هیچ جا اسمی از کشور ما نیست و ایرانیان هم عموماً از اوضاع و احوال مملکت بی‌اطلاع هستند فقط عده بسیار محدودی که ‌روزنامه اطلاعات یا کیهان را با پست هوایی دریافت می‌دارند در حدود اخباری که در صفحات کوچک آنها به طبع می‌رسد فی‌الجمله اطلاعاتی دارند. در امریکا هنوز 99 درصد مردم ایران را نمی‌شناسند در صورتی که کمتر کسی است در آنجا که ترکیه یا مصر را نشناسد.

علت عمده این موضوع چند چیز است که بعضی از آنها را به عرض نمایندگان محترم می‌رسانم.                 

اولین علت این است که تمام مغرب زمین ایران را طی قرون عدیده پارس می‌نامید و در میلیون‌ها جلد کتاب که از تمدن و تاریخ و ادبیات ایران در ظرف چند هزار سال سخن گفته شده همه جا مملکت ما را پارس نامیده‌اند به طوری که امروز وقتی مثلاً علمای باستان‌شناسی ار تحقیقات خود در خاور نزدیک بحث می‌کنند کشور ما را به اسم پارس یاد می‌کنند. بنابراین لفظ ایران که از بیست سال قبل بر‌حسب درخواست دولت ایران در جراید مغرب زمین و محاورات و مکاتبات رسمی به جای لفظ پارس به کار می‌رود لفظ تازه‌ای است که بر عامه مردم مجهول است و اغلب تصور ‌می‌کنند که یکی از کشورهایی است که بعد از جنگ جهانی اول از امپراطوری عثمانی جدا شده و نژاد و زبانش عربی است. افتخارات تاریخی و مردان بزرگ ما را مربوط به مملکت پارس می‌دانند نه ایران ظاهراً چند سال قبل از طرف دولت به سفارتخانه‌های ایران در اروپا و امریکا دستور داده شد که هر جا کلمه ایران را به کار می‌برند در بین دو قوس کلمه پارس را ذکر کنند تا مردم مغرب زمین رفته رفته با اسم جدید آشنا شوند ولی این دستور به مورد اجرا در نیامده است. بنابراین اگر گهگاهی هم در بعضی از جراید ذکری از ایران می‌شو‌د مردم عموماً نمی دانند که مربوط به میهن ما است. 

علت دوم این است که از طرف ما در مغرب زمین و مخصوصاً امریکا هیچگونه اقدامی برای آشنا ساختن مردم با اوضاع و آثار مملکت به عمل نمی‌آید در صورتی که مثلاً ترکیه یا مصر متجاوز از ربع قرن است که در امریکا اداره انتشارات و تبلیغات و اداره راهنمایی جهانگردان دارند و به تمام وسایل از قبیل نشریه منظم، سخن پراکنی در رادیو، نمایشگاه، سخنرانی، تلویزیون، کتاب و رساله و نقشه مردم و مؤسسات امریکا را پیوسته مطلع نگاه می‌دارند و از اقدامات خود نتایج بسیار بزرگ گرفته و می‌گیرند که بر آقایان نمایندگان محترم روشن است و محتاج به ذکر نیست.     

در خصوص تأسیس اداره انتشارات در نیویورک و سانفرانسیسکو مکرر به دولت‌ها تذکر داده شده ولی تاکنون اقدامی به عمل نیامده است. امید است که این تذکر باعث شود که شخص لایق و کاردانی را که علاقه و عشق به این امر داشته و مسلط به زبان انگلیسی باشد مأمور این کار کنند و بیش از این چنین امر مهمی را در کنج فراموشی نگذارند.   

تذکر دیگری که دارم راجع به دانشجویان ایرانی مقیم اروپا و امریکا است. در این باره چهارده نکته که باید به دولت گفته شود به آقای حداد کفیل وزارت فرهنگ گفته‌ام و ایشان یادداشت کرده‌اند و تصور نمی‌کنم تکرار آنها در مجلس ضروری باشد و به توجهی که آقای نخست وزیر به موضوع دارند امیدوارم زودتر اقدامات لازم به عمل آید و اوضاع دانشجویان که بزرگترین سرمایه کشورند رو به بهبودی رود. از جمله مطالبی که در اینجا باید عرض کنم تا خانواده‌ها رعایت نمایند این است که اولاً در باب ‌محل تحصیل فرزندان خود از وزارت فرهنگ و اشخاص بی‌غرض مطلع تحقیقات لازم بنمایند و آنها را به کشوری اعزام دارند که از لحاظ اخلاقی و علمی مناسب باشد. ثانیاً دوشیزگان را هیچ گاه بدون سرپرست مشخص و مطمئن به خارجه نفرستند و آنهایی را که به امریکا اعزام می‌دارند مراقبت کنند که با اتباع خارجه ازدواج ننمایند تا افراد برجسته و تحصیل کرده از جمع ملت ایران کسر نشوند. ثالثاً رشته‌ای که دانشجویان برای تحصیل انتخاب می‌کنند مطابق احتیاجات مملکت باشد نه مطابق هوی و هوس یا سهولت و به دست آوردن دانشنامه و درجه. البته بر وزارت فرهنگ است که به تمام کسانی که در رشته‌های مورد حاجت تحصیل می‌کنند به نرخ دولتی ارز بدهد و هیچگونه تبعیض روا ندارد به شرط این که تعهد بسپارند و ضامن بدهند که پس از ختم تحصیل به ایران برگردند و الا مثلاً دو برابر ارزی که گرفته‌اند به خزانه دولت بپردازند.                                                                                                                      در خاتمه عرایضم از دولت تقاضا دارم تبصره 13 قانون ترمیم حقوق فرهنگیان را هر چه زودتر به موقع اجرا گذارند و به کلیه دانشجویان مقیم خارجه که مشغول تحصیلات عالیه هستند و ادارات و سرپرستی از اخلاق و رفتار و تحصیلات آنها رضایت دارند هزینه تحصیلی‌ به نرخ دولتی بدهند و استثنائی درباره هیچ یک قائل نشوند و مطمئن باشند که هر چه در این راه به مصرف رسد مانند سرمایه‌ای است که به نافع‌ترین کار تخصیص یافته باشد و در کمترین مدت سود آن به بهترین وجه عاید مملکت خواهد شد.

رئیس- آقای فرخ بفرمایید.

فرخ- مطالبی که در اینجا به عنوان نطق قبل از دستور گفته می‌شو‌د برای تذکر به دولت است و به منظور جلوگیری از بعضی چیزها ولی متأسفانه می‌بینیم که هیچ توجهی به این نکته نمی‌شو‌د در موضوع خانه‌های متحرکی که وزارت جنگ می‌خواست خریداری کند اخیراً شنیدم که ستاد ارتش می‌خواهد30 میلیون دلار خانه متحرک آهنی از امریکا (یکی از نمایندگان- نه خیر از فرانسه) از فرانسه بخرد در اینجا مذاکره شد در مملکتی که این قدر آدم بیکاره وجود دارد و لوازم و عمله و بنا و سایر احتیاجات مهیا می‌شو‌د نباید 30 میلیون دلار یعنی 240میلیون تومان داد خانه متحرک خرید. متأسفانه می‌شنوم که اخیراً ستاد ارتش می‌خواهد این کار را بکند من از آقای معاون نخست وزیر خواهش می‌کنم که به آقای وزیر جنگ توجه بدهند من ایشان را از وزرای خیلی صالح و درستکار می‌شناسم ولی اگر مرتکب چنین کاری بشود مسئول آن وزیر جنگ خواهد بود من ایشان را مورد بازپرسی قرار خواهم داد. عرض دیگر بنده موضوعی است از آقای فولادوند معاون نخست وزیر خواهش می‌کنم که به ایشان

+++

تذکر بدهند که به طور کلی ایشان اشتباه کردند و مشتبه شده‌اند راجع به زمین میگون و شرکت بیمه که دادگستری مشغول رسیدگی است. آقا شرکت بیمه شخصیت حقوقی دارد با یک نفر طرف است دادگستری می‌باید رسیدگی کند و ببینید که این موضوع صحیح است یا نه.  

اخیراً تصویب‌نامه‌ای صادر کرده‌اند که اختلاف شرکت را با این شخص به حکمیت ارجاع کنند‌ روی این تصویب‌نامه 700 هزار تومان که سابقاً خورده‌اند هیچ 706 تومان هم حق‌الحکمیه می‌خواهند بدهند. اگر این تصویب نامه اجرا شود ‌به نظر بنده مداخله قوه مجریه در کار قوه قضاییه است این کار مربوط به دولت نیست که تصویب‌نامه صادر کند یک شرکتی است. شرکت بیمه که استقلال قضایی دارد و دادگستری هم در موضوع مشغول رسیدگی است چه ارتباطی دارد به دولت که تصویب‌نامه صادر کند تعجب می‌کنم. مطلب دیگر که اینجا لازم می‌دانم از نظر حق‌شناسی به عرض آقایان محترم برسانم ‌موضوع سازمان شاهنشاهی است و آقایان اطلاع دارند که اخیراً اثاثیه ما را برای مجلس سنا در کاخ جدید این‌ها تهیه کرده‌اند که خیلی ممتاز است و خود بنده رفتم در این مؤسسه اتفاقاً اول مغرب بود رسیدگی کردم از حیث غذا خواب و محل کارهای دستی و کلاس‌هایشان فوق‌العاده تمیز و مرتب بوده آن شب اتفاقاً خود بنده هم از غذایشان کمی خوردم و فوق‌العاده خوب بود و در آنجا 1465 نفر شاگرد شبانه‌روزی دارند و تمام قسمت‌های صنعتی آنها در نهایت خوبی و دقت اجرا می‌شو‌د. چنان که ملاحظه فرمودید همان اثاثیه که برای مجلس سنا تهیه کرده‌اند خیلی خوب و ممتاز است. این است که بنده لازم می‌دانم از خانواده سلطنت که مؤسس این هستند تشکر کنم و خود آقای قریب نیز که متصدی این کار هستند واقعاً مستوجب تمجید و حق‌شناسی است و هر قدر از این کارهای خیر‌خواهانه در این مملکت بشود البته بیشتر اسباب رفاه مردم خواهد بود. ضمناً 5 فقره سؤال هم از وزارت دادگستری و وزارت کشور و وزارت دارائی دارم که تقدیم مقام ریاست     می‌کنم تا به آقایان ابلاغ شود برای جواب حاضر گردند. موضوعی که سؤال کردم و خیلی عجیب است این است که قیمت کبریت را بردند از10 شاهی به 15 شاهی‌ و چون 5 شاهی نیست ناچار یک قران آن را حساب می‌کنند و روزی 100 هزار تفاوت این معامله است. 500 هزار تومان‌ خوئی از شرکت‌ها جمع کرده خودش خورده یا به دیگران داده‌ نمی‌دانم فقط همین قدر می‌دانم که نه دولت و نه وزارت اقتصاد ملی توجهی به این موضوع ندارند. از وزارت اقتصاد ملی باید پرسید که آیا موادی که برای کبریت از قبیل فسفر و پارافین می‌آید این‌ها سابقاً در زمان مصدق‌السلطنه با دلار 14تومان می‌آمد حالا که دلار قیمتش 8 تومان است کبریت چرا گران شده و قیمتش یک ریال شده است؟ خلاصه از ما گفتن از آقایان توجه نکردن.

رئیس- آقای سزاوار

سزاوار- بنده در جلسه قبل که برای نطق قبل از دستور اسم نوشته بودم برای موضوعی بود که فعلاً در این جلسه ضرورت ندارد آن را عرض کنم ولی اکنون از فرصت استفاده می‌کنم مطالبی را که جناب آقای فرخ فرمودند توضیح بدهم. با وجود این که‌ فرمایشات ایشان صحیح است و بنده هم به ایشان اعتراضی نمی‌کنم ولی خواستم عرض کنم که قانون حکمیت قانون بدی نیست‌ یک دعوایی به حکمیت ارجاع می‌شو‌د هر کس حق حکمیت دارد حکم هم می‌تواند درباره آن حکم بکند البته یکی را طرف دعوا تعیین می‌کند و یکی را دولت تعیین می‌کنند و یکی هم سر حکم است ولی اگر یک مقدماتی باشد برای این کار آن البته غلط است و چه بسا دعاوی است که اگر به حکمیت ارجاع نشود دولت بایستی سه برابر چهار برابر مدعا به یا آن محکوم به برای عشریه یا نیم عشر حق‌الوکاله و خسارت دعوا را بپردازد. حکمیت برای این است که دعوا را کوتاه بکند بنده در عمرم هیچ وقت نه برای حکمیت نماینده بودم نه حکمیت از طرف دولت کردم و نه حق‌الحکمیت صد دینار پول از کسی گرفتم بنابراین هیچ ملاحظه ندارم که مطالبم را با کمال صراحت به عرض آقایان برسانم.                      

موضوع دیگری که می‌خواستم عرض کنم این است که این روزها مطالبی در جراید نوشته‌اند و شاید منظر بنده عده‌ای از محرومین دولت و عمال سابق برای کاندیدای نخست وزیری به منظور تضعیف دولت انتشارات غلطی می‌دهند. بنده       نمی‌خواهم ادعا کنم که در کار دولت نقصی وجود ندارد البته نواقصی هست ولی چیزی که هست در این موقع که اعلیحضرت همایون شاهنشاهی در مسافرت هستند و دولت حاضر الحمدلله و المنه موفق شده است در انجام کارهای مهمی از قبیل حل مسئله نفت امنیت کشور (سرلشگر فیروز- کاملاً صحیح است) (عضد- چه امنیتی؟) حضرت والا (سرلشگر فیروز) بنده می‌خواهم عرض کنم که جنابعالی به امنیت بیشتر احتیاج دارید، بنده که چیزی ندارم تا از لحاظ ناامنی به آن اهمیت بدهم ولی حضرت والا باید بیشتر اهمیت بدهید. (نبیل سمیعی- آقا ایشان تائید کردند) نه خیر ایشان طوری مطلب را ادا کردند که مخالف استنباط می‌شد (عضد- نه خیر این طور نیست چه امنیتی؟) آقا شما چرا صحبت می‌کنید اگر نظریاتی دارید بفرمایید در اینجا بگویید چرا میان صحبت حرف می‌زنید. عرض کنم اگر اغراض شخصی نباشد در این مملکت اگر نظریات خاصی نباشد اگر از روی حق و حقیقت و عدالت باشد بنده می‌خواهم عرض کنم که هرگز گرفتاری در این دولت ندارم نه در آن سهیم هستم و نه از ‌دولت انتظاری دارم نه دنبال مزایایی هستم فقط آنچه به نظرم می‌آید عرض می‌کنم (اعتراض آقای عضد) من آقای عضد نمی‌شنوم به علاوه با شما صحبت نمی‌کنم (فرخ- بین‌الاثنین نباید صحبت کرد آقا) این است که در این موقع اعلیحضرت همایونی در مسافرت تشریف دارند هیچ به مصلحت ملت و مملکت نیست که دولت حاضر را تضعیف بکنیم حالا که دولت می‌خواهد شروع بکند به یک کار اصلاحی و جلب اعتماد سرمایه‌داران خارجی را بکند و دست به کارهای عمرانی بزند این گونه حملات برای تضعیف دولت به مصلحت مملکت نیست. نواقصی البته هست باید تذکر داد و بنده مکرر شنیدم که آقایان وزراء آمدند و گفتند و خود رئیس دولت هم گفت که مرا ارشاد کنید نواقص را بگویید بنابراین، این طور نیست که بین دولت و مجلسین فاصله‌ای باشد. این برای این است که یک عده‌ای برای خودشان نقشه نخست‌وزیری می‌چینند و زمینه نخست‌وزیری را فراهم می‌کند و عموماً کسانی هستند که بازنشسته شده‌اند حالا معلوم شده که بازنشستگی درجه ارتقاء نخست وزیری است چون شنیدم که بعضی افسران بازنشسته و بعضی کسان دیگر آنها برای نخست وزیری اقدام می‌کنند متأسفانه باید عرض کنم این اقدامات در این موقع به صرفه مملکت نیست و عقلا و صلحای قوم یعنی آنهایی که به مملکتشان پابند و علاقه‌مند هستند به این حرف‌ها اهمیت نمی‌دهند. بنابراین بنده خواستم تقاضا کنم از آقایان که طرفدار دولت هستند و اکثریت هم دارند سر رشته ‌مملکت هم در دستشان است اجازه ندهند این انتشارات و اراجیف که باعث مشوب کردن اذهان عمومی است و منجر به تضعیف دولت و بالنتیجه تضعیف کشور می‌شو‌د اعمالی انجام دهند والا بنده نظر خاصی ندارم‌. بنده هم اتفاقاً چند تا اعتراض دارم و چند تا سؤال دارم راجع به مواردی زیرا که بعضی وزراء از حقوق خودشان تخلف کرده‌اند و البته این عرایض کلی را عرض کردم سؤالات را هم در موقع خودش عرض خواهم کرد.

دیوان‌بیگی- این صحبت‌ها خود دلیل تزلزل دولت است.

رئیس- آقای دهستانی

دهستانی- بنده برای اینکه لوایحی در دستور است از نطق قبل از دستور صرف نظر می‌کنم این اظهاری که حضرت والا سرلشگر فیروز کردند موافق با فرمایشات آقای سزاوار بود. (سزاوار- بنده عرضی که نسبت به حضرت والا کردم غرضی نداشتم چون به ایشان ارادت دارم) عرض کنم مردمانی از کارمند و غیر کارمند نامه‌ها و اعلامیه‌هایی برای بنده و البته برای آقایان هم فرستاده‌اند. می‌خواستم عرض کنم که تصور نکنند آنچه را که می‌نویسند کان لم یکن فرض می‌کنیم، نه خیر وظیفه ما این است که ما مطالب و نظریات آقایان را به کمیسیون عرایض می‌فرستیم و کمیسیون عرایض هم حتماً آنچه را که صلاح می‌داند اجرا می‌کند.

3-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای معاون نخست وزیر راجع به چای خارجی

رئیس- سؤال آقای فرخ مطرح است آقای فولادوند بفرمایید                                                                            

سؤال آقای فرخ از آقای نخست وزیر:                                                                                                  

‌در آخرین ماه فصل نوغان یعنی در شهریور تصویب‌نامه جواز 8000 تن چای صادر شده از شهریور ماه تا امروز مشغول تدوین آئین‌نامه هستند به موجب این مقررات باید برای هر کیلو چای وارده42,70 ریال به دولت بدهند که جمعاً در حدود 25 میلیون تومان عاید دولت می‌شد. در این جریان هر رتلی 2 روپیه و 4آنه نرخ ترقی کرده است به علاوه 4آنه عوارض بسته شده است. سهمیه بالا معادل 17میلیون رتل است هر رتل 2 روپیه و 8آنه اضافه شده. در این صورت 3میلیون پوند یعنی 70 تا 75 میلیون تومان زیان کشور است. در صورتی که نرخ فصل نوغان از 3 الی 4روپیه بوده و نرخ حالا از 5 تا 7روپیه می‌.باشد مسئول این خسارت مهم به کشور کیست؟

معاون نخست وزیر (آقای فولادوند)- قبل از اینکه به سؤال جناب آقای فرخ جواب عرض کنم راجع به اظهاری که در این جلسه فرمودند مبنی بر اینکه دولت یا وزارت جنگ می‌خواهد 30 میلیون دلار خانه چوبی به ایران وارد کند (فرخ- خانه آهنی آقا) بنده هیچ تصور نمی‌کنم که دولت چنین کاری بکند برای اینکه ممکن است فرمایشات ایشان را مردم در ولایات بشنوند  و خیال کنند واقعاً یک دولتی این جور کارهای نامناسب می‌کند و 30 میلیون دلار خانه آهنی از امریکا یا فرانسه ‌می‌خرد‌ (فرخ- از فرانسه) یا از فرانسه. این را بنده تکذیب می‌کنم که دولت این جور کارهای نامناسب و گشادبازی بکند 30 میلیون دلار پول این ملت فقیر را خانه آهنی بخرد این را بنده تکذیب می‌کنم و بنده در هیأت دولت این را نشنیدم البته آقای وزیر جنگ در این مورد جواب لازم را عرض خواهند کرد راجع به میگون هم دولت تعقیب کرده مدیر، کل بیمه را تغییر داده است دعوی را در عدلیه تعقیب نموده

+++

ولی اقلاً بیست نفر از نمایندگان از خود بنده و آقای نخست وزیر خواهش کردند که این موضوع را به حکمیت ارجاع کنیم زیرا یک استاد بزرگ دانشگاه یک کاری کرده اینجا یک معامله‌ای کرده با این حال بنده فرمایش امروز آقایان را به نظر ایشان می‌رسانم راجع به این معامله که مکرر در مکرر در مجلس گفته شده راجع به آقای کیهان و قانون اساسی و هم وظایف هر وزارتخانه را تعیین کرده است (فرخ- قانون اساسی نگفته یک دعوی را به حکمیت ارجاع کنید) همان شرکتی که می‌فرمایید (فرخ- در دادگستری مطرح است) باشد، تمام دعاوی که در دادگستری مطرح است ممکن است به حکمیت ارجاع بشود. اینجا ما قاضی دادگستری خیلی داریم که در این مجلس ‌نشسته‌اند خود بنده هم قاضی دادگستری بودم تمام دعاوی که در عدلیه است مصلحت خودشان را در هر مرجعی که لازم دانستند به حکمیت ارجاع می‌کنند (وارسته- جنبه جزائی دارد) جنبه جزائی در دادگستری همیشه هست اگر دعوایی را به حکمیت ارجاع کنند راجع است به جنبه حقوقی یا پولی که از دولت یا شرکت بیمه برده شده است به هر حال اگر تا‌کنون انجام نشده بنده به دولت تذکر می‌دهم که در محاکم جزائی تعقیب بشود و اما راجع به کبریت با اینکه بنده تخصصی در این موضوع ندارم اگر قیمت ده شاهی کبریت پانزده شاهی شده چرا این پول به جیب فروشنده می‌رود دو تا کبریت می‌دهد، سی شاهی می‌گیرد و هیچ همچو چیزی هم نیست که پانصد هزار تومان گرفته‌اند و به دیگری داده‌اند این حرف‌ها صحیح نیست، تضعیف کردن دولت صحیح نیست مثلاً دیروز در مجلس شورای ملی آقای نماینده‌ای پا می‌شو‌ند می‌گویند عده‌ای از اطرافیان نخست وزیر نادرست هستند، آقا دزدها را بگیرید چرا به اسم نمی‌گویید بنده یک معاون نخست وزیر هستم و بیست سال هم به این مملکت خدمت می‌کنم این جور آبروی مردم را نبرید. (دکتر صدیق- صحیح است) جناب آقای دکتر در امریکا که نطق قبل از دستور می‌شو‌د را این طور اهانت می‌کنند (دهستانی- گوش نده، گوش نده چرند می‌گویند) اگر اطرافیان نخست وزیر دزد باشند بگیرید و پدرشان را هم دربیاورید ما با یک حقوق مختصری خدمت می‌کنیم زحمت ‌‌می‌کشیم اگر با آقای نخست وزیر واقعاً آقای نماینده مجلس مخالف است رأی کبود بدهد و نخست وزیر را بیندازد و یک نفر نخست وزیر دیگری بیاورند ولی یک مشت مردم خدمتگذار را اهانت کردن در ولایات سوءاثر دارد. (دیوان‌بیگی- نکنید تا سوء‌اثر نکند) اما راجع به سؤال آقای فرخ برای ورود چای از خارجه به مقدار 8 هزار تن از طرف هیأت دولت تصویب‌نامه‌ای صادر شده است و سؤال این است که برای ورود چای از خارجه به مقدار 8 هزار تن دولت دستور داد که به وارد‌کنندگان جواز بدهند و از هر کیلو 42,70 ریال به نفع دولت بگیرند و چون این عمل تأخیر شده چای در هندوستان گران شده و نتیجه به مصرف‌کنندگان ایران ضرر رسیده است جواب را باید این طور عرض کنم و چون وزارت اقتصاد ملی به مجلس معرفی نشده است از بنده خواسته‌اند که جواب آنها را به عرض آقایان سناتورهای محترم برسانم، تا‌کنون اغلب بازرگانان شهرستان‌ها و نمایندگان محترم مجلسین شکایت داشتند که تمام فعالیت‌های اقتصادی در تهران متمرکز شده و کسانی می‌توانند از تصمیمات دولت بهره‌مند شوند که در مرکز مقیم باشند، از این رو برای اولین بار دولت تصمیم گرفت کارها را از تمرکز خارج کند و به بازرگانان شهرستان اجازه دهد بدون احتیاج مراجعه به مرکز امور تجاری خود را اداره نمایند. از طرف دیگر چون کار تقسیم سهمیه همیشه از مشکلاتی بوده است که مورد ایراد قرار می‌گرفته به این جهت تصمیم گرفته شد ترتیب تقسیم سهمیه به عهده نمایندگان بازرگانان واگذار شود. این دو منظور مستلزم تدوین اصولی بوده که خواه ناخواه احتیاج به مدتی وقت داشته است ولی فعلاً به استحضار آقایان می‌رساند که نظر جناب آقای فرخ تأمین شده و سهمیه تهران و بعضی از استان‌ها طبق صورتی که نمایندگان بازرگانان تعیین نموده بودند صادر گردیده است. برابر دستور دولت 5500 تن از این چای جهت ولایات در نظر گرفته شده که به نسبت بین استان‌های مختلف کشور تقسیم گردیده و اگر غیر از این رویه اجرا می‌شد همان موضوع و از فروش و انحصار ورود اجناس به تجار مقیم تهران مورد بحث قرار‌ می‌گرفت به این جهت برای رسیدن به منافع بزرگتر بایستی تحمل ضررهای کوچکتر را نمود و بنده استدعا می‌کنم جناب آقای فرخ دولت را تشویق فرمایند که من بعد این رویه را ادامه دهند تا مردم نگویند ایران یعنی تهران. در خاتمه عرض کنم ورود هشت هزار تن چای در یک مرتبه اصولاً ممکن نیست و تجار به دفعات این مقدار چای را وارد می‌کنند که خود این البته مستلزم تأخیر است از طرفی مأمورین ذیربط وزارت اقتصاد معتقد هستند که چنین ضرری فراهم شده است و بنده تقاضا دارم جناب آقای فرخ دستور فرمایند تحقیق بیشتری در این مورد بشود به علاوه اگر در ممالک دیگر اجناس ترقی یا تنزل نماید و یا دولت‌هایشان مالیات‌هایی از محصولات داخلی خود بگیرند چه ارتباطی به دولت ایران دارد؟

 رئیس- آقای فرخ

فرخ- آقای فولادوند اولاً این شرحی که فرمودید دقت کنید. عرض بنده این است که این عملیاتی که می‌فرمایید و درست نیست و بنده عرض خواهم کرد اینها را بایستی قبلاً طوری بکنید که در موقع خرید چای این عمل شده باشد شما این کار را نکردید آن قدر این کار را به تأخیر انداختید که هفتاد میلیون تومان خسارت مملکت شده است اما اینکه فرمودید برای دادن جواز است متأسفانه همین خودش اساس جواز فروشی است زیرا همین جواز را خرد کرده‌اند و کیلویی 2 تومان در بازار معامله می‌کنند آقای فولادوند (فولادوند- در بازار ممکن است 10تومان باشد) جواز را می‌فروشند اینکه فرمودند این عمل را بنده تشویق کنم اگر می‌فرمایید هر کثافتکاری که می‌شو‌د تصدیق بکنم چشم ولی این عمل آن طوری که فرمودند صحیح نیست و آنچه وزارت اقتصاد ملی نوشته بر‌خلاف حقیقت است آنها مسامحه کردند برای اینکه شاید یک فعل و انفعالاتی در امر چای بکنند.

رئیس- آقای وزیر کشاورزی.

وزیر کشاورزی (آقای احمد حسین عدل)- عرض کنم این کسری چای مصرف ایران همیشه مورد گفت و گو و کشمکش بوده (وارسته- خود دولت وارد کند راحت بشود) اجازه بفرمایید هر طور که عمل کرده‌اند یک جور ایراد گرفته‌اند تا اینکه اعلیحضرت همایونی امر فرمودند نسبت به شهرستان‌ها و مخصوصاً فرمودند چه دلیلی دارد که تمام سهمیه ادارات را در در تمام ایران می‌دهید به تهران. این چندین دفعه در هیأت دولت صحبت شد در حضور اعلیحضرت بالاخره قرار شد آن چیزهایی که ممکن است واگذار کرد به شهرستان‌ها به خود اهل محل واگذار کنند البته اتومبیل را نمی‌شو‌د واگذار کرد به سراوان بلوچستان اتومبیل کادیلاک وارد کند اتومبیل سهمیه دارد ولی چای و قماش و این قبیل چیزها را به خود تجار محلی واگذار بکنید تا موضوع جواز و این کشمکش که همیشه در مجلس سنا و مجلس شورای ملی صحبت می‌شو‌د از بین برود بنشینند و فکر کنند در هر شهرستانی در هر شهری که اطاق بازرگانی هست عده‌ای یا سه نفر یا پنج نفر بین خودشان انتخاب کنند آنها بگویند آقا این عده تاجر وارد کننده چای هستند و سهمیه هر شهرستانی هم به تناسب جمعیت آن معلوم کنند مثلاً کردستان پانصد تن تبریز هزار تن بندرعباس پنجاه تن آن عده که در آنجا هستند این ها را تقسیم بکنند بین مردم بنابراین اگر چیزی شده حالا آن جبران هفتاد میلیون تومان هم نشود مربوط به دولت نیست و دولت در عمل خواسته آنچه که آرزوی این مملکت است بشود یعنی این واردات را به چند نفر تهرانی ندهند بلکه بدهند به دست خود تجار مابین اهالی تقسیم بکنند (فرخ- چرا تأخیر کردید) این یک روالی بود برای تغییر دادن که چه جور عمل بکنند، چه جور اقدام بکنند این یک قدری طول می‌کشد و تنزل و ترقی نرخ هم در دنیا هست آقا و بنده و فلان تاجر ایرانی نیست امروز یک موضوع پیش می‌آید در دنیا یک جنسی گران می‌شو‌د و یک جنسی ارزان (نیک‌پور- فصل معین هست در کلکته در آن موقع بایستی بخرید) در هر حال اینجا خود مردم محل طبق تقاضایی که داشته‌اند باید خودشان عمل کنند اما موضوع 42 ریال که فرمودند این عوارض مالیاتی نیست این سود بازرگانی است چون در انحصار دولت است (نیک‌پور- آقا چند تا سود هم سود بازرگانی هم حق انحصار هم حق جواز) یک سود بازرگانی که دو تومان گرفته می‌شو‌د به نفع سازمان برنامه بعد هم یک 42 ریال و شاید این مبلغ هم ملغی بشود در هر حال نظر آقایان تأمین است بنابراین وضع عوارض و مالیات از وظایف مجلسین است و حق دارند این را حذف کنند ولی این به عنوان مالیات نیست این سود بازرگانی است (فرخ- اعتراض کردم چرا دیر خریدید؟) (نیک‌پور- بنده به جواز اعتراض کردم) مطابق آرزوی مردم می‌خواهند عمل کنند (فرخ- این سفسطه است)

نبیل سمیعی- برنج چه شد؟

وزیر کشاورزی- برنج را هم درست می‌کنیم.

نیک‌پور- آقا دست از سر مردم بردارید آزادش بکنیم مردم را راحت بکنید آقای عدل.

رئیس- آقای مسعودی

4- تصویب لایحه اجازه پرداخت اضافه اعتبارات سال 1333 ارسالی مجلس شورای ملی

مسعودی- لایحه اجازه پرداخت اضافه اعتبارات سال1333 که ضمیمه لایحه مالی برای اظهار نظر فرستاده شده بود و چون مالی و یک مدت معین هم دارد و مدتش می‌گذرد از این جهت این لایحه را مقدم می‌داریم و بعد به لایحه خالصجات   می‌رسیم.

رئیس- لایحه اجازه پرداخت اضافه اعتبارات سال 1333 مطرح است گزارش کمیسیون قرائت می‌شو‌د.                        

(به شرح زیر قرائت شد)                                                                                                                 

گزارش از کمیسیون شماره 3 به مجلس سنا                                                                                              

لایحه شماره 50925- 15/8/33 دولت که در تاریخ 27/10/33 از مجلس شورای ملی ارسال شده بود در کمیسیون شماره3   با حضور آقای انواری معاون وزارت

+++

دارائی مورد شور قرار گرفت نسبت به اضافه اعتبارات چون نماینده دولت اظهار داشت که محل پرداخت وجوه مزبور تأمین گردیده است علیهذا کمیسیون نسبت به اصل لایحه نظر مخالفی نداشت ولی نسبت به تبصره 3 مندرج در ذیل لایحه مزبور که مربوط به بازخرید حقوق بازنشستگی بود به طور کلی اعضاء کمیسیون این طور اظهار عقیده نمودند که چون وجوه صندوق تقاعد متعلق به کارمندان دولت است و نمی‌توان نسبت به آن به نفع عده معدودی دخل و تصرف کرد و این تبصره با قوانین بازنشستگی و مواد 44 و 45 و 47 اصلاح شده و 58 و 59 قانون استخدام کشوری و نیز قانون اصلاحی ماده 43 مصوب 6 آبان 1309 و تبصره 39 بودجه سال 1328 کل کشور منافات دارد و بدون لغو آن قوانین نمی‌توان قانون دیگری که عملاً مخالف و ناسخ آن قوانین است وضع نمود مضافاً به اینکه با تصویب این قانون در ظرف مدت قلیلی صندوق بازنشستگی به کلی خالی خواهد شد و در عین که عده‌ای از کارمندان استفاده زیادی بدون تناسب از صندوق بازنشستگی خواهند نمود در مقابل حقوق جمع کثیری از بقیه کارمندان تضییع خواهد گردید و نیز نماینده دولت در کمیسیون مطالب فوق را تصدیق نمود به دلایلی که به طور اختصار معروض شد کمیسیون به اتفاق آراء تبصره 3 لایحه اضافه اعتبارات را حذف نمود و اینک گزارش آن تقدیم می‌شو‌د.                                                                                                              

مخبر کمیسیون شماره 3- مهندس شریف امامی                

لایحه قانونی اجازه پرداخت اضافه اعتبارات سال 1333                                                                              

‌ماده واحده- به وزارت دارائی اجازه داده می‌شو‌د اضافه اعتبارات ذیل را که ضمن لایحه بودجه ی تقدیمی سال 1333 منظور است از محل درآمد عمومی سال جاری کشور به تدریجی که مورد مصرف پیدا می‌کند با رعایت کامل مقررات مربوطه و در حدود درآمد وصولی پرداخت نماید.

1- اضافه اعتبار هزینه‌ی دستگاه سلطنتی ردیف (1) صورت شماره 2 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری کشور‌ 7059300 ریال

2- اضافه اعتبار ژاندارمری کل کشور مندرج در ردیف (10) صورت شماره (2) ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری    102021000ریال

3- اضافه اعتبار اداره کل انحصار دخانیات برای مخارج بهره‌برداری و ساختمان انبارها و خرید مواد دخانیه با قیمت عادلانه در سال جاری مندرج در ردیف 41 صورت شماره (2) ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری 710000000 ریال

4- اضافه اعتبار سهمیه‌ی دولت ایران از مخارج سازمان ملل متحد و اجرای برنامه‌ی کمک‌های فنی و حق‌الشرکة دولت در سازمان‌های بین‌المللی و تعهدات سال‌های قبل (موضوع ردیف 58 صورت شماره 2 ضمیمه لایحه‌ی بودجه ی سال جاری) که به ارز دولتی قابل پرداخت است  3178583ریال

5- اضافه اعتبار کمک به انجمن تربیت بدنی مندرج در ردیف 66 صورت شماره 2 و ردیف 25 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری که از این اعتبار 6 میلیون ریال برای تهران و 4 میلیون ریال برای شهرستان‌ها و در درجه اول برای ساختمان‌های ناتمام به مصرف خواهد رسید و در سال بعد این اضافه اعتبار داده نخواهد شد 10000000ریال

6- اضافه اعتبار بیوتات سلطنتی مندرج در ردیف 1 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری 4592000ریال

7- اضافه اعتبار اداره انتشارات و تبلیغات ردیف 2 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری 850000ریال

8- قسمتی از اضافه اعتبارات وزارت جنگ و مرزبانی از بابت ردیف 3 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری 317146000 ریال

9- اضافه اعتبار شهربانی کل کشور ردیف 7 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه‌ی سال جاری 202068000 ریال

10- اضافه اعتبار دانشکده پزشکی و بیمارستان‌های ردیف 14 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری 31370000 ریال

11- اضافه اعتبار وزارت بهداری ردیف 20 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری که در درجه اول باید به مصرف مبارزه با سل و بیماری‌های آمیزشی برساند 69000000ریال

12- اعتبار تفاوت ترفیع و اضافات تا آخر سال 1332 کارمندان که از اول سال 1333 و همچنین اعتبار اضافات سال 1333 خدمتگذاران جزء و کارمندان دون پایه ردیف 26 و 27 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری 390500000ریال

13- اضافه اعتبار برای عمران بلوچستان و سیستان جهت مصارف مقدماتی از محل ردیف 41 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری با نظارت وزارت دارائی100000000ریال

14- اضافه اعتبار انتظار خدمت که به مبلغ اعتبار ردیف 57 صورت شماره 2 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال جاری علاوه می‌شو‌د1000000ریال

15- اعتبار کمک به مؤسسه ضد سرطان در وجه جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران که به بودجه سال جاری کشور علاوه می‌شو‌د 3401120ریال

16- اضافه اعتبار وزارت راه برای تعمیر راه‌ها و شروع به ساختن راه‌های جدید30000000ریال   

1901186003                         

تبصره 1- کسر مبلغ پنجاه و چهار میلیون و دویست هزار ریال (54200000) از بودجه‌ی اداره کل گمرک و افزودن آن به بودجه‌ی مرزبانی (تابع وزارت جنگ) که ضمن ردیف 4 صورت شماره 2 ضمیمه لایحه‌ی بودجه‌ی سال 1333کل کشور قلمداد شده تصویب می‌شو‌د.                                                                                                             

‌تبصره2- به شهربانی اجازه داده می‌شو‌د در مرکز چهار استان کشور آموزشگاهی برای تربیت پاسبان دائر نماید که پس ار طی دوره آموزشگاه پاسبانان مزبور به خدمت گمارده شوند.

رئیس- آقای مهندس شریف امامی

مخبر کمیسیون- بنده با کار زیادی که مجلس دارد و فرصت کمی که هست از اطاله کلام خودداری خواهم کرد و فقط توضیح مختصری می‌خواهم راجع به حذف تبصره 3 که در کمیسیون به عمل آمده بدهم که به چه ترتیب تبصره 3 در کمیسیون حذف شده است. متن تبصره که نمی‌دانم حالا خدمت آقایان هست یا خیر این است « دولت می‌تواند حقوق بازنشستگی کارمندان بازنشسته را که سنشان کمتر از هفتاد سال نباشد به تقاضای خود آنها تا میزان 70 سال بازخرید و از صندوق بازنشستگی بپردازد» اگر توجهی به قانون تقاعد با بازنشستگی بشود و دلیل و فلسفه‌ای که برای وضع چنین قانونی هست به خوبی بر می‌خوریم به اینکه این تبصره درست بر‌خلاف مصلحت است. زیرا بازنشستگی یک نوع تأمین اداری است برای کارمندان دولت که عمری با صداقت و درستی خدمت کرد و در ایام پیری باید معاش آنها را تأمین کرد و در همه ممالک مترقی این قانون برای چنین مواردی است اگر ما بیاییم حالا تمام موجودی صندوق را بین یک عده معدودی با تصویب این تبصره تقسیم بکنیم حقوق یک عده زیادی از کارمندان با ایمان و درست که یک عمر خدمت کرده‌اند و یا وراث آنها از بین خواهد رفت و به طوری که در خود کمیسیون هم به عرض آقایان رسید ماده 58 قانون بازنشستگی را برای روشن شدن ذهن آقایان می‌خوانم و ملاحظه خواهید فرمود که چقدر این تبصره با روح این ماده مغایرت دارد « وجوهی که مطابق ماده 57 به صندوق حقوق و وظایف متقاعدین و وراث مستخدمین داده می‌شو‌د منحصراً برای پرداخت حقوق متقاعدین و وظایف وراث مستخدمین تخصیص و به هیچ عنوان نباید از این محل به مصرف دیگری و کسانی که از وجوه صندوق مزبور به مصرف دیگری برسانند در حکم سارقین اموال عمومی خواهند بود » ملاحظه بفرمایند به چه ترتیب برای این پول و حقوق بازنشستگان قانون وضع کرده‌اند و قانون بازنشستگی خواسته است که نهایت سخقی بشود که کسی دست‌اندازی به این وجوه نکند این است که در کمیسیون مفصلاً در این خصوص بحث شد و برای بررسی یکی دو مورد که ما تطبیق کردیم افرادی بودند در همان کمیسیون شماره 3 که می‌توانستند از این تبصره در صورت تصویب استفاده کنند در حدود شاید دویست هزار تومان حقشان می‌شد و اگر چند نفر بخواهند این طور پول‌ها را بگیرند صندوق یک مرتبه خالی می‌شو‌د و حقوق عده زیادی از کارمندان دولت تضییع می‌شد لذا تصمیم گرفته شد و نماینده دولت جناب آقای انواری که در آنجا تشریف داشتند موافقت کردند که این تبصره به کلی حذف بشود و بنده در روزنامه ها دیدم که رئیس اداره بازنشستگی هم توضیحی داده و اعلام خطر نموده است بنابراین با این توضیحاتی که بنده دادم تصور می‌کنم آقایان به خوبی ملاحظه فرمودند که علت حذف این تبصره چه بوده است و امیدوارم که به همین ترتیب که این تبصره حذف شده است مورد قبول قرار گیرد (صحیح است)

رئیس- آقای لسانی

لسانی- لایحه‌ای که فعلاً تحت رسیدگی است مربوط به لایحه قانون اجازه پرداخت اضافه اعتبارات سال 33 است آنچه در خارج منتشر شده است و در روزنامه‌ها نوشته شده است لایحه پرداخت اضافه اعتبارات و ترفیعات کارمندان است که به مجلس شورای و مجلس سنا تقدیم شده است و کارمندان منتفع از قلم 12 این لایحه اصرار و فشار داشتند که زودتر تصویب بشود و کاملاً از نظر آنها هم حق با آنها است زیرا مکرر پشت این تریبون در باب وضع بد کارمندان دولت و عدم کفایت حقوق آنها با گرانی سرسام‌آور هزینه زندگی صحبت کردم که هر موقع کمکی به کارمندان دولت بشود صحیح است و هرچه زودتر بشود بهتر است (صحیح است) بنده نسبت به این لایحه و در این قلم که جمعاً شانزده میلیون تومان است نه تنها موافقم بلکه تقاضا دارم که آقایان هم زودتر تصویب کنند ولی مطلب مهمتری که در این لایحه مورد بحث است این است که به این نام لایحه‌ای که در حدود 200 میلیون تومان باز به مجلس شورای ملی تقدیم شده است و حالا به مجلس سنا آمده است در دو سه جلسه این لایحه در کمیسیون شماره 3 مورد بحث بوده است و هر جلسه دو ساعت و نیم تمام صحبت شد و متأسفانه نماینده وزارت دارائی حضور نداشت تمام شقوق و اطراف قضیه مورد نظر قرار گرفت د ر آخرین جلسه‌ای که شاید آقای دکتر امینی یا معاون ایشان تشریف آوردند فرمودند که اعتبارات تأمین شده است بنده متأسفانه نبودم ولی با خیالی که کردیم بسیار به نظر من عجیب می‌آید این مطلبی که می‌خواهم عرض کنم زیاد تکرار شده چه از طرف بنده و چه از طرف آقایان و چه در مجلس شورای ملی صحبت شد و چون می‌خواهم از بیان این مطلب نتیجه بگیرم ناچارم عرض کنم بودجه با هزار و هفتصد و چند میلیون تومان کسر به مجلس تقدیم شد و چند قلم

+++

در حدود 200 میلیون تومان اضافه دیگر و حالا 200 میلیون تومان دیگر هم آوردید می‌شو‌د 2100 میلیون تومان. این 2100 میلیون تومان را دولت می‌گوید من بیش از ششصد هفتصد میلیون تومان درآمد که بدبختانه آن هم درآمدش غیر معلوم است ندارم از کجا می‌خواهید بدهید از عنوان نفت، عواید نفت را که تصریح کرده‌اند مجلس شورای ملی در قانون و در اینجا هم مورد موافقت قرار گرفته است که فقط و فقط برای آبادی و عمران کشور صرف شود عنوان قرض برای چه؟ چرا قرض کنیم؟ (دیوان‌بیگی- پیش خور کرده‌اند در جای دیگر) و آن وقت برای مخارج دیگر که اگر یقین فرض کنیم در درجه دوم و سوم قرار بگیرد قلم درشتش لایحه هفتاد میلیون تومان ساختن انبارهای دخانیات و خرید توتون است و خرید توتون مخلوط شده است. خرید توتون همیشه یک امر بازرگانی است که می خرند به قیمت ارزان و به قیمت بسیار گران هم می‌فروشند چرا صحبت ساختمان انبار دخانیات است موضوع انبار دخانیات این است که در کابینه آقای دکتر مصدق به فکر افتادند که سطح کشت را بالا ببرند و بلکه بتوانند صادر بکنند و از هفت هزار تن به سیزده هزار تن رساندند و چون انبار نداشتند به بازار می‌رفت حالا به فکر افتادند انبار تهیه کنند بسیار خوب بنده به آقایان عرض می‌کنم که این اداره دخانیات در حدود 46 میلیون تومان خرج کرده و انبار ساخته و تشریف ببرید می‌بینید عمارت دو طبقه سه طبقه چهار طبقه ولی متأسفانه به فکر اینکه این انبار از نظر فنی برای این کاری که می‌خواهند کافی هست یا نه آیا دستگاه آسانسور دارد تهویه دارد دستگاه رطوبت دارد دستگاه برق دارد یا ندارد نتبجه این شد که این انبارها الان موجود هست و چندین طبقه و از آن استفاده نمی‌شو‌د و باز هم 70 میلیون تومان می‌خواهیم تصویب بکنیم که برای ساختن انبار در نظر بگیرند بودجه‌هایی که برای قوای انتظامی در نظر گرفته شده یک قلم ده میلیون تومان ژاندارمری،‌30 میلیون تومان وزارت جنگ، باز هم یک قلم 20 میلیون تومان برای شهربانی چندی پیش به موجب یک ماده واحده اضافه اعتبار تصویب شده است. این همه بودجه‌های انتظامی تصویب می‌شو‌د این همه بودجه قوای انتظامی تصویب می‌شو‌د این همه قوای انتظامی ایجاد می‌شو‌د ولی متأسفانه ما می‌بینیم که دولت جز لوایح آقای مصدق لایحه قانون امنیت اجتماعی را تشخیص می‌دهد که یک امر فوری روز و یک امر فوق‌العاده است یعنی دولت قادر نیست با وسائل عادی و با قدرتی که قانون به او داده است مملکت را حفظ بکند با وسائل غیر عادی یعنی رئیس فلان اداره حکم بدهد هر کسی را که اراده کردند از آن محل تبعید بکنند این است این مبلغی که شما برای قوای انتظامی می‌خواهید تصویب بکنید و همین طور کلیه اقلامی که در این قانون هست به عقیده بنده اگر بنا شود ما درآمد نداشته باشیم اساساً معقول نیست که اقدامی برای خرج اینها بکنیم‌‌، اضافه اعتبارات کارمندان دولت وقتی ما می‌بینیم که همه مال کارمندان درجه دوم و سوم  است از 1302 به بعد می‌توانستند این اضافات را بگیرند البته جزء سایر اقلام ضروری کشور است ولی آن اقلام با نبودن درآمد به هیچ وجه مجوز و مورد خرج ندارد. خرج کردن و به این هزینه‌ها رساندن به عقیده من بر‌خلاف مصالح مملکت است و بنده شخصاً رأی نمی‌دهم که هر کسی مختصر دقتی به وضع مالی مملکت بکند و صحبت‌هایی که در پشت این تریبون راجع به قرض شده و اعلان خطرهایی که شده است دقت بیشتری بکند نباید به دولت اجازه بدهد برای هر خرجی، هر کیفیتی که منظور او است برای اضافه اعتبار لایحه بیاورد و بعد برود به عنوان اینکه پول ندارد به کیفیت خاصی قرض بکند (صحیح است)

رئیس- آقای مؤید ثابتی

مؤید ثابتی- نسبت به تبصره سه این لایحه آقای مخبر کمیسیون بیانات کافی کردند چون در آن موقع آقای انواری معاون وزارت دارائی در کمیسیون تشریف داشتند و تمام این بیانات را تأیید کردند چون این تبصره کمال اهمیت را دارد یعنی از یک طرف صندوق بازنشستگی را خالی خواهد کرد و از طرف دیگر حقوق جمعی از کارمندان دولت تضییع می‌شو‌د و به علاوه این تبصره مغایرت دارد با مواد متعددی از قوانین بازنشستگی بنده خواستم تقاضا کنم که آقای انواری معاون وزارت دارائی تشریف بیاورند در اینجا و آن تأییداتی را که در کمیسیون کرده‌اند در اینجا تکرار بفرمایند.

رئیس- آقای انواری

انواری (معاون وزارت دارائی)- عرض کنم که جناب آقای لسانی توضیحاتی که فرمودند این طور به نظر می‌رسد که این اضافه اعتباری که ما تقدیم کردیم علاوه بر بودجه سال1333 است که تقدیم شده است در صورتی که این طور نیست         به طوری که خاطر آقایان محترم مسبوق است با توجه به بودجه سال 1332 و اضافه اعتباراتی که برای بعضی از  وزارتخانه‌ها لازم بود پیش‌بینی و تقدیم شد در جلسات کمیسیون بودجه بعد از مذاکرات و بحث‌ها بالاخره به این نتیجه رسیدیم که روی یک دوازدهم تا هشت دوازدهم که چهار دوازدهم آن گذشت بودجه 1333 که حالا در نظر است تهیه بشود در اضافه اعتبارات سال جاری که دولت پیشنهاد کرده و ضرورت حتمی و قطعی دارد این‌ها را علیحده نداریم ما همان اضافه اعتبارات را که در بودجه پیش‌بینی کرده بودیم علاوه بر بودجه 32 که توانستیم یک دوازدهم را بپردازیم پرداختیم چون پایه یک دوازدهم‌ها همان روی بودجه‌های 29 و قبل این بود که بعد از رسیدگی‌هایی که وزارت دارائی شد و بعد در رسیدگی که که در کمیسیون بودجه مجلس شورای ملی با حضور وزراء شد این هم جزء همان اقلام که به نظر واجب و ضروری است که باید داده شود و این یک اعتبار اضافه‌ای نیست که کسر بودجه را بالا ببرد، نسبت به آن کسری که در موازنه بودجه تقدیمی 33 درآید پیش آید. ملاحظه می‌فرمایید با آنکه اضافه کرده‌ایم خیلی کسر است (دکتر سجادی- محل پرداخت این وجوه مالیات است؟) و از طرف دیگر نسبت به درآمدی که پیش‌بینی کردیم در خلال سال در عمل سال جاری وضع درآمدها خیلی بیشتر شده و اگر می‌توانیم جبران کنیم و اگر نمی‌توانیم جبران کنیم پیشنهاد می‌کردیم به طوری که ملاحظه می‌فرمایید یک قسمت مال دربار است که مدتی است داده نشده است و برای این است که جبران بکند آن چه را که به کارمندان جای دیگر  می‌دهند بعد هم وزارت جنگ و ژاندارمری یک احتیاجاتی دارند یک چیزهایی آورده شده است از امریکا و وسائلی وارد شده است که ژاندارمری مجبور است برای نگاهداری آنها وسایلی تهیه کند برای دخانیات که فرمودند که اینجا گذاشته شده تقریباً یکی راجع به نواقص کارخانه است این کارخانه‌ای که دارند و چندین سال است که کار می‌کند رفع نقایص این را باید کرد. (لسانی- کردید آقا) بله (لسانی- پس گزارش بدهید) و یا برای تهیه تولید و درآمد لازم است این وسایل را تهیه کنیم و اگر نکنیم این درآمد را نخواهیم داشت و ناچاریم یک دستگاهی یک کارخانه‌هایی که چندین سال است که دارد کار می‌کند آنها را باید اصلاح بکنیم یک قسمت برای این است قسمت دیگر که آن روز دخانیات نخواست این کار را بکند ارز دولتی یعنی ارز 32 ریال نداشته دخانیات در بودجه‌اش معمولاً آن اعتباراتی را که بایستی به ارز بدهد به میزان 32 ریال در بودجه‌اش پیش‌بینی نکرده ولی ارز معمولی به نرخ بانک خرید به این جهت تفاوت پیدا نکند یک قسمت هم ساختمان بود راجع به تبصره هم که فرمودند در موضوع تقاعد جناب آقای شریف امامی و توضیحاتی که دادند کافی بود برای اینکه نمی‌شو‌د یک متقاعدی که حقوقش را باید به تدریج بخورد دفعه بهش بدهند و این را شاید در عرض یک سال و دو سال نفله بکند این حقوق برای این است که وقتی از کار افتاد و این را به تدریج بخورد تا آخر زندگانی خودش کسی که پنجاه سال متقاعد شود ششصد تومان عرض کنم ده سال می‌شو‌د هفتاد و دو هزار تومان و بیست سال می‌شو‌د صد و چهل و چهار هزار تومان باید بهش داد. خوب اگر به دو نفر بدهند پول صندوق بازنشستگی تمام می‌شو‌د این کار اصلاً غلط است این است که بنده در کمیسیون موافقت کردم که حذف شود (شمس ملک آراء- چرا در مجلس شورای ملی موافقت کردید)

رئیس- آقای فرخ

فرخ- به موجب این تبصره کمیسیون بسیار کار درستی کرده زیرا یک نکته را هم باید توجه داشته باشیم و آن این است که حالا از مال دیگران می خواهند بخورند ولی بعد از پنج یا شش ماه دوباره بر می‌گردند سر کار یا شرکت شیلات یا شرکت نفت. اما راجع به اقلام اضافات بنده کاملاً تصدیق دارم که مشکلات زندگی و فشار فوق‌العاده اقتصادی برای مستخدمین و سایرین فوق‌العاده طاقت‌فرسا است و زیاد است و مخارج آنها خیلی است، جناب آقای انواری حضرتعالی که معاون سیاسی نیستید معاون فنی هستید سر و کارتان همیشه با عدد است این 190 میلیون تومان اضافات مجلسین هم که تویش نیست و این 200 میلیون تومان را از چه محلی تأمین خواهید کرد؟ شما بفرمایید اضافه عایدات داریم بگویید از کدام رقم، کجا، تا ما رأی بدهیم اگر موضوع نفت است و عایدات آن است که آن کیفیت و نحوه مصرفش در قانون گنجانده شده است. شما محل درآمد را نشان بدهید تا خرج کردن آن مجوزی داشته باشد، خرج کردن را همه بلدند، به بنده پول زیاد بدهید روزی یک میلیون خرج خواهم کرد، ولی باید دید مالیات از کجا است مالیات جدید هم که ندارید آنچه که اعتبارتان بوده آن خوب معین است مالیات غیر‌مستقیم شما هم سالیانه ماکزیممش 60 یا 70 میلیون تومان است، تمام همین رقم است و این را نشان می‌دهد شما بفرمایید محل تأمین این اقلام از کجا است آن وقت بنده اول کسی خواهم بود که به ورقه سفید به آن رأی خواهم داد ولی به این صورت که شما می‌فرمایید یعنی المعنی فی بطن الشاعر که اضافه درآمد دارید بنده شخصاً نمی‌توانم رأی بدهم ولی البته سایرین مختارند.

رئیس- آقای آموزگار بفرمایید.

آموزگار- بنده در تأیید نظریه آقایان راجع به این تبصره می‌خواستم عرض کنم یک نکته قانونی را به آقایان توجه بدهم که التفات بفرمایند و آن این است که این

+++

تبصره به منزله قانونی اجازه خرید حقوق بازنشستگی است این را آورده‌اند در لایحه اضافات گنجانده‌اند در صورتی که چون خرج است مشورتی است ولی تبصره چون مستقل است یعنی دولت اجازه می‌خواهد که حقوق بازنشستگان را به این شکل بخرد پس مجلس سنا باید آن را تصویب بکند این یک تصمیمی است حالا مجلس سنا آمد با دلایل منطقی و قانونی آن را رد کرد ولی اگر این رفت به مجلس شورای ملی و مجلس شورای ملی بگوید که چون این تبصره مالی است و مجلس سنا تبصره را رد کرده من مختارم که تبصره را دوباره تصویب بکنم این طور نیست تبصره قانون است و باید در اینجا تصویب بشود این نکته فوق‌العاده مهم است خواستم عرض کنم خدمت آقایان که به این نکته توجه داشته باشند که باید به تصویب مجلس سنا برسد و قانون است و باید آقایان به آن توجه داشته باشند.

نمایندگان- کاملاً صحیح است.

دکتر سجادی- نکته مهم و قابل توجهی است.

رئیس- آقای وکیلی بفرمایید.

وکیلی- در قسمت تبصره یک نکته دیگری است که این پول تقاعد تماماً امانت مردم است ما در آنجا صحبت کردیم که پول دیگران خرج کردن و یا حقوق دیگری را خریدن مجاز و قانونی نیست در کمیسیون صحبت شد و همه آقایان در این مطلب متفق بودند همان طوری که آقای آموزگار فرمودند این قانون است و این جزء این لایحه نیست و نمی‌توانند چندین هزار تومان پول دیگران را به این و آن بپردازند. اما درباره اضافات بنده معتقدم که اگر بخواهید مملکت ما مثل ممالک خارجی بشود آقا باید خرج کرد امروز مملکت ما دارای عایدات است و کشور ما الان چندین میلیون تومان اضافه اعتبار عایدات گمرک دارد در بودجه امسال دارای بیش از چندین میلیون تومان عایدات کمرک خواهد بود بنابراین اگر هر وقت یک خرج کوچکی آمد و ما از قبول آن ترسیدیم مطمئناً موفق به انجام هیچ کاری نخواهیم شد و هیچ پیشرفت نخواهیم کرد، این ارقام که در اینجا نوشته شده، آقا همه تولیدی است. بهداری می‌گوید به من پول بدهید تا مردم را معالجه کنم و افرادی که معالجه و تقویت می‌شو‌ند در فعالیت و امر تولیدی منشأ نفع و فایده می‌شو‌ند کار می‌کنند وسیله تولید می‌گردند و همین طور برای ایجاد و اصلاح راه‌ها که خودش وسیله افزایش رفت و آمد و بالنتیجه افزایش درآمد و تولید است و مملکت را آباد می‌کند هر قدر این خرج‌ها بیشتر می‌شو‌د به همان نسبت عایدات بیشتر خواهد بود هر خرجی مطابق احصائیه 15 تا 20 درصدش به طور غیر مستقیم دوباره به صندوق مملکت بر می‌گردد. (دیوان‌بیگی- شما با این اصول اقتصادی خودت ورشکست شدی) این مملکت در 1314 شکر را می‌فروخت هر کیلویی به شش قران 90 هزار تن می‌شد امسال می‌فروشند کیلویی 18ریال‌220 هزار تن شده همین سطح زندگی را اگر حساب کنید ارقام نشان می‌دهد که اوضاع مملکت رو به بهبودی می‌رود. یک «موومانی» در واقع پیدا شده که به سمت خوبی حرکت می‌کند این را ما باید کمک کنیم این وظیفه ما است. من می‌خواهم عرض کنم که کشور ما آینده بسیار خوبی دارد (سزاوار- انشاءالله) نه خیر قطعی است و حتماً رو به خوبی است. بلند عرض می‌کنم من بر عکس آنهایی که از قرض می‌ترسند معتقدم که از قرض نباید ترسید. قرض امروز ما آقایان غیر از قرض 20 سال قبل است که گمرکات ما را گرو بگیرند و حقوق گمرکی را خودشان بگیرند و بعد اضافات را به شما بدهند. مثلاً قراردادی که در زمان مرحوم ارفع‌الدوله بسته شد حالا اگر امروز توجه کنیم می‌بینیم که هیچ بچه‌ای دست به انعقاد چنین قراردادی نمی‌زند و قراردادهای حالا به سابق فرق دارد. (دیوان‌بیگی- حالا بدتر است) حرف نزن آقا، رئیس دولت شما مملکت را خراب کرد مگر فراموش کردید؟ اگر همین دولت را به دست جنابعالی بدهند نمی‌توانید اداره کنید شما لیاقت خودتان را در حکومت دو ساله‌ی کردستان نشان دادید. (دیوان‌بیگی- بله همیشه و همه جا به مملکت خدمت کرده ام) امیدوارم شما یک روز رئیس‌الوزراء بشوید تا معلوم بشود. (دیوان‌بیگی- داعیه ندارم) (سزاوار- این حرف‌ها را نزنید خدا نکند ایشان نخست وزیر بشوند) این مملکت یک سال است که می‌خواهد کار بکند، فراموش کردید که برای پیدا کردن چند تومان عبا را دوش می‌کردند با چه کسانی می‌نشستند و از آنها خواهش می‌کردند که اوراق قرضه ملی را بخرند از فلان چلوکبابی‌، فراموش کرده‌اید؟ آقا در گذشته پول نبود. (دیوان‌بیگی- آن وقت اختیار مملکت را هم 40ساله به جناب نداده بودند) ولی حالا این دولت آمده است تمام قرضه‌های ملی را پس داده است و با ربحش هم پس داده است، چرا فراموش می‌کنید، این دولت یک سال بیشتر از عمرش نمی‌گذرد، البته در هر مملکتی اختلافات کوچک همیشه وجود دارد اما باید دست به دست هم داد تا مملکت خودمان را آباد بکنیم و نباید از قبول قرض ترسید، باید قرض کرد. (دیوان‌بیگی- استقراض خارجی خیانت به ایران است) مملکت را آباد کرد، آسفالت درست کرد راه‌آهن درست کرد خرج کرد آسفالت درست کرد، من خودم در مازندران سابقاً رفتم دیدم تمام پشه را جاروب می‌کردند ملاحظه کنید چقدر از مرض مالاریا کم شده و امروز در مازندران یک دانه پشه مالاریا نیست، راجع به همین امراض مقاربتی ملاحظه بفرمایید ببینید نسبت به ده سال پیش چقدر کم شده است. آقایان اطباء که در اینجا تشریف دارید بفرمایید شما اظهار بفرمایید چرا سکوت می‌کنید. اینکه نمی‌شو‌د آقا شما هر چیز کوچکی را بیخود این طور گنده می‌کنید 20 سال تمام است که این مملکت هی می‌گوید که من کسر بودجه دارم ولی آیا خرج‌ها را نکرده‌اند، حقوق مستخدمین پرداخت نشده، بیایید آقایان اول فکر خودمان را عوض بکنیم بعد کار بکنیم. ما انصاف نداریم، انصاف شرط مهم زندگی است ما انصاف نداریم. فراموش کرده‌اید این مملکت نبود که مردم را می‌گرفتند از تاکسی‌ها پیاده می‌کردند، دکاکین را می‌بستند، آقای نیک‌پور مگر شما به سمساری نرفته بودید توانستید از آنجا خارج شوید چرا فراموش کرده‌اید، الان الحمدلله زندگی داریم امنیت داریم آرامش داریم ما به دنیا نشان دادیم که مملکتی هستیم و دولتی داریم همه جا با احترام به ما نگاه می‌کنند، امروز تمام کمپانی‌های دنیا حاضرند به ما ده ساله بیست ساله قرض بدهند، من آقایان خیلی معذرت می‌خواهم حقایق را زیر پا نگذارید ما قسم خوردیم، وظیفه‌دار هستیم که به این مملکت من طرفدار سپهبد زاهدی نیستم  و حمایتش نمی‌کنم او احتیاج به حمایت هم ندارد یک کابینه‌ای است آمده خدمت کرده صد سال هم عمر ندارد فردا هم یا زود می‌رود و بالاخره خواهد رفت و یک دولت دیگری خواهد آمد ولی نباید مصالح کلی مملکت را فدای جزئیات آن کرد. امروز بنده سناتور هستم ولی فردا ممکن است بنده سناتور نباشم و از بنده صلب مصونیت بکنند، چه اهمیتی خواهد داشت ولی بنده مملکت خودم را می‌خواهم. آقایان مملکتی که بیش از هزار فرسخ ساحل دارد یک بندر خوب ندارد کجای دنیاست که روزی سیصد کشتی می‌آید آنجا و جریمه بگیرد که شما جرثقیل ندارید تا کالای خود را پیاده کنید، این خرابی‌ها که مال امروز نیست مال صد سال قبل است اما اقلاً امروز صد میلیون تومان باید برای بنادر خودمان خرج بکنیم اینها را باید درست کرد ما باید خرج بکنیم بنده هم خارجه را دیده‌ام و همه جا گردش کرده‌ام دو دفعه به امریکا رفته‌ام و این امریکا که این همه از آن تعریف می‌کنند نقایص زیادی دارد یک عده هستند که می‌گویند پروگرام مدارس ما درست نیست ولی این کشور که افتخار دارد در تمام دنیا مهم ترین راهها را دارد راست هم می گوید، راه دارد که چهار تا اتومبیل از یک طرف آن می‌رود و چهار تا اتومبیل دیگر از طرف دیگر، الان ببینید در روزنامه‌های خودشان چه می‌نویسند. 100 میلیون دلار در امریکا همین رئیس جمهوری فعلی ادعا کرده که ما برای تشکیل راه‌های خود خرج داریم. ما اساساً در کشور خود هنوز راه نداریم، ایرانی از اطاقش بیرون نیامده، آذربایجانی خوزستان را نمی‌شناسد این وضع باید از بین برود، کشور به هم مرتبط بشود و معادن آن به کار افتد، مگر در تهران همین آب نبود، این چاه‌های آب تهران کجا بوده این چاه‌ها الان 50 تا شده و این آب سال‌ها است که زیر خاک مانده‌، این بودجه باید درست شود باید این چاه‌ها را 50 هزار تا کرد، اینها همه ثروت است. راجع به دخانیات ما آقا اصلاً مؤسسه‌ای به اسم دخانیات نداشتیم، در خیابان‌ها چند تا مغازه بود که سیگارفروشی می‌کردند، حالا شما 13 هزار تن صادر می‌کنید برای صادر کردن توتون انبار می‌خواهید، اگر انبار نداشته باشید و آن را روی چوب بگذارید رطوبت به آن اثر می‌کند، اگر روی آهن بگذارید زنگ می‌زند و توتون شما را در آن صورت نخواهند خرید، اینها یک مسائل علمی است باید به آنها توجه کرد، باید به دولت خودتان اعتماد داشته باشید به او کمک کنید بگذارید کار خودش را بکند و آن را حمایت کنید و این مقدماتی لازم دارد و همان طوری که آقای فولادوند معاون نخست وزیر گفتند بی‌جهت به مردم اهانت نکنید و به اعضای ادارات و به وکلا تهمت نزنید باید با دلیل و مدرک صحبت کرد و اشخاص را هم بر مبنای دلیل و مدارک مجازات کرد و در اینجا نباید این طور گفت که تمام اعضای ادارات همه و همه رشوه می‌گیرند، همه جای دنیا این طور است، همه جا نقایصی وجود دارد باید رسیدگی کرد. آنهایی که تخلف می‌کنند وقتی که ثابت شد آنها را محاکمه بکنند و حتی اعدام بکنند. آقایان همه شما وطن‌خواه هستید خیرخواه مملکت هستید باید روی حق و انصاف صحبت کرد. بنده خواهش می‌کنم که به این لایحه رأی بدهید. (لسانی- فقط بگویید این پول از کجا تأمین می‌شو‌د) و بنده با این لایحه موافق هستم فقط با آن تبصره که در کمیسیون حذف شده مخالفم.

رئیس- آقای دادگر

+++

دادگر- من به افزایش حقوق کارمندان رأی می‌دهم زیرا آنها واقعاً و حقیقت احتیاج به افزایش عایداتشان دارند و زندگی آنها به صعوبت می‌گذرد. بنابراین اگر کمکی به آنها بکنیم از هر جهت به جا و به موقع خواهد بود ولی در طی این موضوع یک مطلبی دارم که گفتن آن ضروری است بررسی کنیم ببینیم آیا این کمک که در نظر است برای آنها مفید است؟ آیا در زندگی آنها گشایشی را سبب می‌شو‌د؟ گمان نمی‌کنم البته نام لوطی غلام‌حسین را شنیده‌اید و از تردستی‌های او اطلاع دارید. یکی از هنرمندی‌هایش این بود که چیزهایی را وانمود می‌کرد و نشان می‌داد که واقعیت و حقیقت نداشته این افزایش حقوق هم به عنوان بهبودی زندگی کارمندان همان قیافه را دارد!! زندگانی هر روز گران‌تر می‌شو‌د و یک پله بالا می‌رود این افزایش‌ها چه فایده‌ای خواهد داشت؟ باید زندگانی را پایین آورد و آسان کرد. اگر به کسی که 12تومان می‌دادید این مبلغ را 14 تومان بکنید و در همان روز یا همان هفته بر مخارج او چهار تومان بیفزایید باز دو تومان کسر دارد و این رویه ادامه خواهد داشت. (صحیح است)                                                                                                                            

این اصرار در نگه داشتن قیمت ارز و شایعه افزودن بر حجم اسکناس و تعیین قیمت طلا پول ما را نابود خواهد کرد. (نمایندگان- صحیح است) مخارج و مصرف دائماً در ترقی است و آن اضافه که به کارمند داده‌اید در پانزده یا بیست روز دیگر از بین می‌رود و همان احتیاج و  تهی دستی باز می‌آید. به نظر من در این مطلب باید یک فکر اساسی کرد و این قیمت‌های مصنوعی و گزاف را پایین آورد و نرخ ارز را تابع عرضه و تقاضا کرد تا مبلغی حسابی پایین بیاید و در قیمت‌ها تأثیر کند با آقای نخست وزیر صحبت کردم ایشان عقاید و نظر خوب دارند و فکری مخالفت آنچه گفته شد ندارند ولی ایشان را به دام انداخته‌اند و اسعار فراوانی به طور غیر منتظره در بانک ملی تمرکز یافته و ایشان عقیده داشتند ک تا مصرف شدن این ارزها ناگزیر باید صبر کرد. یکی از نویسندگان روزنامه اطلاعات نوشته بود برای جبران این خسارت به جای آنکه در تفاوت خرید و فروش دو ریال می‌گیرید از این به بعد تا استهلاک این خسارت سه ریال بگیرید. به نظر بنده برای رفاه کارمندان یگانه وسیله پایین آوردن هزینه زندگی است. یک اصطلاحات کتابی و خیالی پیدا شده است  و در مقابل این ضرورت محسوس می‌گویید «باید سطح زندگانی بالا برود» و این گفته را با بالا رفتن قیمت‌ها تطبیق می‌کنید (صحیح است) باید ملت ایران بداند که با این رویه پول او در حالت انحطاط و زوال است و هر روز قیمت و توانایی خرید اسکناس تنزل می‌کند. (صحیح است) و بالملازمه قیمت‌ها بالا می‌رود باید قیمت ارز را به ‌اندازه مکفی پایین آورد و هر قدر این تنزل قیمت ارز بیشتر شود تأثیرش در پایین آمدن قیمت‌ها و ترقی قیمت پول ما بیشتر است. می‌دانید علت این تشویش و بی‌ترتیبی‌ها چیست؟ علتش این است که متصدیان این کارها شخصیت ندارند و به تلقین و الهام دیگران تصمیم می‌گیرند. از من پرسیدند اگر شما در موقع کار نفت اتفاقاً رئیس دولت بودید چه می‌کردید؟ گفتم به جای این پهلوان‌ها و متصدیان پوشالی و مقوایی یک انگلیسی قسم خورده را مأمور مذاکره می‌کردم و او برای حفظ حیثیت و شخصیت فردی خودش بهتر از این آقایان مطیع و فرمان بردار صرفه ما را حفظ می‌کرد.                                                                                       

در کار ارز هم همین ماجرا است و همین تبعیت و بی‌شخصیتی در کار است من معتقدم که شخص آقای نخست وزیر حسن‌نیت دارند و به خیر و صلاح مردم ابراز علاقه می‌کنند ولی دیگران نمی‌گذارند و اتفاقاً این دیگران هم آن ایمان و قدرت اراده را ندارند که منافع ملت و مردم را بالا و بر فراز مصالح شخصی خود قرار دهند.

رئیس- حالا اگر نظری نیست به لایحه مورد شور رأی می‌گیریم.

دکتر ملک‌زاده- اجازه بفرمایید.

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده بفرمایید.

دکتر ملک‌زاده- بنده خواستم دو تذکر بدهم یکی اینکه این تبصره مالی نیست و از جناب آقای رئیس مجلس سنا تقاضا دارم که تصمیم مجلس سنا را در این لایحه به مجلس شورای ملی ابلاغ بکنند و در آنجا تذکر بدهند که مجلس سنا این تبصره را غیر مالی تلقی کرده و رد کرده است و آخوندها «من جرب المجرب حلت به الندامه» من نظرم هست زمانی که میلسپو تازه آمده بود در 33 سال پیش و سر و صورتی که به وضع مالی و اداری داد یکی از اصلاحاتی که می‌خواست بکند این بود که حقوق مستخدمین را بخرد و آنها را از ادارات و خدمت دولت و کادر دولت دور بکند. شروع به این کار کرد، با یک عده زیادی این کار را کردند و آنها رفتند، اما آیا این پول را گرفتند و رفتند نه خیر این طور نبود پول را گرفتند و به جای یک زن دو تا زن گرفتند و آن یکی رفته قمار کرده و بعد یکی یکی برگشتند و دو مرتبه به سرکار خودشان رفتند و مصدر کار شدند و اما راجع به این نکته دقیق و چیزی که جناب آقای دادگر در اینجا بیان کردند به عقیده من بیش از آنچه که شاید همه تصور کنیم اساسی است این است که با این بالا رفتن زندگی (چون بنده نتیجه اول را می‌گویم و بعد با ادلّه و براهین می‌خواهم به این نتیجه برسم) با این بالا رفتن سطح زندگی و احتیاجاتی که پیش می‌آید تمام منافع نفت در توی این چاه بودجه سرازیر خواهد شد درست دقت بفرمایید ما علاقه‌مندیم همان طوری که گفتم مستخدمین دولت از حیث زندگی و معاش راحت باشند تا اینکه بتوانند با دلگرمی و راحتی انجام وظیفه بکنند و اینها به نظر من مظلوم‌ترین طبقات مملکت هستند به جهت اینکه آن سبزی فروش آقا اگر سبزی خود را چارکی پنج شاهی بخرد ده شاهی می‌فروشد ولی آن مستخدم است که چون حقوق معین دارد تحت فشار این گرانی قرار می‌گیرد و در زندگی او مؤثر خواهد بود. هم مستخدمین دولت، هم مستخدمین اشخاص آقا، مستخدمی که خود شما دارید اینهایی که در دکان‌ها و تجارتخانه‌ها کار می‌کنند تمام اینها طبقه مظلومی هستند که بالا رفتن هزینه زندگی فشارش روی شانه‌ی آن بدبخت‌ها است. اما راه علاج من هم همین عقیده را دارم این را توجه بفرمایید آقای وزیر کشاورزی شما نماینده دولت هستید روزی که کمیسیون مختلط تشکیل شد و عده‌ای از آقایان هم راجع به نفت آنجا بودند من گفتم اشخاصی که مخالف با لایحه نفت هستند و یا موافق با این لایحه هستند آنهایی که مخالف با دولت هستند و یا موافق دولت هستند پس از تصویب این قرارداد دو انتظار از دولت خودشان دارند یکی اینکه هزینه زندگی پایین بیاید و دیگر اینکه این پولی که با این خون جگر گرفته می‌شو‌د و در نتیجه‌ی چهار سال انقلاب و کشت و کشتاری که شده و عده‌ای از بین رفته‌اند و یا ناقص و معلول شده‌اند این پول لوطی خور نشود و به جیب دزدها نرود، خرج مملکت بشود، این عقیده شخصی من بود وزیر دارائی قول داد که به محض اینکه این قرارداد نفت گذشت برای پایین آوردن قیمت ارز اقدام می‌کنم و دلیل من هم راجع به این حرف این بود که اولاً من یقین دارم و تردید ندارم به اینکه شما اگر قیمت ارز را پایین بیاورید به همان نسبت هزینه زندگی پایین می‌آید و مخوصاً اگر به یک نسبت محسوسی باشد زیرا غیرمحسوس یعنی مبلغ جزئی تأثیری نخواهد داشت، مثل اینکه من شنیدم در هر دلار می‌خواهند 2 ریال تخفیف بدهند ولی به عقیده من آن نتیجه مطلوب گرفته نمی‌شو‌د، وقتی که حساب بشود در نان و سبزی و پنیر ما تأثیر نخواهد کرد. وقتی تأثیر می‌کند که اقلاً 40 تا 50 درصد از قیمت ارز کاسته شود و آن وقت احتیاج به این پیدا نکنیم که هر روز بیاییم برای مستخدمین دولت اضافه حقوق بخواهیم، الان خوب این لایحه هست و من هم رأی می‌دهم، دادگستری اضافه حقوق می‌خواهد و به همه ما از طرف اعضای دارائی مراجعه شده و همه اضافه حقوق می‌خواهند و اطباء هم که یک کادر فاضل و عالی و دانشمند هستند و بیش از همه خدمت به مردم می‌کنند و مانند یک سرباز هستند مواجه با امراض میکروبی هستند آنها هم اضافه حقوق می‌خواهند (نبیل سمیعی- دستمزد کارگر را بفرمایید) اما با این ترتیب هزینه زندگی سر به جهنم خواهد زد و بالاخره عرض کردم پولی که با این خون جگر از نفت می‌گیریم در این چاه ویل فرو خواهد رفت از طرف دیگر آقا یکی از موانعی که من حس می‌کنم برای پایین آوردن قیمت ارز مسأله کنسرسیوم است. کنسرسیوم نفعش در این است که یک لیره بدهد و در مقابل بگیرد ولی اگر شما قیمت ارز را پایین آورید آن وقت مجبور است که در مقابل بیست تومان شما دو لیره بدهد توجه می‌فرمایید؟ البته یک عده اشخاص معدودی هم هستند که منافع شخصیشان ایجاب می‌کند که قیمت ارز بالا باشد و در این مملکت بدبختانه منافع اشخاص معدودی بر منافع عمومی و یک ملتی می‌چربد. (صحیح است، صحیح است) اینکه زندگی

+++

نمی‌شو‌د، چرا؟ برای اینکه مردم صدا ندارند این دزدها صدا دارند، اینها وسیله دارند متشبت می‌شو‌ند قدرت دارند دولت و وزراء را تحت نفوذ قرار می‌دهند تهدید می‌کند و حرفشان پیش می‌رود و به این مسائل عمومی کسی توجه ندارد. (دیوان‌بیگی- رشوه می‌دهند) من شخصاً امروز شما را شاهد می‌گیرم که نگرانم و اگر یک فکری برای هزینه زندگی نکنید هزینه زندگی هر روز بالا می‌رود و هر روز مجبور می‌شو‌ید که اضافه اعتباراتی بدهید اضافه حقوق بدهید و در نتیجه نه فقط کار انتفاعی نمی‌‌توانید بکنید بلکه یک قرض بزرگی هم به گردن این ملت باقی خواهد ماند. می‌دانید من تخصصی در امور اقتصادی ندارم، این فقط بن سانس و حسن‌نیت من است و نفع و ضرری هم دراین کار ندارم، باید در این قضیه مطالعه کرد. من شنیدم یکی از موانعی که سبب شده است که دولت اخیراً اقدام نکرده است برای پایین آوردن قیمت ارز این است که یک عده از همان تجار منفعت‌جو رفته‌اند چهل میلیون دلار را در بانک ملی تبدیل به ارز کرده‌اند. (یکی از نمایندگان- به ریال) تبدیل به ریال کرده‌اند در نتیجه آقا الان بانک (چند نفر از نمایندگان- دولت) من که وارد نیستم در این حرف‌ها، بانک یا دولت فرقی نمی‌کنند، اگر دولت یا بانک یک تومان پایین بیاورد قیمت ارز را بانک و دولت چهل میلیون تومان در این چند روزه خسارت متوجهش ‌می‌شو‌د. راه معقول قانونی دارد برای اینکه اشخاص نتوانند به این وضع و به این ترتیب استفاده می‌کنند، بنشینید مطالعه بکنید می‌شو‌د جلو این خسارت را هم گرفت و سعی کنیم که اگر ما هزینه زندگی را نمی توانیم پایین بیاوریم شاید در همین میزان‌ها اقلاً نگه داریم. این بود عرایض من.

رئیس- حالا به لایحه مورد شور اخذ رأی به عمل می‌آید آقایان موافقین ورقه سفید بدهند.

(نمایندگان به شرح زیر در محل نطق حاضر شده رأی دادند.)                                                                         

‌آقایان: ظهیرالاسلام، اسعد، سپهبد امیراحمدی، دکتر امیراعلم، آموزگار، اکبر، دکتر بیانی، سرلشگر بقایی، سپهبد جهانبانی، حکیمی، حجازی، حق‌نویس، دشتی، دیوان‌بیگی، دادگر، سزاوار، نبیل سمیعی، سرتیپ سیف افشار، دکتر سجادی، شمس ملک‌آراء، صدر، دکتر صدیق، طباطبایی، عضد، فرخ، سرلشگر فیروز، لسانی، دکتر سعید مالک مامقانی، مهدوی، مجد، دکتر ملک‌زاده، مسعودی، سرلشگر مطبوعی، ناصری، نمازی، وارسته، وکیلی، هدایت، خواجه نوری

(شماره آراء به عمل آمد و نتیجه به طریق ذیل اعلام شد)

رئیس- عده حاضر 42 نفر،موافق 30 نفر، مخالف 3 نفر، ممتنع 9 نفر بنابراین لایحه مورد بحث تصویب گردید. 

اسامی موافقین- آقایان: آموزگار، سرلشگر فیروز، دکتر سعید مالک، نمازی، صدر، دکتر صدیق، اسعد، مجد، نبیل سمیعی، دکتر بیانی، سرلشگر مطبوعی، دکتر امیراعلم، خواجه‌نوری، نیک‌پور، دادگر، دکتر ملک‌زاده، مهدوی، عباس مسعودی، سرلشگر بقائی، ظهیرالاسلام، سزاوار، علی وکیلی، شمس ملک‌آراء، حجازی، سپهبد امیر احمدی، سپهبد جهانبانی، مؤید ثابتی، اکبر، ناصری، عضد.                                                                                                           

اسامی مخالفین- آقایان: فرخ، دیوان‌بیگی، دکتر سجادی.

5- بقیه شور در لایحه فروش خالصجات از ماده پنجم

رئیس- حالا لایحه خالصجات مطرح است ماده 5 قرائت می‌شو‌د.

ماده 5- ابنیه دولتی دهاتی که طبق مقررات ماده 3 به فروش می‌رسد (به استثناء آنچه که مورد احتیاج مؤسسات دولتی و   عام‌المنفعه است) مانند آبدنک و آسیا و حمام و دکان و غیره و همچنین اشجار متعلق به دولت و نیز حق اربابی اشجار اطراف انهار و خیابان‌ها که فعلاً مالکانه از آنها گرفته می‌شو‌د و یا اساساً متعلق به دولت است و همچنین مراتع خصوصی هر قریه و حقوقی که به عنوان حق‌المرتع و حق‌الماء و یا حق‌الارض و امثال آن متعلق به دولت بوده و اراضی لازم برای پیشکار قنوات و حریم آنها مجموعاً و متاعاً به کلیه‌ زارعینی که در آن قریه مالک آب و خاک شده‌اند واگذار می‌گردد و به وسیله سازمانی که طرز تشکیل و وظایف و اختیارات آن در آئین‌نامه پیش‌بینی می‌شو‌د اداره خواهد شد و درآمد آن متعلق به صندوق تعاونی آن ده خواهد بود.

رئیس- دو پیشنهاد است که قرائت می‌شو‌د.

(به شرح زیر خوانده شد)                                                                       

ریاست محترم مجلس سنا  

امضاکنندگان زیر پیشنهاد می‌نماییم جمله (حق‌الماء) در ماده 5 به جمله (حقآبه و حق‌الشرب) تبدیل شود.

به امضای عده‌ای از نمایندگان

(پیشنهاد دیگر)                                                                                                                               

ریاست محترم مجلس سنا

اینجانبان پیشنهاد می‌کنیم که در ماده 5 بعد از کلمه (زارعینی مالک آب و خاک شده‌اند) کلمه (مجاناً) علاوه شود و نیز جمله (صندوق تعاونی) به جمله (صندوق شرکت تعاونی) تبدیل شود.     

به امضای عده ای از نمایندگان

رئیس- آقای آموزگار

آموزگار- بنده اگر امروز راجع به لایحه خالصه عرایضی می‌کنم اگر دو مرتبه سه مرتبه پشت این تریبون آمدم امر رفقایی است که امضا کرده‌اند و الّا بنده هوس و شهوت صحبت کردن ندارم در این ماده 5 دو اصلاح پیشنهاد شده که آقای مخبر و آقای وزیر کشاورزی موافقت کرده‌اند و چیز مهمی نیست. اولاً کلمه حق‌الماء یک کلمه تازه پیدا شده‌ای است که در کتب حقوقی نبوده و در قوانین هم نبوده حق‌الماء نیست و «حقابه» است حق الشرب است و الّا ماء که خرید و فروشی نیست و این معنی ندارد و موافقیم که حق‌الشرب باشد. اما راجع به کلمه مجاناً گر چه منظور این نیست که مجاناً باشد اگر بنا باشد واگذار کنند قنات از وزارت کشاورزی می‌روید قیمت می‌کنید می گوید چنج هزار تومان این دیگر مال ده است اگر قناتی بنا باشد آباد شود مال ده خواهد بود پس باید زمین‌هایی که مربوط به قنوات است مجاناً واگذار شود ولی این در ماده 2 نبود تصریح کردم مسأله دوم وقتی که این لایحه تنظیم شده اسمش صندوق تعاونی بوده حق هم بوده برای اینکه آقایان خواستند یک صندوق روستایی درست کنند و بانک کشاورزی هم درست کنند و مطابق دلایلی که در آن جلسه بنده عرض کردم اگر خالصه را بفروشیم و شرکت تشکیل نشود که وسایل تولید و مصرف برای زارعین تهیه کند این زراعین بی‌علم، بی‌سواد، بی‌سرمایه چه خواهند کرد؟ شما به جای خدمت خیانت کرده‌اید و مسلم شد که باید صدی پنجاه به شرکت تعاونی برسد و در ماده 21 بنده عرض خواهم کرد اضافه کردیم که کلمه (صندوق تعاونی) بشود (صندوق شرکت تعاونی)

رئیس- آقای وزیر کشاورزی

وزیر کشاورزی- موضوع حق‌الماء که جناب آقای آموزگار فرمودند این حقآبه نیست حقآبه حقی است که یک دهی ارباب    می‌گیرد که آب بدهد حق‌الماء عایداتی است که بعضی اوقات مثلاً آب خالصه از آن ده رد می‌شو‌د و در آن ده آسیابی  ساخته‌اند از بابت آنکه آب خالصه مصرف می‌شو‌د یک پولی می‌دهند به دولت (آموزگار- این حق‌الشراب است) این حق‌الشراب نیست حق‌الشراب در جایی می‌گیرند که در آن آب به مصرف زراعت برسد این آب فقط آسیا را می‌چرخاند و بعد رد می‌شو‌د می‌رود. (بوشهری- حق استفاده از آب بگذارید) چرا اشکال ایجاد بکنیم این مصطلح است در آبیاری حالا اجازه بفرمایید این اگر هم غلط است باشد که بعد ما دچار مشکل نشویم چون یک لفظی که در آبیاری و خالصجات استعمال می‌شو‌د. در موضوع پیشنهاد که فرمودند که اراضی قنوات و اینها را مجاناً واگذار بکنیم (آموزگار- برای پیشرفت قنوات مجانی بشود) همه شان را مجانی می دهیم ما دکان و حمام و آبدنک وآسیا حق دولت از درختان کنار انهار، اینها را می‌خواهیم مجموعاً مجانی بدهیم به آن ده. (آموزگار- مجانی) بله. (آموزگار- موافقم) ولی آن قسمت آخری که فرمودند منظور از صندوق تعاون تعاونی نیست، منظور صندوقی است که از محل ده درصد کشاورزان است و به اصطلاح آن صندوقی است که به منظور نگهداری ابنیه حمام ده است آسیای ده است اینها خراب می‌شو‌ند حمایت می‌خواهد باید یک پولی باشد صندوقی باشد که از عایدات آن ملک بتوان این ابنیه را نگاه داشت و الّا خراب می‌شو‌د. شرکت تعاونی یا مصرف است یا تولید یا اعتبار است این صندوق مخصوصی است که یک درآمدهایی به آن عاید می‌شو‌د همین طور که در صندوق‌های تعاون پبشنهاد خواهیم کرد یک مبلغی است که حتماً باید بپردازند به آن صندوق برای نگهداری این ابنیه و مدرسه‌شان که عاید آن صندوق می‌شو‌د بنا‌براین صندوق روستایی نیست این صندق تعاون آن ده است. (آموزگار- در قسمت صندوق تعاون بنده عرض کردم که حتماً باید بشود شرکت تعاونی چون صندوق شخصیت حقوقی ندارد.) اولاً صندوق تعاونی جزء قانون دکتر مصدق است که باید در کمیسیون‌های مجلسین مطرح بشود منتهی لایحه اصلاحی را می آوریم به کمیسیون‌های مشترک مجلسین و این لایحه اصلاحی است که مطرح خواهد شد ولی فعلاً اجرا می‌شو‌د آن قانون و این صندوق‌ها هست، می‌خواهیم این صندوق‌ها که واگذار می‌شو‌د به آن خرده مالکین آنها برای خرج‌های آنجا برای عمران و آبادی یک درآمدی داشته باشند این غیر از پیله‌وری است که می‌رود قند و شکر می‌خرد به قیمت ارزان به اهالی ده و کشاورزان موضوع به کلی جدا است.

رئیس- آقای آموزگار

آموزگار- بنده حق‌الماء را موافقت می‌کنم که بردارند ولی کلمه صندوق شرکت‌های تعاونی را رأی بگیریم.

رئیس- پیشنهاد دوباره خوانده می‌شو‌د.

(به شرح سابق خوانده شد)

بوشهری- به قسمت دوم رأی بگیرید.

رئیس- به قسمت دوم رأی گرفته می‌شو‌د.

وزیر کشاورزی- آن که مجانی است قبول دارم شرکت تعاونی را قبول ندارم.

شمس ملک‌آراء- وزیر کشاورزی می‌گوید من با شرکت تعاونی مخالفم پس باید رأی گرفت.

رئیس- دوباره پیشنهاد قرائت می‌شو‌د.

(به شرح زیر مجدداً قرائت شد)                                                                                                           

ریاست محترم مجلس سنا، اینجانبان پبشنهاد می‌کنیم در ماده 5 بعد از کلمه «زارعین که مالک آب و خاک شده‌اند»

+++

کلمه «مجاناً» علاوه شود. عده‌ای از نمایندگان این را قبول کردند و نیز جمله «صندوق تعاونی» به جمله «صندوق شرکت تعاون» تبدیل شود.

عده‌ای از نمایندگان- به این قسمت رأی بگیرید.

فرخ- این را رأی بگیرید.

رئیس- آقای آموزگار.

آموزگار- شرکت تعاونی اگر نباشد این قانونی هم که آقا فرمودند در جریان اصلاح است و حتماً در آنجا شرکت قید خواهند کرد به جهت اینکه عرض کردم صندوق تعاونی شخصیت حقوقی ندارد و تأمین نمی‌کند آبادی ده را.

رئیس- آقای وزیر کشاورزی.

وزیر کشاورزی- موضوع شرکت تعاونی را در ماده 11 پیش‌بینی کرده‌ایم ما نوشته بودیم صندوق‌های تعاون و آقای آموزگار پیشنهاد کردند شرکت‌های تعاون بشود و ما هم قبول کردیم، این آن نیست، یک شرکت تعاونی مصرف می‌آید توی شهر قند و شکر می‌آورد در ده می‌فروشد به زارعین به قیمت ارزان، یا شرکت تعاونی تولید است تولید منفعتش به این است که    می‌آید محصول زارعین را می‌خرد. (آموزگار- این تولید نیست قنات است) قنات نیست این را به بنده نفرمایید، تولید این است که می‌آیند پنبه دهاتی را می‌خرند  می‌گویند آقا علی‌الحساب به شما خرواری پنجاه تومان می‌دهیم می‌برند می‌فروشند فایده که کرد می‌آیند از آن بابت به تناسب فایده‌ای که کرده به زارع بر می‌گردانند. (بوشهری- یک قسمت این است) صندوق تعاونی یک صندوقی است برای کارهای عمرانی یعنی ابنیه‌ای که خراب می‌شو‌د یک پول جمع می‌شو‌د، در موسی آباد که اعلیحضرت همایونی اراضی را واگذار کردند به زارعین پولی را جمع می‌کنند برای قناتشان و هیچ مربوط به شرکت تعاونی نیست و کار دیگری می‌کند. در هر حال این صندوق تعاونی که در اینجا معین شده وظایفش غیر از یک شرکت تعاونی است. (مجد- منظور خرابی ده است) بنده گزارش دارم اینجا ممکن است بخوانم برای آقایان که این املاکی که تقسیم شده خیلی هم آباد شده و گزارشی که بنده دارم غیر از گزارشی است که اداره املاک منتشر کرده بنده مأمور مخفی فرستادم در آنجا و جزئیات را معلوم کرده و غیر آن است که شهرت دارد. جناب آقای مجد این طور نیست املاک آباد شده زارعین آسوده شده‌اند درآمدشان بیشتر شده‌اند. در هر حال این موضوع هم به کنار، موضوع شرکت تعاونی یعنی «کوئوپراتیو» نیست این یک صندوقی است که این قبیل خرج‌ها که برای آنها پیدا می‌شد مالک می‌داد، مالک قنات را آباد تنقیه می‌کرد پیشکارش را او می‌کرد. مِن بعد که مالک کاری نخواهد کرد باید خود زارعین این کار را بکنند این را در پایین نوشته است برای آبادی، برای درست کردن آن قنات، برای نگاهداری آن ابنیه باید یک پولی جمع بکنند و در آن بگذارند، این پول برای تشکیل آن صندوق است.

دکتر صدیق- صندوق محلی است.

مسعودی- در این دو قسمت پیشنهاد، پیشنهاد اول که از بین رفت قسمت دوم شامل دو قسمت است یکی کلمه «مجاناً» که قبول شد. قسمت دوم تبدیل جمله «صندوق تعاون» بود به «صندوق شرکت تعاونی» (چند نفر از نمایندگان- هر دو رأی می‌خواهد) اولی دیگر رأی نمی‌خواهد، این کلمه «مجاناً» جزء ماده اصلاح می‌شو‌د حالا به قسمت دوم یعنی موضوع «صندوق شرکت تعاونی» رأی گرفته می‌شو‌د.

رئیس- به این جمله تبدیل «صندوق تعاونی» به «صندوق شرکت تعاونی» رأی گرفته می‌شو‌د و آقایانی که موافقند قیام فرمایند. (چند نفر از نمایندگان- برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شو‌د.

(به شرح زیر خوانده شد)                                                                                                                    

اینجانب پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده 5 اضافه شود. 

تبصره- دولت مکلف است اردکان فارس را طبق رأی حکم بخرد. مالکین محلی طبق اسنادی که در دست دارند تحویل نموده مبلغی که به ورثه مرحوم احتشام‌الدوله از طرف وزارت دارائی پرداخت شده به اقساط پنج ساله از رعایا دریافت دارد.

رئیس- آقای فرخ

فرخ- آقایان استدعا دارم که یک قدری توجه بفرمایند چون اینجا حقوق شش هزار نفر در بین است. اردکان فارس غیر از اردکان یزد است. در 1297 قمری ناصرالدین شاه فرمانی صادر کرده 1071تومان مالیات آنجا را تیول داده است به فرهاد میرزای معتمد الدوله. پس از فوت معتمد‌الدوله فرمان دیگری صادر شده است که داده شده است به احتشام‌الدوله باز هم به نام تیول بعد فوت کرده ورقه احتشام‌الدوله فقط مادرش بوده یعنی خواهر میرزا آقا خان در 1317 که شعاع‌السلطنه والی فارس می‌شو‌د. مظفرالدین شاه فرمانی صادر می‌کند و این را تیول می‌دهد به 1071 تومان به شاهزاده اجلال‌الدوله، سفر دوم که شعاع‌الدوله می‌رود باز اجلال‌الدوله که می‌رود رعایا قیام می‌کنند و بیرونش می‌کنند، مشروطیت هم شروع شده است، شکایت می‌شو‌د به مرحوم بهبهانی و طباطبایی به مجلس شورای ملی رجوع می‌شو‌د به انجمن محلی فارس رسیدگی کردند تمام اعضای انجمن تصدیق کردند آنجا ملک خرده مالک است و تیول را مجلس ملغی کرده است. بعد اداره مالیه به نام تفاوت عمل و نرخ غله 1071تومان رساند به 3300 تومان میرزا آقا خان داماد ذوالقدر ایشان رفته با میرزا اسمعیل خان شفا با او هم ساختند و رفتند به اداره مالیه آنجا دوسیه‌ای که هست مرحوم عین‌الممالک و عزالملک کردستانی و دیگران تمام تصدیق کردند تیول است ورق بعد یک دفعه می‌شو‌د خالصه، چرا؟ معلوم نیست بدیهی است مقداری پول دادند نوشته خالصه داده‌اند به آقا که بیاید آنجا را تصرف کنند ولی رعایا ریختند بکشند فرار کردند تلگراف شد به تهران به سرلشگر شیبانی اعلیحضرت فقید فرمودند همان مالیات سابق باشد تا بعد رسیدگی بکنیم، تا وقتی که بنده والی فارس شدم اعلیحضرت تلگراف کردند این کار را خاتمه بدهید، وزیر مالیه امیر خسروی حکمیت داد به بنده رعایا هم حکمیت دادند به من، حکمیت رسمی به عنوان حکمیت منفرد، بنده رسیدگی کردم و رأیی دادم. (سزاوار- حق‌الحکمیه ندادند؟) بنده نگرفتم، رعایا موافقت کردند سی و سه هزار تومان مطابق 33000 تومان به میرزا آقا خان داده شود و دولت در ظرف 5 سال این پول را بپردازد این حکمی را که بنده دادم فوری مالیه پذیرفت و 33 هزار تومان به میرزا آقا خان دایی مرحوم احتشام‌الدوله دادند بعد اداره مالیه طمعش غالب شد که این را به نام خالصه بردارد.

این خالصه نیست آقا ملک رعایا است وزیر دارائی حق داده که 33 هزار تومان را بانک کشاورزی بگیرد به آنها رد کند. اردکان خالصه نیست، بنده به نام 6 هزار نفر رعایای اردکان استدعا می‌کنم با این تبصره موافقت کنند که اسباب زحمت برای این رعایا بشود.

رئیس- آقای وزیر کشاورزی

وزیر کشاورزی- ما متوجه این وضع خاص اردکان بودیم و بالنتیجه تبصره 2 ماده 3 را نوشته بودیم که اردکان و دشمن زیادی بدون رعایت حق مقرر در این قانون به متصرفین واگذار خواهد شد جناب آقای فرخ تشریف آوردند اینجا با توپ و تشر و حقیقتاً خلع ید کردند و فرمودند که اردکان خالصه نیست، ما که حرفی نداریم ما خودمان آن را اقرار می‌کنیم ولی یک چیز هست آنجا یک خالصه خشکه از بین رفته شما خودتان فرمودید آقا خان آمده ملکش را گرفته و فروخته به قیمت گزاف به یکی دیگر بدون اینکه پول دولت را بدهد.

اینجا باید ذکر شود متناسب پولی که می دهند آنهایی که متصرف هستند بدون رعایت حق مقرر در این قانون زمین واگذار می‌شو‌د.

رئیس- آقای سزاوار.

سزاوار- بنده با کمال تأسف باید عرض کنم که راجع به صحت و سقم مطلب و اینکه تبصره مفید هست یا نیست در آن قسمت وارد نمی‌شو‌م.

اما اساس قضیه این است که قانون خالصجات مطرح است و یک موضوعی که مربوط به یک اشخاص است که بین دو نفرشان اختلافی هست آن را باید مراجع قضایی تعیین بکنند یا مراجعی که صلاحیت دارند، بنده نه اینکه اعتراضی داشته باشم به نظر جناب آقای فرخ و ممکن است که نظر جناب آقای فرخ صحیح باشد و حکمیتی هم که ایشان کرده‌اند به موقع بوده، این مربوط به قانون نیست، مربوط به اینجا نیست که یک عده آقایانی که نمی دانند و وارد نیستند مثل خود بنده این نظر بنده وارد نیست ممکن است هدایت بکنند دولت را، آقای وزیر کشاورزی هم تشریف دارند و این کار را رسیدگی می‌کنند و تکلیفش معلوم می‌شو‌د.

فرخ- وزارت دارائی به نام خالصه دخالت می‌کند. این خالصه نیست وزارت دارائی هم حکمیت را قبول کرده است.

سزاوار- یک وکالت می‌دهند آقا کارش تمام می‌شو‌د.

رئیس- پیشنهاد مجدداً قرائت می‌شو‌د.

(به شرح سابق قرائت شد)

رئیس- آقای وزیر کشاورزی

وزیر کشاورزی- باید بنده بدانم آقایان که این حکمیت شده یا نه حالا فرض بفرمایید که این ماده حذف شده، خوب موافقت کردیم این موضوع اردکان به حال خودش باقی بماند ولی چه فایده دارد.

بالاخره باید موضوع اردکان جریان خودش را طی بکند اگر پول را دادند می‌دهیم به خودشان اگر نه که دعوایی نداریم.

فرخ- حالا که وزیر کشاورزی تعهد می‌کنند که آنجا را به مالکیت رعایا بشناسند من پیشنهادم را پس می‌گیرم با این شرط که طلبشان را بگیرند البته.

رئیس- آقای فرخ پیشنهادشان را پس گرفتند، پیشنهادی ازآقای دهستانی است که قرائت می‌شو‌د.

(به شرح زیر قرائت شد)                                                                                                                   

تبصره زیر را به ماده 5 پیشنهاد می‌کنم به کارمندان دربار شاهنشاهی و مجلس سنا و شورا به هر یک دو الی یک هزار متر از اراضی خالصه متصل به شهر تهران برای ساختمان خانه مساعدت و بلاعوض داده شود.   

دهستانی

رئیس- آقای دهستانی

دهستانی- عرض کنم لایحه فروش خالصجات که به مجلس آمد یک تذکری عرض کردم و مورد قبول عموم آقایان واقع شد این بود که تمام را به زارعین واگذار کنند و آقایان هم قبول کردند و حالا هم اینکه به نظرم رسید عرض می‌کنم قبول بفرمایند نفرمایید مختارید ما وقتی که به کارمندان دولت رعایت می‌کنیم و اراضی می‌دهیم، خانه می‌دهیم، حالا دربار را می‌گذاریم کنار مجلس شورا و سنا مستخدمینشان کمتر از آنها

+++

هستند؟ این پیشنهاد شده بود که اینها را هزار یا دو هزار متر مرحمت کنید، مرحمت می‌کنید مختارید، نمی‌کنید مختارید

رئیس- آقای مهندس شریف امامی

 مهندس شریف امامی (مخبر کمیسیون)- در وضع قانون بایستی که مواد و تبصره‌هایی که پیشنهاد می‌شو‌د مربوط به موضوع باشد، ما اینجا راجع به فروش خالصجات صحبت می‌کنیم و در شأن مجلس سنا نیست که یک تبصره‌ای اضافه بکنیم و بگوییم که برای کارمندان یک اصول و قواعدی هست که دولت باید مراعات بکند و در مورد لزوم برای آنها پیش‌بینی می‌کند، تبصره خاصی که برای مجلسین شورا و سنا اراضی پیش‌بینی کند نه ارتباطی به موضوع دارد و نه در شأن ما هست.

رئیس- آقای دهستانی

دهستانی- اگر آقایان مساعدت نمی‌فرمایند پس می‌گیرم.

رئیس- پس گرفتند. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شو‌د.

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده 5 اضافه شود.

تبصره- مستخدمین شهرداری‌ها که خانه ندارند در خریداری خالصجات مانند کارمندان اداری حق تقدم خواهند داشت.

رئیس- آقای دهستانی

دهستانی- معذرت می‌خواهم، منعم نکنید هر کس یک عاطفه‌ای دارد، استاد دانشگاه به دانشگاه، دکتر به بیمارستان، من و رعیت و کارگر به زمین و آب این عرضی که کردم بی‌منطق و دلیلی نیست عقیده‌ام این است، اراده اراده آقایان است، بنده عرضی ندارم به نظرم رسیده است که شما همان طوری که خالصجات را به مزایده نقدی می‌فروشید به مستخدمین دولت حق تقدم می‌دهید همین طور به این بیچاره‌ها هم بفروشید که خانه ندارند.

نبیل سمیعی- شما از کیسه خلیفه می‌بخشید.

رئیس- آقایانی که به این پیشنهاد موافقند قیام فرمایند. (عده کمی برخاستند) تصویب نشد. به ماده پنجم با اصلاح کلمه «مجاناً» رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند قیام فرمایند. (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد تنفس قرائت می‌شو‌د.

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

(به شرح زیر خوانده شد)                                                                                                                    

مقام محترم ریاست سنا- نظر به لزوم خاتمه دادن به لایحه خالصجات اینجانب پیشنهاد می‌کنم جلسه  با تنفس تعطیل و عصر امروز ساعت 4 تشکیل شود- فرخ.

رئیس- آقای فرخ

فرخ- این لایحه خالصجات الان چندین روز است که مطرح است و چون روز چهارشنبه در کمیسیون شماره 3 آقای نیک‌پور دعوت کرده‌اند و گرفتار هستیم به تأخیر خواهد افتاد و همین طور روزهای بعد هم مجلس شورای است، روز شنبه   کمیسیون‌ها تشکیل خواهد شد تأخیر می‌شو‌د و از طرفی هم لازم است که این لایحه زودتر به جهاتی که آقایان لازم می‌دانند تصویب بشود.

استدعا می‌کنم اگر اجازه بفرمایند 4 بعد از ظهر مجلس تشکیل شود و اگر هم امروز نیست آن وقت برای چهارشنبه بگذارند.

رئیس- آقای سزاوار

سزاوار- الان یک ربع بعد از ظهر است و البته مجلس می تواند تا یک بعد از ظهر کار بکند اگر آقایان مایل نیستند 4 بعد از ظهر امروز چون پیش‌بینی نمی‌شد و یک عده از آقایان برای خودشان یک کارهایی ممکن است داشته باشند و ممکن است اکثریت تشکیل نشود لذا بهتر است که روز شنبه یا چهارشنبه جلسه بکنیم.

رئیس- آقا به این پیشنهاد رأی گرفته می‌شو‌د.

فرخ- اگر آقایان موافق نیستند بنده عرضی ندارم روز چهارشنبه جلسه باشد جلسه را برای روز چهارشنبه رأی بگیرید.

رئیس- جلسه ختم می‌شو‌د و جلسه آینده به روز چهارشنبه ساعت 9,30 صبح موکول می‌شو‌د.

(یک ربع بعد از ظهر جلسه ختم شد)

رئیس مجلس سنا- ابراهیم حکیمی

+++

 

یادداشت ها