wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه: 70 یکشنبه بیست و نهم اسفند ماه 1333  

فهرست  مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای رئیس

3- شور در لایحه بودجه کل کشور ارسالی مجلس شورای ملی

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه: 70

یکشنبه بیست و نهم اسفند ماه 1333

(دوره پنجم اجلاسیه)

 

فهرست  مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای رئیس

3- شور در لایحه بودجه کل کشور ارسالی مجلس شورای ملی

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس ساعت 10 صبح به ریاست آقای ابراهیم حکیمی تشکیل شد.

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- صورت مشروح مذاکرات روز سه‌شنبه 19 اسفند ماه طبع بین آقایان توضیع شده است اگر نظری دارند بفرمایند (اظهاری نشد‌) تصویب شد.

اسامی غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان: سرلشگر بقائی- حسن اکبر- سیف افشار- تقی‌زاده- صدر بهبهانی- سزاوار- نمازی - خواجه‌نوری- امیر سلیمانی- دکتر ملک‌زاده- والاتبار- دکتر قاسم‌زاده- سید محمد صادق طباطبائی.

غائب بی‌اجازه آقای دکتر سید حسن امامی.

2- بیانات آقای رئیس

رئیس- در جلسه اخیر مجلس شورای ملی جناب آقای رئیس بیاناتی کرده‌اند و در ضمن آن از حسن‌تفاهم و همکاری مجلس سنا ابراز قدردانی و تشکر فرموده‌اند اینجانب لازم می‌دارم که از این حسن توجه به نوبه خود تشکر نمایم.

مجلس سنا و مجلس شورای ملی قوه واحدی هستند که همکاری و قدرت عمل آنها نسبت به وظایف خطیری که دارند بدون حسن‌تفاهم و صمیمیت کامل امکان‌پذیر نخواهد بود امیدوارم که در این سال جدید هر دو مجلس در انجام تکالیفی که به آنها محول است بیش از بیش و با صمیمیت و یک جهتی توفیق حاصل نمایند (نمایندگان- انشاء‌الله)

3- شور در لایحه بودجه کل کشور ارسالی مجلس شورای ملی

رئیس- لایحه بودجه سال 1334 کل کشور مطرح است طبع و توزیع شده آقایان ملاحطه کرده‌اند قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس سنا گزارش کمیسیون بودجه در قبال لایحه شماره 70963-27-11-33 دولت راجع به بودجه سال  1334 کل کشور مطرح و در جلسه شب جمعه 27-12-33با اصلاحاتی شور ان خاتمه یافت اینک رو نوشت لایحه قانونی نام برده برای اظهار ملاحظات آن مجلس محترم به ضمیمه‌ ایفاد می‌گردد که در موعد مقرر اعاده فرمایند تا رأی نهایی گرفته شود.

رئیس مجلس شورای ملی- رضا حکمت

لایحه قانونی بودجه سال 1334 کل کشور

ماده واحد- بودجه سال 1334 کل کشور که از حیث در‌آمد مطابق صورت شماره (1) بالغ بر دوازده میلیارد و شصت و شش میلیون و پانصد چهل و هشت هزار ریال (12066548000) و از حیث هزینه مطابق صورت شماره (2) بالغ بر چهارده میلیارد و هشصد و چهل و چهار میلیون و پنجاه و سه هزار ریال (14844053000) می‌گردد تصویب و به وزارت دارائی اجازه داده می‌شود در‌آمد‌های پیش‌بینی شده برای سال 1334را مطابق صورت شماره‌ی (1) وصول و کلیه حقوق و مزایای قانونی کارمندان و خدمت گزاران جز هزینه‌های مستمر و غیر‌مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتی و سایر مصارف منظور در صورت شماره (2) را در حدود درآمد وصولی و با رعایت کامل مقررات پرداخت نماید ضمناً وزارتخانه‌ها موظفند از تاریخ تصویب بودجه کل کشور منتها در ظرف یک ماه بودجه‌های جز خودشان را به کمیسیون بودجه ارسال و کمیسیون بودجه در عرض مدت دو ماه بودجه‌های جز وزارتخانه‌ها رسیدگی و تا حدود درآمد پیش‌بینی شده از مخارجی که امکان داشته کسر نمایند که حتی‌المقدور هزینه کل کشور در مقابل درآمد پیش‌بینی شده تعادل پیدا نماید.

تبصره1- بودجه تفصیلی 1334 وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتی در حدود رقم اعتبار مربوطه منظور در صورت شماره‌ی (2) پس از رسیدگی و تصویب کمیسیون بودجه قابل اجرا خواهد بود مادام که بودجه‌های تفضیلی سال مزبور به تصویب کمیسیون بودجه نرسیده براساس اعتبارات مصوب سال 1333 پرداخت می‌شود مگر اینکه اعتبار مذکور در بودجه سال 1334 کمتر از بودجه سال قبل باشد در این صورت بودجه سال 1334 ملاک عمل خواهد بود.

تبصره 2- نقل انتقال اعتباراتی که در فصول و مواد هر یک از بودجه‌های جز سال 1334 وزارتخانه‌ها و ادارات کل و بنگاه‌ها که به تصویب کمیسیون بودجه رسیده از ماده‌ای به ماده‌ی دیگر بدون موافقت وزارت دارائی مجاز نبوده و به هر حال نقل و انتقالات اعتبارات کارگزینی به مواد هزینه‌های اداری و سایر مخارج و بالعکس در بودجه‌های تفصیلی ممنوع است.

تبصره 3- به وزارت دارائی اجازه داده می‌شود در صورتی که برای خرید قند و شکر و غله و تریاک و مواد دخانیه علاوه بر اعتبار منظور در بودجه اعتبار بیشتری مورد لزوم باشد تا حدود یک هزار میلیون ریال از بانک ملی ایران وام دریافت و مکلف است از وجوه حاصل از فروش واریز نماید هخم چنین برای هزینه جمع‌آوری کالاهای انحصاری علاوه بر آنچه در بودجه مربوطه پیش‌بینی شده به طریق مذکور اقدام نماید.

تبصره 4- مطالبات دولت از اشخاص و هر گونه شخصیت‌های حقوقی اعم از اینکه مطالبات مزبور از بابت مالیات یا عوارض و جرائم و یا حقوق و عوارض گمرکی و انحصارها و یا درآمد حاصله از معادن و بقایا و همچنین بدهی‌هائی بر طبق احکام دیوان محاسبات و دادگاه‌های عمومی یا

+++

اسناد رسمی باشد طبق آئین‌نامه اجرایی مالیات‌ها که به استناد ماده 28 قانون مالیات بر درآمد و املاک مزروعی 29 تیر 1328 مجلس شورای ملی تصویب رسیده قابل مطالبه و وصول می‌باشد.

تبصره 5- هیچ یک از وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌ها و شرکت‌های مستقل دولتی حق ندارند علاوه بر پرداخت و تعهداتی که برای هزینه‌های پرسنلی در سال 1333 به عمل آورده‌اند بدون جلب موافقت قبلی وزارت دارائی تعهدی بنماید و وزارت دارائی مجاز نخواهد بود بدون رسیدگی و تشخیص ضرورت قطعی با این قبیل پیشنهادات موافقت نماید.

تبصره 6- تجاوز از هزینه مصوب در بودجه به هر عنوان ممنوع است.

تبصره 7- استفاده از اعتبارات مربوط به خرید زمین و ساختمان جدید وسائط نقلیه باری و خرید اثاثیه و سایر اعتبارات مربوط به خرید که در فصل غیرمستمر بودجه وزارتخانه‌ها و ادارات منظور می‌شود با موافقت قبلی وزارت دارائی به عمل خواهد آمد.

تبصره 8- خرید اتومبیل جدید در سال 1334 مطلقاً ممنوع است وزارتخانه‌ها و ادارات دولتی و مؤسساتی که با سرمایه دولت تشکیل شده و همچنین کلیه سازمان‌ها (به استثنای سازمان‌های انتظامی و دادسراها که خرید اتومبیل برای آنها منوط به تصویب کمیسیون بودجه است) مکلفند تا آخر فروردین ماه 1334 صورت اتومبیل‌های موجود خودشان را به وزارت دارائی تسلیم نمایند وزارت دارائی با در نظر گرفتن احتیاجات هر قسمت اتومبیل‌های موجود را بین آنها تقسیم خواهد نمود‌.

تبصره 9- قسمت آخر ماده (3) آئین‌نامه قانون کمک مربوط به فوق‌العاده ترمیم کارمندان شاغل مقدماتی که حقوقشان کمتر از کارمندان زیر دست می‌باشد از تاریخ اول آذر ماه 1331 بلااستثنا ملغی است.

تبصره10- به وزارت را اجازه داده می‌شود که صدی سه از مجموع اعتبارات راه‌سازی و آسفالت منظور در بودجه سال1334 با رعایت مفاد تبصره (7) همین قانون به مصرف ساختمان و خرید عمارت جهت ادارات وزارت راه در شهرستان‌ها برساند.

تبصره 11- نظر به تفاوت فاحش بین حقوق کارکنان بعضی از سازمان‌ها و بنگاه‌ها و شرکت‌های دولتی با حقوق مستخدمین وزارتخانه‌ها وزارت دارائی مکلف است در ظرف سه ماه برای ایجاد تناسب بین حقوق کارکنان مؤسسات مذبور با حقوق پرداختی در سایر دستگاه‌های دولت مطالعه  و یا تصویب کمیسیون بودجه مؤاخذی برای حقوق کارکنان سازمان‌ها و بنگاه‌ها و شرکت‌های دولتی در نظر بگیرد.

تبصره 12- اعتبار دولت به هیچ عنوان اعم از وام و غیره به مصرف حقوق و همچنین به مصرف هزینه‌هایی که در بودجه کل اعتبار مخصوص دارد نباید برسد.

تبصره 13- به وزارت دارائی اجازه داده می‌شود مبلغ 9351000 ریال که شرکت سهامی فروش ایران از محل سود ویژه متعلق به دولت در سنوات 1325 الی 1332 برداشت کرده است به حمایت سرمایه پرداختی دولت به شرکت سهامی فرش ایران جز سرمایه شرکت مزبور محسوب نمود و در حساب درآمد بومی کشور به نام دریافتی از بابت سود سهام شرکت مذبور در سنوات مربوطه جمع و خرج نماید.

تبصره 14- کمیسیون ارز مجاز است حساب تعهدات ارزی مربوط به صادرات تا پایان سال 1330 که را تاکنون واریز نشده است با دریافت تفاوت نرخ خرید و فروش مطابق مقررات زمان خود واریز نماید.

تبصره 15- وزارت دارائی مکلف است ظرف سه ماه نسبت به دریافتی بازنشستگان که قبل از اجرای قانون مصوب سال 1328 بازنشسته شده‌اند تجدید‌نظر و با توجه به مأخذ حقوق دریافتی زمان اشتغال که مبنای پرداخت کسور بازنشستگی آنها بوده با تصویب کمیسیون بودجه مجلس شورای ملی حقوق آنها را طوری تععین نماید که با وضع معیشت فعلی تعادل متناسبی برقرار گردد و تفاوت حاصله را از محل صندوق بازنشستگی پرداخت نماید.

تبصره16- به وزارت دارائی اجازه داده می‌شود چنان چه در عرض سال1334 اضافه درآمدی از هر محل علاوه بر آنچه در صورت شماره (1) پیش‌بینی شده حاصل گردد بعد از تأمین تفاوت درآمد نسبت به هزینه عمومی کشور به حساب ذخیره مخصوص منطور و در صورتی که مخارج ضروری علاوه بر اعتبارات منظوره در صورت شماره (2) پیش بیاید با تصویب کمیسیون بودجه مجلس شورای ملی پرداخت نماید.

تبصره17- به وزارت دارائی احازه داده می‌شود که مبالغی که تا حال به عنوان علی‌الحساب و یا وام از تنخواه‌گردان خزانه‌داری کل و یا از اعتبار سایر حساب‌های خزانه‌داری کل و یا از محل تنخواه‌گردان ادارات حسابداری و یا دارائی‌های شهرستان‌ها پرداخته شده است با تصویب مجلس شورای ملی به خرج قطعی منطور نماید.

تبصره 18- به وزارت دارائی اجازه داده می‌شود که وجوه مربوط به محکوم به دولت در موارد احکام قطعی صادره از دادگاه‌ها را در حدود مقدورات مالی از محل درآمد عمومی کشور (با رعایت حق تقدم از حبس تاریخ ابلاغ دادنامه قطعی به مؤسسات دولت) پرداخت و به هزینه قطعی منظور نماید.

تبصره 19- از مجموع اعتبارات عمرانی و تولیدی کشور سی درصد آن برای کارهای عمرانی و تولیدی شهرستان‌ها و بخش‌ها تخصیص و به نسبت جمعیت بین آنها تقسیم و توسط وزارتخانه‌ها و مؤسسات و بنگاه‌های مربوطه طبق برنامه‌ها و طرح‌های تنظیمی تحت نظارت سازمان برنامه به مصرف خواهد رسید.

تبصره20- هر یک از وزارتخانه‌ها مکلفند کارمندان و خدمتگزاران خود و دستگاه‌های تابعه را که دارای بیش از 65 سال سن و 30 سال تمام سابقه خدمت رسمی هستند بازنشسته نماید ملاک تشخیص سن شناسنامه‌ای است که در تاریخ تصویب این قانون در دست دارند شهرداری‌ها و سازمان برنامه و همچنین بنگاه‌ها و شرکت‌های دولتی نسبت به آن عده از کارمندان و خدمتگزاران مربوطه که از مقررات استخدامی کشوری استفاده می‌نماید مشمول این قانون خواهند بود ضمناً وظایف مذکوره در مواد 59 و60 قانون استخدام که از طرف 8 وزیران انجام می‌شده از این به بعد به عهده وزارت دارایی ‌محول می‌شود.

تبصره21- مدت مقرر در قانون آمده بازنشستگان به خدمات دولتی موضوع قانون مصوب 4 آذر ماه 1333 در مورد نمایندگان مجلس شورای ملی دو ماه از تاریخ انقضا دوره 18 مجلس شورای ملی می‌باشد.

تبصره 22- استخدام جدید به هر عنوان ممنوع است و در صورت احتیاج وزارتخانه‌ها یا بنگاه‌ها موظفند از کارمندان سایر وزارتخانه‌ها و بنگاه‌ها استفاده نمایند و چنان چه کارمندان مورد نیاز در وزارتخانه‌ها یا بنگاه‌ها نباشد احتیاج مبرم به مهندس پزشک (و شعب ان از قبیل دام‌پزشک- دندانپزشک- دارو‌ساز- بهدار- ماما- پرستار) معلم و قاضی باشد یا اجازه کمیسیون بودجه مجلس شورای ملی استخدام این قبیل کارمندان مقدور خواهد بود ولی استخدام اشخاصی که در رشته‌ ندارد.

تبصره 23- پیشنهاد اعتبار اضافی برای حقوق کارگزینی و مخارج اداری کلیه وزارتخانه‌ها علاوه بر مبالغ مصرحه در قانون بودجه 1334 در تمام مدت سال مذکور به کلی ممنوع است.

تبصره 24- دولت مکلف است بودجه انتفاعی و تولید و عمرانی 1334را جمعاً و خرجاً از تاریخ تصویب این قانون در مدت دو ماه و نیم به مجلس شورای ملی پیشنهاد نماید.

رئیس- صورت اقلام جز طبع و توزیع شده و قرائت آن لزومی ندارد در ورقه مخالف و موافق چند نفر نام نوشته‌اند آقای دیوان‌بیگی بفرمائید.

دیوان‌بیگی- بنده متأسفانه کسالت پیدا کرده‌ام و حال حرف زدن وادار معهذا انسان را وادار می‌کنند که در این موقع که بودجه ممکت مطرح است با وجود کسالت بیاید پشت تریبون و حقایقی را راجع به جریان امور مملکت فاش کند.

اول به طور مقدمه عرض کنم در جنگ بین‌المللی اخیر ارکان حرب هیتلر در سرعت و شدت عملیات جنگی ابتکار محیر‌العقول از خود نشان داد و تحول بی‌سابقه‌ای در فنون لشکر‌کشی پدید آمد تا آنجا که این تاکتیک را به اطلاح جنگ برق‌آسا نام نهادند. در این زمان هم ارکان دولت فعلی ما ثابت کرده‌اند که در سرعت عمل دست کمی از آلمانی‌های نازی ندارند و الحق و الانصاف در گذراندن لوایح عجیب و غریب خود به فوریت از مجلس شوروی و سنا معرکه می‌کنند خیال می‌کنند این کار کم کاری است!

برای اثبات مدعای خود دیگر از طرز آوردن و به تصویب رساندن قرارداد نفت و لوایح نشر اسکناس و استقراض خارجی صحبتی نمی‌کنم زیرا همه‌ی نمایندگان محترم از کیفیت آن مسبو‌قند.

اینک بعد از طی دو سال مالی خود مختاری در جمع و خرج مملکتی و ریخت و پاش بی‌حد و حصر نوبت به تقدیم این بودجه من درآوردی رسیده که در آخرین روز سال و تنک کلاغ پر آورده‌اند که به همان کیفیت پس از صحبت یک نماینده مخالف و جواب چند موافق و پیشنهاد مذاکرات کافی برق‌آسا رأی بدهیم و برویم پی کاره خودمان تا سال آینده  نوعی است از رژیم پارلمانی که پیشینیان هم به نمایندگان توصیه کرده‌اند. مگر مرحوم مشیر‌السلطنه که در صدر مشروطیت در این مملکت صدراعظم بوده نگفته مجلس شورای ملی را قبول داریم ولی وکلاً بدانند آنجا جای مباحثه و مداخله در کارهای دولت نیست باری اگر این بار بگذارند طبق اصول قانون اساسی و مقررات آئین‌نامه مجلس سنا بی‌عجله و مزاحمت آزادانه روی بودجه مملکت صحبت کنیم تازه این لایحه که صورت یک بودجه درست و حسابی را ندارند ما برای اداره مملکت خودمان همه چیز را از ممالک متمد نه تقلید کرده‌ایم و بعد از آن را به صورت غیر متناسبی در آورده‌ایم.

در ممالک راقیه رسم این است که دولت‌ها قبل از حلول هر سال جدید کلیه عواید کشور را جز به جز در لایحه‌ای می‌گنجاید و در مقابل کلیه مخارج دولتی را هم به حساب می‌آورند نظر خود را برای وضع هر نوع مالیات جدید و نسخ هر نوع عوارض قدیم

+++

به اقتضای موقع ذکر می‌کنند همین طور دلایل خود را برای مخارجی که جهت اداره مملکت ضرورت دارد متذکر می‌شوند آن وقت آن لایحه جامع را می‌آورند به پارلمان و نمایندگان ملت در زمینه اجرای آن لایحه جامع را می‌آورند به پارلمان و نمایندگان ملت در زمینه اجرای آن لایحه سر فرصت مداقه و رو دربایستی بحث و اظهار نظر وقتی معلوم شد مقتضیات زمان و مکان و صلاح ملک و ملت در جمع و خرج بودجه کشور رعایت شده به خصوص وقتی که معلوم شد تعدیل زندگانی اجتماعی یعنی رفاه طبقات فعال کشور از کارکر و کشاورز و کسبه ملحوض گردیده و مالیات‌ها اکثراً تحمیل شده است به طبقه متمکن که بیشتر از آن آب و خاک و تشکیلات مملکتی بهره‌مند می‌گردد آن وقت نمایندگان پارلمان بی دغدغه خاطر بودجه را تصویب می‌کند حالا ببینم در این لایحه بی سر و تهی که دولت به مجلس تقدیم نموده و اسمش را بودجه گذاشته مراتب فوق‌الذکر گنجانیده شده یا خیر در ماده واحده لایحه‌ی تقدیمی دولت نوشته شده (به وزارت دارائی اجازه داده می‌شود درآمدهای پیش‌بینی شده برای سال 1344 را وصول و کلیه حقوق و مزایای کارمندان وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاهای دولتی را در 3 ماه اول سال به میزان سه دوازدهم درآمد پیش‌بینی شده و در حدود اعتبارات مصوب سال 1333 پرداخت نماید ضمناً وزارتخانه‌ها موظفند از تاریخ تصویب بودجه کل کشور منتها در ظرف یک ماه بودجه‌های جزء خودشان را به کمیسیون بودجه ارسال نمایند و کمیسیون بودجه در عرض 2 ماه به بودجه‌های جزء وزارتخانه‌ها رسیدگی و تا حدود درآمد پیش‌بینی شده از لحاظ مخارجی که امکانم دارد کسر نماید تا حتی‌المقدور هزینه کل کشور در مقابل درآمد پیش‌بینی شده تعادل پیدا کند.

خوب با این تفضیل با قرار خودشان که نمی‌توان اسم این لایحه را بودجه گذاشت این یک لایحه سه دوازدهم است نه بودجه به دلیل اینکه باز در تبصره یک ماده واحد نوشته شده (بودجه تفصیلی1334 وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتی در حدود اعتبار مربوطه منظور در این لایحه پس از رسیدگی و تصویبات کمیسیون بودجه قابل اجرا خواهد بود و مادام که بودجه‌های تفصیلی سال آینده به تصویب کمیسیون بودجه نرسیده بر‌اساس اعتبارات مصوب سال 1333 پرداخت می‌شود) از این گذشته بودجه مملکت که منحصر به پرداخت حقوق مستخدمین دولت نیست بودجه اصلی بودجه مخارج عمرانی کشور است که به وسیله آن بتوان با رقم و حساب صحیح و دقیق پیش‌بینی نمود چقدر قوه تولید مملکت زیاد می‌شود وسط زندگی سکنه مملکت بالا می‌رود در صورتی که در این لایحه اساساً جمع و خرج بودجه عمرانی کشور منظور نگردیده است خوب در این صورت حالا ما از کجا بفهمیم و خاطر جمع شویم این بودجه چهاردیواری که من حیث‌المجموع ظاهراً بالغ می‌شود بر یک هزار و پانصد میلیون تومان و مبلغ  دویست و هفتاد و شش میلیون تومان مخارج دولتی بر درآمد صوری آن فزونی دارد طبق حوائج و ضروریات مملکت تنظیم شده و به استثنا عواید نفت که به حساب نیامده آنچه که دولت از دسترس مردم بینوا و مفلوک مالیات می‌گیرد (نه از طبقه ثروتمند و توانا) واقعاً برای تامین رفاه حال خود آنها خرج می‌شود ضمناً فرلموش نباید کرد که اگر کلیه وجوهی که طبقات نیازمند و بی‌پشت و پناه این مملکت برای گشودن گره از مشکلات کارهای روزانه خود به مأمورین غلاظ و شداد دولت می‌دهند حساب کنیم ملت ایران دو برابر بلکه سه برابر عایدات ذکر شده در این بودجه را که به دولتیان می‌پردازد خلاصه نظر به نکاتی که فوقاً عرض شد این لایحه یک فهرست ناقصی است از حقوق و هزینه یک قسمت از کارکنان ادارات دولت که به عنوان بودجه جاری و ادارات مملکت آورده‌اند ما به فوریت تصویب کنید تا بتواند در رایو و جراید مزدور برای جلب توجه مردم ناراضی با آب و تاب زیاد تبلیغ کنند دولت حاضر شق‌القمر نموده است و بودجه سال آتی را برای اولین بار پس از سال 1320 به مجلس آورده و حال آنکه این کار به فرض صحت جز وظایف طبیعی هر دولتی است و احتیاجی به این همه سر و صدا و منت‌گذاری ندارد مگر آقایان گوش نداده‌اند دو هفته است شب و روز را دید تهران با دهل و کرنا ابن عمل را مانند خدمتی برجسته از طرف سپهبد زاهدی نخست وزیر به دنیا پخش می‌کند!

رادیوئی که در همه جای دنیا برای تهذیب اخلاق و تنویر افکار مردم ناشر علم و ادب و پرهیزکاری و تقوا است در این مملکت مثل همه چیز مبتذل و مفتضح شده و به واسطه غرض‌ورزی‌های شخصی و تبلیغات و ریا‌کارانه نشر اطلاعات بی‌اساس کار را به جایی رسانده است که وقتی موضوع بحث مسائل سیاسی و اداری دولت را پیش می‌کشد شنوندگان در هر خانه و دکان به یکدیگر می‌گویند ای بابا باز مزخرفات شروع شد پیچش را ببند رحمت به نقاره‌خانه قدیم لا‌اقل در دوران گذشته و کوس و کرنای آن به گوش می‌رسید مردم از روی اعتماد و ایمان اقامه نماز می‌نمودند و روزه می‌گرفتند و دستگاه مفیدی بود حالا برای این دستگاه فاسد و رسوا در بودجه خرج مملکت مبلغ هفده میلیون و چهارصد و سی و هفت هزار ریال اعتبار خرج منظور شده‌اند مردم بینوای ایران از نان خود و اهل و عیال می‌برند و به دولت مالیات می‌دهند برای اینکه خرج همچون مؤسساتی بشود این ظلم است زیر بار ظلم نباید رفت حالا برویم بر سر کسر خرج دولت چاله این دویست و هفتاد و شش میلیون تومان کسر خرج را دولت از کجا می‌خواهد پر کند؟

به طوری که در ضمن مذاکرات راجع به استقراض خارجی روشن شد و در این لایحه هم اشاره شده (از اعتبار قرضی امریکا) در آن موقع از دولت سوال شد عاقبت چه دولتی که همه ساله خرجش بر دخلش می‌چربد بالاخره کارش به تباهی خواهد کشید آقای وزیر دارائی یک جمله از تبصره سه لایحه استقراض خارجی را به رخ ما کشیدند و گفتند به موجب آن دولت متعهد شده برنامه اقداماتی که برای اجرای توازن در دخل و خرج مملکت ضروری است تا پایان سال1333 به مجلس تقدیم نماید اغلب سناتورهای محترم و خیال می‌کنند اکثر نمایندگان محترم شورای ملی به لایحه قرض رأی داده‌اند به امید اینکه از این را لااقل ضمن لایحه بودجه سال آینده مخارج گزاف سازمان‌های بیهوده و حقوق هنگفت کارمندان زائدی که در این دو ساله رئیس دولت برای خود‌نمائی و کمک به خویشان و نزدیکان سر بار بودجه سنگین خرج مملکت نموده حذف خواهد شد. دو هفته بیش نیست که از تصویب لایحه قرض می‌گذرد آن وعده فراموش شده و امروز که آخر سال است و بودجه سال 1334 به سنا تقدیم می‌شود اثری از آن برنامه مشهود نیست. معلوم می‌شود که مثل همیشه ما را با مواعید بی‌اساس اغفال نموده‌اند.

مطلب دیگری که باز لازم است در این موقع متذکر شوم این است که دولت ایران با وجود عواید سرشاری که به حساب از بهره‌برداری از نفت دارد و آن عواید که از قرار معلوم بیش از برنامه عمرانی موهومی است که گرفته شده چرا مازاد آن را به زخم کسر خرج مملکتی نزند و برود از دول خارجه قرض کند که ناچار شود از سال آینده برای استهلاک اصل و فرع این قرض نیز همه ساله پنج میلیون لیره هم بر رقم مخارج مملکتی بیافزاید صحبت بحث قرض خارجی به میان آمد و باز ممکن است توی همکاران پارلمانی کاسه از آش گرمتری پیدا شود و اعتراض بی‌جایی بکند.

چنان چه در هفته گذشته آقای ارسلان خلعتبری نماینده محترم شهسوار که مدتی است از مکتب آزادیخواهان رفوزه شده و راه وصول به هدف‌های شخصی را در محافظه‌کاری و چاپلوسی از حاکم وقت یافته‌اند اظهارات بنده را در مخالفت با قرض خارجی بر‌خلاف حقیقت جلوه داده و حمل بر منفی‌بافی نموده‌اند.

اما نفهمیدم ایشان در دستگاه دولت چه کاره‌اند که اظهارات بنده را در باب سیاست خارجی تکذیب کرده‌اند.

در جواب ایشان موضوعی را که لازم است اینک گوش زد کنم این است:

«اعلیحضرت همایونی که به حمد‌الله پادشاهی هستند به تمام معنی وطن‌پرست اگر فرمان منصب به کسی مرحمت بفرمایند برای این است که آن کس به ملک و ملت خدمت خدمت بکند نه اینکه اختیارات ناشیه از حسن‌ظن شاهنشاه و فرمان مبارک را برای سوءاستفاده و هوس‌رانی‌های شخصی به کار برد این است اعتقاد بنده و اگر آقای ارسلان خلعتبری عقیده مغایر داشته باشند مختارند ولی حق ایراد و اعتراض به یک نماینده دیگر ندارند باری حالا می‌آئیم و روی همین بودجه ناقص صحبت می‌کنیم در این لایحه آنچه مربوط است به پرداخت حقوق مستخدمین دولت بنده از آن کسانی هستم که حرفی ندارم یه عده اقراد زحمتکش مستحق یا افراد تحصیل کرده با ایمان مستمد که رته به جایی ندارند مادام که برای مردم بینوا کاری تهیه نشده از راه خدمت در ادارات دولتی حقوق بگیرند و با زن و بچه امرار معاش کنند و یقین دارم هر وقت در این مملکت یک فعالیت عمرانی پدید آمد و اسباب کار برای مردم بیکار محیا گردید چنان چه در دوره شاهنشاه فقید دیده شد» هیچ کس دنبال نوکری دولت نمی‌رود زیرا بدبخت‌ترین طبقات این کشور کارمندان دولت می‌باشند و به واسطه یک مقرری بخور و نمیری که از خزانه دولت می‌گیرند متصل از هر طرف طعن و لعن می‌شوند و طبقه مفتخوار به شمار آمده‌اند و حال آنکه دزدی‌ها و  اختلاسات را آن قدر که به حساب ناید مأمورین عالی رتبه دولت می‌کنند و همان‌ها از این بودجه بیشتر استفاده می‌برند اسم بد نامی برای کارمندان جزء می‌مانند.

به خدا بیچارگی از این بالاتر نمی‌شود معهذا تصور فرمایید این حقوق‌ها و اضافاتی که به موجب این لایحه بایست به کارمندان زیر دست دولت داده شود دردی از آن‌ها دوا خواهد کرد زیرا به موازات این اضافات حقوق به واسطه سهل‌انگاری مستمر دولت هزینه زندگی به طور کلی روز به روز بالا می‌رود و کارمندان بی‌بضاعت بیش از پیش درمانده و بدبخت می‌شوند نمی‌دانم با این ترتیب بالاخره کار این مملکت به کجا خواهد کشید خدا به ما رحم کند رقم خرج دیگری که در این لایحه ذکر شده مبلغ 19میلیون ریال است برای رفع احتیاجات وزارت جنگ و توسعه قوای تأمینه کشور بنده معتقدم که مملکت ایران قطع نظر از قدرت‌نمائی‌ها و کشورگشائی‌های تاریخی که آن همه مفاخر ملی نیز مرهون روح سلحشوری و ایمان اسلاف ما به شاه و میهن بوده است امروز هم از نقطه‌نظر نظامی ارتش ایران با توجهات عالیه بزرگ ارتشتاران فرمانده خود باید نیرومند و توانا باشد و این امنیتی که ما بحمد‌الله تعالی داریم بر اثر وظیفه شناسی و جان بازی سربازان و درجه‌داران و افسران و قوای تأمینه به وجود آمده است که آن‌ها همیشه ضامن استقلال ایران بوده و خواهند بود پس امنیت ایران امروز قائم به وجود ارتش شاهنشاهی است نه بوجود اشخاصی که علی‌الاتصال برای خود‌نمائی حفظ امنیت را در مملکت قائم بوجود خود می‌دانند و این ادعای بیجا را شب و روز به رخ بنده و شما می‌کشند گذشته از ارقام فوق‌الذکر چند رقم اعتبار خرج دیگر جلب توجه می‌کند یکی به عنوان (اعتبار دولت و تعهدات‌) چهل میلیون ریال دوم به عنوان (اعتبار سری دولت) ده میلیون ریال سوم به عنوان (اعتبار هزینه‌های پیش‌بینی نشده) چهار میلیون ریال که نظایر این اعتبارات در گذشته کم و بیش به مصرف بذل و بخشش‌های نخست‌وزیری از کیسه خلیفه شده و البته در آتیه نیز به همین مصارف خواهد رسید اعتبار خرج چهارمی به عنوان (اعتبار مربوط به تعهدات سایر هزینه‌های کشور) منظور شده که آن هم معلوم نیست به چه مصرف خواهد رسید بدیهی است به خرج مفیدی نخواهد رسید جمع این چهار قلم مخارج اسرار‌آمیز و نا‌معین می‌شود شصت میلیون ریال و قابل توجه این است که در مقابل تمام ان مخارج رقمی که برای هزینه‌های انتفاعی کشور منظور شده فقط ششصد هزار تومان است و دیگر چه عرض کنم عین این لایحه به اصطلاح بودجه را که برای نمایندگان مجلس شورای ملی چاپ شده ساعت ده صبح دیروز توی جلسه بین بنده و رفقا پخش کردند و بلافاصله پیشنهاد آقای وزیر دارائی به فوریت دوم آن رأی گرفته شد یعنی به موجب آئین‌نامه مجلس سنا  بایستی 24 ساعت بعد بدون ارجاع به کمیسیون در جلسه علنی مطرح شود که امروز درست سر ساعت 10 جلسه تشکیل گردید و مطرح است و تا ظهر تمام خواهد شد!

شما را به خدا در هیچ کجای دنیا دیده شده که بودجه تفصیلی یک سال مالی مملکت را دولتی در پارلمان 24 ساعته بیاورد و مطرح کند و رأی بگیرد! این هم گواهی است بر مقدمه عرایض بنده راجع به طرز قانونگذاری برق‌آسا در پارلمان ایران خلاصه این لایحه چنان گنگ و بی‌ربط تنظیم شده که شنیدم آقای وزیر دارائی به ازای کمیسیون بودجه مجلس شورای ملی گفتند حق آقایان است که این بودجه را به سر ما بزنند چون که این بودجه نیست در این صورت آقای وزیر دارائی بهتر از هر مخالفی بودجه خود را تکذیب کردنند بنده با حال کسالت دیگر چه عرض کنم؟!

رئیس- آقای دکتر صدیق بفرمائید.

دکتر صدیق- بنده در صورت موافق اسم نوشته‌ام برای اینکه توضیحاتی از جناب آقای وزیر دارائی بخواهم و همچنین تذکراتی درباره اقلام این بودجه عرض کنم البته این جزو آئین‌نامه است که موقع طرح لایحه بودجه نمایندگان مجلسی بایستی نظریات خودشان را راجع به کلیه امور مملکتی بگویند چیزی که هست امروز روز آخر سال است و وقت ما هم بسیار کم است و مطالب را نمی‌توانم عرض کنم امیدوارم بعداً تذکرات لازم را عرض کنم بنده بسیاری از مطالبی که می‌خواهم تذکر بدهم کنار می گذارم برای اینکه جلسه به طول بیانجآمد ولی چند نکته است که از عرض آنها نمی‌توانم خودداری کنم یکی راجع به عایدات وزارت اقتصاد ملی از محل‌های دیگری هم درآمد دارد که بنده بعضی از آنها را اینجا عرض می‌کنم و می‌خواستم سوال کنم که این عایدات به کجا رفته و چطور ختم شده و تقاضا کنم که صورت مخارج آنها را آقای وزیر دارائی به مجلس مرحمت کنند یکی از محل یک صدم واردات که تا چندی ‌قبل از محل صادرات و واردات هر دو گرفته می‌شد و از قراری که به بنده اطلاع داده‌اند در حدود سالی سه میلیون تومان است و اگر ده سال اخیر را بگیرند می‌شود سی میلیون تومان و این سی میلیون تومان که گرفته شده است کجا خرج شده با تصویب کی و با دستور کی و با نظارت کی دوم بیست و پنج درصد از بهای مواد معدنی است که آن هم در سال سی میلیون ریال می‌شود که در ده سال می‌شود سی میلیون تومان یکی دیگر هم یک درصد از مالیات بازرگانی است که آن هم شاید ده بیست میلیون ریال بشود و چند سال بعد که اتاق بازرگانی تعطیل بود معلوم نیست که چطور خرج شده است اگر این را رو به هم رفته جمع کنیم در حدود شصت هفتاد میلیون تومان است که در عرض این ده دوازده سال اخیر گرفته شده است و وارد بودجه مملکتی نشد بنده می‌خواستم صورت مخارجی که از محل این پنجاه شصت میلیون تومان شده است دقیقاً به مجلس مرحمت کنند که ما مطلع بشویم و بنده متأسفانه شنیده‌ام البته این در دوره جناب آقای وزیر دارائی نبوده ولی متأسفانه شنیده‌ام که از این محل پول‌های هنگفتی داده شده است به اشخاص و برای راضی کردن عده‌ای از اشخاص که ناراضی بوده‌اند برای دادن پنجاه شصت هزار تومان و همچنین دادن انعام و استخدام کردن از این محل استفاده شده است البته استخدام به طور کلی ممنوع شده است ولی از این محل استخدام شده‌اند و در هر صورت این وجوه تفریط شده است و بنده تمنا می‌کنم در این باب توضیحات لازم لطف بفرمائید و صورت مخارجی که از این محل شده است به مجلس لطف بفرمائید موضوع دوم که می‌خواستم عرض نمایم راجع به است بودجه وزارت کشور اگر آقایان ملاحظه بفرمایند در حدود صد و نود و شش میلیون تومان در سال بودجه وزارت کشور است بنده راجع به این چیزی که در اینجا نوشته شده است چیزی عرض نمی‌کنم اما راجع به چیزی که در چند روز قبل در عرایض قبل از دستور خودم عرض کردم و راجع به آتش‌سوزی بود می‌خواستم در اینجا تذکراتی خدمت آقایان عرض بکنم مطابق اطلاعاتی که یک نفر از آقایانی که در این کار وارد است و اطلاعات جالبی دارد و تخصوص دارد در این قسمت یعنی آقای مهندس شیمی جمع‌آوری کرده‌اند به اطلاع دولت و دستگاه‌های دولتی در سال حداقل پنجاه تا صد میلیون تومان خسارت از آتش‌سوزی به افراد این مملکت وارد می‌شود و در هر سال چند صد نفر به واسطه آتش‌سوزی کشته می‌شوند یعنی می‌سوزند یا مجروح می‌شود بنده در این باب اطلاعاتی را که جمع‌آوری شده است اگر وقت بود با جزئیاتی که دارد همه را می‌خواندم ولی چون وقت نیست فقط حاصل جمع را عرض می‌کنم در سال 1331 پانصد و نود و چهار میلیون ریال خسارت وارد آمده است به مملکت از آتش‌سوزی و 160 نفرکشته شده‌اند در نتیجه آتش‌سوزی و149  نفر هم مجروح شده‌اند و ششصد رأس حیوان تلف شده است. در سال1332 پانصد و هشتاد و چهار میلیون ریال خسارت در نتیجه آتش‌سوزی به این مملکت وارد شده است و 209 نفر نفر سوخته‌اند و 278  نفر مجروح شده‌اند در صورتی که این آمار ناقصی است یعنی آمار تمام مملکت نیست زیرا تمام دستگاه‌های مملکتی کمک نکرده‌اند این آمار کامل باشد البته خیلی زیادتر از این است بنده عرض کردم در چند روز قبل در عرایض قبل از دستور که دولت‌های سابق به فکر ایجاد یک سازمانی برای مبارزه با آتش‌سوزی بودند و در آن باب کمیسیون‌هائی چه در دربار و چه در وزارت کشور تشکیل شد و اشخاصی که اطلاعاتی در این باب داشته‌اند داده‌اند و بنا شده است که در این باب اقدام جدی شود حتی در بودجه 1331 که به تصویب آقای مصدق رسیده بود پنج میلیون ریال برای این کار پیش‌بینی شده بود در ماده هفتاد و همان موقع می‌بایستی به موقع عمل گذاشته شود متأسفانه اجرا نشده است و آن پنج میلیون ریال صرفه‌جوئی شده است و سازمان مبارزه با آتش‌سوزی بوجود نیامده است و نظر به اهمیت این قضیه می‌خواستم تقاضا بکنم که آقای وزیر دارایی در این باره مطالعه بفرمایند و فکری بکنند که این قدر از زحمت‌ آتش‌سوزی به مردم این مملکت خسارت وارد نیاید و این موضوع را یک قدری جدی حساب کنند در ممالک دیگر یک روزهایی برای این کار پیش‌بینی شده است که مردم تمرین بکنند و ببینند که چه جور باید با آتش‌سوزی مبارزه بکنند و مبالغ زیادی خرج می‌کنند که این نوع خسارات به مملکت وارد نیاید متأسفانه در مملکت ما هیچ گونه اقدامی در این باره نشده است و هر اقدامی هم که شده است بسیار مختصر و از روی بی‌اطلاعی و از روی سلیقه اشخاص بوده است نه به طور علمی و از روی تجربیات سایر ملل. موضوع سومی که می‌خواستم تذکر بدهم راجع به تبصره 20 این لایحه است در تبصره 20 گفته شده که اشخاصی که در ادارات دولتی خدمت می‌کنند در سن 65 سالگی بازنشسته می‌شوند البته راجع به کلیه ادارات دولتی این مطالبی که نوشته شده است صحیح است ولی سابقاً قانونی وضع کرده‌اند که قانون اصلاح مقررات بازنشستگی است مصوب 18 فروردین 1328 در آن قانون یک عده اشخاص

+++

معینی را مجزا و مستثنی کرده‌اند از این قانون ان ماده واحده اصلاح مقررات بازنشستگی می‌گوید مستخدمین اداری و مجلس شورای ملی و قضائی همچنین مستخدمین بلدی و مؤسسات دولتی همین که به سن هفتاد سال تمام رسیدند اجباراً بازنشسته خواهند شد به استثنای رئیس دادستان و مستشارات و قضات و دادیاران دیوان کشور و دادگاه عالی انتظامی و استادان و پزشکان دانشگاه که در سن 75 سالگی اجباراً بازنشسته می‌شوند. دلایل این ماده که سابقاً تصویب شده است واضح است مثلاً در مورد استادان دانشگاه آنها در مقابل نداشتن زرق و برق و نداشتن تسلط و نداشتن احتراماتی که سایر طبقات به طور صوری دارا هستند لااقل این حسن را دارند که فراق خاطر دارند و بنا‌براین یک فی‌الجمله آسایشی دارند که آنها آن اندازه پیر نمی‌شوند مثل سایرین و در نتیجه تدریس زیاد و ممارستی که در مطالعه خودشان می‌کنند هر قدر سن آنها زیادتر شود ورزیده‌تر می‌شوند برای کار تدریس بنابراین اگر سن آنها را و قضات عالی مقام را بالاتر از سن 65 سالگی می‌برند به دستگاه دولت صدمه وارد نمی‌آید بالعکس منافع عظیمی برای دستگاه مملکت خواهد داشت چه این قضات نتیجه تجربیات 60-70 ساله خودشان را برای خدمت به مملکت در دیوان کشور به کار می‌برند و همچنین کسانی که در دانشگاه هستند از تجربیات و مطالعات خودشان بهتر می‌توانند استفاده خدمت بکنند به همین جهت پیشنهادی به امضای جمع زیادی از آقایان تصویب بفرمایند و مجلس شورای ملی هم تصویب بکند که این سن برای این دو طبقه از افراد یعنی قضاوت دیوان کشور و همچنین استادان دانشگاه سن 75سالگی باشد یعنی همان طور که قبلاً مقرر شده است‌. موضوع چهارم که تذکری داشتم راجع به تبصره 22 است در تبصره 22 استخدام جدید منع شده بنده کاملاً با این ماده و تبصره موافق هستم ولی مطلبی که می‌خواهم تذکر بدهم این است که متأسفانه دولت با وجود اینکه این منظور را داشته است و همیشه این را در قانون گذاشته است خود دولت اقدام می‌کند برای ترتیب اشخاص برای ادارات دولتی‌. دائماً در این مدارس متوسطه ما چون اشخاص را برای کار واقعی ترتیب نمی‌کنند کسانی که از آنجا فارغ‌التحصیل می‌شوند هیچ راهی ندارند برای زندگی مگر هجوم آوردن به ادرات دولتی بنده مکرر در مکرر در اینجا از چند سال قبل از 1326 چه در موقعی که در خارج بودم و چه بعد از تشکیل مجلس سنا همیشه عرض کرده‌ام که دولت عوض اینکه بعده مدارس متوسطه آن هم مدارس متوسطه‌ای که هیچ نوع وسیله ندارد نه معلم دارد نه لابراتوار دارد نه کتابخانه دارد و نه بنا دارد بیفزاید عوض اینها مدارس حرفه‌ای وصنعتی به تدریج باز کند تا اشخاصی که از این مدارس بیرون می‌آیند برای مملکت مفید باشند تولید ثروت بکنند عقب کار بروند و هجوم نیاورند به ادارات دولتی متأسفانه آن طور که باید در این قسمت اقدام نشده است در سنوات قبل این مسأله در طاق نسیان گذاشته شده و این اواخر که اقدام شده است اقدام بسیار کوچکی شده است که بنده را قانع و راضی نمی‌کند امیدوارم عوض اینکه مدارس متوسطه بدون معلم باز کنیم مدارس حرفه‌ای صنعتی و تجارتی باز کنیم تا اینکه از کسانی که هجوم می‌آورند بادارات دولتی کاسته شود و منظور حقیقی همه آقایان و دولت برآورده بشود و اما در باب آن استثنائی که گذاشته‌اند در آخر این تبصره و نوشته‌اند که اگر چنان چه ادارات دولتی احتیاج داشته باشند به اشخاص جدید با اجازه کمیسیون بودجه اقدام بکنند این قسمت اگر برای تمام ادارات صحیح باشد برای دانشگاه‌ها صحیح نیست زیراکه دانشگاه‌ها تازه تأسیس شده و در حال رشد و توسعه است و از طرف دیگر در خود قانون آنها پیش‌بینی‌هائی شده است برای استخدام جدید که بایستی به طور مسابقه باشد بایستی احتیاجات آن‌ها منظور شده باشد و شوراهای آنها از شورای دانشگاه تصویب بکنند تا یک استخدامی به عمل بیاید بنابر‌این جمع زیادی از آقایان  محترم پیشنهاد فرموده‌اند که این قسمت در مورد دانشگاه‌ها مستثنی باشد یعنی دانشگاه‌ها اجازه داشته باشند برای رفع احتیاجاتی که به معلم و پزشک و پرستار دارند خودشان مطابق قوانینی که دارند اقدام بکنند و تمنی می‌کنم آقایان محترم این قسمت را هم تصویب بکنند تا دست دانشگاه‌ها بسته نشود و جلوی توسعه و رشد دانشگاه‌ها که در حال جنینی هستند گرفته نشود. اما در بودجه وزارت فرهنگ بنده می‌بینم که بودجه وزارت فرهنگ 210 میلیون تومان پیش‌بینی شده در صورتی که در دو سه ماه قبل قانونی آقایان تصویب فرمودند به نام قانون ترمیم حقوق فرهنگیان که این قانون به خودی خود هفتاد میلیون تومان برای مملکت خرج ایجاد کرده است و به موجب همان قانون هم وزارت فرهنگ ابلاغ‌هائی به سرای چند هزار نفر از آموزگاران و دبیران صادر کرده و بدست آنها داده است اگر چنان چه بنا شود این قانون به مجلس آمد و به عده زیادی از اعضای وزارت فرهنگ وعده داده شد که حقوق زیاد‌تری به آنها داده می‌شود و اگر بنا بود که اجرا بشود چرا در این بودجه آن هفتاد میلیون تومان پیش‌بینی نشده است بنده پیش‌بینی می‌کنم که اسباب زحمتی برای وزارت فرهنگ و برای دولت فراهم خواهد شد زیرا با تمام این ابلاغ‌ها که به چند هزار نفر داده شده است فردا تمام اینها ناراضی خواهند بود زیرا پولی برای اینها عاید نخواهد شد یعنی پولی در مقابل نخواهد بود که داده شود این بود مختصری از تذکراتی که بنده می‌خواستم خدمت آقایان محترم عرض بکنم تذکرات دیگری اگر لازم شد در موقع طرح تبصره‌ها عرض خواهم کرد و امیدوارم که آقایان محترم توجه به عرایض بنده بفرمایند.

رئیس- آقای لسانی بفرمائید.

لسانی- بسیار متأسفم از اینکه لایحه بودجه در چنین روزی مطرح می‌شود که شب عید است و همه آقایان قصد مسافرت دارند و عجله و اهتمام در سرعت کار هست ولی بنده هم به سهم خودم ناچارم چند کلمه‌ای به عرض برسانم زیرا بودجه کل کشور در سنوات اخیر به مجلس اورده نشده است و نماینده این را دارد در مسائل عمومی کشور بحث کند مخصوصاً مربوط بودجه صحبت می‌کنم و امیدوارم که وقت زیادی از آقایان نگیرم و آقای وزیر دارائی هم به مراتبی که عرض می‌کنم توجه بفرمائید خیلی به موقع بود که در موقع طرح بودجه همه وزرای کابینه بودند زیرا بودجه مربوط به همه وزرای کابینه است و از جناب آقای وزیر فرهنگ به سهم خودم ممنونم که تشریف دارند زیرا یک مطلبی به وزارت فرهنگ مربوط است و از این عمل وزرای کابینه که کمتر به مجلس آشنا هستند جز روزی که لایحه اینجا داشته باشند نمی‌آیند و مخصوصاً در موقع طرح لایحه بودجه هم تشریف نیاورده‌اند بنده شخصاً به سهم خودم گله‌مند هستم و امیدوارم در آتیه دولت مراقب باشد وقتی این قبیل لوایحی که مربوط به تمام وزارتخانه‌ها است مطرح می‌شود همه وزرای مربوطه باشند شاید تذکری به وزیر دارائی بدهند که آن تذکرات برای روشن کردن مطلب لازم باشد تردیدی نیست که یکی از برجسته‌ترین مظاهر حکومت پارلمانی تصویب مالیات‌ها و تصویب هزینه کشور و نظارت در دخل و خرج مملکت می‌باشد و طبق اصل بیستم قانون اساسی باید بودجه هر یک از وزارتخانه‌ها در نیمه آخر هر سال برای سال دیگر تمام شده و پانزده روز قبل از عید نوروز حاضر باشد و جناب آقای دکتر امینی در روز گذشته که تقاضای تصویب فوریت این لایحه را نموده‌اند اظهار داشته‌اند که بعد از شهریور 1320 تاکنون هیچ وقت بودجه کل کشوردر موقع خود به مجلسین داده نشده است و اظهار خوش وقتی کرده‌اند که در سال جاری بودجه از طرف دولت تدوین و تهیه و مجلسین هم با سعی وافی قبل از آخر سال در مقام تصویب آن بر آمده‌اند.

قانون اساسی و متمم آن در باب وصول مالیات‌ها و کنترل در خرج آن تشکیلاتی به نام دیوان محاسبات مقرر داشته و رسیدگی به اینکه هزینه‌ها طبق مصوبات پارلمانی بوده یا نه به عهده دیوان محاسبات قرار داده شده است و طبق اصل 102 متمم قانون اساسی مقرر شده است که همه ساله لایحه تفریق بودجه پس از رسیدگی دیوان محاسبات به مجلسین داده شود آیا در سنوات اخیر لایحه تفریق بوده به مجلسین داده شده است آیا اساساً دیوان محاسبات به معنای حقیقی خود وجود‌ دارد و یا اینکه زاید بر دو هزار و چند صد میلیون تومان اسناد دولت که مورد قبول دیوان محاسبات قرار نگرفته انباشته شده است؟ ‌در هر صورت رفتار دولت‌ها در گذشته فعلاً مورد بحث نیست و ما مواجه هستیم با لایحه به عنوان لایحه 1334 که البته لازم بود بدواً بودجه سال 1333 و جمع و خرج آن مورد بررسی قرار می‌گرفت صورت جمع و خرج گذشته را نیاوردند بسیار خوب لایحه‌ای به عنوان لایحه بودجه سال 1334 آورده‌اند حالا باید دید که این کتابچه‌ای که به نام لایحه بودجه طبع و توزیع گردیده بودجه کل کشور در سال 1334 می‌باشد یا خیر؟

جواب این سؤال معلوم است که این لایحه لایحه بودجه کل کشور نیست.

چه آنکه:

اولاً منظور قانون‌گذار از نظارت در دخل و خرج کشور تصویب کلیه درآمدها و نظارت در کلیه خرج‌ها‌ی مملکت می‌باشد و لایحه تقدیمی به استثنای چند قلم مختصر فقط مربوط به قسمتی از هزینه پرسنلی مملکت است در صورتی که درآمد دولت و هزینه‌های آن منحصر به ارقام این لایحه نبوده و نیست و برای نمونه فقط چند قلم آن را به عرض می‌رسانم:

الف) سازمان برنامه دارای تشکیلات بسیار وسیع و شرکت‌های تابعه سازمان هر یک دارای هزینه پرسنلی عجیب و غریبی می‌باشد و یک قسمت از درآمد کل کشور که 5/37 درصد درآمد نفت جنوب می‌باشد به علاوه مازاد 5/12 در‌صد حاصل فروش مواد نفتی برای هزینه‌های عمرانی به آن سازمان اختصاص داده شده است و مهمتر آنکه در لایحه‌ای که به تصویب مجلسین رسیده اجازه داده شده است که 75 میلیون دلار از امریکائی‌ها و ده میلیون لیره از انگلیسی‌ها قرض کرده و به مصرف

+++

عمران و آبادی کشور برسانیم که قهرً این دو قلم هم به وسیله سازمان برنامه خرج می‌شود که هم ارز این مبالغ در حدود هزار میلیون تومان می‌گردد به علاوه درآمد نفت و درآمد معادن و کارخانجات اعم از نساجی و کارخانجات قند‌. و در این لا یحه به هیچ نحو از این اقلا‌م درشت اسمی نیست‌. با این کیفیت چگونه قوای مقننه در دخل و خرج سازمان برنامه نظارت می‌کنند؟

2- بنگاه راه‌آهن در سال بین 140 الی 150 میلیون تومان درآمد و هزینه دارد که جزء بودجه مملکت نیست‌. (دکتر سجادی- 178 تا 200 میلیون) ( دکتر اقبال- 178 میلیون )

3- بانک‌هایی که کلیه سرمایه آنها متعلق به دولت است درآمد و هزینه‌ها‌یی که دارند که در این بودجه به هیچ نحو پیش‌بینی نشده است و به این جهت نمی‌توان این لا یحه را لا‌یحه‌ی بودجه کل کشور نامید. ثانیاً بودجه ناظر بر آن است که کلیه درآمدهای مملکت و کلیه هزینه‌های کشور در آن منعکس و مندرج باشد که به آن بودجه تفصیلی می‌گویند و لایحه فعلی دولت فقط یک بودجه چهار دیواری است که ملا‌حظه فرموده‌اید و می‌توان گفت که علا‌وه از بودجه چهار دیواری است یک لا یحه سه دوازدهم نیز می‌باشد که دولت تقریبً تا آخر تیر ماه از حیث تصویب بودجه یک دوازدهم راحت باشد و بنابر‌این این همه هیاهو در اطراف این بودجه و اینکه دولت توفیق یافته است قبل از سال جدید لایحه بودجه را تقدیم مجلسین نموده و مجلسین آن را به تصویب رسانیده‌اند موردی ندارد.

راست است که در تبصره 24 این لا‌یحه دولت مکلف شده است که بودجه انتفاعی و تولید و عمران 1334 را جمعاً و خرجاً در مدت دو ماه و نیم به مجلس شورای ملی پیشنهاد نماید‌. ولی بر ‌هیچ کس پوشیده نیست که بودجه پرسنلی کشور یک بلای مبرمی برای این مملکت شده است که مجال دقت و امعان‌نظر و جرج و تعدیل در آن کمتر باقی مانده و آنچه لا زم است در آن دقت کافی شود بودجه‌های تولیدی و عمرانی است که متأسفانه از تاریخ شهریور 1320 تاکنون و مخصوصاً پس از تشکیل سازمان برنامه این بودجه به مجلس نیامده است و تبصره 24 ماده واحده نیز هیچ گونه ضمانت اجرائی ندارد چه آنکه  ممکن است وقتی بودجه تولیدی و عمرانی را به مجلسین بیاورند که سازمان برنامه مبالغ معتنابهی تعهد کرده و قراردادها امضاء نموده و مجلسین را در قبال امر واقع شده‌ای قرار دهند کما اینکه یکی دو ماه قبل آقای رئیس سازمان برنامه در جلسه خصوصی سنا اظهار داشت که وقتی‌ به سازمان برنامه وارد شدم که سازمان متجاوز از هزار میلیون تومان تعهد به دو برابر و سه برابر برسد بودجه اشعار شده در تبصره 24 گزارشی پیش نخواهد بود که مجلسین را ناچار ملزم به تصویب آن گزارش بنمایند‌. و الا لازم بود که برای هرگونه هزینه عمرانی که اتفاقاً رقم‌های درشتی را تشکیل می‌دهد طبق صریح قانون اساسی که دخل و خرج مملکت به عهده قوه مقننه است به تصویب مجلسین می‌رساندند. نکته مهمی که تاکنون به هیچ نحو مورد توجه قرار نگرفته است آن است که از عمر قانونی سازمان برنامه بیش از چند ماه باقی نمانده و معلوم نیست که دیگر مجلسین اجازه دهند که تشکیلاتی به نام سازمان برنامه به صورت دولتی در دولت و کمیسیونی به نام کمیسیون برنامه به صورت مجلسی در مجلس بوجود بیاید. و آن وقت معلوم نیست که مسئولیت این دخل و خرج‌ها و این تعهدات به عهده‌ی که خواهد بود بر فرض اینکه اشکالات معروض به نظر همکاران محترم وارد نباشد و این لایحه چهار دیواری به نام لایحه بودجه کل کشور تلقی گردد و لازم باشد که ناطق مخالف در باب این لایحه از جهات مختلفه آن هم در مدت کمی که این لایحه در دسترس قرار داده شده است به عرض می‌رسانم. بر این لایحه دو اعتراض اساسی وارد است.

1- عوائد دولت که در این لایحه اشعار شده طبق مصطلح در این لایحه به نام صورت شماره (1) تعریف گردید.

2- هزینه‌های مقرر در این لایحه که به نام صورت شماره (2) ذکر شده است.

اما درآمد و اقلام ذکر شده در صورت شماره (1) چند سال است که هر یک از مقامات پارلمانی و اجرائی مملکت مکرر در مکرر اظهار عقیده نموده و می‌نمایند که که در آمد دولت تقریباً منحصر به مالیات‌های غیر‌مستقیم است که فشار و سنگینی آن بر روی شانه‌های نحیف طبقه دوم و سوم می‌باشد و لازم است هر چه زود‌‌تر این سیستم مالیاتی تغییر یاقته و مالیات مستقیم از کسانی که در این کشور منتفع می‌شود دریافت گردد و تحولات روزانه کشور‌های متمدن دنیا در سیستم مالیاتی و احتیاجات شدید و مبرم این مملکت به تغییر رویه کهنه و مندرس گذشته بالنتیجه لزوم بهبود وضع طبقات محروم این کشور ایجاب می‌کرده است که دولت تحولی در نحوه وصول مالیات‌ها ایجاد نماید. ولی آقایان این کتابچه که مشعر بر اقلام درآمد است در دسترس شما است ملاحظه بفرمائید در یک بودجه که تقریباً1300 میلیون تومان درآمد تعیین شده کمتر از یک پنجم آن مالیات مستقیم می‌باشد و بقیه یعنی چهار پنجم و کثری مالیت غیر‌مستقیم است و بنده فقط برای نمونه دو قلم درشت از این مالیات مستقیم را از حیث جمع و خرج به عرض آقایان می‌رسانم.

الف- در بودجه فعلی مبلغی را که از محل مالیات بر در‌آمد پیش‌بینی وصول شده است صد میلیون تومان است و در سنوات اخیر طبق صورت‌هایی را که مأمورین مربوطه وزارت دارائی در سو کمیسیون مشترک مجلسین آورده‌اند تا‌کنون بیش از 72 میلیون تومان وصول نشده است. ولی توجه فرمائید که این 72 میلیون تومان به چه نحو وصول شده است.

در شهر تهران از هشت هزار اظهارنامه و پیش آگهی به عنوان تاجر و بازرگان هفت میلیون تومان و از 80 هزار اظهار‌نامه و پیش آگهی به عنوان پیشه‌ور و غیره سه میلیون تومان و از مجموع بازرگانان و پیشه‌وران شهرستان‌ها پنج میلیون تومان که جمع این چند قلم فقط پانزده میلیون تومان می‌شود و باقی این 72 میلیون تومان از بانک‌های دولتی و شرکت‌ها و اتومبیل‌ها و غیره است استعجاب نفرمائید جناب آقای وزیر دارائی در سو‌کمیسیون با حضور جناب آقای مهندس شریف امامی که تشریف دارند و بنده و سه نفر از نمایندگان مجلس و نمایندگان شما یعنی آقای فرزد رئیس مالیات بر در‌آمد و آقای خطاطان مدیر‌کل در آمد صورت دخل و خرج که آورده‌اند این بوده است که عرض کردم بنده عادت ندارم که هیچ وقت رقمی را بدون مطالعه و دقت و بدون مدرک به عرض برسانم حالا خوب است به هزینه‌ای که دولت برای وصول این پانزده میلیون تومان متحمل می‌شود توجه فرمائید. هزینه وصول این مبلغ پانزده میلون تومان 36 میلیون تومان است!

آقایان همکاران!! گزاف نمی‌گویم مبالغه نمی‌کنم آقای وزیر دارائی حضور دارند. صریحاً می‌گویم که خرج دو اثر مالیات بر درآمد و مؤسسات تابعه‌ی آن سی و شش میلیون تومان است که برای ما 15 میلیون تومان وصول کنند و اقلام دیگر ان که مالیات بر بانک‌ها باشد اگر بانک‌ها به عنوان مالیات نپردازند به صورت درآمد به دولت می‌دهد و بردن قلم مهمی در ستون مالیات فقط صورت‌سازی برای بالا بردن یک قلم مالیات مستقیم می‌باشد و بس.

ب- قلم دوم مالیات مستقیم در بودجه اینکه در سال جاری از طرف آقای وزیر دارائی به عنوان بودجه 1332 داده شده است مالیات املاک مزروعی چهار میلیون تومان پیش‌بینی شده در سال 1333 79000000 ریال ییش‌بینی شده ولی در بودجه فعلی یازده میلیون تومان- اما حد متوسط ان که در سال‌های اخیر وصول شده است هفت میلیون تومان است. آیا می‌دانید هزینه وصول این هفت میلیون تومان چه مبلغ است؟ همکاران محترم هزینه وصول این هفت میلیون تومان دوازده میلیون تومان است. یعنی باز باید از درآمد‌های غیر‌مستقیم برای کسر هزینه این درآمد به مصرف رساند.

بقیه مالیات‌های مستقیم هم به همین کیفیت می‌باشد. یعنی هم اولاً مبلغ آن ناقابل‌ و هم هزینه وصول آن درباره‌ای از موارد چندین برابر درآمد می‌شود و در مقابل عوائد گمرکی و حقوق انحصاری چهار‌صد و بیست میلیون تومان و درآمد دخانیات سیصد و شصت میلیون تومان پیش‌بینی شده است. آقایان همکاران آیا با این سیستم مالیاتی و با افزودن مالیات‌های غیرمستقیم می‌توان امور مملکت را اداره کرد؟ آیا عمل وزارت دارائی در خرج کردن سی و شش میلیون تومان برای وصول پانزده میلیون تومان همان حساب ملا‌نصر‌الدین نیست جناب آقای وزیر دارائی در این بودجه کسر خودشان را در حدود دویست میلیون تومان تعیین کرده‌اند و فرموده‌اند که سعی و اهتمام می‌شود که بر درآمد‌ها اضافه شود و اگر نشد قرض می‌کنم ولی بنده کتابچه بودجه سه سال را در دسترس دارم فقط دو قلم درشت در عواید مملکت است بقیه به همان صورتی است که عرض کردم این دو قلم درشت یعنی دخانیات است و یکی گمرک است ببینم درسال 32 چه مبلغ پیش‌بینی کرده‌اند.

در سال 32 درآمد انحصار دخانیات دویست میلیون تومان درآمد گمرک دویست و پنجاه و سه میلیون تومان.

در سال 333 انحصار دخانیات 271

+++

میلیون تومان حقوق گمرکی 250 میلیون تومان یعنی بودجه‌ای است که در اوائل زمستان امسال تقدیم شده حالا در سال 34 که می‌خواهیم بودجه تعادل پیدا کند حقوق گمرکی 420 میلیون تومان درآمد انحصار دخانیات 360 میلیون تومان شده (وارسته- مصنوعی است آقا) ما به التفاوت از کجا است تورمی است که در بودجه‌ ایجاد کرده‌اند برای اینکه ستون درآمد را بالا ببرند و الا در بودجه‌ای که در بهار سال گذشته داده‌اید عواید انحصار دخانیات را 200 میلیون تومان ذکر کرده‌اید و حالا 360 میلیون تومان نوشته شده این 160 میلیون از کجا در می‌آید نه مردم مملکتمان پولشان بیش‌تر شده است و نه صادرات سیگار شما بیشتر شده نه واردات کشور بیشتر شده به علاوه که هر روز کسر عوارض گمرکی می‌شود پس این ارقام از کجا است با این حساب شما تنها دویست میلیون تومان کسر ندارید این اضافات را هم باید اضافه بفرمائید که در حدود سیصد و پنجاه میلیون تومان است آن وقت پانصد و پنجاه میلیون یا ششصد میلیون تومان باید در بودجه هزار و دویست میلیونی کسر بودجه حساب کرد.

اما نحوه خرج این مالیات‌ها:

الف- 201 میلیون تومان بودجه وزارت فرهنگ است به استثنای دانشگاه و محصول این مبلغ سنگین 730 هزار شاگرد دبستان و120 هزار شاگرد دبیرستان است آیا این میزان محصل متناسب با این مبلغ هست یا نه؟ اگر بخواهیم تقسیم کنیم این مبلغ را به شاگردان مدارس برای هر شاگردی در سال در حدود دویست و پنجاه تومان می‌شود ما می‌دانیم اغلب از معلمین مدارس‌ ابتدائی ما تا چندی قبل کمتر از صد و پنجاه تومان حقوق می‌گرفتند و فعلاً به آنها دویست و پنجاه تومان حقوق می‌دهند کلاس‌هائی که یک نفر معلم اداره می‌کند در حدود پنجاه تا شصت نفر شاگرد دارد اگر پنجاه نفر شاگرد داشته باشد با این حساب در حدود چهارده هزار تومان خرج آن کلاس می‌شود و قبول دارم که اگر در مدرسه ابتدائی کم می‌دهیم در مدارس متوسطه بیشتر می‌دهیم و به آموزگاران رتبه‌دار بیشتر می‌دهیم ولی رو به هم رفته این خرج با آن درآمد متناسب نیست یک مراجعه اجمالی به بودجه سنوات قبل و تعداد معلمین وعده محصلین و مقایسه آن بودجه‌ها با بودجه‌ فعلی ثابت می‌کند که این جمع و خرج متناسب نیست و اگر نصاب هزینه به همین ترتیب بالا رود با فقر اقتصادی کشور شاید ما هیچ وقت موفق به اجرای قانون تعلیمات اجباری نگردیم در صورتی که در دنیای امروز نمی‌توان نشست و دید اقلاً سه ربع از فرزندان این کشور از داشتن مدرسه و تحصیل محروم باشند جناب آقای وزیر فرهنگ در یکی از کابینه‌های دکتر مصدق که دکتر آذر معرفی شدند بنده در آن روز که می‌شد در برنامه یک ساعت و دو ساعت صحبت کردم ارقام ریز را تعیین کردم و گفتم که از 1301 ما سیر تصاعدی معلمین و سیر تصاعدی متعلمین را در نظر بگیریم آن وقت می‌بینیم که متناسب نیست اگر آقا تردید در بیان بنده دارند وقتی که تشریف بردند و وزارت فرهنگ بفرمائید که آخرین سالنامه وزارت فرهنگ را بیاورند‌ حضورشان و یک جمع و خرجی خودشان بفرمایند ببینند چه نتیجه می‌دهد.

ب- بودجه وزارت بهداری در این لایحه پنجاه و یک میلیون تومان تعیین گردیده با اضافه کردن بودجه بیمارستان‌ها که تحت نظر دانشگاه اداره می‌شود و شماره 32 و شماره 65 و شماره 66 و در نظر گرفتن در حدود سی میلیون تومان درآمد سازمان بیمه اجتماعی کارگران و اضافه کردن بودجه‌های بهداری وزارتخانه‌ها با حسابی که اینجانب کرده‌ام در حدود 150 میلیون تومان برای بهداری این کشور تشخیص داده شده است و اضافه می‌شود بر این مبلغ بیمارستان‌های مجانی که از طرف اشخاص و مؤسسات ساخته شده و اداره می‌شود راستی آیا بهداشت این کشور به تناسب این مبلغ نسبت قابل ملاحظه تأمین می‌گردد.

آیا اگر در همین شهر تهران حادثه‌ای رخ دهد مجروحی محتاج به عمل فوری گردد. مصدومی پیدا شود وسیله موجود است؟ چندی قبل برای یکی از همکاران محترم ما جناب آقای دکتر حسابی در راه شمیران حادثه‌ای رخ داد طریقه رساندن ایشان بیمارستان سینا لازم به ذکر نیست آیا آنجا ایشان را به سهولت قبول کردند؟ و آیا اگر ایشان را نمی‌شناختند که برادر آقای دکتر حسابی یکی از رؤسای سرویس‌های همان بیمارستان هستند می‌پذیرفتند؟ و اگر خدای نکرده برادر ایشان در آن بیمارستان نبودند سرنوشت آقای دکتر حسابی چه می‌شد؟ ایشان سناتور بودند رئیس دانشکده بودند. شهرت بین‌المللی دارند با ایشان این معامله شد دیگر تکلیف مردم عادی معلوم است و بالنتیجه به عقیده بنده نتایج حاصله از بهداری کشور متناسب با هزینه اینکه برای آن می‌شود نیست. بر فرض اینکه کشور را ما بیست میلیون نفر حساب کنیم بودجه بهداری برای هر نفری شش تومان یا هفت تومان در سال تعیین می‌شود اگر حداقل بیش از یک چهارم ار این جمعیت استفاده نکنند می‌شود سالی سی تومان من نمی‌گویم این به مبلغ متناسب است متناسب نیست خیلی هم کم است ولی ببینیم ایا این مبالغ متناسب با آمار حاصله هست یا نه مکرر بنده اینجا عرض کرده‌ام شما بودجه وزارت راه را نگاه کنید بودجه راه‌آهن را نگاه کنید بودجه هر وزارتخانه را ببینید هی دارند تشکیلات بهداری برای خودشان می‌دهند رئیس کار‌گزینی رئیس حسابداری رئیس کار پردازی اتومبیل و فلان و فلان تمام اینها خرج این قبیل مطالب غیر‌لازم می‌شود اگر تمام اینها خرج بهداری می‌شد وضع بهداری مملکت خیلی از این بهتر بود.

ج- وزارت پست و تلگراف در همه جای دنیا یک وزارتخانه‌ای  است که برای درآمد است و در سوابق ایام به خاطر دارم که اعضای وزارت پست و تلگراف می‌گفتند ما پول در می‌آوریم و به شما مستخدمین دولت می‌دهیم و حقاً هم باید در این وزارت خانه درآمد بیش از خرج باشد زیرا دو کار بازرگانی انجام می‌دهد و بس. ولی طبق این بودجه درآمد این وزارتخانه 22 میلیون تومان پیش‌بینی شده و هزینه آن زائد بر 39 میلیون تومان و نزدیک به چهل میلیون تومان است یعنی 18 میلیون تومان این وزارتخانه‌ای که باید با عمل بازرگانی خود درآمد داشته باشد کسر خرج دارد.

د- بودجه وزارت جنگ و ژاندارمری کل کشور و شهربانی در حدود 606 میلیون تومان است یعنی معادل نصف درآمد واقعی کشور البته در دنیای امروز هیچ کس نباید انتظار داشته باشد که بودجه قوای انتظامی کم گردد ولی آیا با این بودجه سزاوار است که دستگاه‌های دولتی امنیت کشور را فقط و فقط مرهون کیاست و فراست خود دانسته و هر گونه اعتراض و ایرادی را که بر عمل دولت وارد باشد به نام حفظ امنیت ان ایراد و اعتراض را در خور غمض عین بدانند.

هـ- مهمتر از همه بودجه وزارت دارائی است بسیار متأسفم که به آقایان عرض کنم این وزارت دارائی که نحوه عمل او در وصول مالیات‌ها قبلاً به عرض رسید در حدود 170 میلیون تومان بودجه دارد که بعد از کسر بودجه اداره کل گمرک و اداراه دخانیات که دو قلم درشت عایدی کشور به وسیله این دو اداره وصول می‌شود در حدود هفتاد میلیون تومان بودجه این وزارتخانه است.

جناب آقای وزیردارائی آیا هیچ وقت حساب کرده‌اید که این هفتاد میلیون تومان را برای چه می‌دهید؟ وقتی که تعجب فرمودید که چطور سی وشش میلیون تومان خرج وصول پانزده میلیون تومان مالیات بر درآمد می‌شود چطور دوازده میلیون تومان خرج وصول هفت میلیون تومان می‌شود حالا به شما عرض می‌کنم که همین هفتاد میلیون تومان برای وصول همین‌ها است یک طرف 12میلیون تومان و 36 میلیون تومان می‌شود چهل و هشت میلیون تومان برای خرج همین ادارات است گمرک علیحده دخانیات علیحده و 22میلیون تومان هم برای بعضی از کارهای دیگر شما مردی هستید تحصیل کرده و با کیاست و مسلماً علاوه از رشته حقوق در رشته اقتصاد نیز تخصصی دارید آیا حساب زندگی شخصی خودتان را هم همین طورمی‌کنید؟ آیا با این بودجه و این دخل و خرج کار ممللکت به جا می‌رسد؟

و) یکی از اقلام بودجه زائد بر یک میلیون و هفتصد هزار تومان بودجه تبلیغات است. البته همه استحضار دارند که کلیه هزینه فنی رادیو اعم از پرسنل و غیره به عهده وزارت پست و تلگراف است و این یک میلیون و هفتصد هزار تومان فقط و فقط هزینه ادراه انتشارات و تبلیغات است و شاید یکی از جهات کسر داشتن ان وزارتخانه همین باشد. آیا این اداره به وظیفه خود عمل می‌کندو یا باید آن را یک مؤسسه شخصی رؤسای دولت‌ها نامید که در مقام تبلیغ کارهای دولت باشد و بس؟

جناب آقای دکتر امینی ‌شما می‌دانید که در مواقع انتخابات در انگلستان همان مقدار وقتی را که رئیس دولت که لیدر حزب سر کار است از رادیو استفاده می‌کند و مرام حزب خود را تبلیغ می‌نماید و می‌خواهد بدان وسیله اکثریت در انتخابات را ببرد همان مقدار وقت باید در حزب مخالف در رادیو داده می‌شود که از اعمال حزب سرکار انتقاد نموده و مرام حزب خود را تبلیغ کرده تا شاید بتواند اکثریت را بدست بیاورد.

اما اداره رادیو‌ شما لازم به ذکر نیست و خودتان بهتر از من می‌دانید که برای چه کارهائی ایجاد شده و چه می‌کند. در صورتی که کمپانی‌ها و اشخاص زیادی هستند که حاضرند مبلغی هم به بپردازند و رادیو را اداره کنند و در روز هر چند ساعتی که دولت لازم بداند به دولت اختصاص دهند.

آیا شایسته‌ است با این کیفیت باز هم شما در سال در حدود دو میلیون تومان از طبقه دوم و سوم این کشور به وسیله مالیات‌های غیر مستقیم گرفته و به این مؤسسه کار‌سازی نمائید؟

جناب آقای دکتر امینی از اول شهریور 1332 تا این تاریخ که هفده ماه است شما متصدی کار مالی این مملکت هستید چنان چه در مخالفت خود با لایحه قرضه عرض کردم ادارات وصول شما همه ماهه بیلان درآمد داده و گفته‌اند درآمد ما از ماه‌های قبل بیشتر بوده است و مبلغ متنابهی هم به عنوان کمک بلاعوض دریافت داشته‌اید که جناب آقای دیوان‌بیگی در مخالفت خود با قرضه گفته‌اند 193 میلیون دلار بوده و شما تکذیب نکرده‌اید که با اضافه کردن این مبلغ بر درآمد زائد بر سه هزار و پانصد میلیون تومان در ظرف این هفده ماه بدست شما رسیده است این مبلغ را چه کرده‌اید‌؟ صورت خرج آن کجاست؟ در جواب بنده در مخالفت با لایحه قرضه فرمودید که بسیار متأسفم که شما همیشه در

+++

جنبه منفی قضیه مطالعه و دقت می‌کنید و بالنتیجه بنده را پسی میست معرفی کرده و از این حیث اظهار تأسف نموده‌اید. جناب آقای دکتر چه عاملی در این کشور و چه برنامه‌ای در دستگاه شما موجود است که انسان را خوش بین کند؟ و اگر که شما می‌خواستید کسی خوش بین شود بهتر نبود که یک بیلانی از دخل و خرج هفده ماه گذشته تهیه فرموده ولو در مجلس خصوص به اطلاع نمایندگان مجلسین می‌رساندید و روشن می‌گردید که این قدر درآمد داشتیم آن قدر کمک بلاعوض گرفتیم و فلان مبلغ هزینه جاری نمودیم و فلان مبلغ هزینه تولیدی و عمرانی که برای این کشور لازم بوده است. ولی شما این کار را نکرده و نمی‌کنید و به جای آن همیشه نمایندگان را در تنگنا قرار داده و هی لایحه خرج و لایحه قرض و لایحه بودجه به این صورت می‌آورید. بنده به جهاتی که عرض کردم نسبت به این لایحه بودجه که درآمد آن از طبقات محروم و بیچاره این کشور گرفته می‌شود و اغلب هزینه‌های آن غیر‌لازم و غیر ضروری است و لایحه تفریق بودجه سال‌های قبل هم به مجلس نیامده تا وضع مالی دولت روشن شود مخالفم و نمی‌توانم به این لایحه رأی دهم.

رئیس- آقای مؤید ثابتی بفرمائید.

مؤید ثابتی- این لایحه بودجه‌ای را که دولت تقدیم مجلسین کرده البته به طور چهار دیواری و دربست است و به نظر ما کیفیت مخارجی که خواهند کرد و جزئیات ارقام آن مجهول است البته روی اعتمادی که به دولت داریم و اعتقادی که به آقای وزیر دارائی داریم به این لایحه ما رأی خواهیم داد ولی امیدوارم که در این صورت ریزی که تهیه می‌فرمایند مخصوصاً از نظر ولایات یک توجه بیشتری بفرمایند و بنده به خصوص تقاضا دارم که اگر ممکن است در حین تنظیم آن صورت ریز ما را هم در جریان بگذارند که اگر مطلبی به نظرمان می‌رسد یا پیشنهادات مفیدی داریم مورد توجه قرار بدهند مخصوصاً از این جهت که ماها که اهل ولایات هستیم بیشتر به احتیاجات مردم استحضار داریم بنده در ضمن خواستم که یکی دو موضوع را تذکر بدهم یکی موضوع آسایشگاه معلولین خراسان است بنده از بس در این موضوع در مجلس سنا صحب کرده‌ام دیگر خجالت می‌کشم که در اینجا چیزی عرض کنم ولی این را هم آقایان بدانند که از نظر همکاری و از نظر صمیمیتی که باید داشته باشید خود شماها انصاف بدهید که این همه عرایضی که بنده کرده‌ام و می‌کنم دلیل بر این است که دولت تاکنون کوچکترین التفاتی در این باره نکرده است آسایشگاه معلولین خراسان با زحماتی ساخته شده است ولی فعلاً نه اسباب اثاثیه لازم را دارد و نه بودجه مستمر بنده خواستم از آقای وزیر دارائی تقاضا کنم که در این صورت ریزی که مرقوم می‌فرمایند یک بودجه مستمری برای آسایشگاه خراسان در نظر بگیرند. موضوع دیگری که خواستم تذکر بدهم موضوع زندان شهربانی مشهد است زندان شهربانی مشهد در بیست سال قبل در وسط شهر مشهد با بدترین وضعی ساخته شده است این زندان گنجایش سیصد نفر را دارد و الان ظاهراً در حدود هشتصد نفر در آنجا زندانی هستند شاید وضع زندان‌های سایر جاها هم بهتر از اینجا نباشد ولی آنچه که بنده اطلاع دارم این زندان در نهایت کثافت و بدی و یک وضع خیلی موهنی در وسط شهر واقع شده یکی از کارهائی که دولت باید مورد توجه قرار بدهند و همچنین آقایان به شکرانه آزادی و آسایشی که دارند باید توجه کنند این موضوع زندانی‌ها است اینها باید در زندان‌های خودشان اقلاً از یک لوازم اولیه مستفیذ بشوند و برای آنها باید کارگاه‌هایی تأسیس کرد که مدتی که در زندان هستند کاری داشته باشند که بعد از خروج از زندان هم کاری داشته باشند و هم سرمایه‌ای داشته باشند و الا در غیر این صورت ما هر چند یک مرتبه یک عده ناراضی و عاصی و بدبخت و فقیر به جامعه تقدیم می‌کنیم بنده امیدوارم که جناب آقای وزیر دارائی این دو مطلبی که بنده عرض کردم و یادداشت فرمودند در آن صورت ریز اقلام بودجه منظور فرمایند بنده بیش از این مزاحم آقان نمی‌شوم البته آرزوها و مطالب زیادی دارم ولی چون می‌دانم که اگر زیاد تقاضا کنم شاید انجام نشود این است که به همین مختصر کفایت می‌کنم.

رئیس- آقای وزیر دارئی بفرمائید.

وزیر دارائی (آقای دکتر علی امینی)- بنده آنچه توانستم از فرمایشات آقایان مخالفین و موافقین یادداشت بکنم به طور خلاصه جواب عرض می‌کنم و البته وظیفه بنده است که اول جواب آقایان مخالفین را عرض کنم و بعد به تذکرات آقایان موافقین پاسخ بدهم ضمناً باید اظهار تأسف کنم که در هر لایحه‌ای که بنده آوردن مواجه شدم با دو نفر از رفقای محترم جناب آقای دیوان‌بیگی و آقای لسانی و امیدوارم که این مباحثه و مشاجره طولانی خللی در روابط شخصی بنده و آقایان فراهم نکند. عرض کنم راجع به بودجه اصولاً تعریف بودجه برآوردی است از مخارج و درآمد کشور و معمولاً آقایانی که با بودجه سر و کار داشته‌اند مستحضر هستند که هر دو قسمت البته خرج کمتر و درآمد بیشتر یک برآوردی است و به طور قطع نمی‌توان گفت که درآمد کشور چقدر است و هزینه آن چقدر است و بنده خیال می‌کنم با انتظاری که آقایان از بنده دارند و آن هم البته مبنی بر لطف و محبتی است که به بنده دارند تصور فرمودند که بنده حالا یک انقلابی بایستی در بودجه کشور بکنم و تمامی نواقصی که در این چند سال در این مملکت بوده در ظرف 18-17 ماه رفع بشود آنچه که مربوط به درآمد است که البته مخالفین بسیار سهل و ساده است که پشت تریبون بیایند چه در مجلس و چه در اینجا و هی سنگ طبقه فقیر را به سینه بزنند که ‌ای امان از مالیات‌های غیر‌مستقیم کم کنید که این شانه نحیف وضعیت مردم طاقت و تحمل آن را ندارد و بر مالیات‌های مستقیم بیفزائید و این صحبتی است که گفتنش بسیار ساده استولی بک نفر از آقایان یک راه عملی ارائه نکرده که اگر ما بخواهیم بر مالیات مستقیم بیفزائیم چه بکنیم چه بکنیم در سیستم مالیاتی که بتوانیم از طبقه ثروتمند که همه آقایان حتی خود ثروتمندان معتقد هستند که باید مالیات بدهند و از خرج این مملکت را به دوش بکشند با یک راه عملی مالیات بگیریم و بنده خیال می‌کنم که اگر آقایان به خودشان زحمت می‌دادند در بودجه‌های سایر کشورها مطالعه می‌کردند در مجلس هم عرض کردم این تئوری هم مثل خیلی از تئوری‌های اقتصادی دیده شده است امروز گمرک که یک مالیات غیرمستقیم و یا به قول فرنگی‌ها (پاراگسلانی) هست نمی‌شود گفت یک مالیاتی است که بر دوش طبقه فقیر و ضعیف مملکت است چون اگر اقلام و آمار‌ گمرکی را ملاحظه بفرمائید. فریجیدر دارد پارچه پشمی دارد پارچه ابریشمی دارد یک سری اجناس لوکس که گمرک این اجناس به مراتب چندین برابر است و تا کی این پنجاه درصد و80 درصد و بنده خیال می‌کنم که جناب آقای لسانی با بنده موافقند که اینها مورد مورد مصرف طبقه فقیر مملکت نیست (بعضی از نمایندگان- صحیح است ) البته اگر بنا شد که ما خیال بکنیم که ما در یک مملکتی که یک عده ثروتمند محدود دارد ثروت اینها را بگیریم و به طبقه فقیر تقسیم بکنیم و فقرا مطلقاً مالیات ندهند بنده یک همچون سیستم مالیاتی را در هیچ جای دنیا سراغ ندارم. الان شما ملاحظه می‌فرمائید همین عده‌ای که کسب می‌کنند در خیابان‌ها شاید یک قسمت عمده بدبختی این شهر طهران هم در اثر زیادی کاسب است که هر کسی که ملاحظه می‌فرمائید تا دو باب آپارتمان می‌سازد هفت هشت تا دهنه دکان در آن درست می‌کند و تمام این دکاکین هم مستأجر دارد علاوه بر این دکاکین اشخاصی هم هستند که در تمام این پیاده‌روها مشغول کسب و کار هستند البته به زعم جناب آقای لسانی اینهائی که توی خیابان‌ها هستند (بنده خیال ندارم دفاع بکنم از تاجر و آن کسی که دکان دارد) و ضمشان بهتر است آقا اینها دفتر باید داشته باشند مالیات باید به شهرداری به دهند ولی آن کسی که در خیابان است هیچ کدام از این مخارج را ندارد حالا می‌گویند باج غیر‌مستقیم ازشان می‌گیرند و در‌آمدش هم قابل مقایسه با دیگران نیست و یک شاهی هم مالیات نمی‌دهند (جمال امامی- باج‌ها را هم بفرمائید که یکی می‌دهند و ما را روشن بفرمائید‌) علی ای حال بنده خیال می‌کنم برای اشخاصی که بخواهند تنقید بکنند خیلی بهتر و ساده‌تر است که باز مالیات مردم را کم کنیم و بر مالیات مستقیم بیفزائیم جناب آقای لسانی که بنده گاهی جسارت می‌کنم و تقاضا می‌کنم که وقتشان را صرف کار مثبت بکنند به همین جهت است که در کمیسیون مشترک بودجه مجلسین سنا و شوری تشریف داشتند و مخصوصاً در مواقعی تشریف داشتند که قسمت‌های حساس مطرح بود لایحه مالیات بر درآمد مالیات املاک مزروعی و لوایح مشابهی و توجه فرمودند و در آن سو کمیسیون هم تشریف داشتند و اگر این لایحه مالیات بر درآمد خوب نیست و آن هم که ما تنظیم کردیم خوب نبود کاش می‌فرمودند که چه بکنیم که بهتر بشود رفتند و روزها وقت صرف فرمودند بنده متشکر هستم تمام تئوری متخصصین خارجی را مطرح فرمودند و متوجه شدند که عملی نیست احصائیه گمرک را مطالعه‌ فرمودند و بالاخره کار به این جا رسید که بنده به متخصصین مالیاتی عرض کردم صرف‌نظر بکنید و مالیاتی باید در نظر بگیریم که مطابق دستگاه وصول و موافق طبع و وضع مردم باشد و بنده می‌خواستم تقاضا بکنم که از این استنتاج نشود که ما می‌گوئیم هر قدر که مردم دلشان بخواهد بدهد و فشار هم نیاوریم این همه جای دنیا و آنجاهایی که تشکیلاتشان مفصل‌تر است و مرتب‌تر است و درست‌تر است تجربه کردند که فشار بدون قاعده و مطالعه موجب فرار مالیات و قاچاق می‌شود قاچاق که آقا فقط قاچاق گمرک نیست، قاچاق مالیات است در خود امریکا هم اگر ملاحظه فرموده باشید یک قسمت عمده محکومیت‌های شدید روی قاچاق مالیاتی است پس این قاچاق همه جا است در مملکت ما که اشاره فرمودند که تشکیلاتش طوری است که خرجش زیاد‌تر از دخلش هست و استعجاب هم فرمودند جناب آقای لسانی که این مالیات بر درآمد درآمد این قدر و خرج این قدر خوب آقا اگر خرج دستگاه‌های اداری ما زیاد نبود کسری در بودجه وجود نداشت خود آقا مکرر مطالعه فرمودند ایراد فرمودند که قسمت عمده خرج بودجه مملکت خرج کار‌گزینی است یعنی حقوق و مزایای کارمندان خوب این کارمندان خوب این کارمندان کجا هستند؟ پهلوی بنده هستند در وزارت فرهنگ هستند وزارتخانه‌های دیگر هستند البته وزارت دارائی

+++

با حجمش با توسعه‌اش خرجش هم زیادتر است و هم کارمندانش زیادتر است این تعجبی که می‌فرمایند عیناً مثل این است که یک کسی از خارج این مملکت جسارت عرض می‌کنم جعفرخان از فرنگ آمده باشد و چشم بیندازد به این و تعجب بکند که عجب مملکتی است آقا مدتی است که در این مملکت زیست می‌فرمایند در شئون مختلفه‌اش وارد هستند بنده خیلی متأسفم بر‌گردم به وضع قضات و باز تکرار می‌کنم که بنده نهایت احترام و ستایش را به طبقه قضات دارم ولی چطور شد که آقا در همان کمیسیون یک قدری بیشتر از دیگران می‌فرمودید که باید حقوق قضات را بالا برد ولو اینکه 3 میلیون باشد 40 میلیون باشد بنابراین چطور وقتی‌ موضوع خرج می‌شود و مربوط به طبقات مختلف می‌فرمائید که این کارها را نکنند و بنده مگر در مکرر عرض کرد که سعی بفرمایید که این خرج را تا آنجائی که مقدور است و پائین‌تر نمی‌شود آورد متوقف بکند و تقاضای اضافه خرج نکنید تا انشاءالله بودجه مملکت تعادل پیدا کند، در موقعی که جناب آقای لسانی فرمودند که این ارقام، ارقام مصنوعی است جناب آقای وارسته تصدیق فرمودند و باز مختصر جای گله برای بنده باقی می‌ماند (وارسته- برای بنده به قدر یک کلمه هم حق قائل نیستید) خوب بنده باید جواب بدهم چون فرمایشات جنابعالی من حیث سابقه‌ای که  در وزارت دارائی دارید برای آقا لااقل حجت است ،حالا جناب آقای لسانی را بنده کار ندارم و در شیفرهای ایشان تردید نمی‌کنم ولی ممکن است فرض کنیم که‌ ایشان وکیل دادگستری هستند و زیاد در امور مالی وارد نیستند اما اگر بنا باشد شما بفرمائید ایشان خواهند فرمود که جناب وارسته تخصص دارند در امور اداری و اتین شیفرها مجمول است عرض کنم که فرمودند که چطور شده که گمرک 1250 میلیون ریال شده دخانیات فلان قدر زیاد شده آقای وارسته فرمودند که اینها درست نیست (وارسته- آخر در ظرف این چند ماه که صد در‌ صد علاوه نمی‌شود دفاترشان نشان می‌دهد) عرض کنم اولاً مقایسه‌ای که آقای لسانی فرمودند با سال1332 مقایسه صحیحی نیست و بنده آن را یک مرتبه گفته‌ام و باز تکرار می‌کنم که بودجه‌ای را که آقای دکتر مصدق دادند و بودجه‌ای که آقای کاظمی داده‌اند آن بودجه صد در صد مجمول بوده برای اینکه هر کس می‌تواند بودجه متعادل درست بکند حالا اما چرا در قسمت درآمد بنده بالا بردک اگر بالا نمی‌بردم قطعاً آقای لسانی ایراد می‌کردند که خوب آقا شما فلان قدر قرض کرده‌اید از خارج و فلان قدر درآمد نفت دارید پس بنابراین این دلار و لیره‌ها را چه می‌کنید مصرف واردات مملکت می‌کنید وقتی که بنا شد شما 150 میلیون دلار درسال اینده واردات داشته باشید‌، آقایان این صحیح است که گمرگ بالا نرود؟ همه هم می‌گفتند صحیح است حالا که بنده بالا بردم همه می‌گویند که این آقا از چه مأخذی حساب کردید حداقل واردات سال 1334 کشور در حدود150 میلیون دلار است (وارسته- وصولی سال قبل آن را بفرمائید آن مدرک است) اجازه بفرمائید عرض کردم سال 32 و سال33 یک سال بحرانی بود آقایان مسبوق هستند که بعد از سقوط دولت آقای مصدق مملکت ارزی نداشت که وارداتی داشته باشد پس وقتی که واردات نداشت گمرکی هم نداشت (صحیح است) و وقتی که واردات مملکت زیاد شود طبعا گمرک هم بالا میرود و بهترین دلیل بالا رفتن گمرک در شش ماهه سال گذشته است (وارسته- آقا مغالطه می‌کنید) و اما دخانیات بنده خیال می‌کنم که سیگار کشیدن یک عمل تفریحی است و کسی سیگار می‌کشد و تفریح می‌کند که پولش هم در جیبش باشد و همین طور این مالیات‌های غیر مستقیم جز چیزهای ضروری همه آنها تفریحی است بنده در صورتی که در صورت مجلس وارد نشود عرض می‌کنم آخر یک کسی که می‌خواهد برود عرق بخورد یا شراب بخورد و این قبیل کارها را بکند ‌اینکه روی احتیاج نمی‌کند روی تلفن این کار را نمی‌کند اگر نسبت به آتیه مملکت ناامید هستند که اصولاً وضع مردم بهتر نخواهد شد بنده آن را موافق نیستم مکرر عرض کردم که شاید بنده یک طبیبی هستم بسیار خوشبین و آقای لسانی بسیار بدبین این بحثی است اما اگر می‌فرمائید در مملکت فعالیتی بوجود نیاید و از یک طرف این پول‌ها خرج می‌شود و تورم ایجاد می‌شود بنده باید عرض کنم که این قسمتی که بنده متصدی هستم مثلاً اگر سیگارت را سعی بکنیم که پا‌کتش را ما بهتر بکنیم و زرق و برق آن را زیاد بکنیم و یا جنسش را بهتر بکنیم خود آقایان می‌کشند خود جناب آقای لسانی واقعاً اگر سیگار خوب باشد قطعاً بیشتر می‌کشند وقتی که بیشتر کشیدند درآمد بنده هم بیشتر می‌شود عمله‌ای که در راه‌ها کار می‌کند یا چپق می‌کشند و یا سیگار می‌کشند اگر بنا شد روزی هشت تومان درآمد داشته باشند پنج قران یا یک تومان آن را خرج بنده می‌کنند و درآمد دخانیات بالا می‌رود آن را بنده نفهمیدم که جعلش از کجاست؟ که اگر بنده می‌نویسم که دخانیات این طور خواهد شد برای اینکه باید سعی کنیم سیگار بهتر شود و با توجه به ‌ایجاد فعالیت در مملمت و افزایش درآمد مردم مصرف سیگار هم بالا می‌رود اصولاً بالا رفتن مصرف موجب افزایش درآمد مردم غیر‌مستقیم است بنابراین آنها روی حساب ریاضی نیست ولی تمام پرسیکتیو و پیش‌بینی و منظره‌ای است برای اینکه در نظر بگیرند و همه جای دنیا این مرسوم است و منحصر به بنده نیست اما راجع به مالیات بر درآمد نظر جناب آقای لسانی صحیح است مالیات درست نمی‌پردازند بنده از وقتی که معاون گمرک بودم سعی کردم و موفق شدم که در این مملکت تاجر طبقه‌بندی شود و معین و مشخص شود تا ما بتوانیم ببینیم که تاجر واقعی کیست درآمدش چیست و متأسفانه نه تنها موفق نشدیم از بعد شهریور به این طرف وضع بدتر هم شد جناب آقای نیک‌پور تلفن کردند مالیات بر درآمد حالا شاید اغلب آقایان مبتلا باشد یک خانه‌هایی است که خانه‌های مد است و لباس‌های بسیار شیک و عالی در آنجا درست می‌کنند شاید دستی پانصد ششصت تومان پول می‌گیرند و چون تابلو ندارند ما مالیات نمی‌توانیم بگیریم‌، آخر بنده باید بروم از یک کسی مالیات بگیرم که تابلو زده است که آقا من خیاط هستم می‌روم آنجا می‌گویم آقا دفاترت کجا است؟ آقا اگر کسی در خانه خودش چهار پنج نفر کارگر گذاشته و دستی پانصد تومان می‌گیرد و کسی هم به بنده بروز نمی‌دهد من از کجا بدانم که مالیات بگیرم بنده که نمی‌توانم هر روز بروم به خانه مردم و مالیات بگیرم منتهی وقتی که اطلاع پیدا می‌کنم می‌گویم آقا بروید و بازرسی کنید ببینید این آقا چه کار می‌کند و درآمدش چیست؟ بنده چند ماه پیش در آن موقعی که موضوع نفت در میان بود خواستم یه ممیزی بکنم اظهارنامه و پرسشنامه به منازل اشخاص بفرستم که آنها به طیب خاطر بنویسند و بعد هم ما وسیله بازرسی داشته باشیم جناب آقای دادگر فرمودند که اگر این عمل پیدا بکند من همه ملی را تجهیز می‌کنم و توی سر وزیر دارائی می‌افتم بعد هم این طور تصمیم گرفته شد که چون موضوع نفت در پیش است یک کاری نکنیم که تشنجی پیش آید (جلالی امامی- تجهیزاتی بود؟) بلی بنابراین این اصلاحات را نه این است که ما در نظر نداریم خواستم نظر جناب آقای لسانی را جلب کنم که تنفیذ بسیار سهل و ساده است ولی وقتی وارد مرحله عمل می‌شویم ان وقت ملاحظه خواهید فرمود که چه مصیبت و مکافاتی است بنده یادم نمی‌رود آقای لسانی در کمیسیون یک اظهاراتی کرده بودند که گویا یکی از روفقایشان رنجیده بود در کمیسیون تصمیم گرفتند که دیگر حرف نمی‌زنم برای اینکه ‌ایجاد کدورت می‌کند وقتی که آقای لسانی این قدر دراین قسمت محافظه‌کارند که حرف نمی‌زنند که ‌ایجاد کدورت نکنند ان وقت از شخص بنده انتظار دارند که بیایم انقلاب بکنم بنده موافقم که به تدریج پیش بروم ولو اینکه عدم رضایت ایجاد شود منتهی باید این را از راه تبلیغ پیش برود و به طبقه ثروتمند مملکت حالی کرد آقایان مالیات بدهند و درست مالیات بدهند برای اینکه این مالیات دادن بیمه به قید زندگی شماست و همه جای دنیا سطح تربیت مؤدی را به همین وسیله بالا می‌برند و به این وسیله به آنها ثابت کرده‌اند که آقا این پولی که شما می‌دهید در راه خودش خرج می‌شود و مصرف می‌شود، چرا مردم مالیات نمی‌دهند جناب آقای وزیر بهداری اینجا تشریف دارند برای اینکه مردم خودشان می‌روند مریضخانه درست می‌کنند برای اینکه تصور می‌کنند که از راه دولت پول آن طوری باید خرج شود خرج نمی‌شود فقیر هست گدا هست بنابراین اگر بنا باشد مالیات بدهیم و مؤسسه‌ای نداشته باشیم که از مریض نگهداری نماید بهتر این است که مالیات ندهیم‌، علی ای حال ما هم دخودمان را باید اصلاح کنیم هم دستگاه دولت را درست بکنیم و هم مردم را متوجه وظایفشان بکنیم‌، مالیات دادن وظیفه هر فردی است وظیفه هر فردی که در جامعه زندگی می‌کند برای داشتن امنیت برای داشتن بهداشت‌، برای داشتن فرهنگ و سایر احتیاجات اجتماعی امنیت که مالیات بدهد تا این احتیاجات رفع شود، متأسفانه چون مدت‌ها است که احتیاجات مردم درست رفع نشده و این‌ها را بنده نمی‌توانم منکر شوم ولو اینکه جناب آقای جمال امامی بفرمائید که این حرف‌ها را نباید بگوئید اگر دستگاه‌ها درست بود و درست کار می‌کردند و مردم می‌دیدند که درست کار می‌کنند قطعاً وضعیت مالیات بهتر از این می‌شد (صحیح است) و این را هم باید بگویم ما بایستی در سیستم مالیاتی تجدیدنظر باید بکنیم ولی جناب آقای لسانی این دلیل بر این نمی‌شود که بنده چهارصد و بیست میلیون تومان مال گمرک و دویست و چهل میلیون تومان مال دخانیات را صرف‌نظر بکنم برای اینکه به زعم آقا و یک عده مردم فقیر مملکت این بار روی دوشش است و بعد این را بگذاریم روی مالیات مستقیم هیچ وزیر مالیه این کار را نمی‌کند ولو اینکه خیال بکند که می‌خواهد خلق را راضی بکند آن چیزهایی که به طبقه فقیر مملکت تحمیل می‌شود باید آن را رعایت کرد، الان شاید ما سالی متجاوز از پنجاه  شصت میلیون تومان ضرر غله را می‌دهیم برای اینکه مردم تهران از همه چیز متنعم هستند این نعمت را هم داشته باشند و نان را هم ارزانتر بخورند قند و شکر الان از شیر و کشمش و خرما ارزانتر است این برای طبقه فقیر مملکت است برای قماش نخی و این قبیل چیزها آمدیم و قیمتش را آوردیم پایین و بردیم روی کالاهای لوکس اما بالاخره آن فقیر معنایش این است که ناتوان است و بدبخت است و نه چیزی مصرف می‌کند و نه زندگی دارد اما آن طبقه متوسط او هم باید در امور مملکت شرکت داشته باشد مگر در ممالک دیگر می‌گویند که آقا این طبقات از مالیات معاف هستند و یا کمتر مالیات بدهند ،آقا این طور نیست

+++

آنها هم باید مالیات بدهند و اگر مالیات ندهند واقعاً وظیفه خودشان را در اجتماع انجام نداده‌اید و به هر حال باید سعی بکنیم در رفاه و آسایش مردم از راه بالا بردن سطح زندگیشان یک کاری کرده باشیم و آن هم بنده مکرر عرض کردم و الان هم تکرار می‌کنم که باید بیشتر کار کرد و تولید مملکت را بالا برو و از افراد مولد ثروت تشویق و ترغیب کرد الان راجع به مالک و راجع به کاسب و راجع به تأخیر و این ترتیبات به نظر بنده در اثر تبلیغات غلط و در اثر دامن زدن به بعضی افکار و این ترتیبات ما درست عکس آن را کرده‌ای مسطح کشاورزی پایین آمده ‌است و فعالیت مردم کم شده است و ربح دادن در بازار و این معاملات سفته‌بازی و این ترتیبات خودش بهترین نمونه است و مردم جرأت نمی‌کنند که پولشان را در کارهای تولیدی و کارخانجات و غیره بگذارند و این را هم که هر کس منکر شود منکر بدیهیات شده است‌، هر متخصص خارجی را بیاورید امروز همین حرف را می‌زند که باید یک محیط مساعد هم با حرف نمی‌شود یک مقدار انسان باید به خودش تلقین بکند اخیراً در اثر توسعه علم (پیسکانالیز) و این ترتیبات پیدا شده ملاحظه می‌فرمائید که تلقین بزرگترین عامل است اگر شخصی به خود تلقین کند که حالم خوب نیست و سرم درد می‌کند جدا ناخوش می‌شود و اگر به خودش بگوید که حالم خیلی خوب است و باید فعال باشیم چه فعال باشیم و این ترتیبات اگر واقعاً حالش قدری خوب نباشد خوب خواهد شد و شروع خواهد کرد به کار کردن بنا براین برای تشویق سرمایه‌دار به نظر بنده خوب حرف زدن ولو اینکه در مرحله همان حرف بماند مؤثرتر از حرف نزدن است اولاً سرمایه حسابی است‌، هر وقت نباشد ولو به حرفم شد ایجاد یک ناراحتی شد این می‌رود اگر از سر‌حد هم خارج نشود لااقل سرمایه خود را می‌برد داخل صندوق می‌گذارد و راکد نگه می‌دارد و الان اشخاصی هستند شاید سرمایه‌های زیادی داشته باشند ولی جرأت نمی‌کنند از دست عمل بنده و حرف بعضی اشخاص بیکار ببندازند حقیقت خود  وزارت دارائی که بنده در رأسش هستم این بزرگترین عامل برای فرار دادن سرمایه است برای اینکه به محض اینکه فردا یک شرکتی تشکیل می‌شود همان روز مأمور دران شرکت می‌رود ولو اینکه هنوز شرکت به کار نیافتاده و فعالیتی نکرده است و تمام دستگاه دولت فرق نمی‌کند بنابراین من خواستم از آقایان که این فرمایشات را می‌فرمایند و جسارت می‌کنم جناب آقای لسانی که آقایان قدری در فرمایشاتشان امساک بفرمایند و ما هم در اعمال بدمان امساک بکنیم که حقیقت یک محیط مساعد برای ایجاد کار و فعالیت بوجود بیاید (لسانی- شما امساک بکنید) در قسمت درآمد به نظر بنده اگر دقت بفرمائید یک نمونه‌ای است برای اینکه وزارت دارائی قصد تجدید‌نظر و اصلاح در درآمد عمومی را دارد و سعی خواهد کرد با تجدید‌نظر کردن در قوانین این کارها را بکند و بنده در این قسمت جز آن مطلب تئوری که فرمودند باید بار مالیات مردم را سبک کرد و غیر‌مستقیم کمک کرد ایراد دیگری در قسمت درآمد نمی‌بینم و اما راجع به هزینه‌های کشور فرمایشاتی فرمودند راجع به هزینه‌های وزارت بهداری و وزارت فرهنگ و وزارت پست و تلگراف و این ترتیبات به مصداق (فرهنگ برای همه و بهداشت برای همه) خرج قطعاً می‌رود بالا ولی با در نظر گرفتن این فرهنگ برای همه و بهداشت برای همه باید باشد اما هر مملکتی هم در حد و استطاعت و توانائیش باید عمل بکند و بنده همیشه گفته‌ام که وعده بیخود به مردم نباید داد وعده در حدودی باید داد که قابل اجرا باشد و اگر دولتی بیاید و برنامه‌اش را بیاورد و بگوید که آقا من از فردا هزینه زندگی را به پنجاه درصد پایین می‌آورم و زندگی کارگران را تأمین می‌کنم و وضع کارمندان را مرفه می‌کنم اینها آقا عملی نیست به نظر بنده این مملکت که هم ما افراد آن هستیم باید بالاخره همه کمک بکنیم باید گفت درآمد این مملکت این است و هزینه‌هایش این است و ما این هزینه‌ها را در حدود این درآمدها می‌کنیم منتهی اگر این بودجه و این درآمدهایی که در این مملکت بود خرد خرد نمی‌کردند و در تمام مملکت پراکنده نمی‌کردند تا الان یک کار اساسی شده بود متاسفانه هی میایند خرد خرد صد هزار تومان به اینجا و دویست هزار تومان به آنجا نتیجه‌اش این می‌شود که شاید آقای وزیر بهداری منکر نشوند که در تمام این شهرستان‌ها هنوز یک مریضخانه مجهز آماده نشده است و مریضخانه‌ای که مثلاً در فلان شهرستان بنا نموده‌اند چندین سال مانده و هنوز تمام نشده است در صورتی که اگر در یک قسمت از مملکت شروع به ساختن بیمارستان یا مدرسه و این تربیبات می‌کردند تا الان شاید یک کارهای اساسی شده بود تا حالا قریب صد میلیارد برای راهسازی خرج شده ولی یک کیلومتر هم راه حسابی ندارند چرا؟ برای اینکه خرج خرد خرد می‌شود و مسلماً وقتی که خرد خرد خرج می‌شود پول نفله می‌شود جناب آقای مؤید ثابتی شکایت می‌کنند و شکایتشان هم صحیح اشت و بنده قبول می‌کنم یک جا را باید تمام بکنیم و بعد برویم سراغ جای دیگر و این امر کم کم دارد سرایت می‌کند به کارهای عمرانی و تولیدی مملکت دو قسم است یکی کارهای عمرانی و کارهای تولیدی عمومی که تمام مملکت باید از آن بهره‌مند باشد اگر در یک استان رودخانه بزرگ ندارد که سد در آن بسازد حالا گیلان سفیدرود دارد و خوزستان هم کارون را دارد ولی شهرستان‌هایی که رودخانه بزرگ ندارند نباید تقاضا کنند که سد بسازید و چون ساخته نشود بگویند اگر سد در این قسمت‌ها ساخته شده بود سطح تولید بالا می‌رفت بالاخره همه استفاده می‌کردند‌. البته یک کارهای عمرانی محلی است که بایستی توجه کرد که بنده باز اصرار می‌کنم و تکرار می‌کنم که مملکت ما، متأسفانه دارد فدای تهران می‌شود (نمایندگان- صحیح است) آنچه هست برای تهران است و این سیاست صد درصد غلط است خانه درست کردن و دادن به کارگر و کارمند در تهران موجب شده که همه مردم از شهرستان بیایند به تهران (دشتی- برعکس چون مردم می‌آیند به تهرن این خانه‌ها ساخته می‌شود) جناب آقای دشتی بنده وقتی خودم وزیر دارائی شدم می‌خواستم تصمیم بگیرم اول حقوق شهرستان‌ها را بدهم و بعد تهران را و هیچ موجبی ندارد که حقوق کارمندان مرکز را که وسیله استقراض برای آنها بیشتر است اول ماه بدهیم و برای شهرستان‌ها را بگذاریم بعدش بنابراین این قوه جذابی که در تهران بوجود آمده به عقیده بنده اگر آن را از بین نمی‌توانیم ببریم حداقل باید تخفیف بدهیم حالا همه استان‌ها خالی شده و مردم آمده‌اند تهران بنابراین بایستی در شهرستان‌ها یک کارهایی کرد و حقیقت تولید مملکت را بال برد که مردم در آنجا سکونت بکنند و مرفه باشند و بتوانند تولید مملکت را بالا ببرند آقا تا تولید به این پایه است و متأسفانه دارد پایین‌تر می‌آید نمی‌توان برای کم کردن خرج و افزایش درآمد عملی کرد با فرمایشاتی که آقایان فرمودند که این بودجه بودجه خرج است بنده صد در‌صد موافقم که در این لایحه بودجه خرج کار عمرانی ندارد و این را در مقدمه بودجه بنده تذکر داده‌ام و جای تعجب است که جناب آقای دیوان‌بیگی نخوانده‌اند این قسمت را که درآمد نفت را دادند به سازمان برنامه مطابق یک قانون خاصی بنابراین آنچه که اینجا تقدیم کرده‌ایم بودجه کل کشور من حیث درآمد عمومی و هزینه عمومی است جناب آقای لسانی ایراد فرمودند که این نمی‌شود گفت بودجه کل البته به آن معنی بنده هم با جناب آقای لسانی موافقم و اینجا نه فقط خود دولت تعهد کرد بلکه تعهد بیشتری هم در مجلس اشخاصی کردند که بودجه‌های سازمان برنامه بنگاه‌ها به عنوان بودجه‌های الحاقی تقدیم شود آن هم منحصر به مناسبت خیلی از کشورها‌ی دیگر این کار را می‌کنند یک بودجه ژنرال دارند یک بودجه آن کس به عنوان بودجه الحاقی (یکی از نمایندگان- فرع زاید بر اصل) خوب باشد اگر بنده می‌خواستم صبر کنم که آن بودجه حاضر شود که نمی‌توانستم در ماه اسفند بودجه را تقدیم مجلس کنم جناب‌ آقای دیوان‌بیگی فرمودند که با بوق و کرنا هم در رادیو گفتند که بزرگترین خدمت دولت این بوده است که این بودجه را تقدیم کرده است آقا اگر وظیفه خود را انجام ندهم حقا مورد ایراد خواهم بود (دیوان‌بیگی- اینکه انجام وظیفه نبوده) و اگر هم وظیفه خود را انجام می‌دهم نباید مورد ایراد واقع شوم بنده خیال می‌کنم که یک مخالف متعصب می‌تواند بگوید که این دولتی که مورد عنایت نیست و هزار کار بد کرده و یک کار خوب کرده که این  بودجه‌اش را لا‌اقل همین بودجه‌ای را که در سال‌های گذشته موفق به تنظیم آن نمی‌شدند به موقع خودش تقدیم مجلس کرده و وظیفه خود را انجام داده است اینکه نمی‌توان گفت تمام کارهای دولت خراب است برای اینکه آقای دیوان‌بیگی یا دیگران عنایت و توجهی ندارند به این دولت یک دستگاهی آقا آخر هم کار بد دارد و هم کار خوب دارد و بنده در سهم خودم این را قبول نمی‌کنم که بگویم هر کاری که ما کردیم خوب است اما کار خوب هم کرده‌ایم آخر یک عده‌ای به دولت ایراد می‌کردند که نقص کار این دولت این است که کارهای خوب خود را نمی‌گوید تا مردم مطلع شوند چون آقا که کارهای بد دولت را می‌فرمایند در جریان داخلی و خارجی منعکس می‌شود و اما ما که کارهای خوب خودمان را نمی‌گوییم که مردم مطلع گردند نتیجه‌اش این می‌شود که مردم کار خوب ما را نمی‌بینند و کار بدمان را می‌دانند حالا روی اصرار و ابرام موافقین برای یک مرتبه دولت گفته است که کار خوب دولت را هم بگویید حالا اگر کارمند رادیو یک کمی خوش رقصی کرده و زیاد گفته باشد بنده نفهمیدم که این عیب ما است و نقص ما است آقا فرمودند که وقتی نقاره می‌زدند مردم نماز مشغول می‌شدند (دیوان‌بیگی- روی ایمان) ایمان که نقاره نداشتند ایمان مذهبی داشتند آن هم متأسفانه در خیلی‌ها از بین رفته است بنده معتقد هستم در تنفیذ و مخالف هم باید یک انصافی باشد بگوئیم آقا این دولت بودجه‌ای که ناقص است ولی اقلاً بودجه‌ای داده است که از شریک دوازدهم خلاص شویم فرمودند که بودجه‌ای که دولت داده 3 دوازدهم است البته توی آن نسخه اولی که دست جناب آقای دیوان‌بیگی بود نسخه اصلاح شده در کمیسیون بودجه این طور بود ولی ما بودجه 4 دیواری دوازده دوازدهم تقدیم کرده بودیم در کمیسیون بودجه اصرار کردند که نه آقا نمی‌شود دلیلش هم آقا خیلی واضح است تصور می‌کنند که ریش دولت را در دست داشته باشند که برای یک صد دوازدهم خدای نکرده تحمیل کنند. بنده همیشه گفته‌ام که ریش دولت دست مجلسین است هر وقت آقایان تصمیم بگیرند که عذر دولت را بخواهند رأی‌ باز است رأی کبود می‌دهند آقایان هم مرخص می‌شوند‌، این گروکشی بودجه نتیجه‌اش هرج و مرج مالی می‌شود با یک دوازدهم نه حساب درآمد را می‌شود داشت

+++

نه هزینه را بعد در مجلس شورای ملی این ماده واحده کمسیون اصلا ح شد و شد 12 دوازدهم آقای دیوان‌بیگی فرمودند که بودجه‌های تفصیلی بیاید در کمیسیون بودجه و از این ترتیبات‌، خوب این فایده‌اش چیست‌؟ تمام اصل موضوع در اینجا این است که ما بودجه‌های تفصیلی‌، وزارت دارایی البته برای صرفه‌جوئی  در بودجه‌، بودجه‌های تفصیلی را بیاورند در کمیسیون بودجه که با کمک افراد کمیسیون جرح و تعدیل بکنند، مخارج زائد و قیمت‌های زائد از بین ببرند که بالا‌خره یک سازمانی دست وزارتخانه که سازمان معقول و معتدلی باشد‌، اینکه به نظر بنده بودجه‌های سابق بود و اگر واقعاً مفیدند که بایستی صرفه‌جوئی بشود و جلو خرج‌های زائد و ولخرجی گرفته شود و اگر خدای نکرده دولت بخواهد خاصه خرجی بکند بشود جلوی آن را گرفت‌، راهش همین است که بودجه‌های تفصیلی را بیاورند، اگر نخواهند مطابق اعتبار 34 باشد و اگر نخواهد اقلاً این مجازات هست که همان اعتبار استفاده نکند این هم به عقیده بنده یک حسن بودجه است نه تفصیل بودجه‌، جناب آقای لسانی هم ایرادشان این بود که درآمد نفت اینجا منظور نشده است عرض کردم که درآمد نفت در سازمان برنامه است حالا سازمان برنامه یک ماه و نیم دیگر تمام می‌شود مدت قانونیش‌، چه باید کرد‌، البته یک عملی است که باید هم دولت به آن توجه بفرمائید چه می‌شود کرد تعهداتی که می‌کنند مطابق قانون است یعنی کمیسیون برنامه مجلس شورای ملی اختیار قانونی ندارد و مدیر عامل سازمان برنامه هم یک صورتی از خرج‌های جاری عمرانی می‌برد به تصویب کمیسیون می‌رساند و عمل می‌کند این اختیاری بوده که مجلسین داده‌اند البته خیال می‌کنیم که در شأن مجلسین هم باشد که اختیار را سلب بکنند‌ یا به همین کیقیت بدهند به نظر بنده اشکال ندارد تا مدتش منقضی می‌شود سلب بکنند راجع به راه‌آهن و بانک‌ها و این ترتیبات فرمودند بودجه راه‌آهن دخل و خرجش با خودش است که می‌آورند هیأت دولت بودجه تصویب می‌شود ابلا‌غ می‌کنند آن را هم بنده تقاضا کردم بودجه‌اش را بگیریم و تقدیم مجلس بکنیم برای استحضار آقایان اگر واقعاً تصور می‌فرمائید که آن هم باید بیاید در مجلس تصویب بشود ما منعی نمی‌بینیم آن روزی هم که این اختیار راه‌آهن دادند یک دلا‌یلی برای این کار بود که راه‌آهن یک بنگاه تجارتی است باید آزادی عمل داشته باشد مثل خیلی از شرکت‌های دولتی حالا در عمل اگر این اختیارات منحرف شده و موجب شده که بالا خره سوء‌استفاده‌هائی بشود در قسمت‌های مختلف این را هم بنده موافقم که باید جلویش را گرفت اینجا اگر دقت فرموده باشید راجع به حقوق این بنگاه‌ها و شرکت‌ها تبصره‌ای گذاشتیم که یک تناسبی بین حقوق این افراد و افراد دستگاه‌های دیگر باشد و بنده این را پافشاری کردم ( اگر چه خوش آیند یک عده‌ای نیست ) برای اینکه تبعیض غلط است بنده حالا کار ندارم به اینکه یک وقت مهندس عالیقدری است یک متخصصی است باید این قدر به او حقوق داد که تناسب با ارزش کارش داشته باشد ولی اگر یک ماشین‌نویسی در یک بنگاه تجارتی دولتی است آن ماشین‌نویس که نظیرش هم در وذارت دارائی هست این قابل قبول نیست که این نصف یا ثلث حقوق بگیرد این تبعیضات را بنده امیدوارم که بتوانیم تا حدودی از بین ببریم عرض کنم راجع به دیوان محاسبات و تفریغ بودجه فرمایشاتی فرمودند عرض کنم راجع به دیوان محاسبات البته باید اختیاراتش به او واگذار شود ولی باید از تشکیلا‌تش هم تجدید‌نظر بشود چرا این اختیار را از دیوان محاسبات سلب کردند زیرا اتفاق افتاد که درخواست‌ها را مدت‌های زیادی نگذاشتند و تصویب نکردند و کارها فلج می‌شد و نتیجه این شد که به عرض اعلیحضرت فقید رسید و این اختیار از آن سلب شد راجع به این تبصره‌هائی که در این ماده است این ایراد شاید بعضی از همکاران بنده بکنند که وزارت دارائی دیکتاتور می‌شود در قسمت نظارت خرج به نظر بنده بایستی وزارت دارائی و دیوان محاسبات نظارت شدید و دقیق در خرج بکنند ولی این نظارت نباید توأم با اعمال نظر و اشکال‌تراشی باشد حالا که بنده‌ی وزیر دارائی هستم نه بایستی برای پیشرفت کار خودم اشکال در کار دیگران بکنم یعنی برای تأمین نظر خودم اگر واقعاً اعتباری باشد و مطلب اصولی داشته باشند بگویم نمی‌دهم متأسفانه در گذشته این عمل شده است که وزارت دارائی یک اشکالاتی ایجاد می‌کرده است نه خود وزیر دارائی و دستگاه رئیسه بلکه افرادی در این دستگاه‌ها بوده‌اند و نتیجه این می‌شد که کارها فلج می‌شد این بود که دیوان محاسبات را اختیاراتش را سلب کردند لایحه جدیدی برای دیوان محاسبات تهیه کرده‌ام که الان آقای شاهرخ رئیس دیوان محاسبات و دیگران آن را مطالعه می‌کنند که یک قانون جدیدی با تشکیلات جدید و اختیارات تام و تمام برای دیوان محاسبات تهیه کنیم و آن را بیاوریم به مجلسین تقدیم بکنیم تا تصویب شود چون بنده شخصاً معتقدم که از نظر حساب مماکت باید یک مرجعی باشد و شاید لازم باشد که دیوان محاسبات یکی دو نفر از وزراء هم برای عبرت دیگران مورد باز خواست قرار بدهد که تجاوز از اعتبار نشود بدون اعتبار خرج نشود و این جریانی که در سابق بوده است تکرار نشود البته اگر یک مملکتی بخواهد وضعش مرتب بشود از نقطه‌نظر مالی هم در قسمت درآمدش و هم به خصوص در قسمت خرجش باید نظارت تام بشود علت اینکه لایحه تفریغ بودجه داده نشده است به همین جهت است که این حساب‌ها اغلب معوق مانده است برای یکی دو تا سند خرج حساب یک استانی چند سال معوق مانده است اینجا بنده یک تبصره‌ای گذاشته‌ام که آنچه از تنخواه‌گردان و محل‌های دیگر وام داده شده و چیزهای دیگر به خرج قطعی منظور بکنند برای اینکه بتوانیم این حساب‌ها را ببندیم و بفرستیم در یک مرجعی رسیدگی کنند چون هر قدر این تأخیر بشود به ضرر مملکت است به اصرار بنده این تصویب شد که به همه جا دستور بدهیم آقا حساب گذشته را ببندید به هر ترتیبی شده است و لا‌اقل از 34 یک حساب تازه‌ای باز کنیم که ما آخر سال 34 حسابمان روشن باشد و الا وصل کردن حساب گذشته نتیجه‌اش این می‌شود که هیچ وقت حساب صحیح نخواهیم داشت دخانیت که یک بنگاه بهره‌برداری است هنوز موفق نشده که بیلانش را بدهد روی همین وضعیت گذشته و تأخیر در حساب اینها البته یک اصطلاحاتی باید بشود و بنده تقاضا می‌کنم که یک تسریعی در کار باشد و تصور هم نفرمائید اینکه بنده تقاضا می‌کنم وعده بی‌خود است این را بنده می‌فهمم به عقیده خودم که وزارت دارائی اگر اصلاح بشود و روی خرج نیفتد در تمام شئون کشور تأثیر دارد چه از حیث درآمدش و چه از حیث مخارجش درآمدش برای اینکه مزاحم مردم کشور و درآمد حقه را وصول  بکند خرجش از جهت این که مانع از ولخرجی در دستگاه دولت بشود و حقاً باید اصطلاحات وزارت دارائی مقدم بر اصطلاحات سایر وزارتخانه‌ها باشد به شرط اینکه همکاران محترم کمک بکنند و زیاد فشار به وزارت دارائی نیاورند چون متأسفانه وزارت دارائی همه جای دنیا مورد حمله و فشار است به خصوص در کشور ما که از چند قسمت تحت فشار است و امیدوارم که این فشار کمتر بشود تا بتوانیم نظمی در وزارت دارائی برقرار کنیم جناب آقای دیوان‌بیگی فرمودند که با عجله و شتاب است و بنده هم متخصص کار عجله شدم و لوایحی که می‌آورم با فشار در تنگنا می‌گذارم که آقایان زودتر رأی بدهید برای اینکه از دست بنده خلاص بشوید این بودجه تقریباً در حدود 20 روز است که چاپ شده و در جراید منتشر شده است و حالا عرض کنم که اگر بنده رسماً به مجلس سنا نداده‌ام چون باید به مجلس شورای ملی بدهم ولی آقایانی که علاقه‌مند هستند به خصوص آقایانی که می‌خواهند مخالفت کنند و باید آن نکات ریز و باریک را بدانند (دیوان‌بیگی- شما مجلس سنا را به حساب نمی‌آورید که به این جا بدهید باید در جراید بخوانند ) این برخلاف آئین‌نامه است چون بودجه را که باید بنده بدهم به مجلس شورای ملی و اگر یک کاری قطعاً صد درصد مالی است و از خصائص مجلس شورای ملی است همین بودجه است که این را بنده آنجا داده‌ام‌. ولی بنده نظرم این است که اشخاصی که اهل مطالعه هستند صبر نمی‌کنند که یک چیزی دست خودشان بدهند می‌روند کنکاش می‌کنند کنجکاوی می‌کنند و نظر می‌دهند معذلک کله خیال می‌کنم که با همین وقت کم جنابعالی مطالعاتی فرمودید و چندین صفحه هم یادداشت فرمودید منتهی همه‌ی اینها را می‌برید روی آن زاویه مخالف در صورتی که اگر روی آن زاویه نبرید یک ایرادات وارد هست بنده تصدیق می‌کنم که اگر محدود بفرمائید به همان ایرادات از بنده می‌توانید که یک گشاد حسابی بگیرید و بفرمائید اینجایش غلط است علی ای حال از این فرصت اما نخواستیم که آقایان را در تنگنا بگذاریم چون به عقیده بنده تسریع در تصویب بودجه این افتخارش نصیب دولت تنها نخواهد بود به نظر بنده نصیب مملکت است برای اینکه الان لایحه جلب سرمایه‌های خارجی را دارند تصویب می‌کنند بری اینکه سرمایه در این مملکت بیاید به کار بیفتد این توجهی هم که خارجیان به این مملکت دارند این طور تعبیر می‌فرمایند که قطعاً روی بند و بست سیاسی است نه واقعاً یک مملکتی است پر ثروت یک مملکتی است که سرمایه‌داران خارجی سرمایه می‌آورند اینجا و سرمایه‌شان را از لحاظ استفاده خودشان به کار می‌اندازند وقتی اینها آمدند و سرمایه‌شان به کار افتادهم آنها نفع می‌برند و هم ما منتفع می‌شویم.

بنابراین از این فرصت به عقیده بنده باید استفاده کرد وقتی بودجه مملکتی در موعد خودش تصویب شود این دال بر این است که مردم مملکت و به خصوص مجلسین مملکت متر‌صدند و مصممند که یک اصطلاحاتی در مملکت بکنند و این نمونه‌اش است و بنده تصور می‌کنم که هر خارجی منصفی بنشیند این بودجه را بخواهد آن ایرادانی که تصور می‌کند وارد نخواهد کرد چون آنها می‌دانند که در آمد ما چیست؟ و یک فقر نه فقر واقعی بلکه فقر ظاهری داریم اگر زیاد‌تر فعالیت بکنیم مملکت ثروتمندی می‌شود بنابراین تصویب این بودجه به نفع دولت تنها نیست این برای مملکت و به نفع مملکت است چون بنده اطمینان دارم آقایان هم که مخالف با این دولت هستند جزو این مملکت هستند و موافق و علا‌قمند به اصلا‌ح مملکت هستند منتها می‌گویند راه اصلا ح این است که ما ارائه می‌کنیم چون حالا راه هم ارائه نکردند می‌گذاریم برای بعد که ارائه فرمودند تصویب این بودجه ولو اینکه روی فشار و مضیقه باشد به نظر بنده به نفع مملکت و مردم است و به نفع اصلاح آتی امور مالی است این است که بنده می‌خواستم تقاضا کنم که این طور نفرمائید برای اینکه بنده و دولت کوچکتر از آن هستیم که تحمیل به مجلسین بکنیم اعلیحضرت همایونی هم که تأکید فرمودند

+++

در تصویب این بودجه به عقیده بنده ارشاد فرمودند راهنمائی فرمودند و بسیار کار صحیح هم بود و بنده خودم که شرفیاب بودم فرمودند که باید یک کاری کرد که این بودجه زودتر تصویب شود که وضع مالی مملکت و تکلیف وزارتخانه‌ها روشن باشد هر ماه نرویم یک دوازدهم بگذارانیم به نظر بنده بایستی این راهنمائی و تأکید را حسن استقبال کرد و این وظیفه را هم انجام بفرمائید این را جزء افتخار است خودتان حساب بفرمائید حالا ما با فرمان اعلیحضرت همایونی و تأیید مجلسین اگر انجام وظیفه می‌کنیم بالا خره این وظیفه را برای مملکت انجام می‌دهیم در این قسمت که کار مفیدی است ما را تأیید بفرمائید اصطلا‌حاتی که مورد نظر آقا هست این اصطلا‌حات حتماً می‌شود تذکرات جناب آقای دکتر صدیق اعلم راجع به وزارت اقتصاد ملی بود آن درآمدهای اختصاصی دقیقاً حساب اینها گذاشته نشده است که می‌آید در بودجه عمومی کشور یک درآمدهائی وصول می‌کند که یک قسمت مربوط به سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی و بنگاه شیر و خورشید که آن‌ را وصول می‌کند یک هزارم و یا هر چه هست یک قسمت دیگر مربوط است با طاق‌های بازرگانی که می‌رود در یک حساب مخصوص حالا اگر در آن حساب در گذشته تخلفی کرده باشند بنده می‌دهم رسیدگی بکنند بنابراین درآمد دیگری بنده نمی‌بینم که خدمتتان عرض کنم (دکتر صدیق- از واردات) از همان واردات که می‌گیرند یک قسمتش را می‌دهند به سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی و یک قسمت هم مال اطاق‌های بارزگانی است (دکتر صدیق و نیک‌پور- قانون تشویق صادرات مصدق) آنچه گرفته‌اند چون در این بودجه نیست ولی حساب خاصی دارد که در خزانه هست می‌تواند برداشت کنند حالا شده یا نشده‌. بنده صورت آن را تقدیم می‌کنم خدمتتان مطلبی هم فرمودند راجع به این دو تبصره در قسمت سن استادان و این ترتیبات بنده موافقم که سن قضات و استادان به این ترتیب باشد ولی حالا بنده خیال می‌کنم همان طور که هست موافقت بفرمائید باشد چون ایراد فرمودند آقایان که ما برنامه اصلاح مالی را نیاوردیم تقدیم بکنیم اگر یک قدری در این تبصره‌ها دقت بفرمائید اینها از این جهت گذاشته شده است که ما نتوانیم چیزی نه تنها خرج اضافی بکنیم بلکه خرج موجود هم صرفه‌جوئی بکنیم که در ستون خرج یک شاخص حاصل شده باشد در قسمت درآمد هم با تجدید در قوانین مالی بنده اطمینان دارم که مسلماً درآمد بالا خواهد رفت آن گزارشی که قرار بود قبل از ختم سال تقدیم مجلس بشود یک قسمت در خود مقدمه همین بودجه گنجانیده شده است قسمت اساسی که جناب آقای لسانی حمله فرمودند البته حمله دوستانه که آقا ما چرا این درآمد و خرج را نیاوردیم بدهیم بنده یک روز عرض کردم این پولی که ما از امریکائی‌ها گرفته‌‌ایم نه اصلش محرمانه است نه خرجش این در خزانه دولت هست تشریف بیاورید ملاحظه بکنید آقا که آن ارقام را بدست آوردند و خور آقای خطاطان به من گفت‌. گفتم که تقدیم حضورشان بکنید راجع به خرج مالیات درآمد خرج و پول و میزان نتیجه درآمد هیچ اشکال نیست که تشریف‌فرما شوند در خزانه بنده بگیرم عین این صورت را خدمتشان تقدیم بکنم:

درآمد کشور در سال 1332 جمع کل درآمد 12107151000

جمع کل هزینه 16 ماهه از شهریور 32 لغایت آذر33 ،000ر948ر847ر14

جمع درآمد 16 ماهه از شهریور 32 لغایت آذر 33 ،   000ر151 ر107 ر 12     

کسر عمل  000ر 797ر740ر2 کسر عمل از محل های ریز تأمین شده است.

از محل کمک آمریکا 000ر175ر328ر3 

از وام به حساب‌های داخلی 000ر196ر621 

از تنخواه‌گردان خزانه‌داری کل  000ر818ر33 

جمع کل خرج 14847948000  (لسانی- بقیه کمک‌های بلا‌عوض چه شده است؟)

بنده بقیه کمک‌های بلا‌عوض را می‌خوانم:

وضعیت وجوه پرداختی از محل کمک آمریکا در سال 32و یازده ماهه 33

                           پرداختی در سال 32               پرداختی در سال 33         جمع پرداخت

بابت کمک به بودجه  95ر1568595467               1662873057                95ر3231468524

دخانیات                90 ر187721824                 160000000                90ر347721824

شرکت ملی نفت     548000000                 60ر741892483             60ر1289892483

سازمان برنامه         150000000                 55ر85542821                55ر235542821

غله                      115000000                  211600000                    326600000

پاداش افسران         66163400                   84206700                      150270100

صندوق‌های مشترک پروژه‌ها54410300         29500000                         83910300

کمک‌های فوری صندوق مشترک 195000000   259785440                  454785440

تعمیرگاه نیروی دریائی 3000000                    ----                                3000000

بنگاه عمران       1000000                           ----                                1000000

آبیاری                 ----                             3000000                            3000000

وسایل اردو کشی     ----                           10000000                   10000000

کمک برنامه اصل چهار---                         57000000                     57000000

کمک بارز دانشجویان  ---                          13000000                    13000000

                   85ر2888890992           15ر3318400502                6207291495

عرض کنم خدمت آقای لسانی‌، درست است مملکت خیلی بی‌حساب است ولی به این ترتیب‌ها هم نیست که 200 میلیون دلار بگیریم تبدیل به ریال بکنیم و آن هم خدای نکرده حیف و میل و بلعت بکنیم این حساب‌ها نیست حالا در ریزش ممکن است بفرمائید که این خرج را صحیح نکردید این را بنده موافقم که بعد از این خرج‌ها که کرده‌اند بنده موافق نیستم اما آقا طوری جلوه دادند که این حساب‌ها کجا است؟ چه شده است؟ اگر 8 ماه پیش هم خواسته بودند بنده روز به روز حساب‌های آن را می‌دادم در خزانه دولت چیزی بر داشت ممکن است در طرز خرجش بفرمائید که این خرج آقا درست یا غلط می‌شود بنده آن را قبول دارم این را هم توضیحات بیشتر و تفصیلات زیاد‌ترش را هر وقت تشریف‌فرما شدید در خزانه‌داری کل بنده تقدیم می‌کنم خواستم که جناب عالی این اطمینان را اقلاً به دستگاه دولت خودتان داشته باشید که اگر نقائصی دارد میزان نقص به این اندازه نیست که آن را ما نمی‌توانیم بنشینیم فکرهایمان را روی هم بکنیم تا اصلاح بشود به نظر بنده‌ این را می‌توانید وارد بشوید و بفرمائید که این خرج‌ها درست نیست بهتر بود که کارخانه می‌آورند و چه کار می‌کردند و از این ترتیبات که ‌این را بنده جوابش را قبلاً دادم این است که دیگر عرضی نمی‌کنم راجع به فرمایشات جناب آقای مؤید ثابتی بنده تعهد می‌کنم که انجام بشود و خواهش می‌کنم که در موقع خودش تذکر بفرمایند که یک مرتبه دیگر هم فراموش نشود که باز بفرمایند بعد از مدت‌ها فراموش شد و عمل نشد.

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده است که قرائت می‌شود: «اینجانب پیشنهاد می‌کنم که بعد از توضیحات آقای وزیر دارائی به کفایت مذاکرات رأی گرفته شود»        

مسعودی

نمایندگان- مخالفی نیست موافقیم توضیح نمی‌خواهد.

رئیس- چون مخالفی نیست رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا پیشنهاد ختم جلسه رسیده است از آقای شمس ملک‌آراء البته جلسه عصر خواهد بود اگر آقایان موافق باشند جلسه به عنوان تنفس ختم خواهد شد.

یکی از نمایندگان- تنفس بیش از نیم ساعت نمی‌شود.

جمال امامی- خود آقای رئیس می‌توانند هر طور اعلام کرد.

دکتر صدیق- آقا تا یک ساعت دیگر تمام می‌شود چیزی باقی نمانده است.

مسعودی- چون عده‌ای اجازه صحبت خواسته‌اند و تازه بحث در کلیات تمام شده و شور در مواد و تبصره‌ها باقی است و مسلماً تا یک ساعت دیگر تمام نخواهد شد اگر آقایان موافق باشند جلسه بماند برای عصر امروز.

رئیس- پیشنهاد آقای شمس ملک‌آراء قرائت می‌شود اینجانب پیشنهاد می‌کنم جلسه فعلاً ختم شده عصر امروز برای ادامه مذاکرات جلسه منعقد شود.      

شمس ملک‌آراء

نمایندگان- صحیح است.

رئیس- آقای مؤید ثابتی.

مؤید ثابتی- بنده مخالفم بنده عقیده‌ام این است که این کار تا یک ساعت دیگر تمام می‌شود و این لایحه را تصویب می‌کنیم و بهتر است که حالا تمام بشود‌.

فرخ- آقا 25 تبصره است یک ساعت که نمی‌شود آقا آنها را خواند و رأی گرفت.

رئیس- به پیشنهاد آقای شمس ملک‌آراء رأی گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام فرمایند (عده‌ای بر‌خاستند) رد شد.

شمس ملک آراء- رأی نگرفتید آقایان متوجه نشدند.

فرخ- اعلام رأی نشد که رد شد.

رئیس- یک پیشنهاد دیگر بدهید

+++

حالا ماده واحده مطرح است. آقای نیک‌پور بفرمائید.

نیک‌پور- بنده عرض مفصلی ندارم فقط می‌خواستم عرض کنم در شماره 23 از حیث خرج نوشته شده است وزارت اقتصاد ملی به انضمام مخارج هنرسرای عالی 24 سازمان صنایع کشور 25 اداره چای در این سه رقم در حدود 5 میلیون تومان برای وزارت اقتصاد ملی و 3 میلیون و 600 هزار تومان برای سازمان صنایع کشور و 910 هزار تومان برای اداره چای که من حیث‌المجموع در حدود 9 میلیون و 500 هزار تومان برای این دستگاه بودجه منظور کرده‌اند در ستون هزینه بنده در باب وزارت اقتصاد ملی و اینکه این وزارتخانه چه رلی را در اجتماع بازی می‌کنند و چه رلی را در اجتماع بازی می‌کنند و چه رویه اقتصادی در مملکت دارد در یک جلسه مفصلاً بحث کردم و صحبت کردم و به عرض آقایان رساندم که این وزارتخانه هیچ گونه راندمانی برای کشور ندارد و فقط می‌شود گفت که این یک دستگاه سهمیه و جواز دادن و ایجاد مشکلات اقتصادی در مملکت کردن است بعد از تذکرات مفصل و توضیحات زیاد و مطالبی که بنده عرض کردم بالاخره جناب آقای نخست وزیر این وزارتخانه را به سه قسمت تقسیم کردند قسمت تجاری قسمت صنعتی و قسمت معدنی و برای هر یک از این سه قسمت هم یک مسئولی معین کردند مسؤل اقتصادی خودشان یعنی وزارت اقتصاد ملی زیر نظر نخست وزیر است و سه اداره مستقل هم به این عناوین که عرض کردم معاونینی معرفی کردند به مجلسین که انجام وظیفه کنند بنده برایم مجهول است که اگر این تقسیم اخیر صحیح باشد و این وزارتخانه بودجه‌اش به سه اداره مستقل مثل سابق اداره کل تجارت و اداره کل صناعت و اداره کل معادن تقسیم می‌شود دیگر چرادر این بودجه کل کشور برای سال 1334 تحت عنوان وزارت اقتصاد ملی این عنوان را در بودجه منظور کرده‌اند و این مبلغ گزاف را برای این سه دستگاه به طوری که خاطر آقایان مستحضر است در کمیسیون مشترک مجلس سنا و مجلس شورای ملی الان سازمان و تشکیلات قسمت صنعتی و قسمت بازرگانی معطل است برای اینکه ان سازمان را ما تصویب نکردیم دولت و معاون جناب آقای نخست وزیر آقای مهندس نفیسی وعده کردند که بعد از مذاکره با جناب آقای نخست وزیر و هیأت دولت تکلیف این سازمان را معین خواهند کرد الان در کمیسیون مشترک هم بودجه سازمان صنایع کشور وجود دارد و هم بودجه هیأت نظارت صنعتی و هم بر طبق قوانین دکتر مصدق آن سازمان‌ها و تشکیلاتی که بود با بودجه‌های خودش همه موجود است بودجه وزارت اقتصاد ملی را به سه قسمت تقسیم کرده‌اند که به هر یک از این ادارات بودجه مستقلی داده بشود و بنده حقیقه‌ی برایم مجهول است که این ادارات الان چه رلی دارند و این پول را برای چه می‌گیرند و چه وظایفی را انجام می‌دهند می‌خواستم از جناب آقای وزیر دارائی خواهش کنم که تکلیفی برای مردم و برای مراجعین و افراد این مملکت معین کنند که اگر کسی کار معدن داشته باشد یکی بایستی مراجعه کند؟ چون یک دستگاه بنگاه اکتشافات و معادن در سازمان برنامه است و یک دستگاه معادن در قسمت تجزیه شده و وزارت اقتصاد ملی وجود دارد و یک دستگاه امتیازات و معادن در وزارت دارائی وجود دارد و آن وقت یک قسمتی هم تازه تجزیه کرده‌اند به اسم اداره کل معادن زیر نظر متصدی کارهای صنایع و خلاصه یک آش درهم جوش و شله قلمکاری درست شده است با این کار وزارت اقتصاد ملی و این سازمان‌ها و تشکیلاتی که این وزارتخانه دارد و بودجه‌های زیادی که از خزانه عمومی و خزانه کشور صرف این دستگاه‌ها می‌شود بدون اینکه دیناری راندمان داشته باشند و حالا هم بنده دیدم در بودجه 9 میلیون و 500 هزار تومان برای این وزارتخانه و برای دستگاه‌ها بودجه نوشته‌اند و آنها هم البته در جاهای خودش برقرار است می‌خواستم توجه آقای وزیر مالیه را جلب بکنم به‌ این که به این ترتیب باید خاتمه داده بشود و هر چه زودتر یک تکلیفی حالا اگر برای مخارج و برای هزینه و برای خرج این قدر‌ها توجه نمی‌شد لااقل برای مراجعین برای مردمی که توی این مملکت ابتلائاتی به این قبیل مراجع دارند معین فرمایند که مردم مرجع خودشان را بدانند.

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- پیشنهادی رسیده است که قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) اینجانب پیشنهاد می‌کنم که جلسه به طور تنفس ختم و برای ساعت چهار بعد از ظهر مجدداً تشکیل شود.         

فرخ

فرخ- عرض کنم آقا الان عده‌ای از آقایان تشریف برده‌اند و بیم این هست که مجلس از اکثریت بیفتد یک ساعت بعد از ظهر است و 25 تبصره باید قرائت بشود و تصویب شود‌. بنده تقاضا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند چهار بعد از ظهر جلسه مجدداً تشکیل بشود و بعد تا ساعت 12 شب ممکن است نشست و امروز کار بودجه را تمام کرد.

رئیس- به این پیشنهاد رأی گرفته می‌شود.

نمایندگان- عده کافی نیست.

دشتی- خود آقای رئیس جلسه را ختم بکنند و جلسه بعد را هم برای چهار بعد از ظهر تعیین بکنید.

رئیس- بنابراین جلسه را ختم می‌کنیم جلسه بعد ساعت 3 و نیم بعد از ظهر امروز خواهد بود 50 دقیقه بعد از ظهر جلسه ختم شد.

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقی‌زاده

+++

 

یادداشت ها