wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه: 87 چهارشنبه هفدهم خرداد ماه 1334  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت‌مجلس

2-بیانات قبل از دستور آقایان فرخ و رئیس

3-جواب سؤال آقای شمس ملک‌‌آرا به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به داوطلبان متفرقه.

4-جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به لزوم هنرستان نفت اهواز.

5-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی  راجع به تشکیل کمیسیون تعیین نرخ گندم و ارجاع به کمیسیون‌.

6- جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی ‌راجع به قیمت تنباکوی اصفهان

 7-جواب سؤال آقای دکتر آقای دکتر ملک‌زاده به وسیله آقای معاون وزارت راه راجع به پل زاینده‌رود.

8-جواب سؤال آقای دیوان‌بیگی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی‌ راجع به سهم نفت ایران

9-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی‌ راجع به پاداش‌ها

10-تصویب لایحه اصلاح ماده 49 قانون ثبت احوال

11-قرائت گزارش عملیات ماهانه کمیسیون‌ها

12-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه: 87

چهارشنبه هفدهم خرداد ماه 1334

( دوره پنجم اجلاسیه)

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت‌مجلس

2-بیانات قبل از دستور آقایان فرخ و رئیس

3-جواب سؤال آقای شمس ملک‌‌آرا به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به داوطلبان متفرقه.

4-جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به لزوم هنرستان نفت اهواز.

5-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی  راجع به تشکیل کمیسیون تعیین نرخ گندم و ارجاع به کمیسیون‌.

6- جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی ‌راجع به قیمت تنباکوی اصفهان

 7-جواب سؤال آقای دکتر آقای دکتر ملک‌زاده به وسیله آقای معاون وزارت راه راجع به پل زاینده‌رود.

8-جواب سؤال آقای دیوان‌بیگی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی‌ راجع به سهم نفت ایران

9-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی‌ راجع به پاداش‌ها

10-تصویب لایحه اصلاح ماده 49 قانون ثبت احوال

11-قرائت گزارش عملیات ماهانه کمیسیون‌ها

12-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس ساعت 9 و پنجاه دقیقه صبح به ریاست آقای تقی‌زاده تشکیل شد.

1-تصویب صورت مجلس

رئیس-صورت مشروح مذاکرات روز شنبه 13 خرداد امروز صبح توزیع شده اگر نظری دارند آقایان خواهند فرمود (اظهاری نشد)چون ظاهراً نظری نیست تصویب می‌شود. اسامی غائبین و دیرآمدگان جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

غائبین با اجازه آقایان:لسانی‌. هدایت‌. سید محمد‌صادق طباطبایی‌. مسعودی‌. بوشهری‌. دکتر قاسم‌زاده‌. سیف‌افشار

2-بیانات قبل از دستور آقایان: فرخ و رئیس

رئیس- امروز نظر به این که کار زیاد داریم، لوایح داریم و سؤالات، قصد ما این بود که تمنی بکنیم از نطق قبل از دستور صرف‌نظر بشود ولی ظاهراً آقای فرخ مطلب مختصری دارند اسم نوشته‌اند. بفرمایید.

فرخ- چندی قبل آقا جناب میرزا رضاخان افشار در مجلس شورای ملی بیاناتی فرمودند و گویا این خبر اخیراً رسیده است به سیستان و موجب یک تهیج و تنفر عمومی شده در آنجا و تلگرافی مخابره کرده‌اند که بنده عیناً به نظر آقایان می‌رسانم«به عرض می‌رساند آقای رضا افشار در مورد هیرمند که اطلاعاتی ندارند چگونه به خود اجازه می‌دهند اظهار نظر و قضاوت کنند و آن هم به نفع بیگانه و ضرر سیستان و سیستانی‌ها. قضاوت در این امر با سرکار امیر‌علم و مطلعی مانند جناب آقای فرخ باید نظر بدهند و آقای رضا افشار بدانند که دو قسمت جمعیت سیستانی متواری و بقیه هم به سرعت بیسابقه‌ای شبانه‌روز در حرکت و مهاجرت هستند و قریباً سیستان سالی از سکنه خواهد شد منظور شما اگر این است که عملی خواهد گردید. اهالی سیستان از امثال آقای رضا افشار انتظار خبر ندارند چرا ضرر می‌رسانند. عرض می‌کنیم، مرا بخیر تو امید نیست شر مرسان. استدعایی که داریم این است که شرح بدبختی و خرابی سیستانی‌ها و ویرانی سیستان را در پیشگاه مبارک مملوکانه عرض نمایید. تمام روسای سیستان.

آقای میرزا رضاخان افشار تعریف نبرده‌اند به افغان گویا برای شرکت هواپیمایی و یک پذیرایی از ایشان شده گویا خواسته‌اند اظهار ‌لطفی بکنند ولی هیچ مصلحت نبود که در این امری که به ضرر مملکت است ایشان وارد یک بحثی بشوند که زندگانی سیصد هزار نفر را به مخاطره بیندازند. این بود که بنده برای استحضار خاطر آقایان خواستم این مطلب را به عرض برسانم.

رئیس- آقایان تصدیق می‌فرمایند.همیشه عرض کرده‌ام کار راجع به مجلس شورای ملی را یا ایراد به یکی از اعضای آن را ما در این مجلس مطرح نکنیم‌. آن تلگراف‌کننده می‌توانست به خود مجلس شورای ملی و ریاست مجلس تلگراف بکند خصوصاً که موضوع توهین‌آمیز باشد.

بنده وظیفه‌ام این است که نگذارم چیز توهین‌آمیزی به یکی از اعضای مجلس شوری که همکار ما هستند گفته شود اگر هم کاری کرده باشد که به نظر بعضی از آقایان صحیح نباشد یا خطا باشد آن را خود مجلس شورای ملی باید مطرح بکند (صحیح است) انشاء‌الله بعد از این موافقت می‌فرمایند که این کار نشود.

2- جواب سؤال آقای شمس ملک‌آرا به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به داوطلبان متفرقه و ارجاع به کمیسیون

رئیس- حالا سؤالات مطرح است آقای شمس ملک‌آرا از آقای وزیر فرهنگ سؤالی دارند و خودشان بیاناتی دارند بفرمایید.

(سؤال آقای شمس ملک‌آرا به شرح زیر است)

آیا اطلاع دارند که دانش‌آموزان متفرقه که با صرف هزینه زیاد و تحمل زحمت و صرف وقت برای گذشتن از امتحانات نهایی خود را مهیا می‌سازند اخیراً آنها را از امتحانات تجدیدی شهریور محروم ساخته‌اند و حق 12 هزار نفر از این قبیل دانشجویان تضییع شده؟ چه ایجاب کرده

+++

که این تبعیض را روا دارند؟

شمس ملک‌آرا- سؤال بنده را البته جناب وزیر فرهنگ ملاحظه کرده‌اند. اصل و فلسفه سؤال از هیئت وزرای اول که در قانون اساسی نوشته شد این نحوه‌ای است از نظارت اعمال کارکنان دولت هیئت حاکمه که اگر یک تخلفی یک انحرافی، تبعیضی دیده شد در ادارات که ممکن است خود وزیر آن قسمت هم اطلاع نداشته باشد سؤالی می‌کنند و آقای وزیر بعد از تحقیق یا فعلاً می‌توانند توضیحاتی بدهند، سؤال‌کننده را قانع کنند و اگر قانع نکردند تشریف ببرند و اصلاح کنند آن انحراف یا تبعیضی که پیدا شده است. ولی سؤال من این است که چندین هزار نفری، ده، دوازده هزار نفر از دانش‌آموزان هستند، اینها با داشتن مشاغل و گرفتاری‌ها یک قسمت برای کسب معاش و قسمت دیگر گرفتاری‌های دیگر دارند. اینها نظر به علاقه‌ای که برای کسف معلومات دارند می‌روند و تحصیل می‌کنند و در موقع امتحانات می‌آیند امتحان می‌دهند. مقررات تا به حال این بوده است که این امتحان‌دهندگان متفرقه استفاده می‌کردند از دو امتحان یعنی در امتحان ابتدایی اگر احیاناً به قدر کفایت نمره نداشتند به آنها اجازه می‌دادند تجدید بشوند، در موقع تجدید امتحان، آنها در شهریور بیایند از این حق استفاده بکنند. حالا به طوری که ده دوازده هزار نفر مردم متظلمند یعنی اشخاصی به من عریضه‌ای داده‌اند من هم عریضه را تقدیم مقام محترم مجلس کرده‌ام و به طوری که شنیده‌ام اینها گویا هر کدام در حدود پنجاه تومان، پنجاه و چند تومان حق امتحان می‌دهند. شاید در حدود چهار میلیون تومان می‌شود. به طور محقق نمی‌دانم البته جناب وزیر فرهنگ بهتر می‌دانند که از این مردم پول هم گرفته می‌شود برای امتحانات. اینها متظلمند که این مرتبه نمی‌دانم به چه جهاتی و به چه دلایلی وزارت فرهنگ یا شورایعالی فرهنگ این تصمیم را گرفته‌اند که در وهله دوم حتی حق تجدید‌نظر از آنها سلب شود. حالا از جناب وزیر تقاضا می‌کنم که توضیح بدهند علت این کار چه بوده؟ به نظر بنده و سایر رفقای دیگر من، این مردم قابل ارفاق هستند برای این که یک اشخاصی زحمت می‌کشند برای تحصیل معاششان؛ گرفتاری‌های دیگر هم دارند و خرج می‌کنند و زحمت می‌کشند و تحصیل خودشان را ادامه می‌دهند برای این که بیایند دیپلمه بشوند و به مقامات بالاتر برسند و یا دارای معلوماتی واقعاً بشوند. اینها به نظر بنده بیشتر قابل ارفاق هستند تا آن اشخاصی که مدارج تحصیلی را در مدارس می‌پیمایند. به این جهت سؤال کردم از آقای وزیر فرهنگ که تشریف بیاورند و جواب بدهند و ما را قانع کنند.

رئیس- آقای وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ (آقای دکتر مهران)- همان‌طور که فرمودند وزارت فرهنگ برای این که به یک عده جوانانی که نمی‌توانند منظماً در روز به مدرسه بروند و کار می‌کنند مساعدتی کرده باشد که مدارج تحصیلی را طی بکنند و بر اطلاعات و معلوماتشان بیفزایند، یک امتحاناتی مقرر داشته است به عنوان امتحانات متفرقه که اینها خودشان را در خارج حاضر می‌کنند و در آخر سال داوطلب می‌شوند و امتحان می‌دهند. شرایطی که قرار داده شده بود سابقاً این بوده است که برای شرکت در هر امتحان در هر دوره تحصیلی، داشتن مدرک تحصیلی دوره قبل کافی است. به این معنی که کسی که امتحانات سال پنجم متوسطه را می‌دهد باید گواهینامه شش ابتدایی داشته باشد. البته این امر موجب شد همین که یک عده زیادی از دانش‌آموزان ترک تحصیل بکنند و بعد با داشتن گواهینامه ابتدایی بدون این که مدارج تحصیل را طی کرده باشند داوطلب بشوند برای امتحانات بالاتر و هر سال چندین هزار نفر اشخاصی هستند که داوطلب امتحانات متفرقه می‌شوند و مطابق آمار و اطلاعاتی که ما داریم شاید بیش از صدی پنج و صدی ده آنها بیشتر قبول نمی‌شوند یعنی شرکت در این امتحانات یک صورت هوی و هوسی پیدا کرده و متأسفانه یک موجباتی هم فراهم شده که یک انحرافاتی پیدا بشود، برای این که در امتحانات موفق شوند یک تشبثاتی می‌کنند و انتظامات تقریباً به وسیله این داوطلبان متفرقه از بین رفته است.

امروز شنیدم که یک عده‌ای که در امتحانات پنج ساله متوسطه شرکت می‌کنند، گفته بودند دیکته زبان خارجه ما را باید از کتاب اول متوسطه انتخاب بکنند، البته بنده معتقدم به این که به جوان‌ها کمک و مساعدت بشود ولی این ارفاق نباید به یک صورتی در‌بیاید که حق آن دسته از دانش‌آموزانی که در مدارس تحصیل می‌کنند سلب بشود.

تصمیمی گرفته شده است راجع به امتحانات در جریان ماه قبل، این بوده است که من بعد داوطلبان امتحانات متفرقه، هر سالی را باید امتحان بدهند، یعنی یک کسی که باید امتحان پنجم بدهد قبلاً باید امتحان چهارم را داده باشد و کسی که امتحان چهارم را می‌دهد قبلاً امتحان سوم را داده باشد و این البته بسیاری از نقایص را مرتفع می‌کند. اما این که در یک سانس قرار داده شده، این علت بزرگش این است که داوطلبان متفرقه زیاد است. همان‌طور که فرمودند و اغلب آنها واجد شرایط و مدارج تحصیلی برای شرکت در امتحان نیستند بالنتیجه وزارت فرهنگ که دبیران و معلمینش همه مشغول امتحانات داخلی مدارس هستند تا ماه خرداد برای ما امکان این که از معلمین استفاده بکنیم و این داوطلبان متفرقه را در غیر‌موقع امتحان بکنیم این فرصت به دست ما داده نمی‌شود ناچار بایستی این امتحانات را وقتی شروع بکنیم که امتحانات مدارس تمام شده باشد.

بنابراین ما می‌توانیم فقط در آخر خرداد، اواخر خرداد امتحانات متفرقه را شروع بکنیم و البته رسیدگی به اوراق امتحانات اینها هم یک مدتی وقت لازم دارد، به طوری که نتیجه امتحانات اینها را ما می‌توانیم در اواخر تیر ماه یا اوایل ماه مرداد بهشان ابلاغ کنیم. اگر بنا بشود به اینها بخواهیم حق بدهیم که همه اینها در امتحانات تجدیدی هم می‌توانند شرکت بکنند یعنی در ماه شهریور یعنی در اوایل شهریور خلاصه اینها دو هفته سه هفته وقت دارند برای این که خودشان را برای امتحان جدیدی حاضر بکنند. چه‌طور ممکن است یک کسی که وقت صرف‌کرده تحصیلکرده در امتحانات خرداد یا اوایل تیر موفق نشده بتوانند در یک ماه بعد در این امتحانات شرکت بکند و توفیق حاصل کند. این تقاضاهایی که خدمتتان رسیده است، این به عقیده بنده از ناحیه خود این داوطلبان نیست. یک اشخاصی هستند در گوشه و کنار و در بعضی جاها یک مؤسساتی است که برای آنها این داوطلبان متفرقه حکم یک دکان و به نفع عایدی شده آخر اینها شکایت دارند که به عقیده بنده شکایات آنها را نمی‌شود بهش توجه کرد.

این که فرمودند که پول گرفته می‌شود البته داوطلبان متفرقه یک وجهی می‌پردازند برای تأمین مخارج امتحانات و کارهای امتحانی، ولی آنهایی که در امتحان مردود می‌شوند، پول را بهشان پس می‌دهند. بنابراین از این بابت نگرانی نیست و تحمیل مالی به کسی نمی‌شود. البته این را هم باید عرض بکنم که تهیه و تصویب آیین‌نامه‌های امتحانات و مقررات مربوط به آنها قانوناً جزء وظایف شورایعالی فرهنگ است و همیشه هر وقت مقرراتی بشود با یک مطالعه و دقت کامل می‌شود و تمام جهات در ‌نظر گرفته می‌شود. بنده به آقایان اطمینان می‌دهم که حق کسی پایمال نمی‌شود بلکه بر‌خلاف مقررات جدیدی که قرار داده‌اند برای این است که حق ضایع نشود.

رئیس- آقای شمس ملک‌آرا.

شمس ملک‌آرا- البته قسمتی از استدلالات جناب وزیر منطقی است و بنده هم تصدیق دارم. اما در بین این اشخاص یک مردمانی هستند که ممکن است نسبت به آنها تعدی بشود. برای این که اینها را از هم جدا بکنیم آن طور که گفتند یک اشخاص محرکی هستند و آنها را تحریک می‌کنند ولی یک عده مردمانی آمده‌اند تظلم کرده‌اند و ما هم که نمایندگان ملت هستیم وظیفه‌مان این است که تظلماتشان را به عرض مجلس برسانیم و یک بیاناتی بکنیم و اینها را قانع بکنیم.

به عقیده بنده تنها سؤال و جواب و گفت و شنود نباشد. اگر اجازه بفرمایند در کمیسیون فرهنگ آقایانی که تشریف دارند همه اشخاص خبیر و بصیر و مورد اعتماد ما هستند. این مسئله در کمیسیون فرهنگ مطرح بشود. جنابعالی هم تشریف بیاورید آنجا مذاکره بکنیم. ببینیم اگر می‌شود واقعاً مردمانی را از این حیث مستثنی بکنیم والا آنها را قانع کرد.

دکتر صدیق- اغلب اعضای کمیسیون عضو شورایعالی فرهنگ هستند.

شمس ملک‌آرا- همه‌شان خیر. چهار نفرشان. خوب باشد، ضرری دارد که در این باب یک دقت نظری در کمیسیون فرهنگ بکنیم؟

4- جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای وزیر فرهنگ راجع به لزوم هنرستان نفت اهواز

رئیس- سؤال آقای دکتر عیسی صدیق از آقای وزیر فرهنگ مطرح است. متن سؤال در جلو نظر آقایان است.

(متن سؤال به شرح زیر است)

«آیا اطلاع دارند که ساختمان بزرگ هنرستان اهواز با تجهیزات کامل از حیث ماشین‌آلات و ادوات فنی از 1329 تاکنون بدون استفاده مانده و رو به ویرانی است؟ آیا ممکن است مجلس را مطمئن سازند که وزارت فرهنگ یا شرکت ملی نفت در آغاز سال تحصیلی آینده از عمارت و کارخانه و ماشین‌آلات آن برای تربیت جوانان و رفع نیازمندی‌های کشور استفاده کنند؟

رئیس- آقای دکتر صدیق.

 دکتر صدیق- آقایان محترم مستحضر هستند بنده اینجا مکرر راجع به لزوم مدارس حرفه‌ای و دبیرستان‌های صنعتی عرض کرده‌ام. در مملکت ما الان در حدود 120، 130 هزار نفر در دبیرستان‌ها مشغول تحصیل هستند و به واسطه برنامه بسیار بدی که این دبیرستان‌ها دارند کسانی که بیرون می‌آیند همه‌شان می‌خواهند وارد کارهای دولتی بشوند و کار دیگری از آنها ساخته نیست، به واسطه بدی پروگرام و بدی تعلیم و تربیت. در چنین مملکتی البته داشتن مدارس حرفه‌ای از لوازم درجه اول است و بنده خودم در ابتدا در 1326 اقداماتی در این باب کردم که یکی از آن اقدامات را حالا می‌خواهم عرض بکنم:

در سال 1327 در نتیجه آن اقدامات اولیه‌ای که شده بود، احساس کردیم شرکت نفت جنوب هم دولت که بایستی در خوزستان هنرستانی تأسیس بکنند برای تربیت استاد کار و کارگر متخصص برای این کار بین دولت و شرکت نفت قراردادی منعقد شد که یک عمارتی ساخته بشود در اهواز و مخارج ساختمانش

+++

را دولت و مخارج تأسیساتش را شرکت نفت بپردازند. این قرارداد بعد امضاء شد و به موقع اجرا گذاشته شد. در نتیجه شرکت نفت 35 میلیون ریال یعنی 5/3 میلیون تومان خرج کرد برای ساختن آن هنرستان و شرکت نفت جنوب هم 25 هزار لیره اسباب و آلات و ادوات و ماشین و افزار خرید و در آن نصب کرد. در 1339 این کار تمام شد و می‌بایستی از این هنرستان و از این زحمات استفاده برده شود. سال 1330 رسید و مسئله ملی شدن نفت پیش آمد. وقتی که شرکت نفت ملی جانشین شرکت نفت جنوب شد، می‌بایستی این مدرسه را تأسیس کرده باشد، به این کار اقدام نکرد.

وزارت فرهنگ هر وقت خواست اقدامی بکند شرکت ملی نفت گفت آن 5/3 میلیون تومان را بدهید تا اجازه بدهند که این متجاوز از سیصد و پنجاه میلیون تومان به شرکت ملی نفت پول دستی داد. معذلک شرکت ملی نفت حاضر نشد این عمارت را بدهد و از قراری که شنیده‌ام اخیراً تبدیل کرده‌اند به انبار قند و شکر و الان در آنجا استفاده‌ای که می‌شود همین است که استفاده انباری بشود.

من نظر به لزوم داشتن مدارس حرفه‌ای و هنرستان‌ها به این که این کار الان پنج شش سال است آماده شده و با وجود این که ما احساس می‌کنیم که احتیاج به هنرستان داریم و احتیاج نداریم به این دبیرستان‌های مضر، معذلک هنرستانی که آنجا ساخته شده استفاده نمی‌شود. می‌خواستم تمنا بکنم که جناب آقای وزیر فرهنگ و جناب آقای فروزان هم که تشریف دارند و کارهای شرکت ملی نفت زیر ‌نظر ایشان است ما را مطمئن بکنند که انشاءالله امسال در شهریور این هنرستان دایر بشود‌ و استفاده‌ای که باید مملکت ما بکند از این هنرستان به عمل بیاید.

رئیس- آقای وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ (آقای دکتر مهران)- در باب لزوم ایجاد مدارس حرفه‌ای و فنی هیچ بحث و گفتگویی نیست و خود جناب آقای دکتر صدیق می‌داند که بنده از طرفداران این فکر هستم و در این مدت کوتاه یک اقداماتی را شروع کرده‌اند و امیدوار هستم که در درجه اول هنرستان‌های موجود را تکمیل بکنیم. چند مدرسه جدید هم در نظر گرفته شده که امسال دایر خواهد شد. اما راجع به هنرستان اهواز همان‌طور که فرمودند این ساختمان از طرف شرکت ملی نفت یعنی البته با شرکت نفت سابق اول قرار داده شده بود و بعد هم منتقل شد به شرکت ملی نفت و با موافقت وزارت فرهنگ قرار شد این ساختمان بشود ساختمان هم تمام شده و وسایل و تجهیزات آماده و مهیا است. ولی همان‌طور که فرمودند هنوز دایر نشده. بنده از آقای فروزان استدعا کردم که دستور بدهند این را زودتر تخلیه بکنند و تحویل بدهند، یک نفر را هم مأمور کرده‌اند که ماشین‌آلات را تحویل بگیرد و نصب بکند و مشغول تنظیم برنامه آن هستم و امیدواریم برای اول سال تحصیلی هنرستان دایر بشود و همین‌طور هم جند هنرستان دیگر هم که داریم تکمیل بشود. یکی دو تا هنرستان دیگر هم که داریم وسایل آنها فراهم شده و دایر خواهد شد و به علاوه سعی خواهیم کرد که در همین امسال برنامه کارهای دستی را در مدارس ابتدایی کلیه شهرها اجباری بکنیم و تا حدودی وسایل و لوازم برایشان فراهم بکنیم تا کسانی که ذوق و استعداد هنر و صنعت دارند از همان طفولیت احساس بکنند که می‌توانند با دست خودشان کار بکنند و کم‌کم که از مدارس ابتدایی بیرون آمدند به این مدارس راغب بشوند و امیدوارم منظور آقایان به وجه کامل تأمین بشود.

5- جواب سؤال آقای مشیرفاطمی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی راجع به تشکیل کمیسیون تعیین نرخ گندم و ارجاع به کمیسیون

رئیس- سؤال آقای مشیرفاطمی از آقای کفیل وزارت دارایی راجع به تشکیل کمیسیون خرید و نرخ گندم مطرح است. سؤال جلوی نظر آقایان هست آقای کفیل وزارت دارایی بفرمایید.

(سؤال آقای مشیرفاطمی از آقای کفیل وزارت دارایی به شرح زیر است)

آیا برای تعیین نرخ گندم و طرز خریداری آن دستور تشکیل کمیسیونی داده شده است؟ در این باره چه تصمیمی اتخاذ شده است و نتیجه تصمیم چه بوده است.

کفیل وزارت دارایی (آقای فروزان)- راجع به تشکیل کمیسیون‌ها برای خرید غلیه یک مطالعات ممتدی در وزارت دارایی از مدتی قبل شروع شده. ولی همان‌طوری که فرموده‌اند به نتیجه‌ای نرسیده است برای این که ما در یک محظور بزرگی هستیم از لحاظ کار غله. خود دولت هم تصدیق دارد که قیمت فعلی خیلی متناسب نیست و می‌بایستی تجدید‌نظری در نرخ غله بشود. ولی در همین وضع حاضر ما مبلغی کسر غله را داریم یا به عنوان وام یا از محل بودجه می‌دهیم و اگر بخواهیم نرخ یعنی قیمت نان را هم به همان نسبت بالا ببریم اشکالی نیست و دولت می‌تواند که به فوریت این اقدام را بکند ولی چون می‌بینیم محظور است در بالا بردن قیمت نان، بنابراین ملازمه دارد با این که این کسر فعلی دو برابر و شاید سه برابر بشود و یک مبلغ گزافی می‌شود و بودجه ما هم استعداد تحمل یک همچو زیانی را نمی‌تواند داشته باشد، این است که داریم با اشخاص مطلع و کسانی که سال‌ها در این کار مطالعات داشته‌اند مشورت می‌کنیم بلکه بتوانیم راهی پیدا بکنیم که نه یک زیان هنگفتی بر بودجه مملکتی تحمیل بشود و در عین حال هم قیمت غله در یک حدودی تعدیل بشود که قابل تحمل باشد برای آقایان زارعین و مالکین و امیدواریم که در آتیه خیلی نزدیکی یعنی این اجبار است برای دولت که هر چه زودتر تصمیم بگیرد راجع به کار غله و نتیجه‌اش را به حضور آقایان عرض می‌کنم. فعلاً چیزی که می‌توانم عرض بکنم این است که ما هنوز به راه‌حلی نرسیده‌ایم.

رئیس- آقای مشیرفاطمی بفرمایید.

مشیرفاطمی- بنده مطالبی دارم در این موضوع که مصلحت نمی‌دانم در مجلس عرض بکنم. این است که تقاضا می‌کنم ارجاع بفرمایید به کمیسیون که خود آقای فروزان هم تشریف بیاورند آن جا مطالب را مطرح بکنیم، شاید یک قدری ذهنشان روشن بشود.

6- جواب سؤال آقای مشیرفاطمی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی راجع به قیمت تنباکوی اصفهان

رئیس- پس مراجعه می‌شود به کمیسیون که در آنجا توضیح کافی‌تری بدهند. آقای مشیرفاطمی یک سؤال هم از آقای کفیل وزارت دارایی دارند راجع به خرید تنباکوی اصفهان که آقایان ملاحظه فرموده‌اند. آقای کفیل وزارت دارایی بفرمایید.

(سؤال آقای مشیرفاطمی از کفیل وزارت دارایی)

آیا اطلاع دارید که قیمت خرید تنباکوی اصفهان که یکی از صادرات قدیمی کشور است بی‌اندازه کم می‌باشد؟ در این باره گزارشی به مقام وزارت رسیده است؟ نسبت به این موضوع چه تصمیمی اتخاذ شده؟

کفیل وزارت دارایی- سؤال جناب آقای مشیرفاطمی در باب تنباکو را بنده به انحصار دخانیات رجوع کردم و یک تحقیقاتی هم شخصاً کرده‌ام و بالاخره این جوابی را که اداره دخانیات با نظر آن کمیسیونی که مأمور این کار کرده‌ام داده‌اند به طور یادداشت برای بنده حاضر کرده‌اند که الان عرض می‌کنم.

به موازات افزایش نرخ خرید انواع تنباکو و سایر محصولات دخانیاتی کشور از شهریور 1320 تا حال نرخ خرید تنباکوی اصفهانی هم بتدریج با توجه به هزینه استحصال و نرخ سایر محصولات ترقی داده شده و حتی در سال جاری هم در نرخ خرید آنجا تا حدودی که اقتضا داشته افزایش داده شده. طبق محاسبه که به عمل آمده در حال حاضر 34795 عدل تنباکوی صادراتی در اصفهان موجود و متمرکز است که تا انقضای مدت پیمان آقای همدانیان که دو سال دیگر است 12000 عدل آن به نامبرده تحویل و در قبال محصول تولیدی دو سال هم حدود ... عدل پیش‌بینی می‌شود که به این ترتیب در پایان مدت قرارداد مذکور حدود 28895 عدل باقی خواهد ماند که معلوم نیست برای فروش آن در آینده تا چه حدود موفقیت پیدا شود و به این ترتیب تصدیق می‌فرمایید نمی‌توان با افزایش قیمت که مسلماً سبب توسعه کشت خواهد شد موافقت نمود و حتی اطمینان دارم هر گاه در آینده احیاناً موفق به فروش و صدور موجودی‌های کنونی نگردیده و در اثر طول مدت توقق جنس در انبارها دچار فساد و سرمایه دولت دستخوش تباهی شود خود سناتور محترم دولت را مورد انتقاد قرار خواهند داد که چرا سرمایه دولت صرف تولید جنسی که مصرف و مشتری ندارد گردیده است. از نظر مزید استحضار جناب آقای مشیرفاطمی اضافیه می‌نماید که در سال جاری با مطالعات مفصلی که در مؤسسه دخانیات صورت گرفت از تأمین احتیاجات در نرخ خرید تنباکوی چند شهرستان منجمله اصفهان تجدید‌نظر و افزایش داده شد و این افزایش در درجات مختلف حدود 20% یعنی به نرخ خرید هر درجه کیلویی دو ریال اضافه شد منتها چون با تمام مجاهدتی که در گذشته به منظور افزایش فروش و صادرات آن به عمل آمده جز 36000 کیسه که از موجودی‌های سنواتی در سال 29 به آقای همدانیان فروخته شده (و این معامله طبق سوابق موجود حداکثر رقم فروش سالیانه جنس مذکور محسوب می‌شود) مشتری دیگر و بازار جدیدی پیدا نشده. به فرض این که احیاناً در سال‌های آینده از صدور آنها مأیوس شده و اضطراراً ناچار شویم با وجود هزینه قابل ملاحظه که برای تهیه کیسه‌های باب صادرات شده در داخله به مصرف برسانیم باز هم از نظر تأمین احتیاجات داخلی مستغنی خواهیم بود و احتیاج به افزایش نرخ که مآلاً موجب توسعه کشت می‌گردد پیدا نمی‌شود. ضمناً اضافه می‌نماید نرخ خرید تنباکوی کشور به استثنای هکان که مصرف زیاد دارد بالاتر است. نرخ سال گذشته و نرخ سال جاری تنباکوی اصفهانی به تفکیک درجات برای استحضار عرض می‌شود. یک جدولی هم ضمیمه این است که نرخ‌های پارسال و امسال را ذکر کرده‌اند.

+++

بهای خرید تنباکوی اصفهان در سال 33

آل هر کیلو                       ‌18 ریال

چهار دسته یک هر کیلو       16 ریال              

چهار دسته دو هر کیلو        14 ریال              

اعلا یک هر کیلو                 12 ریال

اعلا دو هر کیلو                  10 ریال

وسط چهار هر کیلو             8 ریال

خورده برگ هر کیلو             4 ریال

بهای خرید تنباکوی اصفهان در سال 34

آل هر کیلو                                   20 ریال

چهار دسته یک هر کیلو       18 ریال

چهار دسته دو هر کیلو        16 ریال

اعلا یک هر کیلو                 14 ریال

اعلا دو هر کیلو                  12 ریال

وسط چهار هر کیلو             8 ریال

خورده برگ هر کیلو             6 ریال

قصد بنده این است قیمت‌ها را بالا برده‌اند و مؤسسه انحصار دخانیات در این گزارش که به بنده داده‌اند عنوان کرده‌اند صحبت این است که اگر قیمت را بالاتر ببرند بدیهی است که کشت زیاد می‌شود توسعه کشت وقتی که ما وسیله فروش و محل فروش نداشته باشیم باید بالمآل اینها را بسوزانند و از قراری که می‌گویند این معامله‌ای که در سال یا سه سال قبل با همدانیان شده و مدتش هم دارد تمام می‌شود حداکثر استعداد صادراتی تنباکوی ایران است.

رئیس- آقای مشیرفاطمی بفرمایید.

مشیرفاطمی- بنده جواب‌ها را باید اینجا عرض کنم. ولی یک ساعت طول می‌کشد و خود آقای کفیل وزارت دارایی توجه پیدا نخواهند کرد. از ایشان تقاضا می‌کنم این موضوع هم در کمیسیون برود آقای کفیل وزارت دارایی هم امر بفرمایند همین پرونده که خودشان اشاره کرده‌اند بیاورند بنده مدارکی نشان بدهم که خودشان تعجب بفرمایند.

7- جواب سؤال آقای دکتر ملک‌زاده به وسیله آقای معاون وزارت راه راجع به پل زاینده‌رود

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده سؤالی کرده‌اند از وزارت راه سؤالشان در خبر چاپی مقدم بوده ولی در نوشته اصلی مؤخر بوده لذا عقب مانده. آقای دکتر ملک‌زاده توضیحی دارید بفرمایید.

(سؤال آقای دکتر ملک‌زاده از وزارت راه)

آیا اطلاع دارند برای آن که پل‌های تاریخی اصفهان از ویرانی نجات یابد و وسایل نقلیه سنگینی از روی آن عبور نکند، چند سال قبل اقدام به ساختن یک پل جدید شد ولی متأسفانه به عللی که برای اینجانب مجهول است ساختمان پل مذکور متوقف ماند. علت عدم اقدام به ساختمان پل جدید چه بوده است؟

دکتر ملک‌زاده- شاهزاده شهاب‌الدوله راجه به سؤال بیاناتی کرده‌اند که برای این که موضوع روشن بشود عرض می‌کنم که سؤال جنبه‌ها و وجهه‌های مختلف دارد. یک سؤال برای استعلام است، یک سؤال برای اعتراض است، یک سؤال برای تشویق و تحریض است، یک سؤال برای هدایت کردن است. این است که سؤالات جنبه‌های مختلف دارد و سؤالاتی که من می‌کنم بیشتر آن جبنه عام‌المنفعه و تشویق و تحریص مأمورین دولت به نیکوکاری و ترس نداشتن از بد‌کارها است. این موضوع بخصوص این طور پیش آمد که در جلسات آخر چندین دفعه راجع به آثار باستانی که از مفاخر ایران است در اینجا صحبت شد. خوشبختانه اقداماتی هم برای تعمیر آنها شده است. آقایان که به اصفهان تشریف برده‌اند دیده‌اند که از جمله آثار باستانی اصفهان که در دنیا بی‌نظیر است پل‌هایی است که روی زاینده‌رود زده شده است و حقیقتاً باید تصدیق کرد که این پل‌ها در دنیا مخصوصاً دو تایش بی‌نظیر است. چند سال قبل که وسایل نقلیه روز به روز سنگین‌تر می‌شد و بر وزنش اضافه می‌شد، اشخاصی خیرخواه متوجه این شدند که اگر آن وسایل نقلیه به همین ترتیب از روی این پل‌ها عبور بکند به زودی این پل‌ها دس‌خوش خرابی و ویرانی خواهد شد و این آثار مهم ملی ممکن است از میان برود و این حرف بسیار حرف شایسته‌ای بود برای علاج این منظور به فکرشان رسید که این پل‌ها بماند برای عبور و مرور اسب و الاغ و گاری‌های سبک و یک پلی ساخته بشود به سبک جدید برای وسایل نقلیه سنگین، مخصوصاً این تانکرهایی که نفت حمل می‌کنند و می‌گویید در حدود سی تن وزن دارد (مهندس شریف‌امامی- چهل تن) و عبور آنها از یک طاق آجری البته خطرناک است. ساختمان این پل چند سال است شروع شده ولی متوقف مانده است. بنده تعجب می‌کنم که علت این کار چه چیز است. یک همچو عمل خیری یک چنین عملی که نصف بلکه بیشترش انجام شده، پایه‌هایش گذاشته شده، چرا این کار را تمام نمی‌کنند. از اشخاص بیطرف و از مأمورین دولت پرسیدم گفتند ساختمان این پل از چند سال قبل شروع شده است ولی بعداً متوقف شده و چند سال است که برای ادامه این کار ساختمانی عملی انجام نمی‌شود؟ این جریان را من جویا شدم گفتند که آنتریک اشخاصی در کار باعث این وضع شده است. زیرا آنها می‌خواهند از این جریان استفاده بکنند. این اظهار عده‌ای از اشخاص بی‌طرف است که به مأمورین دولت گفته‌اند، و البته یک اختلافاتی هست و یک اشخاصی هستند که متنفذند و از این راه می‌خواهند استفاده ببرند. همان‌طوری که یک کوچه‌ای را که می‌خواند اسفالت بکنند یک عده داوطلب پیدا می‌شود و به اصطلاح می‌خواهند از این نمد کلاهی برای خودشان درست بکنند.

بنده این سؤال را کردم برای این که اولاً بگویم برای انجام یک عمل خیر و یک عمل صحیح جز عده‌ای معدود که بر مبنای منافع خصوصی خود مخالفند، تمام مردم خیرخواه این مملکت پشتیبان شما هستند به این نکته توجه بفرمایید و با کمال شجاعت و شهامت بدون خوف و ملاحظه از مردمان ذی‌نظر و بدکار به کارتان ادامه بدهید که خیر دنیا و آخرت در این کار است. حالا هم آقا خواهش می‌کنم در اتمام ساحتمان این پل که یک کار واقعاً خیری است زیرا اگر این کار انجام نگیرد ممکن است این آثار باستانی ذی‌قیمت ما دستخوش ویرانی قرار بگیرد. خرج هم که برای ساختمان این پل شده است. دیگر چه تأخیری باید در کار وجود داشته باشد، این را تمام بکنید، سؤال بنده این بود.

رئیس- آقای معاون وزارت راه بفرمایید.

معاون وزارت راه (آقای مهندس خسرو هدایت)- به طوری که جناب آقای دکتر ملک‌زاده فرمودند برای این که پل‌های قدیمی اصفهان بر اثر افزایش وزن کامیون‌های سنگین صدمه نبیند از 1328 تصمیم گرفته شد که یک پل جدیدی که بتواند تحمل فشار بیشتری را داشته باشد، ساخته شود و نقشه‌ای که تهیه شده بود نقشه بتن آرمه یعنی سیمان و چیزهای فولادی بود. مناقصه را هم یک شرکتی به نام آراسته برد و شروع کرد به کار و حتی به خاطرم هست در آن موقع که اعلیحضرت همایونی تشریف می‌بردند به کوهرنگ از ایشان هم استدعا شد و کلنگ اول را هم خود اعلیحضرت همایونی زدند. شروع کردن به ساختن پل و پایه‌های آن هم ساخته شد و تمام شد. کار رسید به این که تا بلیه‌های بتون آرمه را بسازند مطابق پیمان، سیمان را هم ما تحویل می‌دادیم یعنی وزارت راه سیمان را به قیمت دولتی از کارخانه سیمان می‌گرفت و تحویل مقاطعه‌کار می‌داد و آن نمدی که شما اشاره فرمودید این سیمان بود که تحویل می‌شد و به اصفهان می‌رفت که به مصرف پل نمی‌رسید و در ضمن مدیر شرکت آراسته که دیمتری نام بود فوت کرد و شرکتش متزلزل شد به نحوی که عمل ساختمان پل متوقف ماند و به علاوه شرایطی در کشور پیش آمد که آقایان اطلاع دارند در آن 27 ماهی که ساخته نشد حتی آجری هم به آن اضافه نشد و در این مدت پل وضع‌اش همان‌طور بلاتکلیف ماند تا این که در سال گذشته تصمیم بر این گرفته شد که اساساً این پل روی آن پایه‌هایی که هست به جای تابلیه‌های سیمانی بتون آرمه پل فلزی منتشر شد و روز قرائت پیشنهادات هم روز 24 تیر ماه خواهد بود. آن چه که مناقصه گذشته شده عبارت است از تهیه کردن اجزای فلزی پل که حمل به اصفهان و بعد روی پل نصب شود.

در حقیقت اتمام پل عبارت از قسمت رویش است که باید آن را به کارخانه‌های سازنده سفارش داد. پس از تهیه لوازم و اجزای آن حمل به اصفهان شده و البته در ساختن آن سازنده‌ها و کارخانه‌های صنعتی شرکت خواهند کرد و از خارجه خواهیم آورد. چنان که در راه مازندران ملاحظه فرموده‌اید و در نقاط دیگر پل‌های فلزی از این قبیل بسیار ساخته شده و در هر حال آن چه که بنده می‌دانم خدمت جناب آقای دکتر ملک‌زاده عرض می‌کنم که در روز 24 تیر ماه پیشنهادات واصله قرائت می‌شود و آن چه که در پیمان برای ساختمان و حمل و نصب آن پیش‌بینی شده یک سال است. بنابراین در 24 تیر ماه 1335 ساختمان پل فلزی که روی پایه‌های فعلی آن برای عبور و مرور نصب خواهد شد (انشاءالله) خاتمه خواهد پذیرفت.

9- جواب سؤال آقای دیوان‌بیگی به وسیله آقای کفیل وزارت دارایی راجع به سهم نفت ایران

رئیس- سؤال آقای فرخ از آقای کفیل وزارت دارایی در مورد پاداش‌ها است (یکی از نمایندگان- آقای فرخ در جلسه تشریف ندارند) بسیار خوب سؤال دیگری را مطرح می‌کنیم. پس حالا سؤال آقای دیوان‌بیگی را مطرح می‌کنیم که از آقای کفیل وزارت دارایی در مورد کنسرسیوم و معاملات نفت نموده‌اند. آقای دیوان‌بیگی بفرمایید.

سؤال آقای دیوان‌بیگی:

آیا حقیقت دارد که کنسرسیوم از تصفیه سهم آزاد نفت ایران در پالایشگاه آبادان امتناع می‌ورزد و به این جهت شرکت ملی نفت ایران از عهده انجام تعهدات خود در مقابل مشتریان اختصاصی بر‌نمی‌آید.

رئیس- آقای دیوان‌بیگی بفرمایید.

دیوان‌بیگی- بنده در پایان صحبت آقای کفیل وزارت دارایی صحبت می‌کنم و در آن موقع از وقت خود استفاده خواهم کرد.

رئیس- بسیار خوب آقای کفیل وزارت دارایی بفرمایید.

کفیل وزارت دارایی- در جواب سؤال جناب آقای دیوان‌بیگی سناتور

+++

محترم راجع به سهم ایران و 5/12 درصد خواستم عرض کنم که این قرارداد شرکت را با کنسرسیوم مجلسین تصویب کرد‌ه‌اند و آقایان در مورد آن مطالعه عمیق هم فرموده‌اند «که شرکت ملی نفت ایران می‌تواند» این تقریباً عبارت پیمان است، سهم متعلق به خود را که عبارت از 5/12هست یا به صورت نفت خام تحویل بگیرد و با بهای آن را به قیمت اعلان شده دریافت دارد بنابراین کنسرسیوم به طوری که ملاحظه می‌شود تعهد قطعی ندارد برای تسلیم این 5/12 درصد راجع به مسئله نفت تصفیه شده کنسرسیوم متعهد است یعنی به موجب قرارداد موظف است که هر مقدار محصولات و مشتقات نفتی که شرکت ملی نفت ایران برای مصرف داخلی خود لازم داشته باشد به شرکت ملی نفت تحویل دهد و همچنین در این قرارداد ترتیباتی برای تحویل نفت سوخت کشتی‌های شرکت ملی نفت در نظر گرفته شده بنابراین آنچه که تعهد قطعی شرکت است یکی تأمین مصرف نفت داخلی کشور است به هر میزانی که بالغ بشود و یکی هم طبق توافق طرفین پرداخت نفت است جهت مصرف سوخت کشتی‌ها. چنانچه شرکت ملی نفت ایران اگر تعهدی در برابر مشتریان خارج از ایران برای تحویل نفت تصفیه شده داشته باشد بدیهی است به هر نحوی که مقتضی بداند و مفید باشد وارد مذاکره می‌شود و ترتیبات لازم به طرزی که مصالح شرکت ایجاب می‌کند انجام خواهد گرفت قضیه این است که در مقابل شرکت‌هایی که فعلاً این تعهدات ایجاد شده است و الان هم مراجعه می‌کنند و صحت و مذاکره در این باب می‌شود. در این فکریم که به یک شکلی این تعهدات را به صورت عمل در‌آوریم این هم از زمره مسائلی است که بین ما و آن شرکت‌ها مورد مذاکره است ولی همان طوری که خود جناب آقای دیوان‌بیگی متوجه هستند و البته شخصاً هم خود قرارداد را خوانده‌اند و مجلسین آن را تصویب کرده‌اند به این قسمت‌ها اشاره شده است تعهدی هیچ نشده است و بالاخره تعهد قطعی همان طوری که عرض کردم حضورتان منتهی می‌شود به مصرف نفت داخلی و یکی هم مصرف سوخت کشتی‌هایی که در بنادر ایران لنگر می‌اندازند.

رئیس-آقای دیوان‌بیگی

دیوان‌بیگی-عرض کنم مسئله مورد بحث حائز کمال اهمیت است برای ایران، از امروز تا 40 سال دیگر‌. متأسفانه توضیحاتی دادند به هیچ‌وجه بنده را متعاقد نمی‌سازد. چون آقای فروزان تازه به کفالت وزارت دارایی ‌منصوب شده‌اند و درست از کم و کیف قضایا و قرارداد نفت مسبوق نیستند بدیهی است بدون این که تقصیر و و مسئولیتی متوجه خودشان باشد موضوع سؤال بنده را تحقیق کرده‌اند از متصدیان دستنشانده‌ای که اظهاراتشان مانند مصاحبه‌های مطبوعاتی آقای سهام‌السلطان بیات هیچ مناط اعتبار نیست. بنابراین لازم است بنده برای توجیه سؤال خود و مزید اطلاع اجمالا عرض کنم‌: در موقع طرح قرارداد نفت در مجلس سنا یکی از ایرادات بنده این بود که (استخراج و فروش نفت خام به ترتیبی که مقرر شده برای ایران سودی ندارد‌. نفع بالنسبه زیادتر از فروش مواد نفتی تصفیه شده عاید می‌شود و با داشتن پالایشگاه عظیم آبادان و پرداخت نیمی از مخارج آن ما باید بنزین تهیه کنیم و بفروشیم نه نفت خام‌. بنابراین اولاً وقتی دولت ایران پالایشگاه خود را برای استحصال نفت تصفیه شده می‌سپارد به کنسرسیوم باید مانند بهره‌برداری از تولید نفت خام در منافع فروش مواد نفتی تصفیه شده نیز بالمناصفه شریک باشد نه این که بگرفتن حق‌التصفیه نازلی از کنسرسیوم اکتفا کند.

ثانیاً حالا که کنسرسیوم فقط 5/12 درصد از استخراج را بابت حق‌الامتیاز عین نفت به ایران می‌دهد ما بایستی سهم خود را در پالایشگاه آبادان تصفیه کنیم و بفروشیم)

این بود اظهارات بنده در موقع طرح قرارداد نفت

در جواب بنده آن روز آقای دکتر امینی گفتند (راجع به تقسیم سود فروش نفت تصفیه شده با کنسرسیوم مذاکره شد از قرار معلوم برای ایران صرفه ندارد؟ ولی مانعی نیست که ما سهم خود را در پالایشگاه آبادان تصفیه کنیم و بفروشیم و همین کار را خواهیم کرد) ...

این بود اظهارات آن روز آقای دکتر امینی در جواب بنده و عین آن هم در صورت جلسه مجلس سنا قید شده است. هنوز شش هفت ماه از تاریخ اجرای قرارداد نگذشته است که تمام اظهارات آنها دروغ درآمده سهل است چون کنسرسیوم زمینه را مساعد می‌بیند می‌خواهد بیش از آنچه که با پشت هم اندازی از این ملت فقیر گرفته سلب حق از ایرانی‌ها بکند چنان که تا‌کنون به موجب قرارداد(عملیات غیرصنعتی) را هم به شرکت ملی واگذار نکرده؟ ... و این که برای امتناع از تصفیه نفت سهم آزاد ایران می‌گویند مطابق قرارداد ایران باید سهم خود را نفت خام بگیرد نه نفت تصفیه شده این هم سفسطه‌ای است که می‌کنند و دبه‌ای است که حالا در می‌آورند. زیرا اگر در ماده 22 و 23 قرارداد ذکر شده که (شرکت ملی نفت ایران حق خواهد داشت در مقابل تمام یا قسمتی از پرداخت مشخص نفت خام به جنس دریافت دارد) منظور این است که ایران حق تخفیف‌ناپذیر دارد معادل 5/12 درصد نفتی را که از چاه‌ها استخراج می‌شود به عنوان پرداخت ثابت و مشخص دریافت کند و آن را بابت 50 درصد سود خود از بهره کنسرسیوم محسوب نماید. معلوم است نفتی هم که از چاه استخراج می‌شود نفت خام است‌. اما آن قرار و مدار و محاسبه اساسی چه ربطی دارد به این که اگر شرکت ملی نفت ایران بخواهد سهم نفت خود را در پالایشگاه ملکیش تصفیه کند کنسرسیوم از این عمل ضمنی و فرعی جلوگیری کند. در کجای قرارداد همچو قید و شرطی شده؟ خصوصاً که در پالایشگاه آبادان که استعداد 25 میلیون تن تصفیه نفت خام دارد تا‌کنون بیش از دو میلیون و نیم تن مواد نفتی تصفیه نشده در آتیه هم بعید به نظر می‌آید به اندازه گنجایش از این پالایشگاه استفاده شود. در این صورت چرا کنسرسیوم سهم آزاد ایران را در آنجا برای خودمان تصفیه نمی‌کند؟ دلیلش واضح است برای این که کنسرسیوم صلاح کار خود نمی‌داند که ایران راه معامله مستقیم را با مشتریان خصوصی یاد بگیرد و مأخذ فروش مواد نفتی را به دست آورد پس از این را هم به ایران ضرر می‌زند.

با این تفصیل شرم‌آور است که گفته شود آقای سهام‌السلطان بیات مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران همه روزه مصاحبه مطبوعاتی می‌کند و به دلخواه کنسرسیوم شرکت ملی را محکوم به بی‌حقی می‌نماید و برای معامله مستقیم نفت سهم آزاد ایران با مشتریان موجود هم اشکالتراشی می‌نماید.

ضمناً خوب است به مشتری‌های سهم آزاد نفت ایران نیز اشاره‌ای شود: قطع نظر از ژاپونی‌ها که به واسطه صحت قول و ثبات فعلشان شرکت ملی نفت ایران قبلاً قرار و مداری برای فروش نفت تصفیه شده با آنها گذشته مشتری‌های جدی و معتبر دیگری هم وجود دارد که ما نباید آنها را به ضرر خودمان مأیوس کنیم. کما این که دو هفته قبل آقای سفیر‌کبیر هندوستان نیز در ضمن یک مصاحبه مطبوعاتی اظهار کرده‌اند که دولت هند خیلی مایل است نفت تصفیه شده از دولت ایران خریداری نماید لیکن متأسفانه ایران فعلاً نفت تصفیه شده‌ای برای فروش در اختیار ندارد. حالا بر‌خلاف گفته آقای دکتر امینی عاقد و مدافع این قرارداد تحمیلی نمی‌دانم چه شده است که ایران نمی‌تواند سهم آزاد خود را در پالایشگاه متعلق به خودش تصفیه کند و همان دو شلینگ و نیمی را که کنسرسیوم بابت تصفیه مواد نفتی به شرکت ملی حق‌التصفیه می‌دهد شرکت ملی هم به عامل خودش حق‌العمل بدهد. و اگر از روز اجرای قرارداد مطلقاً قرار نبوده است که کنسرسیوم نفت خام سهم آزاد ایران را تصفیه کند پس در این مدت مذاکره شرکت ملی نفت با کنسرسیوم چه دلیل و موضوعی داشته و در خلال این احوال کنسرسیوم به چه عنوان برای انجام یک قسمت از تعهدات شرکت ملی مقداری از نفت خام ایران را تصفیه کرده و تحویل داده است؟... و از اینها گذشته وقتی که شرکت ملی نفت ایران قبلاً تعهداتی در مقابل مشتریان اختصاصی داشته آقای دکتر امینی و امنای شرکت ملی چرا یک میلیون و نیم تن نفت تصفیه شده موجود ایران را در ذخایر آبادان به رایگان به کنسرسیون واگذار کرده و از دست داده‌اند از آن محل لااقل ممکن می‌بود شرکت ملی تا چند سال تعهدات خود را در مقابل مشتریان خارجی انجام دهد.

آقای فروزان-کنسرسیوم اساساً قصد اصرار به ما دارد و نمی‌خواهد و نمی‌گذارد شرکت ملی نفت ایران مستقیماً سهم آزاد خود را چه نفت خام باشد چه نفت تصفیه شده با مشتریان موجود معامله کند کما این که راجع به فروش نفت خام هم برای ما بازی در آورده‌اند به دلیل این که در ماه گذشته مستر هوارد پیچ در تهران بود صراحتاً و بی‌پروا به مخبرین جراید اظهار کرد که (کنسرسیوم به دولت ایتالیا اعتراض و اخطار کرده است که چرا می‌گذارد شرکت‌های ایتالیایی نفت خام ایران را خریداری کنند و دولت ایتالیا من بعد باید آنها را خرید نفت خام ایران منع کند زیرا این کار به فروش نفت خام کنسرسیوم در بازار ایتالیا لطمه وارد می‌آورد)

رئیس-آقای دیوان‌بیگی وقت جنابعالی تمام شده یعنی تقریباً یک دقیقه و نیم بیشتر نمانده است.

دیوان‌بیگی-بنده قبلاً حق داشتم یک ربع صحبت کنم و حالا هم حق دارم 25 دقیقه صحبت کنم و به علاوه چیزی هم دیگر به خاتمه عرایضم باقی نماند.

رئیس-خوب به این ترتیب هر کس حق خواهد داشت حالا بفرمایید.

دیوان‌بیگی- خوب به این ترتیب اگر امر دایر گردد به این که هر مملکتی خریدار نفت سهم آزاد ایران باشد کنسرسیوم به عنوانی جلوی معامله ما را بگیرد. دریافت سهم آزاد نفت از کنسرسیوم چه نتیجه و فایده‌ای برای ایران دارد جز این که آن را هم در طبق اخلاص بگذاریم و به رایگان تقدیم شرکت‌های تجارتی خودشان کنیم چنان که هفته گذشته یکی از نمایندگان کنسرسیوم به نام (دارلینگتون) در تهران صراحتاً در ضمن یک مصاحبه مطبوعاتی به مخبرین جراید اظهار داشته است که (اصلاً به صرفه شرکت ملی نیست که نفت خود را جز به کنسرسیوم به شرکت‌های

+++

دیگری بفروشد) و چون یک از روزنامه نگاران گفته است که (منظور از فروش نفت به شرکت‌های غیر از کنسرسیوم این است که شرکت ملی نفت ایران متدرجاً بازاری بدست آورد و کم کم با تهیه وسایل حمل نقل یک نوع استقلالی برای فروش نفت پیدا کند) مستر دارلینگتون جواب داده در این صورت باید با تصفیه‌خانه‌های مستقل ارتباط پیدا کنید هر چند بر سر این نوع تصفیه‌خانه‌ها هم رقابت شدید بین کمپانی‌ها جریان است) ..... التفات فرمودید؟ نماینده کنسرسیوم می‌گوید اگر ایران بخواهد نفت خام خودش را تصفیه کند با داشتن پالایشگاه عظیم آبادان خوب است برود تصفیه خانه ممالک دیگر تصفیه کند اما آن تصفیه‌خانه ممالک دیگر تصفیه کند اما آن تصفیه‌خانه‌ها هم به روی ایران بسته است یکی دیگر از نمایندگان کنسرسیوم گفته است که (اگر شرکت ملی نفت ایران بخواهد سهم آزاد خود را که نفت خام است با نفت تصفیه شده تعویض کند آن را به مشتری‌های خود بفروشد بایستی مخارج تصفیه را در پالایشگاه آبادان اضافه سودی که از فروش آن مقدار نفت تصفیه شده به کنسرسیوم تعلق می‌گیرد بپردازد و در این صورت فروش نفت تصفیه شده از نظر اقتصادی و تجارتی نفعی برای ایران نخواهد داشت کنسرسیوم هم نمی‌تواند قائل باستثناء شود یعنی از سایر مشتری‌های خود سود بگیرد ولی شرکت ملی نفت ایران را از پرداخت سود معاف دارد و اگر کنسرسیوم غیر از این معامله‌ای با ایران بکند شرکت ملی نفت ایران به تدریج مشتری‌های کنسرسیوم را به طرف خود جلب خواهد نمود) خواهش دارم درست به سستی عقیده و استدلال نمایندگان کنسرسیوم دقت فرمایید. آیا ممکن است ایران احتمالاً فروش چند میلیون تن نفت سهم آزاد خود رقابت کند با کارتلی که سالیانه 500 میلیون تن نفت جهان آزاد را در اختیار دارد؟

ضمناً فراموش نباید کرد که این همان نفتی است که نمایندگان کنسرسیوم و دولت‌های متبوعه آنها در بادی امر و موقع عقد قرارداد برای گول زدن ایرانی‌ها میگفتند در دنیا محل مصرف ندارد و برای فروش آن بازاری موجود نیست آقای دکتر امینی کاسه از آش گرمتر هم در این مجلس اظهار داشتند که تصفیه نفت ایران برای کنسرسیوم ضرر دارد و صلاح نیست که در عمل پالایشگاه آبادان با کنسرسیوم شریک باشیم؟

خلاصه اینها همه عذر است و بهانه. بایستی که نفت ایران را کلاً به ثمن بخس کنسرسیوم ببرد و سود ما هم پس از فعل و انفعالاتی تمام و کمال عاید انگلیس‌ها شود و با وجود گشایش مجرای نفت ایران (این قسمت ناخوانا) و «عرابه مخارج دستگاه مملکت به وسیله استقراض خارجی به راه افتد و معاملات کسبه و تجار مرکز و ولایات با نزول صدی 24 و بیشتر مختل شود» و دولت و ملت در حال تزلزل و استیصال زیست کند تا قوه مقاومت در مقابل بسط نفوذ خارجی از همه سلب گردد.

چشم بازو گوش بازو این عمی

حیرتم از چشم بندی خدا

رئیس-امیدوارم آقایان در این مورد بخصوص گله‌مندی نداشته باشند که چرا بنده آئین‌نامه را اجرا نکردم چون بیش از ده دقیقه بعد از جواب وزیر نباید صحبت کرد و این جمع کردن 15 دقیقه اول و ده دقیقه دوم صحیح به نظر نمی‌رسد و حق صحبت فقط همان 10 دقیقه است و بس.

دیوان‌بیگی-بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

رئیس- بفرمایید.

دیوان‌بیگی- به موجب تبصره 137 بنده حق دارم در مورد توضیح سؤال خودم یک ربع صحبت کنم و من قبل از صحبت آقای کفیل وزارت دارایی‌ عرض کردم که بعداً از وقت خودم استفاده خواهم کرد بنابراین بنده سوء استفاده نکرده‌ام.

رئیس-معذلک نمی‌شود چون تفسیر آئین‌نامه با رئیس است و قسمت قبل را هم نمی‌شود با قسمت بعد جمع کرد. آقای کفیل وزارت دارایی‌ بفرمایید.

کفیل وزارت دارایی‌- بنده سؤال جناب آقای دیوان‌بیگی را که در دست همه آقایان است خیلی ساده تلقی کردم و طبق قانون و اصولی که داریم به آن جواب عرض کردم، اما ایشان به مصاحبه آقای بیات که اصلاَ بنده از آن اطلاع ندارم استناد کرده‌اند، البته این گناه بنده است که چرا از آن به مصاحبه‌ای که فلان نماینده کنسرسیوم کرده است. خدا شاهد است بنده اساساً اطلاعی از آن ندارم.

 بالاخره باید عرض کنم که بین ما و کنسرسیوم یک پیمانی است یک قانونی است که آن الان حکومت می‌کند و این را آقایان تصویب فرموده‌اند (دیوان‌بیگی- این را آقایان تصویب نکرده‌اند) بنده باید عرض کنم که در مورد اجرای این قرارداد نه آنها سوء‌نیت دارند و نه دولت توقعات زیادی دارد‌ و فعلاً هم با کمال حسن نیت دارند کار می‌کنند، تصور می‌کنم، در این موقع اگر در اینجا یک چیزهایی ما بگوییم که آنها را اگر واقعاً دارند یک کار صحیحی انجام می‌دهند سست کنیم. صحیح نباشد (دیوان‌بیگی- آقا این حرف‌ها چیست تخلف از قرارداد نفت است) بنده در این مورد سؤال کردم که آیا این حرف‌ها واقعاً صحیح است و چوبی لای چرخ گذاشته می‌شود؟ و خارج از حدود قانون اعمالی انجام می‌شود جواب دادند نخیر مطلقاً همچو چیزی نیست و هیچگونه، گله و شکایتی در کار نیست

دیوان‌بیگی- همان متصدیان دستنشانده این اظهارات را کرده‌اند.

9-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله کفیل وزارت دارایی‌ راجع به پاداش

رئیس- آقای فرخ از آقای کفیل وزارت دارایی ‌سؤالی کرده‌اند که مطرح می‌شود.

(سؤال آقای فرخ به شرح زیر قرائت شد)

پاداشی که در وزارتخانه‌ها و ادارات داده می‌شود از کدام رقم بودجه است و به چه ترتیبی داده می‌شود در سال 1333 چه مبلغ و به چه اشخاصی پاداش پرداخت شده است؟ و ارقام مزبور در مقابل کدام خدمت و انجام عملی داده شده است؟ آیا آقای وزیر دارایی ‌می‌توانند اطمینان بدهند که تبعیض و رعایت دسته و خویشی در این امر در بین نبوده است؟ و نیز پرداخت این پاداش‌ها بر طبق کدام اصل یا قانون یا نظامنامه است.

رئیس-آقای فرخ بفرمایید.

فرخ-به طوری که در سؤال خودم عرض کردم آقای فروزان، اخیراً یک مبالغ گزافی، به عنوان پاداش پرداخت شده است. من جمله 360 هزار تومان بغله پاداش داده شده است‌ و البته یک گزارشاتی به بنده در این مورد رسیده نمی‌دانم تا چه اندازه صحیح است. این بود که سؤالی کردم تا ببینم این فعل و انفعالاتی که می‌گویند راجع به این پاداش‌ها شده صحیح است یا نه؟ می‌گویند نصف از این پاداش‌ها را به آن رئیس که می‌دهند بر‌می‌گردانند. انشاء‌الله که دروغ است عرض کنم خودتان که صاحب‌منصبان بسیار عالیرتبه در وزارت دارایی  دارید‌ و امروز که وزارت دارایی‌ از نظر اعضاء یکی از غنی‌ترین وزارتخانه‌ها است، البته قبلاً وزارت امور خارجه بود. متأسفانه حالا وزارت امور خارجه این طور نیست و عقب رفته است، شما با داشتن این همه اعضای عالیرتبه چرا برای اداره غله یک نفر نظامی می‌آورید و اینجا هم مثل قضیه قند و شکر شده است و به علاوه می‌خواستم بدانم این پاداش‌ها از چه محلی است و چه مبلغی است و این اختیارات تا چه حدودی است اینها را بفرمایید تا بعد بنده جواب عرض کنم.

رئیس- آقای کفیل وزارت دارایی ‌بفرمایید.

کفیل وزارت دارایی‌- پاداش‌هایی که در وزارتخانه‌ها یا در وزارت دارایی  و یا سایر دستگاه‌های دولتی داده می‌شود جناب آقای فرخ که خودشان همیشه وزیر بوده‌اند و مقامات ارجمندی را در مملکت داشته‌اند، می‌دانند که یک چیز تازه‌ای نیست. حالا فرض بفرمایید یک سال زیادتر بوده یا کمتر بوده این البته روی اعتباری بوده است که در بودجه منظور شده و اینها به ترتیب مختلفی انجام می‌گیرد‌ و از دو صورت خارج نیست یکی شرکت‌های دولتی یا بنگاه‌هایی است که تابع اساسنامه‌هایی هستند که بدون تصویب مجلس عمل می‌کنند اینها طبق اساسنامه‌های خودشان حق پرداخت پاداش‌هایی را در موقع تنظیم ترازنامه خودشان دارند دستگاه‌های دیگری هم هست که البته به صورت شرکت نیست ولی در عین حال منعکس در بودجه هم نیست.

مثل همین اداره قند و شکر و یا غله که البته اعتباراتی هم در ضمن بودجه که در وزارت دارایی ‌تصویب می‌شود تنظیم و منظور می‌گردد و خارج از اعتبار داده می‌شود مرحله سوم بودجه‌های دولتی است که البته در آن پاداش‌هایی داده می‌شود یعنی به این علت وقتی می‌بینیم که بالاخره انجام ترفیعات و دادن اضافات دیگر به سبک سابق به معنی پیش از شهریور صورت نمی‌گیرد و پول خودش را چون در واقع از دست داده است، حالا البته مدت دو سال است که جلوگیری شده ولی در هر حال برای کمک به کارمندان چون از این نظر پرداخت پول به آنها دچار اشکالاتی شده مسئله پاداش را مطرح کرده‌اند تا آنهایی که زحمت بیشتری را متقبل می‌شوند به آنها کمکی بشود. چون استحقاق بیشتری دارند و انتظار در موقع ترفیع و پرداخت اضافات حقوق دریافت دارند و چون اضافه حقوق متأسفانه نمی‌شود داد، لذا این پاداش را به عنوان کمک به آنها می‌دهند و این یک کمک موقتی است تا از آن جدیت و صلاحیت لازمی که برای انجام کار باید نشان داده شود. تشویق به عمل آید و این هم از آن نظر است که تا کارمندان از جهت صحیح و شرایطی که برای کار کردن لازم است منحرف نشوند اینجا وضع خاصی پیدا نشده است که بگوییم عیبی در کار است و یا نقصی در کار مشهود شده است و یا مثلاً منتهی به یک چیزی است جناب آقای فرخ صورت جزء خواسته‌اند و این صورت البته خیلی مفصل است. بنده هم همان روز که فرمودند دستور دارم، تأکید هم مجدداً شد ولی قبول بفرمایید جناب آقای فرخ که صورت حاضر نشده ولی

+++

هر وقت که حاضر شد خدمتتان خواهم آورد که مطالعه بفرمایید و بببینید شاید آن چیزی که به عرضتان رسانده‌اند اشتباهی بوده است ولی صورت جزیی که برای خود بنده تهیه شده بود مطالعه کردم و تحقیقاتی که کردم دیدم هیچ‌گونه تبعیضی نشده و خاصه و خرجی هم در کار نبوده است و روی همان اصول بوده که حسب‌المعمول همه ساله انجام می‌گیرد‌ و در آخر سال پاداش‌هایی در دستگاه‌های مختلف داده می‌شود. حالا شاید بعد از تنظیم صورت که خدمتتان تقدیم می‌کنم، یک مقدار هم زیادتر داده شده باشد. آن را بنده منکر نیستم و البته هر وقت که ارقام و صورت داده شد کشف خواهد شد. ولی در هر حال جنبه خاصی در سال گذشته؛ یعنی امسال پیدا نکرده حالا از حضورتان استدعا می‌کنم که موافقت بفرمایند این صورت‌هایی که خواسته‌اید و بنده هم دستور داده‌ام و تأکید هم کرده‌ام حاضر بشود می‌گذاریم در اختیار شما قلم به قلم مطالعه بکنید ملاحظه بفرمایید اگر ایرادی دیدید باز بنده حاضرم.

رئیس- آقای فرخ

فرخ-آقای فروزان تصدیق بفرمایید که این طرز پاداش تازگی دارد بنده هم یک وقتی متصدی کارهای محاسباتی بودم این طرز پاداش ما هیچ وقت نمی‌دادیم با یک اندامنیته‌ای آن وقت که آقایان به طور شوخی می‌گفتند انتی پاتی پاداش داده می‌شد آن هم نه به این مبلغ‌. حالا پاداش مبالغ گزافی شده قسمت دوم اطلاعاتی است که به بنده رسیده و اشخاصی که می‌شناسم تبعیض گردیده و رعایت حق نشده است مثلاً بنده که رئیس اداره هستم به رفیقم و قوم و خویشم و دوستم داده‌ام و به هر کسی که دلم خواسته داده‌ام و در این صورت زحمات کارمندان منظور نشده و به کسانی که زحمت کشیده‌اند و باید به آنها پاداش داده شود داده نشده. چون شما خودتان که سال‌ها است در وزارت مالیه بودید و اعضایتان را بهتر از بنده می‌شناسید به آن صورت مراجعه بکنید اعمالشان را هم مخصوصاً در غله ببینید چه اعمالی شده ملاحظه بفرمایید آن وقت تصدیق خواهید فرمود که رعایت حق نشد این را آقا خودتان دقت بکنید بنده قضاوت خود شما را قبول دارم ولی به این‌طور که اختیار می‌دهید پاداش را در یک اداره‌ای رئیسش که همیشه حب و بغض خودش را دخالت می‌دهد بدهد این به صرفه مملکت و وزارت مالیه و دولت نیست. خواهش می‌کنم این کار را نکنید.

10- تصویب لایحه اصلاح ماده 49 قانون ثبت احوال

رئیس-حالا لایحه مربوط به اصلاح ماده 49 ثتب احوال مطرح است گزارش کمیسیون شماره یک به مجلس سنا قرائت میشود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره یک به مجلس سنا

لایحه شماره 4685-16/6/33 دولت مربوط به اصلاح ماده 49 قانون ثبت احوال که به موجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات به مجلس شورای ملی تقدیم شده بود در کمیسیون‌های مشترک مجلسین با حضور آقای دکتر افخم حکمت معاون وزارت کشور مورد شور قرار گرفت و پس از بحث کافی به تصویب رسید. اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا می‌گردد.

مخبر کمیسیون شاره یک- دکتر اقبال لایحه قانونی مربوط به اصلاح

ماده 49 قانون ثبت احوال

ماده اول- بندهای یک الی چهار ماده 49 قانون ثبت احوال مصوب بیست و دوم اردیبهشت ماه 1319 خورشیدی به شرح زیر اصلاح می شود.

1-تعویض شناسنامه نمونه سابق به نمونه جدید دو ریال

2-المثنی شناسنامه ده ریال

رونوشت و هرگونه گواهینامه که از روی مندرجات اسناد ثبت احوال بر طبق درخواست به اشخاص داده می‌شود پنج ریال

4-اعلامیه ازدواج 20 ریال

5-اعلامیه طلاق یکصد ریال

6-اصل برگ‌های شناسنامه مجانی خواهد بود.

تبصره-به برگ‌های مذکور در ماده فوق معادل مبلغ دریافتی تمبر مخصوص ثبت احوال بر طبق نمونه‌ای که به وسیله اداره کل آمار و ثبت احوال تهیه و از طرف خزانه‌داری کل چاپ می‌شود الصاق و باطل می‌گردد.

ماده دوم- به وزارت دارایی‌ اجازه داده می‌شود که درآمد حاصل از فروش تمبر مخصوص ثبت احوال را در حساب مخصوص نگهداری کند و برای کمک به اقلام بودجه اداره کل آمار و ثبت احوال به منظور تهیه وسایل تعمیم ثبت وقایع ولادت و مرگ در کلیه دهات کشور از قبیل پرداخت دستمزد ثبت‌کنندگان وقایع مزبور و هزینه چاپ تمبر و شناسنامه و سایر هزینه‌های مربوطه را جمعاً و خرجاً در بودجه کل کشور منظور دارد.

موجودی درآمد مزبور قابل انتقال به سال بعد بوده و بمصرف مذکور در بالا می رسد.

ماده سوم-وزارت کشور و وزارت دارایی‌ مأمور اجرای این قانون می‌باشد.

رئیس-نسبت به این لایحه تقاضای فوریت شده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

نسبت به لایحه مورد بحث مربوط به اصلاح اده 48 ثبت احوال تقاضای فوریت می‌نمایم.

موید‌ثابتی

رئیس- تقاضای فوریت شده آقایانی که موافقند قیام بفرمایند(اکثر برخاستند) تصویب شد. خود لایحه مطرح است و بحث در کلیات است آقایانی که نظری دارند خواهند فرمود. گویا نظری نیست.

بعضی از نمایندگان- مخالفی نیست.

رئیس-پس ماده به ماده قرائت می‌شود همه‌اش سه ماده است ماده اول قرائت می‌شود.(به شرح سابق قرائت شد)

رئیس-در ماده اول اگر نظری دارند خواهند فرمود. نظری نیست؟ آقای وزیر کشور فرمایشی دارند بفرمایید.

وزیر کشور-بنده لازم دیدم یک توضیحی در این ماده عرض بکنم نه از لحاظ خود این طرح که در اینجا نظر موافق یا مخالفی دارد بنده با این موضوع که پیشنهاد شده موافق هستم منتهی خواستم عرض بکنم که راجع به بند سوم چند روز پیش که رفته بودم به اداره آمار گفتند سابقاً در بند 3 راجع به رونوشت و هرگونه گواهینامه که از روی مندرجات قانون ثبت احوال طبق درخواست به اشخاص داده می‌شود و پنج ریال گرفته می‌شود این سابقاً ده ریال بوده است اخیراً کمیسیون مشترک مجلسین کرده‌اند پنج ریال‌. یک گزارش مفصلی به بنده دادند که از این راه هفتصد هزار تومان تا یک میلیون تومان به دستگاه ثبت احوال ضرر وارد می‌شود و این که عرض کردم قبول کردم به همین صورت باشد برای این است و اینجا هم که صحبت کرد و استفاده کردم از این مطلب برای ما همین است که سیاست دولت در اینجا تشریح بشود‌ و به عرض آقایان برسانم که ما حتی‌الامکان خیال داریم صرفه‌جویی بکنیم و خیال داریم اگر یک تحمیلاتی نسبت به مردم هست برداریم. (احسنت)

تا این که این 700 هزار تومان با یک میلیون تومان به ما صدمه وارد می‌آید یعنی به دستگاه آمار بنده مخصوصاً توصیه کردم که مطلقاً از این پول صرف‌نظر بکنیم همین پنج ریال و‌لو این که چیزی نیست ولی باز هم تخفیفی داده شود در گرفتاری مردم این است که عرض کردم همین را قبول کردیم.

رئیس-آقای وزیر کشور موافق بودید؟

وزیر کشور-بلی

رئیس-رأی گرفته می‌شود به ماده اول با تبصره‌ای که به ضمیمه آن است گمان می‌کنم چون مالی است در آخر که به کلش رأی می‌گیریم با ورقه رأی خواهیم گرفت آقایانی که که با این ماده موافقند قیام فرمایند(اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده دوم قرائت می‌شود.

(به شرح سابق قرائت شد)

رئیس-اگر نظری نیست رأی می‌گیریم به ماده دوم آقایانی که موافقند قیام فرمایند(اکثر برخاستند)تصویب شد. حالا ماده سوم قرائت می‌شود.

(به شرح سابق قرائت شد)

رئیس-به این ماده هم رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند قیام فرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد. حالا کلیات آخر مطرح است آقای دکتر صدیق فرمایشی دارید بفرمایید.

دکتر صدیق-چون این لایحه راجع است به آمار و ثبت احوال بنده لازم دیدم که یک تذکری عرض بکنم مخصوصاً که دولت فعلی فکرشان این است که کارها انشاء‌الله اصلاح شود. بنده شنیده‌ام اشخاصی که در این سال‌های اخیر منحرف شده‌اند و کارهایی بر ضد مصالح کشور کرده‌اند اینها به ترتیبات خاصی به وسایلی متشبث می‌شوند و نام خانوادگی خودشان را عوض می‌کنند.

یا شناسنامه‌های تازه می‌گیرند و به این ترتیب محل خدمت و کار خودشان را عوض می‌کنند و باز وارد می‌شوند در محافل و مجالس و ادارات و موسساتی که در آنجا ممکن است اعمال نفوذ بکنند و باز در آنجا کارهای قدیم خودشان را تعقیب بکنند می‌خواستم این تذکر را عرض بکنم که راهی پیدا شود در اداره آمار برای جلوگیری از این مفاسد زیرا یکی از بزرگترین مفاسد این است که کسی به مملکت خودش خیانت بکند و اسم خودش را عوض بکند و دو مرتبه همان آدم متصدی کار بشود و همان کارهایی را که قبلاً می‌کرده است برخلاف مصالح مملکت مجدداً انجام بدهد.

رئیس-آقای وزیر کشور فرمایشی دارند.

وزیر کشور-بنده می‌خواستم عرض بکنم که این مطلبی که فرمودید کاملاً صحت دارد و اتفاقاً به ما گزارش رسیده و فرمانداری نظامی هم به این جریانات برخورد کرده خیلی با دقت مشغول رسیدگی هستیم که بتوانیم یک راه جلوگیری از این کار پیدا کنیم و امیدوارم که به زودی بنده نتیجه را به عرض مجلس برسانم.

دکتر صدیق-متشکرم

رئیس-آقای دهستانی

دهستانی-بنده گرفتاری‌هایی در دهات راجع به شناسنامه‌ها مکرر دیده‌ام که لازم می‌دانم به عرض آقای وزیر کشور برسانم اگر صلاح بدانند دستور بدهند که این اشکالات مرتفع بشود‌. مأمورین آمار بهردهی که می‌روند شناسنامه‌ای اگر مفقود شده باشد و تمام اهالی و دهات تصدیق بکنند معذالک از دادن المثنی خودداری می‌کنند خواستم به آقای وزیر کشور عرض کنم که دستور بدهند به هر طوری که صلاح است اقدام نمایند که لازم نباشد یک رعیت را

+++

از یک ده چند فرسخی بفرستند بیاید تهران معطل بشود و از کار و زندگیش بیکار بماند برای این که المثنای شناسنامه بگیرد. عرض دیگرم این است که عجالتاً کسی را که مرد مبارزه با فساد می‌دانم شخص شما هستید (اشاره به وزیر کشور) همان طوری که آقای دکتر صدیق فرمودند نه تنها اسم فامیلی را عوض می‌کنند اسم و آدرس منازل مردم را هم عوض می‌کنند به عرضتان رسیده که چندین خیابانی که در این شهر به نام معاریف مشهور کشور بوده مثل میر‌عماد یا فردوسی یا رازی مأمورین شهرداری بدون مجوز قانونی آدرس منزل مردم را و خیابان مردم و خانه مردم را عوض می‌کنند.در این قسمت عرضی می‌کنم که دستور بفرمایند که این قضیه که تقریباً اسباب زحمت مردم شده جلوگیری شود و به نام اولیه باقی باشد.

رئیس-آقای آموزگار

آموزگار-بنده یک تذکر مختصری بیشتر به آقای وزیر کشور ندارم و آن این است که مسئله آمار امروز در دنیا به قدری مهم شده است که شاید از هر وزارتخانه‌ای مهمتر است دلیلش را هم چون هنوز در مملکت ما افکار مستعد نشده نمی‌توانم عرض بکنم که پایه هر ترقی روی آمار است و در درجه اول آمار نفوس است متأسفانه در ایران از چند سال به این طرف آنچه در روزنامه‌ها خوانده می‌شود‌ و کتابچه‌ای که پلی کپی می‌کنند و اداره آمار می‌فرستد برای آقایان و بنده هم دو سه تای از آنها مال دو سه سال آخر را دارم چون آقایان فرصت مطالعه نداشتند بنده مطالعه کرده‌ام و خیلی علاقه دارم. اولاً اختلاف دارد ثانیاً یک مملکتی که در مقامات رسمی داخلی و خارجی گفته می‌شود تا 21 میلیون یک احصائیه‌ای هم در یکی از همان کتابچه‌ها که در روزنامه‌ها هم بوده 00/257/20 نفر نمی‌دانم 5 نفر عده آمار ایران یا 6 نفر (یکی از نمایندگان- 6نفر) شاید هم 6 نفر وقتی بنا شد آماری که مربوط به عده و هویت افراد است اینطور دستخوش تغییر باشد خیلی خجلت‌آور است. چون جناب آقای وزیر کشور شخصاً مردی است اصلاح‌دوست و دقیق در این امور و بنده هم یقین دارم که دقت خواهند فرمود که اگر صد در صد تعیین نمی‌شود اقلاً صدی 90 یا 85 صحیح باشد که ما ببینیم 16 تاست 18 تاست 21 است این خیلی بی‌آبرویی است.

ثانیاً بنده در خود تهران می‌شناسم اشخاصی را که می‌آیند و آدم از اغلب آنها که سؤال می‌کند سجل احوال نگرفته‌اند و گاهی ممکن است که سجل احوال گرفته‌اند ولی برای قند و چای داده‌اند به قوم و خویشان خودشان و یا فروخته‌اند و الان ندارند بنده در فارس مثال می‌زنم در چند تا ده که فاصله بین اصطهبانات و نیریز و شیراز بوده خودم تحقیق کردم باور بفرمایید یا از ترس نظام وظیفه یا از ترس مالیات سرانه دوره ناصر‌الدین شاه هنوز مردم می‌ترسند که برای بچه‌ها شناسنامه بگیرند این است که واقعاً آمار ایران حتی زنده‌هایی که الان مسلماً زنده هستند هم به عقیده بنده به قدر کفایت مطابق واقع به ایشان شناسنامه نداده‌اند و مکمل عرضم مسئله متوفیات است و مسئله متوفیات آقا به قدری مهم است که باید دقت مخصوص بفرمایند برای این که اگر از 1300 مثلاً 310 یا 312 عده و فیات و موالید این قدر بوده اگر آن را بخواهند مأخذ بگیرند سال به سال و ماه به ماه عده وفیات را کم بکنند و عده موالید را جای آن بگذارند و این جمع و تفریق به قدری مشکل است که به عقیده بنده باید تخصصی باشد بنابراین ما از این کتابچه‌هایی که اداره کل آمار منتشر کرده به هیچ‌وجه دلیل مثبتی برای صحت و اطمینان آن نیست این است که از جناب آقای وزیر کشور استدعا دارم که این سه نکته مهم را در نظر بگیرند و امیدوارم که انشاء‌الله رفع این نقص بشود.

رئیس-آقای وزیر کشور

وزیر کشور-بنده از لطف آقایان نهایت تشکر را دارم که ببنده می‌فرمایند در این دو ماهی که افتخار خدمتگزاری در وزارت کشور را دارم در این مسئله دقت کرده‌ام چون همانطور که فرمودند مسئله احصائیه که یکی از اساسی‌ترین مسائل کشور است که اگر آن را نداشته باشیم هیچکاری را نمی‌توانیم  درست از کار در بیاوریم بنده فرمایش جناب آقای آموزگار را تأیید می‌کنم یکی از مشکلاتی که گرفتار هستیم این است که یک مأمور آماری مثلاً فرض بفرمایید مأمور زندگیش تأمین نیست کیف زیر بغلش است از این ده می‌رود به آن ده اگر امسال به اینجا رسید سال دیگر می‌رسد به آن ده آخر کسی که محل مأموریتش است تا آن وقت چند نفر متولد شده‌اند چند نفر مرده‌اند آن وقت نتیجه‌ای که از کار مأمور به دست می‌آوریم اصلاً یک چیز مسخر‌ه‌ای است بنده در این زمینه خیلی مطالعه کرده‌ام چندین دفعه هم رفته‌ام به اداره آمار بالاخره به این نتیجه رسیدیم که اگر بخواهیم اینها را با وسایل موتوریزه حرکت بدهیم یا وضعیتشان را بهتر کنیم یک بودجه هنگفتی می‌خواهد هیچ راهی نیست فقط یک راه به نظر ما رسیده است که الان تحت مطالعه است و آن این است به خود مردم یعنی به کدخدای محل و بخشدار یا رؤسای دبستان‌هایی که در دهات هستند (یکی از نمایندگان- بسیار خوب است) این فکری است که با دقت داریم مطالعه می‌کنیم و بنده امیدوارم نتیجه این کار را به عرض آقایان برسانم و آمار نسبته شایسته‌ای فراهم بشود.

دکتر بیانی-رئیس شایسته‌ای هم برای این کار انتخاب کرده‌اید.

رئیس-ظاهراً دیگر نظری راجع به لایحه نیست بنابراین رأی می‌گیریم به تمام لایحه با ورقه آقایانی که موافقند ورقه سفید خواهند داد.

(آقایان نمایندگان به شرح زیر به محل اخذ رأی حاضر شده و رأی دادند)

آقایان: اسعد‌. سپهبد امیر‌احمدی‌. دکتر امیر‌اعلم‌. آموزگار‌. امیر‌سلیمانی‌. بهبهانی‌. دکتر بیانی‌. سرلشگر بقائی‌. تقی‌زاده‌. سپهبد جهانبانی‌. حکیمی‌. حق‌نویس‌. خواجه‌نوری‌. دیوان‌بیگی‌. دهستانی‌. دادگر‌. سمیعی‌. دکتر سجادی‌. مهندس شریف‌امامی‌. شمس ملک‌آرا‌. صدرالاشراف‌. دکتر صدیق‌. عبدالمهدی طباطبایی‌. فرخ‌. سرلشگر فیروز‌. دکتر قاسم‌زاده‌. دکتر سعید مالک‌. مهدوی‌. مجد‌. موید‌ثابتی‌. دکتر ملک‌زاده‌. سرلشگر مطبوعی‌. نظامی‌مافی‌. نیکپور‌. والاتبار‌. وارسته‌. وکیلی‌. هدایت‌. مشیرفاطمی‌. پالیزی‌. جم‌. حسن اکبر‌.(پس از شماره آراء نتیجه به ترتیب ذیل اعلام شد)

رئیس-عده حاضر در جلسه 42 نفر بودند.

موافق 41 و ممتنع یک نفر پس به اکثریت آراء تصویب شد.

ممتنع- آقای دکتر قاسم‌زاده

11-قرائت گزارش عملیات ماهانه کمیسیون‌ها

رئیس- فعلاً چیز مختصری که در دستور داریم قرائت گزارش کمیسیون‌ها راجع به عملیات ماهانه است که چندین جلسه است تأخیر افتاده.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره یک مجلس سنا.

کمیسیون شماره یک در اولین جلسه خود که در روز شنبه دوم اردیبهشت ماه 34تشکیل گردید هیئت رئیسه خود را انتخاب نمود ضمناً لوایح مشروحه ذیل در اردیبهشت ماه برای رسیدگی به کمیسیون ارجاع گردیده است.

1-طرح مربوط به منع ساختمان مسکن و ادارات در محل پارک شهر.

2-لایحه اصلاح ماده 11 قانون توسعه معابر.

3-لایحه جلب سرمایه‌های خارجی

4-سؤال آقای فرخ راجع به آب هیرمند

5-متن اعلامیه 9 فوریه 1955شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی توضیح آن که ردیف فوق‌الذکر مورد شور و تصویب واقع و گزارش آن تقدیم مجلس محترم سنا گردیده است و بقیه در دست رسیدگی می‌باشد.

رئیس کمیسیون شماره یک گزارش از کمیسیون شماره 2 به مجلس سنا.

کمیسیون شماره 2 (جنگ) در اولین جلسه خود که روز شنبه دوم اردیبهشت ماه 334 تشکیل گردید هیئت رئیسه خود را انتخاب نمود ضمناً لایحه اصلاح ماده 19 و 39 دادرسی ارتش و لایحه تشکیل سازمان تعاون مصرف کادر نیروهای انتظامی که در ماه مزبور به کمیسیون ارجاع گردیده بود مورد رسیدگی واقع و تصویب گردید و گزارش آنها تقدیم مجلس سنا گردیده است.

رئیس کمیسیون شماره 2

گزارش ماهانه از کمیسیون شماره 3 به مجلس سنا

اولین جلسه کمیسیون شماره 3 (دادگستری) مجلس سنا در اردیبهشت ماه 34 برای انتخاب هیئت رئیسه خود تشکیل گردید و در ماه مزبور لوایح مشروحه ذیل به کمیسیون مذکور ارجاع و گزارش لازم به مجلس محترم سنا تقدیم شده است.

1-اصلاح قسمتی از آئین‌نامه داخلی مجلس سنا.

2-لایحه اصلاح مواد 19 و 39 قانون دادرسی و کیفر ارتش.

3-لایحه تشکیل دیوان کیفر کارکنان دولت.

لوایح مربوط به کمیسیون مشترک دادگستری که قبلاً صورت آنها به استحضار آقایان محترم رسیده است در دست رسیدگی می‌باشد بدیهی است پس از خاتمه شور گزارش آنها به استحضار آقایان محترم خواهد رسید.

ضمناً برای رسیدگی به لوایح تقدیمی دولت به مجلس شورای ملی در کمیسیون‌های مشترک مجلسین جمعاً دو جلسه تشکیل شده است.

رئیس کمیسیون شماره 3 گزارش ماهانه از کمیسیون

شماره 4 به مجلس سنا

اولین جلسه کمیسیون شماره 4 (دارایی ) مجلس سنا در اردیبهشت ماه 1334 برای انتخاب هیئت رئیسه تشکیل گردید و لایحه مربوط بتشکیل سازمان تعاون مصرف کادر نیروهای انتظامی که در ماه مزبور و لوایح برقراری وظیفه و مستمریات درباره عده از کارمندان و مأمورین دولت و وراث آنها‌ استخدام معلمین خارجی دانشکده‌های شهرستان‌ها اجازه پرداخت مبلغ پنج میلیون ریال جهت کسری اعتبارات هزینه‌های اداری و پرسنلی وزارت کشور که در ماه‌های گذشته به کمیسیون ارجاع شده بود به تصویب رسید. ضمناً لوایح مشروحه ذیل از طرف دولت در اجرای قانون الغاء لوایح آقای دکتر مصدق به مجلس شورای ملی تقدیم شده بود در کمیسیون مشترک دارایی مجلسین مورد رسیدگی واقع و به تصویب رسیده است.

1-لایحه رسیدگی به دعاوی اشخاص بر علیه دولت راجع به املاک

2-لایحه راجع به حل و فصل دعاوی مربوط به بانک سابق ایران‌.

+++

3- لایحه بخشودگی مالیات بر ارث موقوفات پرورشگاه ایتام کرمان سایر لوایح مربوط به کمیسیون مشترک دارایی ‌مجلسین که قبلاً صورت آنها به استحضار آقایان محترم رسیده است در دست رسیدگی می‌باشد بدیهی است پس از خاتمه شور گزارش آنها به استحضار آقایان محترم خواهد رسید.

رئیس کمیسیون شماره 4

گزارش ماهیانه از کمیسیون

شماره 5 به مجلس سنا

اولین جلسه کمیسیون شماره 5 (اقتصاد) مجلس سنا در اردیبهشت ماه 1334 برای انتخاب هیئت رئیسه خود تشکیل و در ماه مزبور سؤال آقای نیکپور از آقای وزیر دارایی‌ راجع به نرخ ارز و لایحه جلب سرمایه‌های خارجی به کمیسیون مذکور ارجاع و لایحه اخیر‌الذکر شور اول به تصویب رسیده است.

رئیس کمیسیون شماره 5-نیکپور گزارش ماهانه از کمیسیون

شماره 6 به مجلس سنا

اولین جلسه کمیسیون شماره 6 (کشاورزی) مجلس سنا در اردیبهشت ماه 1334 برای انتخاب هیئت رئیسه خود تشکیل گردید و در ماه مزبور لایحه تأسیس بنگاه خالصه‌جات کشور و لایحه مبارزه با دفع آفات نباتی را که برای شور و رسیدگی به کمیسیون مذکور ارجاع گردیده بود مورد مطالعه قرارداد بدیهی است پس از خاتمه شور گزارش لازم به مجلس محترم سنا تقدیم خواهد شد.

رئیس کمیسیون شماره 6 سپهبد

امیر‌احمدی

گزارش ماهانه از کمیسیون

شماره 7 به مجلس سنا

اولین جلسه کمیسیون شماره 7 (فرهنگ- بهداری) مجلس سنا در اردیبهشت ماه 1334 برای انتخاب هیئت رئیسه خود تشکیل گردید و در ماده مزبور لایحه مربوط باستخدام معلمین خارجی دانشکده‌های شهرستان‌ها به کمیسیون مذکور ارجاع و به واسطه نواقص کاملی که دولت در لایحه تذکر داد مقرر شد لایحه کاملی توسط آقای وزیر فرهنگ و رئیس دانشگاه تهیه و در جلسات بعد مطرح شود ضمناً لوایح مربوط به کمیسیون مشترک فرهنگ و بهداری که در دست رسیدگی است به شرح ذیل است:

1-لایحه راجع به تأسیس بنگاه دارویی ایران

2-لایحه راجع به استخدام پرستاران و پزشکیاران

3-لایحه راجع به اصلاح مواد 3 و 8 لایحه مطبوعات.

4-لایحه راجع به جلوگیری از انتشارات مجلات و روزنامه‌هایی که مطالب توهین‌آمیز منتشر می‌نمایند بدیهی است پس از خاتمه شور و رسیدگی گزارش آنها تقدیم مجلس محترم سنا خواهد شد.

رئیس کمیسیون شماره 7 - دکتر عیسی صدیق

گزارش از کمیسیون شماره 8

به مجلس سنا

کمیسیون شماره 8 روز شنبه دوم اردیبهشت ماه تشکیل گردید و هیئت رئیسه خود را انتخاب نمود.

نایب رئیس کمیسیون شماره 8- حق‌نویس

12-تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس-دیگر در دستور چیزی نداریم جلسه را ختم می‌کنیم و جلسه آینده روز شنبه ساعت 9 دستور هم همان است که بوده و توزیع شده دنباله همان خواهد بود.

(جلسه ساعت 11 و 40 دقیقه ختم شد)

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقی‌زاده

+++

 

 

یادداشت ها