wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه: 96 چهارشنبه 28 تیر ماه 1334  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- جواب سؤال آقای بوشهری به وسیله آقای وزیر راه راجع به پل فهلیان

3- جواب سؤال آقای بوشهری به وسیله آقای معاون وزارت امور خارجه راجع به مالیات مضاعفی که آلمان غربی از تجار ایرانی وصول می‌نماید

4- جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای معاون وزارت امور خارجه راجع به حقوق دکتر صناعی

5- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر راه راجع به خرابی پل لهراب

6- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر کشاورزی راجع به دریچه سد زهک و نهر طاهری

7- جواب سؤال آقای ناصری به وسیله آقای معاون وزارت دارایی راجع به قانون استخدام کشوری

8- جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای وزیر کشور راجع به آتش‌سوزی

9- شور اول لایحه منع کشت خشخاش و ارجاع به کمیسیون

10- اعلام وصول لایحه ترمیم حقوق کمک آموزگاران

11- بیانات بعد از دستور آقایان: دکتر سعید مالک - دشتی.

12- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه: 96

چهارشنبه 28 تیر ماه 1334

(دوره پنجم اجلاسیه)

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- جواب سؤال آقای بوشهری به وسیله آقای وزیر راه راجع به پل فهلیان

3- جواب سؤال آقای بوشهری به وسیله آقای معاون وزارت امور خارجه راجع به مالیات مضاعفی که آلمان غربی از تجار ایرانی وصول می‌نماید

4- جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای معاون وزارت امور خارجه راجع به حقوق دکتر صناعی

5- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر راه راجع به خرابی پل لهراب

6- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر کشاورزی راجع به دریچه سد زهک و نهر طاهری

7- جواب سؤال آقای ناصری به وسیله آقای معاون وزارت دارایی راجع به قانون استخدام کشوری

8- جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای وزیر کشور راجع به آتش‌سوزی

9- شور اول لایحه منع کشت خشخاش و ارجاع به کمیسیون

10- اعلام وصول لایحه ترمیم حقوق کمک آموزگاران

11- بیانات بعد از دستور آقایان: دکتر سعید مالک - دشتی.

12- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت نه صبح به ریاست آقای تقی‌زاده تشکیل شد.

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- صورت مذاکرات چهاردهم تیر ماه در جلسه گذشته توزیع شده است و صورت مذاکرات بیست و یکم تیر ماه دیروز توزیع شده و سعی کرده‌اند به منزل آقایان برسانند هر دو اگر امروز نظری هست آقایان بفرمایند والا تصویب بشود. (اظهاری نشد) ظاهراً نظری نیست.اگر بعضی‌ها هم نظری داشته باشند می‌فرمایند اصلاح می‌شود پس تصویب می‌شود. اسامی غایبین و دیرآمدگان جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه: آقایان: دکتر اقبال - دکتر حسابی - دادگر - سزاوار - سیف افشار صدر - سید محمدصادق طباطبایی - دکتر قاسم‌زاده - لسانی - ممقانی - والاتبار.

2- جواب سؤال آقای بوشهری به وسیله آقای وزیر راه راجع به پل فهلیان.

رئیس- چند فقره سؤال داریم که مطرح است.ولی چنانچه می‌بینیم آقایان وزرا هنوز حاضر نشده‌اند (بعضی از نمایندگان - چرا هستند پایین هستند) آقای معاون وزارت امور خارجه شرحی نوشته‌اند امروز گرفتاری فوق‌العاده‌ دارند باید در دربار حاضر شوند بنده گفتم که اگر بشود ده دقیقه یا یک ربع ساعت اول وقت بیایند و سؤال ایشان را مقدم بداریم گفتند اگر توانستم می آیم ولی به هر حال آن مراسله را اینجا گذاشته‌اند که عذرخواهی بکنند برای جلسه بعد سؤال مال آقای بوشهری بود.

بوشهری- جوابی دارند بفرمایند تا بعد اگر لازم شد توضیح عرض کنم.

رئیس- راجع به آقای وزیر امور خارجه عرض کردم

بوشهری- سؤال بنده از وزارت راه است آقای وزیر راه هم تشریف آورده‌اند.

رئیس- بلی آقا ولی از وزارت خارجه هم سؤال دارید حالا آقای وزیر راه جواب سؤال آقای بوشهری را می‌دهند سؤال در خدمت آقایان هست و قرائت لازم ندارد.

(سؤال آقای بوشهری از وزارت راه)

نتیجه تحقیقات کمیسیونی که چندی قبل برای رسیدگی به علت خرابی پل فهلیان به محل رفته چه بوده است و چه اقدامی برای ساختمان پل مزبور به عمل آمده و در چه تاریخی تمام خواهد شد؟

وزیر راه (تیمسار سرلشگر انصاری)- جناب آقای بوشهری سناتور محترم راجع به نتیجه تحقیقات کمیسیون اعزامی به منظور رسیدگی به علت خرابی پل فهلیان و اقدامی که برای ساختمان پل مزبور به عمل آمده سؤال فرموده‌اند توضیحات زیر جهت استحضار به عرض می‌رسد.

پل فهلیان به طول 279 متر و عرض 7 متر دارای 15 دهانه می‌باشد که دهانه‌های طرفین آن بیست متر و سایر دهانه ها 15 متر است.

ساختمان پل مزبور در دی ماه 1333 به پایان رسید. لیکن در نتیجه جریان سیل آذر ماه همان سال سه دهانه اول که سمت کازرون است خراب شده است.

علل خرابی پل بر حسب تشخیص کمیسیون اعزامی به محل به شرح زیر است.

1- شدت سیل که طبق تحقیقات محلی بی‌سابقه بوده

2- وجود چند عدد پایه پل قدیمی فهلیان که باعث متوجه ساختن آب به سمت دهانه اول و خرابی پل گردیده است.

3- وجود خاک‌های حاصله از پی کنی و پایه‌ها باعث شده که بستر رودخانه از حال عادی خارج و قسمت اعظم سیل به طرف سه دهانه به سمت کازرون هدایت می‌شود.

4- سستی کف رودخانه و آب‌بردگی تا عمق زیاد به خرابی پل کمک نموده است.

اقدامات زیر برای تامین عبور و ساختمان مجدد دهانه‌های خراب شده به عمل آمده است.

1- رئیس ناحیه راه فارس در محل مشغول تنظیم بستر رودخانه است وسایل مکانیکی لازم از قبیل گریدر در اختیار دارد و راه عبوری جهت ورود کامیون‌ها ایجاد نموده است.

+++

2- یکی از متخصصین پل‌سازی وزارت راه به محل اعزام شده است تا ترتیب ساختمان سه دهانه خراب شده را به طور اساسی بدهد.

3- از 15 مرداد ساختمان دهانه‌ها شروع و تنظیم بستر رودخانه و تقسیم آب بین دهانه‌ها اقدامات احتیاطی لازم به منظور پیش‌بینی طغیان‌های غیر عادی به عمل خواهد آمد.

4- خسارات وارده به پل از سپرده مقاطعه‌کار جبران خواهد شد.

ضمناً جهت مزید استحضار جناب آقای بوشهری سناتور محترم به عرض می‌رساند که چون ارتباط استان‌های خوزستان و فارس از طریق فهلیان کمال ضرورت و اهمیت را حائز است در برنامه ساختمانی وزارت راه ساختمان راه اهواز به شیراز به طور اساسی پیش‌بینی شده است.

رئیس- آقای بوشهری فرمایشی دارند بفرمایید.

بوشهری- جناب آقای وزیر راه دو علت برای خرابی این پل ذکر کردند که متأسفانه به عقیده بنده هر دو علت قابل قبول نیست مگر این که بگوییم غفلت یا از طرف متصدیان ساختمان پل شده و یا مهندسینی که نقشه را تهیه کرده‌اند و یا متصدیان پل برای این که سستی کف رودخانه را مهندسین باید حساب کرده باشند که کف رودخانه را سنگ‌چین بکنند که این سستی باعث خرابی پایه پل نشود و همچنین فشار آب را هم حساب بکنند البته وقتی یک پل آن هم پلی که متجاوز از دو میلیون تومان برای آن خرج بشود باید حساب آن را بکنند که فشار آب آن هم سالی که آب رودخانه زیاد باشد چقدر است این قسمت را باید دقت بفرمایند و نتیجه آن کمیسیون تحقیق را به بنده خواهند فرمود و به مسئولین امر دستور خواهند فرمود که تعقیب بکنند که خسارتی که بی‌جهت به دولت وارد آمده و یک پلی که متجاوز از دو میلیون تومان برایش خرج شده این طور خراب شده جبران شود. زیرا جای تأسف است. ولی از جناب آقای وزیر راه متشکرم که اقلاً دستور داده‌اند که این پل را بسازند و بیشتر متشکرم که فرمودند راه فهلیان که موجب اتصال فارس و خوزستان می‌شود در وهله اول جز راه‌هایی که اسفالت خواهد شد گذاشته‌اند برای این که باید عرض کنم که این راه از بهترین راه‌های ایران است و از وسط خاک کهگیلویه عبور می‌کند و تمام اهالی کهگیلویه که امروز دارای هیچ‌گونه وسایل زندگی نیستند به وسیله این راه با سایر نقاط کشور ارتباط پیدا خواهند کرد مضافاً به این که تمام واردات و صادرات فارس که باید از طریق خیلی کوتاهی بین فارس و خوزستان حمل شود امروز از طریق قم و اصفهان به شیراز حمل می‌شود امیدوار هستم که تعقیب بفرمایند که پل هر چه زودتر تمام شود و شروع جاده را هم به ما بفرمایند.

چون جناب آقای معاون وزارت امور خارجه برای جواب سؤال بنده حاضر شده‌اند استدعا دارم بفرمایند که بعداً اگر لازم شد عرایض خودم را بکنم.

3-جواب سؤال آقای بوشهری به وسیله آقای معاون وزارت امور خارجه راجع به مالیات مضاعفی که آلمان غربی از تجار ایران وصول می‌نماید:

رئیس: آقای معاون وزارت امور خارجه برای جواب سؤال آقای بوشهری حاضر شده‌اند. بفرمایید.

(سؤال آقای بوشهری از آقای وزیر امور خارجه)

1- طبق اطلاعات واصله اداره دارایی شهر هامبورگ (آلمان) مالیات مضاعف به عنوان مالیات بر درآمدهای خارج از کشور آلمان از تجار ایرانی مقیم هامبورگ مطالبه و موجبات مزاحمت بعضی از آنان را فراهم آورده و اقدام به توقیف اموال آنها نموده است. آیا دولت ایران نیز نسبت به مؤسسات بازرگانی و صنعتی آلمان که در ایران مقیم و مشغول تجارت هستند معامله متقابل می‌نمایند یا خیر؟

2- با این که در این مورد از طرف تجار مقیم آلمان به وزارت خارجه شکایت شده است چه اقدامی تاکنون برای رفع مزاحمت از آنها شده و چه تصمیمی در این مورد گرفته شده است؟

معاون وزارت امور خارجه (آقای سمیعی)- در مورد مالیاتی که دولت آلمان غربی از تجار ایرانی مقیم آن کشور مطالبه می‌نماید مراتب به قراری است که ذیلاً توضیح می‌گردد:

1- چندی قبل یکی از تجار ایرانی مقیم هامبورگ شرحی به وزارت امور خارجه نوشته اظهار داشته بود که اداره دارایی آن شهر معتقد است علاوه بر مالیاتی که تجارتخانه‌های ایرانی از درآمدهای محلی خود در هامبورگ می‌پردازند صادر کنندگان کالاهای ایران به آلمان نیز می‌بایست نسبت به کالاهایی که به طور امانی به هامبورگ فرستاده و توسط مؤسسات مذکور در آلمان فروخته می‌شود مالیات بردرآمد بپردازد به عبارت دیگر تقاضای پرداخت مالیات مضاعف از تجار ایرانی مقیم آن شهر شده است.

موضوع در وزارت امور خارجه با حضور نماینده وزارت اقتصاد ملی مورد مطالعه قرار گرفت و مقرر شد در این باب توضیحاتی از نمایندگان سیاسی و بازرگانی ایران در آلمان خواسته شود. طبق گزارش واصل از سفارت شاهنشاهی در کلن موضوع مربوط به مالیات مضاعف نمی‌باشد و ظاهراً برای آقایان بازرگانان سوءتفاهم و اشتباهی پیش آمده به این تفصیل که مقامات آلمانی اظهار می‌دارند کلیه بازرگانان ایرانی ادعا می‌نمایند که نماینده تجارتخانه‌های مقیم ایران هستند و فقط حق‌العمل دریافت می‌دارند. مقامات مربوطه آلمان این ادعا را شامل قسمت عمده آقایان تجار نمی‌دانند و اظهار می‌نمایند که اغلب تجارتخانه‌ها در ایران متعلق به خودشان است معذلک باز هم در این قسمت سختگیری نمی‌کنند فقط حرف آنها این است که بازرگانان ایرانی مدعی هستند که مثلاً نسبت به پنبه صدی دو حق‌العمل دریافت می‌دارند در صورتی که ادارات دارایی آلمان طبق قوانین خودشان صدی پنج حق‌العمل آنها را در نظر گرفته‌اند. بالاخره پس از مذاکرات و اقدامات سفارت شاهنشاهی قرار شد که نسبت به بعضی اجناس مثل خشکبار و غیره که نفع زیادی ندارند حق‌العمل تجار را کمتر حساب نمایند و در مورد برخی کالاها مثل قالی و غیره صدی پنج حساب کنند و نیز موافقت شد در این خصوص هیئتی در هامبورگ تعیین نمایند که با نظارت سرکنسولگری ایران یا خود تجار ترتیبی برای این کار بدهند.

این نکته را اضافه می‌نماید که از قرار معلوم ادارات دارایی ایران نیز از تجار آلمانی مقیم این کشور به نسبت میزان معاملاتش صدی پنج کمیسیون منظور و مالیات بر درآمد را به آن مأخذ مطالبه می‌نمایند.

2- وزارت امور خارجه مشغول اقدام برای انعقاد موافقت‌نامه خاصی با آلمان راجع به مالیات مضاعف می‌باشد در آبان ماه گذشته که هیئتی از آلمان برای تنفیذ اکثر قراردادهای قبل از جنگ بین ایران و آلمان به تهران آمد این موضوع مطمح نظر بود. طبق بند 3 صورت مجلس امضا شده در تاریخ 13 آبان 1333 «دو دولت اظهار تمایل نموده‌اند که ترتیب مالیات مضاعف را ضمن موافقت‌نامه‌های خاصی بدهند و تا انعقاد چنین موافقت‌نامه‌ها دو دولت بدون هیچ‌گونه محدودیت کلیه تسهیلاتی را که در قوانین و آیین‌نامه‌های موجود در مورد مالیات مضاعف پیش‌بینی شده است به اتباع دولت دیگر اعطا خواهند نمود» فعلاً مطالعاتی برای تهیه طرح موافقت‌نامه راجع به مالیات مضاعف در جریان است.

از نظر رفتار دولت آلمان نسبت به تجار ایرانی مقیم آن کشور نیز لازم است به استحضار برساند که ماده چهارم قرارداد اقامت بین ایران و آلمان مورخ 28 بهمن 1307 و همچنین ماده چهارم موافقت‌نامه همکاری اقتصادی و فنی بین ایران و آلمان مورخ 13 آبان 1333 رفتار دولت کاملة الوداد را نسبت به اتباع و مؤسسات تجارتی طرفین مقرر داشته بنابراین تجار ایرانی مقیم آلمان نمی‌توانند مورد تبعیض قرار گیرند و هنوز به عنوان مالیات مضاعف یا مالیات بر کلیه درآمد حاصله از معاملات تجارتی با آلمان مطالبه‌ای به عمل نیامده است.

می‌خواستم در تکمیل عرایض خودم به استحضار جناب آقای بوشهری برسانم که اگر وقت بکنند یک روز تشریف بیاورند به وزارت امور خارجه در این خصوص یک پرونده‌ای است که شاید عرض آن فعلاً مقتضی نباشد بنده آن پرونده را خدمت‌شان می‌دهم که گزارش‌ها و نامه‌هایی که از سرکنسولگری ما در هامبورگ و سفارت شاهنشاهی ما در کلنی رسیده ملاحظه بفرمایند و تصور می‌کنم که دیگر اشکالی در این مورد پیش نیاید.

رئیس- آقای بوشهری بفرمایید.

بوشهری- متأسفانه جواب معاون محترم وزارت امور خارجه به هیچ‌وجه بنده را قانع نکرد همان طور که بنده در سؤال خود عرض کرده‌ام از تجار ایرانی مطالب مالیات مضاعف می‌شود و اگر گزارش‌های مختلفی که به وزارت امور خارجه و وزارت اقتصاد ملی رسیده است ملاحظه بفرمایند ضد و نقیض در گزارشات خیلی زیاد است.

بعضی از نمایندگان ما تصدیق کرده‌اند و بعضی‌ها تکذیب کرده‌اند بعداً تجار ایرانی سر و صدای‌شان درآمد و حتی کار به توقیف اموال ایشان رسید دارایی هامبورگ آمد گفت به عنوان این که حق‌العملی که تعیین کرده‌اید کم است و از این راه وارد شد که همان مالیات را به این عنوان بگیرد.

اول آقا تصدیق می‌فرمایید و مسبوق هستید که حق‌العمل یک قرارداد خصوصی است بین صادر کننده مال و نماینده او و هیچ دولتی نمی‌تواند حق‌العمل تعیین کند که فلان مبلغ بگیرند یا فلان مبلغ نگیرند.

آن حق‌العمل کاری که در خارجه نشسته اگر یک تاجری برایش یک جنسی بفرستد و به او بگوید که این جنس را به این شرط می‌فرستم که صدای یک، دو، سه، پنج یا بالاتر یا کمتر حق‌العمل بیشتر ندهم و او اگر بگوید قبول نمی‌کنم برایش نمی‌فرستد. و متأسفم که فرمودید که تجار آلمانی صدی پنج حق‌العمل پنبه می‌گیرید بنده اوراقی دارم که در آلمان تجارتخانه‌های آلمانی صدی یک و نیم از ایرانی‌ها حق‌العمل گرفته‌اند و فروخته‌اند و آن وقت اینها با فشار می‌خواهند بگویند که شما بایستی فلان جنس را با فلان مبلغ حق‌العمل بگیرید و ایرانی‌ها را مجبور می‌کنند که فلان قدر مالیات مضاعف تحت لفافه بگیرند. اجناسی که از ایران می‌رود غالباً اجناسی است که باید با اجناس مشابه سایر ممالک رقابت بکند جنس ایرانی امروز متأسفانه نمی‌تواند رقابت بکند به خصوص اگر بخواهیم مخصوصاً برای آن یک مخارج اضافی در نظر بگیریم.

البته تجار خارجی که در ایران معامله می‌کنند ماشین‌آلات می‌فروشند کارخانه

+++

می‌فروشند ماشین‌آلات و کارخانه اغلب صدی ده صدی پانزده و حتی صدی بیست کمیسیون دارد و به ما می‌فرمایید که آن هم در اینجا صدی پنج مالیات می‌پردازند. البته صدی پنج مالیات می‌پردازند روی معاملات ماشین که صدی بیست صدی پانزده صدی هجده کمیسیون می‌گیرند. آیا شما خشکبارتان را با صدی ده صدی پانزده می‌فروشید؟

ولی چون این موضوع یک قدری جنبه سیاسی دارد بنده میل ندارم که اسنادی را که دارم پشت این تریبون به عرض آقایان برسانم ولی از جنابعالی خواهش می‌کنم تشریف بیاورید در کمیسیون خارجه و اوراقی که دارند بیاورند و بنده هم اوراقی که دارم بیاورم که در این کار دقت بیشتری به عمل بیاید و رفع تضیفات از تجار ایرانی بشود.

4- جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای معاون وزارت امور خارجه راجع به حقوق دکتر صناعی.

رئیس- آقای دکتر صدیق از وزارت خارجه در باب حقوق دکتر صناعی سؤالی داشتند آقای معاون وزارت خارجه بفرمایید.

(سؤال آقای دکتر صدیق از آقای وزیر امور خارجه)

آیا اطلاع دارید که حقوق ریالی آقای دکتر محمود صناعی رایزن فرهنگی ایران در لندن نه ماه است پرداخته نشده و حقوق ارزی ایشان از آغاز سال جاری تأدیه نگردیده؟ چه اقدامی برای ایصال حقوق آقای دکتر صناعی به عمل آمده آورده‌اند؟

معاون وزارت امور خارجه- در پاسخ سؤال جناب آقای دکتر عیسی صدیق سناتور محترم راجع به حقوق و فوق‌العاده آقای دکتر محمود صناعی رایزن فرهنگی سفارت کبرای شاهنشاهی در لندن به عرض می‌رساند.

در تاریخ 20/8/1332 تصویب نامه‌ای از هیئت وزیران گذشت که به موجب آن آقای دکتر محمود صناعی که در آن موقع امور محصلین ایرانی در انگلستان را سرپرستی می‌کرد به سمت رایزن فرهنگی سفارت لندن کبرای منصوب گردید چون این انتصاب بدون اطلاع قبلی وزارت امور خارجه به عمل آمده و در بودجه این وزارت نیز اعتباری برای پرداخت فوق‌العاده و حقوق نامبرده موجود نبود هیئت وزیران مقرر فرمودند که حقوق و مزایای مشارالیه در این مأموریت از اعتبار دولت به عنوان پاداش پرداخت شود در 16 خرداد 1333 تصویب‌نامه دیگری از هیئت وزیران گذشت که به موجب آن مقرر گردید کلیه مزایای آقای دکتر صناعی در شش ماهه اول سال 1333 از اعتبار دولت پرداخت گردد ولی از آن تاریخ به بعد وزارت دارایی به علت عدم تکافوی اعتبار دولت از پرداخت حقوق ریالی و فوق‌العاده شش ماهه دوم سال 1333 خودداری نمود. وزارت امور خارجه به هر صورتی بود از محل صرفه‌جویی‌های شش ماهه اول سال 1333 مزایای مأموریتی شش ماهه دوم آقای صناعی را از بودجه خود پرداخت نمود و ترتیبی اتخاذ نمود که از اول فروردین سال جاری حقوق و فوق‌العاده کمک مزایای مأموریتی ایشان در بودجه وزارت امور خارجه پایدار شود.

بودجه تفصیلی وزارت امور خارجه که در آن حقوق و فوق‌العاده آقای صناعی از اول فروردین پایدار گردیده برای تصویب به کمیسیون محترم بودجه مجلس شورای ملی تقدیم شده و پس از تصویب قابل پرداخت خواهد بود.

ضمناً به استحضار می‌رساند که وزارت امور خارجه به انتظار تصویب بودجه سال 1344 مبلغ 705 پهلوی فوق‌العاده شش ماهه اول ایشان را از وزارت دارایی وام خواسته که پس از تصویب بودجه واریز نماید بدیهی است به محض موافقت وزارت دارایی فوراً حواله خواهد شد.

به طوری که ملاحظه می‌فرمایند انتصاب آقای دکتر صناعی تحمیلی به بودجه قلیل وزارت امور خارجه می‌باشد ولی چون سفارت کبرای شاهنشاهی ایران در لندن ادامه خدمت نامبرده را مفید می‌دانست در بودجه سال جاری حقوق و مزایای مأموریتی او را تأمین نمود.

رئیس- آقای دکتر صدیق فرمایشی دارند بفرمایند.

دکتر صدیق- تصور می‌کنم گزارشی که برای جناب آقای سمیعی تهیه کرده‌اند از روی پرونده‌های وزارت امور خارجه نبوده است زیرا که آقای دکتر صناعی از سال 1327 به موجب دستور و حکم رسمی دولت رایزن فرهنگی ایران در لندن بوده است و حقوق او را مدتی عقب انداختند تا بالاخره در نتیجه سؤالی که شد در اینجا حقوق گذشته ایشان را در دو سال پیش پرداختند بنابراین در سال 1331 ایشان منصوب نشدند بلکه در سال 1327 بوده و هفت سال است ایشان رایزن فرهنگی ایران در لندن هستند و امور محصلین ایرانی را در آنجا اداره کرد‌ه‌اند و ما آنجا ششصد نفر محصل داریم و احتیاج مبرم هست که حتماً یک سرپرست لایقی باشد و اما راجع به حقوق سال گذشته می‌فرمایید که وزارت دارایی نداده است بنده وقتی از وزارت امور خارجه سؤالی می‌کنم انتظارم این است که وزارت امور خارجه اقدام بکند و وزارت دارایی وظیفه‌اش را انجام بدهد و بعد نتیجه آن به عرض مجلس برسد والا اگر بنا باشد یک عضو دولت تقصیر را بی‌اندازد سر یک عضو دیگر دولت مسئله حل نمی‌شود. حالا که آقای انواری اینجا تشریف دارند تمنی می‌کنم که آقای سمیعی قضیه را حل بکنند و یک مستخدمی که شبانه‌روز وقتش را در لندن صرف می‌کند طوری باشد که در آنجا بتواند زندگی بکند والا کسی که آنجا نه ماه حقوق به او نداده‌اید انتظار دارید که از کجا زندگی بکند خود آقای کفیل وزارت خارجه مدت‌ها در خارجه تشریف داشته‌اند اگر نه ماه حقوق به ایشان نمی‌رسید چه می‌کردند حالا تقاضا می‌کنم ترتیبی اتخاذ کنند که حقوق آقای دکتر صناعی به ایشان برسد و بعد هم تشریفات قانونی آن به عمل بیاید این آقای دکتر صناعی علاوه بر گرفتن درجه دکتری از دانشگاه لندن چهار سال هم در فوق دکتری تحصیل کرده است و با وجود این مراتب علمی که داشتن وقتی خواستند که تقدیر بکنند از اعضا سفارت ایران در لندن به دفتردار سفارت همان نشان را دادند که به آقای دکتر صناعی دادند که معلم معلم آن دفتردار بود خواستم اینجا عرض کنم که دولت بایستی مروج علم و فضیلت باشد و در نظر بگیرند که یکی بیست سال تحصیل کرده و چهار سال فوق دکتری او را در ردیف کسانی که سه ساله متوسطه را دیده‌اند و دفتردار یا کارمند هستند نگذارند.

رئیس- آقای معاون وزارت امور خارجه بفرمایید.

معاون وزارت امور خارجه- جناب آقای دکتر صدیق فرمودند که این شخص الان هفت سال است مشغول خدمت در لندن است بنده خیلی متأسفم که این قضیه را نمی‌دانستم چون یک مأموری پنج سال بیشتر نباید در خارجه بماند این را فوراً احضار می‌کنیم و بر می‌گردانیم اما راجع به حقوق ایشان باید عرض کنم وزارت خارجه با مساعدت وزارت دارایی پرداخت کرده است فقط در قسمت حقوق ریالی چون مجوز نداشته شش ماه مانده انشاءالله آن قسمت را هم می‌دهیم و به طوری که ملاحظه فرمودید این سه ماه اول سال را هم به طور وام از وزارت دارایی پول خواسته‌ایم و می‌پردازیم و تأخیری نمی‌شود ولی در قسمت این که هفت سال است که در لندن هستند بنده متوجه نبوده‌ام دستور می‌دهم که احضارشان کنند البته کوتاهی نمی‌شود.

5- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر راه راجع به خرابی پل لهراب

رئیس- آقای فرخ از وزارت راه سؤالی دارند آقای فرخ توضیحاتی دارند بفرمایید.

(سؤال آقای فرخ از آقای وزیر راه)

آیا اخباری که راجع به خراب شدن پل لهراب و مسدودی راه زابل می‌رسد به اطلاع جنابعالی رسیده است؟

در باب ساختن این پل که گفته می‌‌شود چندین مرتبه وعده شده و تاکنون وعده به موقع عمل نیامده و تمام ساکنین آن منطقه در زحمت هستند به طوری که حتی یک ماشین هم نمی‌تواند از آن محل بگذرد اقدامی به عمل می‌آید یا نه؟

فرخ-‌ جناب آقای وزیر راه متوجه هستند که لهراب تنها راهی است که متصل می‌کند سیستان را به بلوچستان و پاکستان و متأسفانه این پل مدتی است خراب شده. است و یک عده ماشین‌هایی که برده بودند آن طرف مانده و همین طور هر کس می‌آید این طرف باید بماند و یا پیاده برود آن طرف و یک نفر را بفرستد خبر بدهند یک کامیون بیاید و دو سه مسافر را بردارد ببرد اینها هم در صحرا باید بمانند تا ماشین پیدا بشود البته تصدیق دارید که این وضع غیر قابل تحمل است و با این بدبختی که امروز به سیستان روی آورده است خواهش می‌کنم توضیح بفرمایند که چه فکری برای این کار کرده‌اند.

رئیس- آقای وزیر راه بفرمایید.

وزیر راه- جناب آقای فرخ سناتور محترم راجع به وضعیت پل لهراب سؤال فرموده بودند که جهت استحضارشان توضیحات زیر معروض می‌گردد.

پل چوبی لهراب واقع بین راه زابل و زاهدان در سال 1317 با هزینه یکصد و هشتاد هزار ریال با 18 دهانه 5 متری و عرض پنج متر و بیست ساخته شده این پل همه ساله دست تعمیر بوده است و چون ارتفاع آن کافی نبوده در موقع جریان سیل آب از روی پل عبور می‌نموده و به علت کمی وسعت دهانه‌ها و زیادی تعداد شمع‌ها و کلاف‌ها و فشار وارده و فرسودگی چوب‌ها بر اثر سیل سال 1329 پل مذکور به کلی منهدم گردیده است و از آن تاریخ تا به حال عبور در موقع کمی آب از بستر رودخانه انجام می‌گرفته بنابراین با توجه به عرایض فوق چون پل مزبور به صورت قدیم رفع احتیاج را نمی‌نمود لازم بود که در آن محل پل دیگری به طور اساسی ساخته شود در سال جاری مناقصه ساختمان پل با پوشش فلزی منتشر و روز 25 تیر ماه 1334 هفت پیشنهاد واصل که تحت مطالعات می‌باشد.

با عرض مراتب بالا امید است در سال جاری ساختمان پل لهراب به طور اساسی پایان پذیرد.

رئیس- آقای فرخ فرمایشی دارید بفرمایید.

فرخ- بنده خیلی تشکر می‌کنم و امیدوارم که تسریع بفرمایند در این قسمت

+++

6- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر کشاورزی راجع به دریچه سد زهک ونهر طاهری

رئیس- آقای فرخ سؤالی دارند از آقای وزیر کشاورزی راجع به دریچه زهک که آقای وزیر کشاورزی برای جواب حاضرند آقای فرخ توضیحی می‌خواهند بدهند بفرمایید.

(سؤال آقای فرخ از آقای وزیر کشاورزی)

البته مطلع هستند که دریچه سد زهک یک متر و نیم از بالا آب می‌رود و تخته کوبی شده است برای اصلاح این موضوع چه اقدامی کرده‌اند؟ و نیز سد شیب آب (نهر طاهری) یک دریچه گذارده‌اند در حالی که باید سه دریچه گذارده شود و نهر طاهری اصولاً باید یک متر عمق و ده متر عریض شود آیا اقدامی برای اصلاح این قسمت‌ها شده است یا خیر؟

فرخ- آقای وزیر کشاورزی البته مطلع هستند که ساختمان‌هایی که در زابل شده است دریچه سد کوهک است و مرتب است دریچه سد زهک یک متر و نیم از بالای سد آب می‌گیرد و بعضی قسمت‌ها را تخته کوبی کرده‌اند آن هم نمی‌تواند نگاه دارد و سد را بالا گذاشته‌اند و آب از زیر رد می‌شود. و با این کمی آب تصدیق دارید که این موضوع فوق‌العاده به ضرر محل است. خواستم ببینم در این باب چه اقدامی شده است و همچنین راجع به سد شیب آب و نهر طاهری نمی‌دانم آقا تشریف برده‌اند یا نه در آنجا یک دریچه گذاشته‌اند در صورتی که باید سه دریچه گذاشته شود در نهر طاهری و شیب آب آیا راپورتی متخصصین داده‌اند و آیا اقدامی فرمودید یا خیر و همچنین راجع به نهر طاهری باید کف رودخانه یک متر خاکبرداری شود سابقاً که اینجا خالصه بود و دست دولت بود آنجا را تیشه می‌زدند و حالیه چون به سهام خورد تقسیم شده است. کسی نیست که این کارها را بکند و در واقع باید رئیس آبیاری‌تان متصدی این کار بشود و کف آن را تیشه بزنند اقلاً ده متر حالا که آب به این کمی است و افغان‌ها این کارها را سر ما در می‌آورند اقلاً این آب هم که هست هرز نشود همچنین در نهر خواجه احمد که باید آنجا هم یک دهنه دیگر زده بشود در این باب آیا به آقا راپورتی داده‌اند و اقدامی فرموده‌اند یا نه خواهش می‌کنم به بنده بفرمایند.

رئیس- آقای وزیر کشاورزی بفرمایید.

وزیر کشاورزی )آقای مهندس طالقانی)- سناتور محترم جناب آقای فرخ سؤالی فرموده‌اند درباره سد زهک و نهر طاهری متأسفانه بنده خودم آنجا را ندیده‌ام و این اطلاعاتی که به عرض آقا می‌رسانم روی گزارشاتی است که آقایان مهندسین که آنجا را ساخته‌اند داده‌اند رودخانه هیرمند وقتی که از افغانستان داخل خاک ایران می‌شود دو شعبه پیدا می‌کند که یکی رودخانه سیستان است روی رودخانه سیستان یک سدی است به اسم میان کنگی و کوهک و یک سد دیگری است به نام سلوزهک که تازگی ساخته شده است و در دست راست یک سدی ساخته شده است که زابل را مشروب می‌کند و در دست چپش همین نهر طاهری است که می‌آید اراضی شیب آب را مشروب می‌کند خود سد زهک 8 دریچه دارد هر دریچه 5 متر در 60/5 می‌باشد سابق که سد نبود همان طور که فرمودند مرسوم محل این بود که اشخاصی می‌آمدند جمع می‌شدند و چوب می‌بستند و سطح آب را بالا می‌بردند و حالا که این سد ساخته شده این طور که گزارش داده شده حداکثر سطحی که آب بالا می‌آید 80/1 متر بیش از آنچه که با سدهای دستی ساخته شده می‌باشد و نتیجه این شده است که آب یک قدر بیشتری در نهرها بایستد و لای بیشتری رسوب بکند و نهر پر از لای بشود همان طور که فرمودند آنجا رئیس کشاورزی و آبیاری مأمور شده‌اند که این نهر را دستور بدهند که تیشه بزنند و پاک بکنند مردم یک دلیل دیگری داشتند که سابقاً بین دریچه‌های سد را می‌زدند و چوب می‌زدند. چون 80/1 متر آب از ارتفاع سابق بالاتر بود و با چوب دریچه‌های سد را بسته بودند و ممکن بود که به خود سد لطمه‌ای وارد بکند این بود که دستور داده شد جلویش را بگیرند. و آن را ببندند و دیگر اراضی خیلی بالا مشروب نکند تا ببینیم اصولاً آب هیرمند و دعوای با افغان‌ها به کجا می‌رسد و آیا آب بیشتری خواهد بود یا خیر اما درباره نهر طاهری و شیب آب باید به عرض‌شان برسانم که این نهر طاهری طوری است که الان از آن آب می‌برند ولی اگر بنا بشود که آن را خیلی عریض‌تر بکنند چون یک میان‌بری در این رودخانه ایجاد می‌کند ممکن است در آینده سرعت آب زیاد شود و مسیر رودخانه را تغییر بدهد به علت این خطر ایجاب نمی‌کند که به تعداد دهانه‌های نهر طاهری اضافه بکنند ولی یک نهری قدری پایین‌تر هست که ممکن است تعداد دهانه‌های آن را زیاد بکنند و چند روز دیگر مهندسی به آنجا خواهد رفت که مطالعه بکند که این را چه می‌شود کرد (فرخ - راجع به نهر خواجه احمد چه کرده‌اند ) راجع به آن چون در سؤالی که از طرف مجلس سنا فرستاده شده نبود تحقیق نکردم

فرخ- خواهش می‌کنم آن را تحقیق بفرمایید و یادداشت بفرمایید نهر خواجه احمد را چکار کرده‌اید

7- جواب سؤال آقای ناصری به وسیله آقای معاون وزارت دارایی راجع به قانون استخدام کشوری

رئیس- آقای ناصری سؤالی کرده‌اند از آقای کفیل وزارت دارایی راجع به قانون جدید استخدام کشوری که آقای انوری برای جواب حاضر شده‌اند آقای ناصری توضیحی دارید بفرمایید (سؤال آقای ناصری از کفیل وزارت دارایی)

قانون جدید استخدام کشوری که با مطالعات و زحمات بسیار تهیه شده و مهمترین عامل اصلاح دستگاه اداری دولت به شمار می‌رود مدتی پیش تقدیم مجلس سنا شد قرار بود وزیر دارایی به منظور تسریع در تصویب جلب موافقت ریاست محترم مجلس شورای ملی را برای ارجاع به کمیسیون خاص مشترک مجلسین بکنند این موضوع اساسی ظاهراً راکد مانده است آقای کفیل وزارت دارایی اقدامات ایشان به کجا رسیده است

ناصری- جناب آقای انواری معاون وزارت دارایی خوب اطلاع دارند یکی از مشکلات بزرگ امروز موضوع استخدام است گروه مستخدمین دولت شاید مجموعاً برابری می‌کند با مجموع عده قوای تأمینه ارتش ژاندارمری و شهربانی رقم هزینه بودجه مستخدمین دولت بزرگ‌ترین رقم‌های بودجه کشور است و در اثر نواقص قانون استخدام که امروز مجری است بی‌نظمی و بی‌انضباطی و عدم علاقه و بی‌ایمانی یواش یواش در بین تمام کارمندان توسعه پیدا می‌کند و جا دارد حقیقتاً اقدام عاجلی شود برای جلوگیری از این وضعیت در این موقع که مخصوصاً لایحه دیوان کیفر آمده که بستگی تمام و مستقیم با موضوع استخدام دارد خوب بود هر دو را با هم میاورند و با هم مذاکره می‌کردند که از نظر عدالت اجتماعی که مورد مذاکره است قدمی‌برداشته شود عرض دیگر بنده راجع به تبعیض فاحشی است که بین دو دسته از بازنشستگان شده است. یک دسته بازنشستگان مشمول اشل سابق هستند و با اشل سابق پول دریافت می‌کنند و با این وضعیت در مضیقه و عسرت هستند و این شایسته نیست که به همین طریق به دو طبقه اهل این مملکت که باید زندگی بکنند و تمام مشکلات و هزینه زندگی یکسان است یک دسته مجبور شوند بخور و نمیر زندگی بکنند و یک دسته دیگر نسبتاً رفاه بیشتری داشته باشند. بنده تقاضا می‌کنم آقای معاون وزارت دارایی بفرمایید که در این زمینه چه فکری کرده‌اند و چه تدبیری اندیشیده‌اند که این قانون استخدام جدید زودتر بگذرد قرار بود مذاکره بکنند و کمیسیون مشترک خاصی برای این کار ترتیب داده شود تا چه اندازه‌ای پیشرفت کرده است؟

رئیس- آقای انواری بفرمایید

معاون وزارت دارایی )آقای انواری)- سؤال جناب آقای ناصری راجع به قانون استخدام کشوری با مقدماتی که فرمودند مورد توجه دولت و وزارت دارایی بود و به همین جهت دولت قانون استخدام کشوری را تدوین کرد و پس از چند ماه صرف وقت مدتی پیش تقدیم مجلس سنا کرده خیلی علاقه‌مند هستیم که هر چه زودتر این قانون بگذرد وروی آن عمل بکنیم تا سر و صورتی به وضع کارمندان دولت داده شود برای این که زودتر این قانون بگذرد و زودتر این کار عملی شود باید کمیسیون مشترک زودتر تشکیل بشود تا بتوان به آن رسیدگی کرد و این موضوع گویا در مرحله مذاکره است و هنوز به مرحله عمل نرسیده است (ناصری - در کجا مذاکره شد؟) ما حالا مشغول اقدام هستیم و مذاکراتی اخیراً شده که زودتر این کار را انجام بدهیم سؤال دیگر ایشان راجع به قانون استخدام کشوری بود اگر چه در ضمن سؤال جنابعالی نبود. به طوری که فرمودید عده‌ای از مستخدمین سابق که روی اشل سابق بازنشسته شده‌اند البته به نسبت یک شصتم حقوق به آن ترتیب برای حقوق‌شان کم است به این جهت مورد توجه اولیاء وزارت دارایی واقع شده و در ضمن لایحه قانون بودجه سال 1334 ماده یا تبصره‌ای پیشنهاد کردیم و در کمیسیون بودجه مورد توجه واقع شد و تصویب هم شد و مشغول تهیه صورتی برای این کار هستیم که با نظر کمیسیون بودجه و با نظر کمیسیون‌های مجلسین آن مبلغ مناسبی که ممکن باشد بتوانیم حقوق آنها را هم بدهیم.

8- جواب سؤال آقای دکتر صدیق به وسیله آقای وزیر کشور راجع به آتش‌سوزی.

رئیس- آقای دکتر صدیق سؤالی از آقای وزیر کشور راجع به آتش‌سوزی‌های اخیر در تهران و شهرستان‌ها دارند آقای دکتر صدیق فرمایشی دارید بفرمایید (سؤالی آقای دکتر صدیق) با اطلاعی که به آتش‌سوزی‌های اخیر در تهران و شهرستان‌ها دارند چه نقشه‌ای برای مبارزه با حریق دارند و چه اقدامی تاکنون در این زمینه به عمل آورده‌اند.

دکتر صدق- با وجود این که وسیله کافی برای تهیه آمار مخصوصاً در قسمت آتش‌سوزی در مملکت فراهم نیست معذلک با کمک دستگاه‌های دولتی آماری تهیه شده است که به موجب آن در هر سال چند صد نفر از مردمان این مملکت به واسطه حریق سوخته می‌شوند و چند صد نفر مجروح می‌شوند و مابین 50 الی 100 میلیون

+++

تومان از اموال مردم سوخته می‌شود که اگر حساب کنیم به طور متوسط می‌شود روزی 150 هزار تومان آتش‌سوزی که در مملکت رخ می‌دهد در حدود روزی 150 هزار تومان مادتاً صدمه وارد می‌آورد و در حدود 300،200 نفر در سال به این وسیله کشته می‌شوند بنده یک دفعه اینجا شاید خلاصه عرض کردم آماری که بنده دارم مال سال 32 است که به طور خلاصه عرض می‌کنم که آقایان نمایندگان محترم متوجه اهمیت این قضیه بشوند ملاحظه بفرمایید بنابر مدارک گرد آورده از منابع مختلف دولتی و ملی و جراید پایتخت که ضمناً ناقص بوده و این کانون به علت فقدان وسایل کافی و عدم تشریک مساعی بعضی از منابع موفق نگردید گزارش کلیه آتش‌سوزی‌های واقعه در کشور را جمع آوری نماید. معذلک طبق مدارک موجوده آتش‌سوزی‌های سال گذشته کشور بالغ بر 584271588 ریال خسارت مالی به مردم فقیر و به وسیله کشور وارد ساخته و 209 نفر از جگر گوشه‌های مردم را به وضع فجیعی سوزانده و 278 نفر را به شدت مجروح ساخته که ریز آن به شرح زیر است.

660 خانه و بناهای مختلف اداری سوخته شده و 13 نفر آدم سوخته و 15 نفر مجروح شدند و 48053063 ریال خسارت وارد آمده 640 دکان و مغازه و سرای تجارتی سوخته شده در اینجا 6 نفر سوخته و 23 نفر مجروح شدند و 443747235 خسارت وارد آمده است 31 نانوایی، 22 گرمابه سوخته شده و 6 نفر آدم سوخته و 9 نفر مجروح شدند و 2813750 ریال خسارت وارد آمده 22 گاراژ و دکان نفت و بنزین سوخته شده یک نفر آدم سوخته 159 نفر مجروح شدند و2090000 ریال خسارت وارد آمده 6 بیمارستان 4 داروخانه سوخته شده که 3 نفر مجروح شدند و275000 ریال خسارت وارد آمده است 78 وسیله موتوری و برقی سوخته، 12 مدرسه، 7 نفر سوخته، 7 نفر مجروح شده و25700000 ریال خسارت وارد شده 34 کارخانه مختلف و معدن 12 نفر سوخته، 24 نفر آدم مجروح شدند و 6850000 ریال خسارت وارد آمده است و 120000 بار یونجه و علف و 4278 خروار جو و گندم و 5000000 متر مربع جنگل سوخته شده 1 نفر آدم کشته شده و 52832540 ریال خسارت وارد آمده تلفات از برق و کبریت - منقل پریموس و غیره 163 نفر سوخته شدند و 38 نفر مجروح شده‌اند همین طور از چراغ نفتی و خوراک‌پزی بخاری و آشپزخانه 156 حریق واقع شده 72 نفر سوختند و 4 نفر مجروح شده‌اند و 10 میلیون ریال خسارت وارد شده از آتش ذغال 246 بنا سوخته شده و 45 نفر سوخته و 13 نفر مجروح و 3 میلیون ریال خسارت وارد آمده از برق 22 بنا آتش گرفته 5 نفر سوخته‌اند و 17 نفر مجروح شده‌اند و 22 میلیون ریال خسارت وارد آمده از ترکیدن دیگ و کوره‌های مختلف 14 نفر سوخته 169 نفر مجروح شده و 2390000 ریال خسارت وارد آمده همچنین از مواد منفجره 2 بنا آتش گرفته 21 نفر سوخته‌اند و 250 هزار ریال خسارت وارد آمده و قلم آخر از کبریت و سیگار 26 بنا آتش گرفته 4 نفر سوخته‌اند و 5 نفر مجروح شده‌اند و 11800000 ریال خسارت وارد آمده عرض کنم با وجود این خسارات که ملاحظه فرمودید و مال یک سال است ما هیچ تشکیلاتی نداریم در صورتی که ممالک دیگر در فکر این هستند که اگر بمب آتش‌زا افتاد در موقع جنگ چه باید بکنند. ما در زمان صلح به این وضعیت هستیم هر روز 150 هزار تومان از مال این مملکت از بین می‌رود و ما هیچ تشکیلاتی برای مبارزه با حریق نداریم و در این چند سال اخیر در وزارت کشور کمیسیونی برای مبارزه با آتش‌سوزی تشکیل شد و حتی بودجه‌ای هم برای این کار پیش‌بینی کرده که در بودجه سال32 منظور شده ولی متاسفانه پول آن را نگرفته که صرف کنند و آن سازمان را به وجود بیاورند و آن اسباب‌ها را بخرند و آن کارهایی را که بایستی انجام بدهند، خواستم تمنی کنم از آقای وزیر کشور که در این باب چه مطالعه‌ای کرده‌اند و چه نقشه‌ای در نظر است و چه شکل خیال دارند مبارزه کنند که این قدر با جان و مال مردم بازی نشود.

رئیس- آقای وزیر کشور

وزیر کشور- همان طور که جناب آقای دکتر صدیق سناتور محترم توجه فرموده و آقایان معظم استحضار دارند یکی از بلیات و مصائبی که شهر تهران را مخصوصاً دچار زیان‌های کمرشکن می‌سازد وقوع حریق‌های مدهش و خانمان‌سوز است.

بدیهی است که همیشه شهرداری تهران و وزارت کشور مطالعاتی جهت مبارزه با آتش‌سوزی به عمل آورده ولی در دولت حاضر اقدامات اساسی شده است که به زودی منتج به نتیجه خواهد شد.

در راه مبارزه با حریق چه در قسمت مبارزه جمعی که به وسیله شهرداری و مؤسسات عمومی انجام می‌شود و چه در مبارزه فردی که وظیفه صاحبان اماکن و مؤسسات خصوصی است مشکلات و نقایص فراوان موجود است. وسایلی که شهرداری تهران جهت اطفاء حریق در اختیار دارد ابداً متناسب با عظمت تهران و احتیاجات آن نیست و چنانچه بارها ملاحظه فرموده‌اند هر وقت در یک نقطه شهر آتش‌سوزی دامنه‌داری روی نماید با آن که شهرداری تمام وسایلی را که در اختیار دارد به میدان می‌آورد و از سایر مؤسسات دولتی و وزارت جنگ همه گونه کمک می‌گیرید و مأمورین آتش‌نشانی با از خودگذشتگی جان خویش را به خاطر اطفاء حریق در مهلکه می‌افکنند. معهذا به علت نقص وسایل و سایر مشکلات توفیق کامل و رضایت‌بخش حاصل نمی‌کنند مشکل بزرگ دیگر که به مراتب از اشکال اول غامض‌تر و زیان‌خیزتر است. بی‌ترتیبی‌هایی است که به صورت بی‌احتیاطی و لاقیدی در وضع انبارها، کارخانه‌جات، اماکن عمومی و خصوصی ملاحظه می‌شود در ساختمان‌ها و سیم‌کشی‌ها و ساختمان بخاری، در ساختن کوره و کارخانه‌های کوچک در انبار نمودن مواد قابل احتراق و قابل اشتعال، و انباشتن کالاهایی چون پنبه و آتش در جوار یکدیگر و ترتیب انبار کردن امتعه بدون توجه به این که لااقل راهی در موقع خطر برای آمد و رفت مأمورین آتش‌نشانی پیش‌بینی شده باشد، ابداً رعایت‌های ضروری و لازم نمی‌شود و صاحبان اماکن به تذکرات شهرداری تهران که به نفع آنها است وقتی نمی‌گذارند و با آن که شهرداری طرق مبارزه فردی را که اتفاقاً متضمن مخارج زیادی برای افراد نیست به آنان می‌آموزد و آخرین بخش‌نامه‌ای که در همین زمینه شده است در تاریخ 7/3/43 بوده هیچ‌گونه اقدامی برای صیانت اموال خود از خطر خانمان‌سوز حریق نکرده و نمی‌کنند و مثلاً ده‌ها میلیون تومان کالا را که قابل احتراق است در مجاورت کالایی مانند نفت و بنزین و در انبارهای متصل به هم که با شیروانی‌های بزرگ پوشیده شده قرار می‌دهند به طریقی که اگر مختصر آتشی در زیر شیروانی راه یابد به سرعت حیرت‌آوری سراسر انبارهای مملو از کالا را آتش فرا می‌گیرد و حتی مثلاً از ساختن تیغه خشتی که مانع عبور سریع شعله آتش باشد در فواصل داخل شیروانی انبارهای بزرگ خودداری می‌کند و یا از گماردن یک مراقب فهمیده و تهیه یک پمپ کوچک و چند سطل و بیل که تا رسیدن وسایل آتش‌نشانی از آن استفاد می‌‌شود دریغ می‌نمایند.

ملاحظه بفرمایید این دکه‌ها که در بازار و جلو دکان‌های خیابان‌ها ایجاد شده و عبارت از چند قطعه چوب خشک و حصیر و امثال آن است درست به منزله گیرانک است که گویا برای شعله‌ور ساختن آتش در مراکز ثروت تهران تعبیه شده و اگر آتش در آن راه یابد معلوم است که به چه سرعتی یک مساحت وسیع و طولانی و پیچ در پیچ را که مرکز کالای تجار و کسبه است دچار حریق خواهد ساخت. این گونه مشکلات در کلیه ساختمان‌ها در هر کوی و برزن در تمام بازار و محل انبارهای تجاری تهران به انواع گوناگون وجود دارد (نیک‌پور - شهرداری اجازه داده است آقا)

برای حل مشکل اول یعنی ایجاد وسایل کافی جهت مبارزه با حریق از ابتدای شروع به کار در دولت حاضر به وسیله وزارت کشور و شهرداری تهران با مذاکره و جلب کمک از سازمان برنامه و مؤسسات همکاری ترتیبی داده شده است

که به تعداد لازم اتومبیل‌های ضد حریق و موتور پمپ خریداری شود و به موجب برنامه‌ای که تنظیم شده در شهر تهران چند مرکز آتش‌نشانی با وسایل کامل دایر و آماده کار خواهد شد سپس با استفاده از تجربه‌ای که در ایجاد سازمان جدید آتش‌نشانی حاصل می‌شود بر مبنای کوچک‌تری در شهرستان‌ها نیز اقدام لازم به منظور تکمیل و تجدید وسایل آتش‌نشانی به عمل خواهد آمد. همچنین برای تربیت مأمورین آتش‌نشانی و ایجاد سازمان جدید چند نفر متخصص از طرف سازمان‌های بین‌المللی و خارجی به ایران می‌آیند و عده‌ای هم برای کارآموزی و آشنایی به روش جدید و فنی آتش‌نشانی به خارج اعزام می‌شوند.

اما در مورد وظایفی که افراد و مؤسسات خصوصی در مقابل مبارزه با آتش‌سوزی بر عهده دارند چون با وجود وضع آیین‌نامه‌ها و تشکیل کمیسیون‌های متعدد از صاحبان اماکن و تجار و ابلاغ دستورهای عملی نتیجه حاصل نشده و تخلف از مقررات شهرداری فقط جنبه خلافی دارد و در واقع ضمانت اجرایی کامل در بین نیست و دست شهرداری نیز در اجرا مقررات مزبور بسته است لایحه‌ای تهیه شده که حل مشکلات مزبور در آن پیش‌بینی گردیده و به زودی برای تصویب مجلسین تقدیم خواهد شد. آتش‌سوزی اخیر که در تهران اتفاق افتاد و سایر حریق‌هایی که پیوسته رخ می‌دهد حقیقتاً موجب تأسف است ولی امید است لااقل با همۀ خساراتی که وارد کرده و می‌کند برای ما و مؤسسات مسئول و افراد غافل به منزله تازیانه تأدیب و تنبیه باشد تا از این خواب گران بیدار شویم.

رئیس- آقای دکتر صدیق

دکتر صدیق- بنده می‌خواستم تشکر بکنم که آقای وزیر کشور بیشتر از بنده دردها را فرمودند تقاضا می‌کنم هرچه زودتر این پیش‌بینی را بکنید و این کارها را انجام بدهید. (سرلشگر فیروز - بلی می‌کنند انشاءالله )

9- شور اول لایحه منع کشت خشخاش و ارجاع به کمیسیون

رئیس- حالا لایحه منع کشت خشخاش و استعمال تریاک مطرح است ،آقایان لایحه را دارند.

گزارش کمیسیون 7 مجلس سنا قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره 7 به مجلس سنا

لایحه شماره 65020 - 4/11/1329 موضوع منع کشت خشخاش و استعمال

+++

تریاک که به موجب نامه شماره 94457 - 14/2/1334 وزارت بهداری از مجلس سنا تقاضا شده است که مجدداً به جریان گذاشته شود با حضور آقایان دکتر صالح وزیر بهداری مهندس طالقانی وزیر کشاورزی مبشر معاون وزارت دارایی مطرح و به شرح زیر به تصویب رسید ، اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا می‌شود.

مخبر کمیسیون شماره 7 - دکتر بیانی

جمال امامی- خود لایحه را می‌خواستید بخوانید آقا چون نخوانده‌ایم.

رئیس- نداده‌اند؟ (جمال امامی - الان دادند) ماده به ماده خواهیم خواند حالا در شور در کلیات لایحه است اول آقای فرخ به عنوان مخالف نام‌نویسی کرده‌اند آقای فرخ بفرمایید.

فرخ- بنده سعی می‌کنم عرایضم در نیم ساعت تمام بشود ولی اگر نشد اجازه می‌خواهم 10 - 15 دقیقه بیشتر مرحمت شود البته به اتمام این لایحه بنده موافقم جز با سه کلمه و تمام موادی که در اینجا نوشته‌اند برای منع استعمال تریاک بنده صد در صد موافقم فقط با سه کلمه مخالفم و آن گنجاندن منع کشت خشخاش است (صحیح است) با کلمه منع کشت خشخاش آقای وزیر بهداری منع کشت خشخاش نمی‌شود چرا؟ اولاً از محصول تریاک در ایران سالی 300 میلیون تومان به رعیت می‌رسد (وزیر بهداری - رقم دارد آقا ) اما اطلاع ندارید. عرض کنم یک شاعری آقا رفت در نجف دو سه شعر خواند فردا شب متولی باشی فرستاد پی او که خواب دیده و باید 50 لیره به او صله بدهد و داد یکی از شعرای فحل رفت جلوی حرم ایستاد یک قصیده 500 بیتی مثل لامیبه‌العجم خواند چند دفعه هم تکرار کرد فردا شب رفت پیش متولی گفت خوابی ندیدی گفت نخیر روز دیگر آمد جلوی حرم گفت یا علی یدالله هستی، سیف‌الله هستی پیشوا هستی اما شاعر خوبی نیستی عرض کنم سرکار هم طبیب خوبی هستید بسیار وزیر جدی هستید ولی از امور داخلی ایران اطلاع ندارید و شعر سرتان نمی‌شود چند سال قبل در فسا فقط جلوی تریاک را گرفتند 12 میلیون تومان خسارت تریاک بود آقای نمازی اینجا هستند سایر وکلا هستند آقایان این طور هست یا نیست؟ (مشیر فاطمی - خودم بودم ) یکی از مناطق آقا لرستان است متخصص در امور لرستان آقای سپهبد امیر احمدی اینجا نشسته‌اند جز تریاک محصول دیگری ندارد اولاً یک نفر تریاک‌کش در تمام لرستان نیست تریاک‌کش غیر تریاک کار است تریاک را مردم بیکار و تنبل تهران می‌کشند در محلی که کشت تریاک است تریاک‌کش نیست اشتباه نکنید از آقای سپهبد امیر احمدی سؤال کنید محصول دیگری در لرستان نیست خوب می‌گویید نکارند چه کنند؟ دوباره تفنگ به دست بگیرند بیایند سر گردنه! قانون آقا گذراندن سهل است باید دید آن قانون قابل اجرا هست یا نیست؟ به صرف حرف که نمی‌شود قانون را به مورد اجرا گذاشت. به عقیده بنده اگر شما می‌خواهید از کشت تریاک جلوگیری کنید خدا رحمت کند اعلیحضرت فقید را، آقا همان قانون را با همان نقشه اجرا کنید یعنی مناطق تریاک را به ده قسمت تقسیم کنید. هر سال یک عشر از آن را بکاهید و به جای آن محصول دیگری بکارید در ظرف 10 سال تمام می‌شود آن وقت مناطقی که چاره‌ای جز کاشت تریاک ندارد همان طور که اعلیحضرت همایونی فرمودند آنها را برای مواد ریکال برای مواد طبی خودتان اختصاص بدهید. از آباده به من می‌نویسند ما زمینی که داریم خشک خشک است یک قطره آب ندارد ما در آبان ماه می‌رویم شخم می‌زنیم خشخاش را می‌کاریم می‌رویم توی خانه‌های خود سه چهار باران می‌خورد و اردیبهشت محصولمان را برداشت می‌کنیم می‌گویید نکاریم چه کنیم، چه بخوریم، زمین ما آب دارد؟ می‌توانیم محصول دیگری بکاریم ؟ نکته‌ای را که آقا توجه ندارند رفیق شما که پهلوی شما نشسته مطلع است (اشاره به وزیر کشور) در بیرجند یک تپه‌ها و کوه‌هایی است یک غارهایی هست که شاید به چهار تا 5 کیلومتر طول دارد خروار خروار تریاک از افغانستان می‌آید می‌رود توی این غارها قایم می‌شود و بعد تقسیم خواهد شد (وزیر بهداری - باید جلویش را گرفت) اگر می‌توانید بگیرید مال خودتان را جویش را بگیرید و ضبط کنید تا کسی تریاک نکشد وقتی که نمی‌توانند این قانون لازم نیست آقای نماینده وزارت مالیه در کمیسیون فرمودند که دولت در فروش تریاک ضرر می‌کند خلاف عرض کردند آقا نخیر آقای مبشر خزانه‌دار است دو شیفر می‌بینید مخارج حرازی تریاک مخارج فروش. از بنده سؤال کنید بنده عرض کنم برای حرازی تریاک اولاً لازم نیست که یک مدیر کل با اتوبوس بیوک با 15 نفر از تهران با روزی 70 تومان فوق‌العاده بفرستید به فلان ایالت، به لرستان رئیس مالیه که آنجا هست این آقا که می‌رود برای حرازی و برای خریداری تریاک آنچه که تریاک از مردم می‌گیرد یک من است و سه چارک پول می‌دهد سه چارک وارد دفتر می‌شود در مقابل مقداری هم قاچاق می‌شود آن وقت ورود به انبار کمتر از محصول است برای این کار آقا برگردید به دوره مرحوم داور، مرحوم داور اول قیمت پاندورل تریاک را برد بالا همان طور که عرض کردم اتفاقاً امسال بنده می‌رفتم افغانستان در سر حد حضور مرحوم امیر شوکت‌الملک بودم مقدار گزاف تریاک از افغانستان آمده بود توی غارها پنهان شده بود. آقای داور بعد از مطالعه آمد قیمت خرید تریاک را زیاد کرد و امر داد که مساعده هم بدهند من‌جمله این دوسیه را که بنده خودم دیدم در اصفهان آن سال دو میلیون مساعده دادند موقع جمع آوری 1160 خروار تریاک وارد انبار شد تلگراف کردند شاهزاده رخشانی آن وقت مدیر کل تریاک بود جواب دادند آقا اشتباه می‌کنید عدد ندهید بنویسید چقدر دارید تعجب کردند پیشکار دارایی را خواستند گفتند تریاک اصفهان هیچ وقت بیش از 450 خروار نبود چطور شد 1160 خروار از کجا آمده است؟ گفتند آقا الان 1160 خروار توی انبار است مساعده دادیم پولش را درست دادیم قاچاق هم نگذاشتیم بشود آقای مبشرتان آقا اطلاع ندارد اگر تریاک را درست جمع کنید پول مردم را درست بدهید یک مثقال قاچاق نمی‌شود به هیچ‌وجه عرض کنم حداقل اقل مالیه هم یک ربع منفعت خواهد کرد و دارای اسعار خواهد شد این اشتباه است.

عرض کنم موضوع دیگری که دولت باید توجه کند این است که این مناطق اکثراً مسلح است شما در فسا، داراب، نیریزا البته اصطهبانات ندارد قسمت قیر و کاروزین قسمت بوانات قسمت آباده و یک قسمت هم قشقایی‌ها مسلح هستند و یک قسمت را هم آقای سرلشگر عزیزی به ناصری و باربان اسلحه مرحمت کردند اینها هم مسلح هستند و قسمت‌های دیگر، اینها را قبل از خلع سلاح چکار خواهید کرد به صرف گفتن منع کشت خشخاش که آقا کشت خشخاش منع نخواهد شد. این عمل را که می‌گویید خشخاش را نکارند مثل این است که ما بگوییم مرض سوزاک و سفلیس بسصیار مرض بدی است باید به سختی جلوگیری کرد و فحشا هم در قانون اسلام منع دارد حتی رجم هم مجازات دارد پس بیاییم قانون بگذارنیم که هر کس دارای اولاد ذکور شد اخته‌اش کنند که من بعد فحشا نشود این صحیح نیست آقا باید جلوی قاچاق تریاک را گرفت مانع از کشیدن تریاک بشوید نه مانع از زراعت آن بشوید اگر هم می‌خواهید بشوید این را مطابق پروگرامی برای چند سال تهیه و معین کنید و محصول دیگری جایش بگذارید آن وقت اقدامی بکنید بنده برای این که وقت آقان را زیادتر نگیریم و سایر آقایان هم می‌خواهند در جنبه‌های دیگر صحبت کنند یک مثال عرض می‌کنم و خاتمه می‌دهم در اصفهان آقای عادل‌الدوله رئیس عدلیه بود یک کسی می‌آید عرض حال می‌دهد بر علیه مرحوم آقا نجفی راجع به یک ملکی که آن وقت معمول بود احضاریه سفید بعد سبز بعد قرمز می‌دادند آقا نجفی می‌فرستد آقای عادل‌الدوله می‌گوید این معنیش چیست گفت باید بیایید جواب بدهید گفت اگر نیایم چه می‌شود گفت الغائب علی حجتاً.گفت بعد چه می‌شود گفت استیناف می‌دهند. گفت بعد چه می‌شود گفت قطعی می‌شود گفت بعد چه می‌شود گفت اجرا می‌شود گفت بعد از اجرا چه می‌شود گفت ده را می‌گیرند می‌دهند به او مرحوم آقا نجفی گفت همه‌اش می‌شود این آخریش نمی‌شود. ما هم می‌دانیم همه این موادی را که گفته شد می‌شود اما این سه کلمه نمی‌شود و به علاوه این لایحه مطابق اصول پارلمانی ناقص است برای این که در اینجا می‌نویسد وزارت بهداری، وزارت کشور، وزارت دارایی، وزارت دادگستری، مأمور اجرای این قانون می‌باشند و حال آن که این لایحه فقط رفته به کمیسیون بهداری به عنوان کمیسیون مادر اما مادر هنوز بچه‌هاش را ندیده است بنده تقاضا می‌کنم که به علت قضیه پارلمانی برگردد به کمیسیون‌ها پس از رفع نواقص و پس از تکمیل دوسیه برگردد به مجلس.

رئیس- آقای مهدوی

مهدوی- بنده گمان نمی‌کنم کسی وجود داشته باشد که تصور کند در مملکت می‌شود اصلاحات کرد یا از بلیه و آفات و بدبختی جلوگیری کرد مگر با فداکاری و گذشت و دادن ضررهای مادی و حتی در مواقع لازم دادن تلفات جانی ما به عمر خودمان که شاهد بودیم در دنیای جنگ‌های بزرگی رخ داد مردم وطن‌پرست ممالک برای حفظ وجود ملی خودشان و نژاد و اهل مملکت خودشان از هیچ‌گونه فداکاری دریغ نکردند شهرهای‌شان خراب شد مال دادند و جان دادند و بالاخره در نتیجۀ فداکاری موفق شدند و اگر هم شکست خوردند بعد از شکست تمام آن صدمات را جبران کردند و دو مرتبه مقام و حیثیت و شرافت خودشان را به دست آوردند شما صحبت از دویست یا سیصد میلیون تومان فایدۀ تریاک برای کشور می‌کنید در کشوری که شما سالی در حدود سه هزار میلیون تومان خرج اداری می‌کنید و هزارها میلیون تومان می‌خواهید مخارج برنامه بدهید دویست سیصد میلیون تومان چه اهمیت دارد و اگر بنا شود روزی در این مملکت یک دشمن خارجی قشونش را بیاورد و این مملکت را اشغال بکند و یا این که خدای نکرده مرض آبله و وبا و آفت‌های دیگر از قبیل ملخ و سن و سیل بیاید به این کشور حمله کند آیا حاضر نخواهید بود که 200 - 300 میلیون تومان بدهید برای این که خودتان را از این بلا مصون بکنید؟ ما در این مملکت سالی چهارصد پانصد میلیون تومان خرج قوای انتظامی می‌کنیم برای چه برای این که خودمان را از صدمه و

+++

هجوم دشمن احتمالی مصون بداریم آیا این تریاک دشمن احتمالی نیست الان در حدود 200 سال است که این مملکت را دشمن تریاک اشغال کرده است و سال به سال بر آن کسانی که صدمه وارد می‌کند و ضرر وارد می‌کند و نسل را فاسد می‌کند قوه روحانی و قوه جسمانی آنها را از بین می‌برد افزوده می‌شود آن وقت می‌فرمایید که ما نمی‌توانیم از 200 - 300 میلیون تومان چشم بپوشیم و این ضرر و این بلیه و این دشمن را که از هر دشمنی اشغالگر خارجی و آفات و بلایای آسمانی سخت‌تر است چشم بپوشیم! می‌فرمایید که اگر کشت خشخاش را منع بکنیم با قاچاق وارد خواهند کرد. توجه بفرمایید برای عرض خودم مثال می‌آورم اگر حقیقتاً بنا شود در ایران عرق و سایر مسکرات تهیه نشود آیا به همان مقدار که امروز عرق و مشروبات [ناخوانا] مصرف می‌شود ویسکی و کنیاک قاچاق وارد و مصرف می‌شود؟ به عقیده بنده هزار یک آن هم مصرف نخواهد شد. ما چند روز پیش در کمیسیون دارایی از لحاظ حفظ حیثیت مملکت در انظار خارجی و از لحاظ بهداشت و بهبودی زندگی کارگران رأی دادیم سالی 100 میلیون تومان صرف سازمان بیمه‌های اجتماعی بشود اگر چنانچه ما علاقه به حیثیت مملکت داریم آیا سزاوار است که متحمل شویم که در دنیای امروزه که ما برای خودمان قدر و منزلتی بین ممالک قائل هستیم راضی شویم که کشت خشخاش و کشیدن تریاک در مملکت ما معمول شود (فرخ - کی همچون چیزی گفته شد؟) هر یک از آقایان خانواده‌هایی را می‌شناسند و می‌شناختند که پدران آنها از مردمان معزز و محترمی در جامعه بودند و می‌دانند پسران آنها را تریاک از مرکب سعادت و قوت جوانی کشید به نکبت و بدبختی‌های پای منقل سوق داد بنده بیشتر عرض نمی‌کنم و شایسته نیست بنده آنچه که از این بلیه و از این دشمن در مملکت ما امروز ضرر وارد می‌شود شرح بدهم چون که اگر شرح بدهم در مقابل خارجی به حیثیت ما لطمه وارد می‌آید.

آقایان شما دارید سالی هفت هشت ده هزار میلیون تومان در این مملکت خرج می‌کنید دویست میلیون تومان هم بگذارید رویش و بدهید به آن کشاورزانی که از این راه ضرر می‌کنند و این ننگ و شرمساری را از این مملکت بردارید. و فقط راه و چارۀ آن همان منع کشت قطعی تریاک است چون ما قانون داشتیم و از آن قوانین نتوانستیم تا به حال استفاده کنم جلو نرفتیم که سهل است خیلی هم عقب رفتیم.

دکتر قربانی- آفرین.

رئیس- آقای وزیر بهداری بفرمایید.

وزیر بهداری (آقای دکتر جهانشاه صالح )- بنده از این که جناب آقای فرخ اظهار لطف فرمودند و فرمودند که بنده طبیب خوبی هستم و قسمت‌های دیگری ذکر فرمودند و در آخر هم فرمودند که بنده هیچ اطلاعی از وضع داخلی ایران ندارم متشکرم عرض کنم ممکن است انسان طبیب خوب باشد ولی در اثر ممارست و مطالعه و خدمت در یک وزارتخانه‌ای اطلاعاتی هم کسب بکند مخصوصاً کسی که طبیب باشد و قوه استدراک آن بد نباشد. بنده چندین سال وزیر بهداری بودم در سال 1329 برای مدت 6 ماه کمیسیون‌های مختلف از متخصصین داخلی و خارجی در وزارت بهداری تشکیل دادم و عرایضی که امروز عرض می‌کنم هیچ وقت نظر شخصی خودم نیست قسمت طبی را حق دارم عرض بکنم چون طبیب هستم و اجازه اظهار نظر در امور پزشکی همان طور که فرمودند دارم اما در قسمت کشاورزی و سایر قسمت‌ها همان طور که عرض کردم این عرایضی که امروز می‌کنم بستگی دارد با مکاتبات با مجامع بین‌المللی و با مشورت با متخصصین درجه یک کشاورزی این مملکت و با مشورت با انجمن ترک تریاک در ایران که به عقیده بنده خدمت بزرگی به این کشور کرده آمار بسیار یسیار دقیقی در دست است. جناب آقای دکتر امیر اعلم و سایر همکاران محترم و جناب آقای لقمان‌الملک که تشریف دارند می‌دانند که انجمن ترک تریاک چقدر مجهز بود برای این کار پس بالنتیجه عرایض بنده متکی است به اطلاعات مستدلی و قاطعی که از متخصصین فن در دست دارم و همچنین با آمار متقنی که از وزارت دارایی و اداره انحصار تریاک رسماً نوشته شده است و امضا کرده‌اند مگر این که اداره انحصار تریاک را هم آقا قبول نداشته باشید و آمار آنها را هم بفرمایید که غلط است بنده عرضی ندارم. اما راجع به اصل مطلب، در مورد اصل مطلب همان طوری که نماینده محترم استخضار دارند اساساً این سم مهلک تریاک را می‌توان گفت که بزرگ‌ترین لطمه را که سلب اراده و فعالیت است به مردمان این کشور وارد می‌کند (صحیح است) بنده می‌توانم عرض کنم که روزی نیست میلیون‌‌ها ریال یا تومان سرمایۀ این مملکت از این مسیر دود نشود و به هوا نرود (صحیح است) گروهی از مردم به بدترین وضعی در اثر اعتیاد به تریاک می‌میرند. عدۀ زیادی هر شب در روزنامۀ اطلاعات و کیهان می‌خوانیم از طبقات مختلف مملکت از محصل گرفته از دانشمند گرفته از تاجر گرفته تا کارگر گرفته با این سم مهلک خودکشی می‌کنند (فرخ - با چیز دیگر نه؟) این استدلال تصور می‌کنم صحیح نیست اگر با این ترتیب کار جلو برود بنده جز ویرانی چیز دیگری برای مملکت نمی‌بینم مذاکراتی که درباره مرحوم جناب آقای داور فرمودید متأسفانه همان داور با همان تریاک که اضافه کرد عایداتش را خودکشی کرد (یکی از نمایندگان - خوب اگر تریاک هم نبود با گلوله خودش را می‌کشت) این تاریخ است می‌دانید خوب، مقصود عرض بنده این است همان ماده‌ای ایشان اضافه می‌کرد و به قول جنابعالی (اشاره به آقای فرخ) عایدات درست می‌کرد همان ماده باعث مرگ او شد. دلسوزی‌هایی که برای زارع و مالک می‌شود بنده نمی‌خواهم عرض کنم بی‌اساس است تا اندازه‌ای هم اساس دارد خوب البته اگر انسان بخواهد یک حاصلی را یک دفعه از جایی بردارد یک «ساکریفیس» را هم باید در مقابل آن بکند ولی به آن اندازه‌ای نیست که جناب آقای فرخ فرمودند بنده در حضور آقای انواری این جسارت را نباید بکنم ایشان سال‌های متمادی رئیس اداره انحصار تریاک بودند در همان دوره داوری که جنابعالی فرمودید آقای انواری در حقیقت دایر مدار موضوع تریاک بودند و گمان می‌کنم در کشور ایران در وزارت دارایی الان بیش از آقای انواری به موضوع تریاک کسی وارد نباشد. بنده هر چه ایشان بگوید قبول می‌کنم (نیک‌پور - فروزان هم واردند) (خنده نمایندگان) آقای انواری در موضوع تریاک به خصوص در زمان آقای داور برای این که ایشان رئیس انحصار تریاک بودند و مدت‌ها موضوع تریاک در دست ایشان بود خواستم عرض کنم که مالک بیش از زارع در این کار ضرر می‌کند شما یقین داشته باشید که عایداتی که مالک از راه تریاک می‌برد ده‌ها بلکه صدها مقابل آن عایداتی است که زارع می‌برد. درسال 1320 و 1329 طبق مدارکی که در دست است مالک تریاک را کیلویی 320 ریال از زارع می‌خرد و باز طبق اسنادی که در دست است مالکین کیلویی 2500 ریال فروخته‌اند البته طرفداری ادامه این وضع رقت‌انگیز برای هر فرد وطن‌پرستی مقدور نیست، ما نمی‌توانیم فکر بکنیم برای این که یک عده معدودی مالک یا عده غیر معدودی زارع هر دو را بنده عرض می‌کنم ممکن است از این کار ضرر ببیند بیاییم خودمان را در مقابل مجامع بین‌المللی لکه‌دار و ننگین قلمداد بکنیم و در عین حال یک سمی را به دست خودمان به حلق مردم بریزیم من این چنین استدلال را نمی‌توانم قبول بکنم! و این که آقای فرخ فرمودند سیصد میلیون تومان بنده چون آقای انواری تشریف دارند ارقام را ذکر نمی‌کنم و تقاضا می‌کنم که راجع به این عایدات خودشان صحبت بکنند عایدات تریاک نوسان داشته قبل از مرحوم رضا شاه فقید صادرات تریاک در آن موقع زیاد بود و مصرف آن در ایرن کم بود و در حقیقت هفتاد و پنج درصد تریاک صادر می‌شد و بیست الی بیست و پنج درصد آن در داخله مملکت مصرف می‌شد و الان به دلایل خیلی زیاد قضیه معکوس است. اولاً ژنرال ماک آرتور وقتی در ژاپن فرماندهی را قبول کرد دستور داد که در ژاپن تریاک قدغن شد، در چین قدغن شد، در سنگاپور قدغن شد، در برمه قدغن شد.

بازار تریاک در دنیا کم شد از آن گذشته مواد «سنتیتک» امروز در دنیا ساخته می‌شود آقای فرخ. مواد «سنتینک» جناب آقای دکتر اقبال که تشریف دارند اطلاع دارند در زمان جنگ ما چه گرفتاری داشتیم در موضوع گنه گنه وقتی که جنگ شد آن مراکزی که گنه گنه به ما می‌دادند دیگر به ما ندادند، گنه گنه قیمتش بالا رفت و ترقی فاحشی یافت، دیدند وضع بد می‌شود و ممکن بود جنگ ادامه پیدا کند آمدند «کنین سنتیتک» ساختند امروز «پاماکیئن» «کاما کیئن» مشتقات «کنین سنتیتک» جای گنه گنه اصلی شده است و هر ورز «مرفین سنتیتک» و مواد مشابه مرفین ساخته می‌شود، از یک طرف بازار تریاک به مناسبت قدغنی که شد آمد پایین و از طرف دیگر اختراعاتی در مواد شبیه مرفین در دنیا پیدا شد کار را به جایی رساند که امروز در وزارت دارایی صندوق‌های تریاک موجود است و مشتری ندارد و با زحمت تریاک خودشان را می‌فروشند و از طرف دیگر تریاک ما با تریاک سایر ممالک طبق تجزیه‌ای که بزرگ‌ترین اداره بین‌المللی کرده از 9 الی 10 درصد مرفین بیشتر ندارد و حداکثر 12 درصد در صورتی که تریاک چکسلواکی و خیلی ممالک دیگر 18 درصد مرفین دارد بازار مرفین را همان طور که آقا فرمودند داور در اثر جدیتی که کرد خیلی بهتر کرد، بفرموده حضرتعالی داور خیلی خدمت کرد ولی نمی‌دانم که این خدمت بود یا خدمت نبود بسته به این است که انسان در چه مسیری فکر می‌کند که میلیون‌ها تومان عایدات مملکت بشود و یا میلیون‌ها نفوس از بین برود! بنده طبق اطلاعاتی که دارم در تمام دنیا وقتی که سرمایه یک کشوری را می‌خواهند بنویسند می‌نویسند بزرگ‌ترین سرمایه مملکت سلامتی افراد آن مملکت است شما اگر برای سرمایه مملکت می‌خواهید صحبت کنید که دویست یا سیصد میلیون ضرر می‌کند بنده به آقا عرض می‌کنم که الان در حدود یک میلیون و پانصد هزار نفر تریاکی در مملکت است یعنی سه کرور و روز به روز هم دارد آمار آن زیاد می‌شود و علت این است که آقایان محترم هشتاد درصد مردم که تریاکی می‌شوند به مناسبت معاشرت با اشخاص تریاکی است که در حال نشأه می‌‌افتند، دود تریاک و بوی تریاک اشخاص را جلب می‌کند (نیک‌پور - مبارزه کنید) فرمودید مبارزه کنیم، مادام که آن چیزی که باعث این کار می‌شود موجود است نمی‌توانید مبارزه کنید اگر

+++

میلیون‌ها خرج هم کنید فایده ندارد اول باید شما آن مقتضیاتی که باعث می‌شود شخص تریاکی شود از بین ببرید والا اگر شما تریاک را از بین نبرید پس از آن که شخص تریاکی رفت در بیمارستان خوابید و تریاک را ترک کرد از درمانگاه که به خانه برمی‌گردد به مجردی که دود تریاک از خانه همسایه‌اش بلند شد و به مشام او رسید با سابقه‌ای که دارد و با آن ضعف اراده‌ای که در بشر پیدا می‌شود باز هم تریاکی می‌شود به طوری که بر اثر دود تریاکی که از منزل همسایه می‌آید نزدیک بود بنده هم تریاکی شوم و البته قبل از منع کشت خشخاش غیر ممکن است که با این ترتیب مبارزه کنیم اما راجع به کشت خشخاش و منعش فرمودید که بهتر این است که که شما بیایید یواش یواش منع کنید و بالاخره تا ده سال دیگر از بین ببرد. جناب آقای فرخ با مراجعه به پرونده قوانین مملکت خواهید دید در سال 1308همین قانون در زمان مرحوم رضا شاه فقید گذشت که سالی یک دهم کسر بکنند و با این فرمایشی که فرمودید پس لازم بود در سال 1318 کشت خشخاش منع شده باشد پس:

من جرب‌المجرب حلت به‌الندامه

چون شما قانونی گذارنده بودید که سالی یک دهم کسر شود و دیدید عملی نشد بلکه بیشتر شد، حالا باز دوباره قانونی بگذارنند یک دهم، یک دهم کسر کنیم اگر این کار می‌شد با قانون 1308 باید این کار تا سال 1318 عملی شده باشد در صورتی که دیدیم عملی نشد، عایدات دولت که فرمودید طبق یادداشتی که بنده دارم در 9 سال هفتاد و دو میلیون ریال بوده طبق آمار وزارت بهداری که شاید بفرمایید درست نیست، هفتاد و دو میلیون ریال یعنی هفت میلیون و دویست هزار تومان که اگر تقسیم بر 9 شود سالی هشتصد هزار تومان می‌شود البته حساب آقایان بهتر است شما را به خدا قسم می‌دهم آیا برای هشتصد هزار تومان در سال یا برای میلیون‌ها تومان در سال حاضرید نفوس ایران این طور از بین برود در صورتی که شما می‌توانید «پرودا کتبویتی» یعنی قوه تولید مملکت را صدها برابر بالا ببرید به واسطه از بین بردن آن سم مهلک. در مبارزه‌ای که با مالاریا در نقاط مازندران کردیم اگر خاطر جنابعالی باشد در هفت هشت سال پیش هر کدام از آقایان که به مازندران تشریف می‌بردید مردمانی می‌دیدید با رنگ زرد و شکم جلو آمده پر از آب و کبدهای متورم که در گوشی‌ای نشسته و با حال لرز آنها را می‌دیدید. اگر امروز به مازندران تشریف ببرید بنده نمی‌گویم مالاریا نیست ولی خیلی کم است وقتی هم که پیدا شد عقب آن می‌رویم که ببینیم دلیلش چه بوده است و علتش چه بود، طبق آماری که وزارت کشاورزی به ما داده است با کمک اداره همکاری فنی آمریکا از روزی که ما کمر مالاریا را شکستیم در مازندران قوه تولید زارع «فورهندردسن» چهارصد درصد اضافه شده است (یکی از نمایندگان - عجب؟) شما تحقیق بفرمایید این عین حقیقت است الان آن قیافه‌های خندان و آن زارعینی که در صفحات مازندران مشغول کارند در صورتی که قبلاً می‌رفتند کنار دیوار می‌نشستند و در اثر مالاریا لرز می‌کردند چه دعایی به این د.د.ت می‌کنند. در نقاط مالاریا خیز در اثر استعمال گرد د.د.ت میکروب مالاریا را از بین بردند.

و همین طور به شما عرض می‌کنم که اگر امروز بخواهید مردمان این مملکت دارای آتیه روشنی باشند بایستی با این سم مهلک مبارزه بکنید و کاری کنید که افراد خانواده‌های این کشور به این بلای خانمان‌سوز مبتلا نشوند و بنده آمار دارم که نصف اهالی یک قریه همه تریاکی شده‌اند. مرد تریاکی است و زنش برای او حب حاضر می‌کند و پیشش می‌گذارد تا پک بزند این که زندگی نیست آن وقت ما با همه این آلام و بدبختی می‌گوییم که ما اگر این کار را بکنیم ضرر خواهیم کرد.

حضور آقایان عرض کنم این که خشخاش کجاها کاشته می‌شود و به جایش چه کشت می‌شود خدمت‌تان حالا عرض می‌کنم ما دو نوع زمین داریم، فریاب و دیمی حالا خواهید فرمود که تو کشاورز نیستی، قبلاً عرض کردم مطالعه کرده‌ام خیلی هم دقیق مطالعه کرده‌ام تا این که قشنگ جواب‌های آقایان را عرض کنم، برای کشت تریاک زمین‌هایی باید انتخاب شود که به آنها آب برسد و به آنها باید خوب آب داد تا برای کشت تریاک آمادگی پیدا کند.

بنده در مقابل آقای وزیر کشاورزی عرض می‌کنم که خرج درست کردن آن بیشتر از هر کار دیگری است و به اندازه‌ای خرج آن زیاد است که ما در این خصوص بعد از دقت که محاسبه کردیم به این نتیجه رسیدیم که در حدود 450 تومان، 250 تومان برای هر جریب آن خرج کود و وجین می‌شود یعنی باید 450 تومان خرج آن کرد تا یک محصول هزار تومان به دست بیاید و این که می‌گویند که هر جایی تریاک کاشته شود، جنس خوب به عمل می‌آید و حاصل آن خوب خواهد شد، این اشتباه است، دیروز با آقای انواری صحبت می‌کردیم که در جایی که تریاک انبار کرده بودند برگ تمام درخت‌های چنار اطراف آن زرد شده است، بعداً که توجه کرده‌اند معلوم شده به علت هوایی که از مجاورت آن به درخت‌ها می‌رسیده تریاک که خودش خاصیت ندارد به هر زمین که کود بدهید و با دقت وجین کنید محصول آن خوب می‌شود اما راجع به این که به جای آنها چه باید کاشت بنده نمی‌توانم به طور صریح در این مورد حالا جوابی عرض کنم تا ضرری متوجه آن زارع دیمی کار نشود ولی البته خوب باید برای این‌گونه نقاط فکری کرد و حاصل دیگری به جایش عمل آورد مثل دانه‌های زیره یا دانه‌های روغنی یا چغندر و یا بعضی چیزهای دیگر کاشت و در بعضی جاها هم که نمی‌شود چیز دیگری کاشت بنده این ادعا را نمی‌کنم که می‌شود کاشت ولی معذرت می‌خواهم، می‌خواهم عرض کنم که اگر ضرری هم متوجه ما بشود، در مقابل ما سلامتی افراد ایرانی را تأمین نموده و موجبات بلندی ایران را در مقابل خارجی‌ها فراهم می‌کنم، آخر ما وابسته به منشور ملل متحد هستیم، ما گفتیم در 1915 و 1923 و بالاخره در سال 145که بایستی قوانین منشور ملل متحد را حفظ کنیم ما این کار را نکرده‌ایم خارجی‌ها دارند از ما در این مورد شکایت می‌کنند مکاتباتی که در این خصوص با وزارت بهداری شد. بعضی‌ها واقعاً جواب ندارد. ما باید تأمین سلامتی مردم را نموده و سطح قوای تولید را با این ترتیب بالا بریم. این یک طرف قضیه است و از طرف دیگر موجب سربلندی ایران را فراهم نموده و اطاعت از قوانین منشور ملل متحد هم کرده باشیم و دلیلی برای مبارزه با کشت خشخاش داشته باشیم، عرض کنم در مملکتی که ما میلیون‌ها متر زمین داریم در حدود 20 هزار هکتار یا بیشتر برای کشت تریاک است که در سال بیش از 900 تن تریاک به دست ما نمی‌آید و ما بیش از صد تن ما نمی‌توانیم به خارج صادر کنیم، زیرا عرض کردم برای این مورد دلایل بین‌المللی وجود دارد، حالا ما بیاییم برای این که صد تن تریاک بفروشیم 800 تن را به دهن این مردم بدبخت بریزیم آخر چرا؟ این واقعاً خجالت دارد برای فروش صد تن تریاک ما بیاییم این کار را بکنیم، بنده معذرت می‌خواهم که احساساتی شده‌ام و این حرف‌ها را می‌زنم (دکتر بیانی - حق دارید) ولی به جان فرزندم این را از روی دل می‌گویم که هیچ ننگی بالاتر از این نیست که ما برای یک عایدی بسیار جزئی بیاییم جامعه را این طور اسیر و ذلیل کنیم بنده بیش از این عرضی ندارم (احسنت - احسنت)

رئیس- آقای نیک‌پور بفرمایید

نیک‌پور- گمان می‌کنم محتاج به تذکر نباشد که ورود بنده در بحث راجع به منع کشت خشخاش نه از آن جهت است که با محصول این ماده فلاحتی سر و کاری دارم بلکه چون محصول این گیاه یکی از مواد تولیدی و صادراتی و مولد ارز کشور است بنابراین از جنبه اقتصادی آن وارد بحث می‌شوم.

آقایان محترم بهتر از بنده می‌دانند به علل و جهاتی که نمی‌خواهم اکنون وارد تجزیه و تحلیل و بیان علل آن گردم سطح تولیدات ما به طور کلی اعم از کشاورزی و صنعتی پایین رفته و در نتیجه تولید کشور تناسب خود را با سطح مصرف از دست داده و ما هر سال در برابر یک رقم سنگین کسر صادرات قرار داریم و نمی‌دانم اگر وضع اقتصادی به همین منوال پیش برود اقتصاد مملکت در چه مرحله قرار خواهد گرفت. کشورهای دیگر هم که اکنون ما آنها را ممالک راقیه می‌نامیم و سعی داریم خود را به آنها برسانیم در طول حیات اقتصادی خود کم و بیش دچار چنین اوضاع و احوالی شده‌اند منتهی در آن کشورها دولت‌های با تدبیر سعی کرده‌اند به هر وسیله ممکن است بر میزان تولیدات کشور بیفزایند و بالاخره نگذاشتند تعادل و یا لااقل تناسب میان صادرات و واردات آنان از دست برود. با کمال تأسف باید بگویم آنچه در این چند سال اخیر در این کشور صورت گرفته اکثراً با این روش مطابقت نداشته است و همچنین عدم توجه کافی دولت‌ها به بسط کشاورزی کشور و بلکه برعکس اتخاذ روش‌های عجیب و غریب کار را به آنجا رسانید که کشور ایران یکی از مراکز تولید غله در آسیا بود در ظرف پنج سال اخیر چندین مرتبه به ورود غله خارجی پیدا کرد.

اکنون می‌بینم دنباله همان روش نامطلوب به سراغ یکی دیگر از مواد تولیدی و صادراتی کشور آمده است. به نظر بنده در اساس فکر منع کشت خشخاش اگر نخواهیم بگوییم یک مغلطه است لااقل باید بگوییم یک خلط مبحث عجب نهفته است که استعمال تریاک را به صورت تدخین حربه مبارزه با کشت خشخاش قرار داده‌اند در صورتی که بسیاری مواد هست محصول ضد بهداشت و ضد اخلاق حسنه و حتی محصولات حرام شرعی از آن می‌سازند مانند انگور و میوه‌های دیگر که مایه اساسی نوشابه‌های الکلی است من تصور می‌کنم استعمال نوشابه‌های الکلی اگر از استعمال تریاک خطرناک‌تر و مضرتر نباشد دست کمی هم از آن ندارد و این قولی است که جمله مراکز بهداشتی جهان بر آن اتفاق عقیده دارند معذلک در هیچ جا دیده و شنیده نشده است که به دلیل مضرات جانی و مالی و اخلاقی الکل درصدد مبارزه با کشت مو و درختان میوه برآیند ولی در اکثر نقاط دنیا سعی دارند مقرراتی مؤثر برای محدود ساختن استعمال نوشابه‌های الکلی تنظیم و اجرا نمایند. مقصود بنده این است که کشت یک محصول امری جداگانه و استعمال نتیجه آن محصول به صورت مخالف بهداشت مطلب دیگری است.

خشخاش یکی از زراعت‌های پر سودی است که در قسمتی عمده از کشور ما کشت می‌شود و نوع تریاکی که از آن به دست می‌آید از انواع ممتازترین تریاک‌های دنیا است که میان مؤسسات داروسازی کشورهای خارجی برای خرید آن رقابت وجود دارد و همیشه یکی از اقلام عمده صادرات کشور و تحصیل درآمد ارزی برای مملکت بوده و سالیان سال است که این تجارت هم مانند

+++

بسیاری از تجارت‌های مواد عمده دیگر به دست خود دولت صورت می‌گیرد یعنی خریدار تریاک از محل مزرعه خشخاش تا مرحله صدور و تحویل آن به بنگاه‌های داروسازی دنیا خود دولت بوده و می‌باشد و منافع تجارتی آن را هم خود دولت برده و می‌برد.

به علاوه زراعت خشخاش در فصل و با شرایطی صورت می‌گیرد که زراعت دیگری را نمی‌توان جانشین آن ساخت و منع کشت خشخاش یعنی تعطیل یکی دیگر از مواد تولیدی و صادراتی کشور و کمک علنی به کسر تولید و صادرات مملکت به نفع کشورهای خشخاش‌کار دیگر است چنانکه کسر تولید غله ما به نفع ممالک غله خیز خارجی عملی گردید.

مبارزه با استعمال تریاک در کشورهای تریاک‌خیز سابقه عملی دارد به طوری که اکنون در آن کشورها در عین زراعت خشخاش استعمال تریاک بر اثر اجرای برنامه‌های عملی از طرف دولت‌ها یا به کلی موقوف و یا به حداقل تخفیف یافته است. دولت برای این که زحمت خود را از تنظیم و اجرای یک برنامه دقیق و مؤثر و عملی در راه از میان بردن استعمال تریاک کم کند آمده است لایحه پر سر و صدای منع کشت خشخاش را به مجلس آورده غافل از این که این اقدام چه اندازه در متلاشی ساختن کشاورزان خشخاش و هجوم بیکاران به شهرها و محرومیت مملکت از یک صادرات مهم و تقلیل ارز صادراتی کشور اثرات شوم دارد و بعید نیست که چندی دیگر لایحه منع کشت درختان مو و میوه‌های دیگر را هم به نام مبارزه با استعمال الکل بیاورد و صادرات خشکبار و سبزه ما را نیز به همان روز بنشاند.

تریاک امروز مصارف طبی متعدد دارد و مؤسسات خارجی که تریاک ایران را با قیمت و شرایط خوب می‌خرند برای تأمین همین مصارف است.

خوشبختانه سال‌ها است بازرگانان ایران مستقیماً در معاملات تریاک دخالتی ندارند تا مطابق معمول روز حربه جدید تکفیر اقتصادی را بلند کنند و بگویند رئیس اتاق تجارت برای حفظ منافع تجار با لایحه منع کشت خشخاش مخالفت می‌کند. اساساً باید بگویم در وضع حاضر در حدود صدی هفتاد تجارت کشور و معاملات کالاهای مصرفی و وارداتی در دست خود دولت است.

یکی از مواد تولیدی و تجارتی کشور ما مواد معدنی است که آن هم در درجه اول نفت است که باز به دست دولت می‌باشد و سایر معادن را هم یا دولت خود مستقیماً استخراج مواد آن را می‌فروشد یا اختیار اکثر آنها به دست افراد معینی داده شده که اکنون با بیل و کلنگ و دینامیت به جان کوه‌های معدنی مملکت افتاده‌اند و آن را به طرز تقریباً ابتدایی استخراج و عین کلوخه‌های معدنی را برای استخراج و تصفیه مواد معدنی آن به خارجه حمل می‌کنند و دولت هم ایستاده تماشا می‌کند و یک قلم باطل روی امتیازات و اجازه‌هایی که بر خلاف قانون اساسی بوده است نمی‌کشد امروز تاجر بزرگ و معدن کار بزرگ و معامله کننده عمده خود دولت است.

 هر وقت هم صحبت کسر بودجه و تعدیل بودجه می‌شود حکیم باشی را که کاسب و تاجر و مالک نیمه‌جان مملکت است دراز می‌کنند و وقتی هم می‌خواهد فکر بدیعی برای اصلاح و توسعه اقتصادیات کشور بکند می‌آید داس دست می‌گیرد و یک زراعت بزرگ دیگر مملکت را می‌خواهد به عنوان منع استعمال تریاک از میان بردارد.

اکنون که از بیان این کلیات فراغت حاصل شد خوب است به اطلاعاتی از ارقام و آمار تجارتی که متأسفانه در این کشور چندان محل توجه نیست بپردازم. مطابق آماری که در دست است در ظرف 9 سال یعنی از 1325 تا اول سال جاری دولت جمعاً 470/591 من تریاک از زارعین خریداری کرده و 544/229/770 ریال وجه آن را مستقیماً به آنان پرداخته است که متوسط هر سال 85 میلیون ریال می‌شود. و در ظرف همین مدت دولت بالغ بر 928 تن تریاک به خارجه فروخته و در برابر آن 000/675/143 فرانک فرانسه و 856/172 لیره و 4 میلیون و پانصد هزار دلار به دست آورده است و من نمی‌دانم با منع کشت خشخاش و از دست رفتن آن درآمد خوب برای کثیری زارعین کشور و این درآمد هنگفت ارزی برای دولت و اقتصاد مملکت چه منفعت صحیحی عاید مردم خواهد گردید.

از اینها گذشته آنان که در کار زراعت اطلاعات صحیح دارند تصدیق می‌کنند که خشخاش در فصل فراوانی آب که آن آب برای زراعت‌های دیگر قابل مصرف شدن نیست زراعت می‌شود و محصول آن در فصلی به دست می‌آید که آخر سال زراعتی است وکشاورز از بابت زراعت‌های دیگر خود درآمدی برایش باقی نمانده و می‌تواند با فروش محصول خشخاش از تنگدستی نجات پیدا کرده و در همان مزارع مواد دیگری بکارد.

در پاره‌ای نقاط مانند لرستان زراعت خشخاش دیمی است و تقریباً زراعت منحصر به فرد آن نواحی است و اشکالات عملی دیگری هم منع کشت خشخاش در نواحی عشایری دارد که اکنون وارد بحث آن نمی‌شوم و باز وارد این مبحث هم نمی‌شوم که چگونه در نقاطی که دولت تا به حال مطابق قوانینی که موجود بوده کشت خشخاش را منع کرده ولی عملاً نتوانسته از کشت آن جلوگیری کند زیرا منع کشت خشخاش برای زارعین آن نواحی در حکم محروم ساختن آنان از زندگانی بوده و به همین جهت پیشرفت نکرده است.

در پایان کلام این نکته را تأکید تکرار می‌کنم که مبارزه با استعمال تریاک مطابق برنامه صحیح و منظم و مستمر بسیار کار لازم و یکی از اصلاحات اساسی بهداشتی و اجتماعی این کشور است ولی این مبارزه ملازم با منع کشت خشخاش نیست چنانکه در کشور مجاور و هم مرز ما ترکیه در حال حاضر دو برابر ایران خشخاش کشت می‌کنند ولی بر اثر مبارزه صحیح با استعمال تریاک در آنجا دیگر معتادانی بافت نمی‌شوند. از طرف دیگر این نکته قابل توجه است که مملکت ما میان یک عده کشورهای تریاک‌خیز قرار گرفته نمی‌دانم چه ضمانتی دولت می‌تواند بدهد که پس از اجرای منع کشت خشخاش و از میان بردن این ماده تولیدی و صادراتی کشور واردات تریاک از کشورهای مجاور به صورت قاچاق و امثال آن روز به روز زیادتر نشود و در نتیجه از وضع بدی که عده‌ای معتاد به تریاک متأسفانه داریم به وضع بدتری که این معتادین با تریاک قاچاق خارجی و فرار دادن پول از مملکت رفع احتیاج خود را بکنند دوچار نشویم.

ضمناً در خاتمه عرایضم این نکته را عرض می‌کنم که از نقطه نظر اصول پارلمانی و از نقطه نظر آیین و مقررات قانونگذاری هر لایحه‌ای که متضمن جنبه‌های مختلفی باشد بایستی در کمیسیون‌های با صلاحیت دیگر آن لوایح مورد مشورت و مطالعه قرار بگیرد این لایحه متأسفانه فقط از نظر بهداشتی خود مورد طرح و مطالعه قرار گرفته در کمیسیون بهداری مجلس سنا و آقایان هم فقط از نظر مخالفت و مبارزه با تریاک اتخاذ تصمیم کرده‌اند.

در حالی که باید از نقطه‌های نظر اقتصادی و مالی (فرخ - و قضایی) این لایحه در کمیسیون‌های دیگر هم مسیر قانونی خودش را طی کند بنابراین بنده خیال می‌کنم که اگر این لایحه برگردد به کمیسیون مربوطه ما می‌توانیم با دولت همکاری و هم‌فکری بیشتری بکنیم و طرق بهتری برای این کار پیشنهاد بکنیم که نظر متعادلی باشد و با هم‌‌فکری و مطالعه کاملی در این مورد لایحه‌ای تهیه بکنم برای مبارزه با تریاک و مواد افیونی که هم به نفع مملکت باشد و هم اقتصاد مملکت زیان نبیند.

رئیس- در کلیات دو نفر مخالف و سه نفر موافق اسم نوشته‌اند ولی پیشنهادی رسیده در زمینه همین بیانی که آقای نیک‌پور فرمودند (مخبر - بنده عرضی دارم) بفرمایید راجع به پیشنهاد؟ (مخبر - راجع به بیانات آقای فرخ و آقای نیک‌پور عرایضی داشتم) بسیار خوب بعد از قرائت پیشنهاد بفرمایید (مخبر - می‌خواستم قبلاً توضیح بدهم) پیشنهاد قرائت می‌شود.

مقام محترم ریاست مجلس سنا

چون لایحه منع کشت خشخاش به کمیسیون‌های کشور و دادگستری و کشاورزی نرفته است لایحه را از دستور خارج فرمایند تا جریان قانونی داخلی مجلس را طی نماید

فرخ - بهبهانی

رئیس- آقای فرخ بفرمایید.

فرخ- آقای دکتر بیانی می‌خواهند بفرمایند که وزرا در کمیسیون تشریف آورده‌اند، این آقا کافی نیست و به علاوه در اینجا در ماده 4 می‌گوید «دولت مکلف است منتهی تا یک ماه از تاریخ تصویب این قانون آیین‌نامه اجرایی و طرح مجازات و جریمه متخلفین از مقررات این قانون را تنظیم و پس از تصویب کمیسیون‌های مشترک مجلسین به موقع اجرا گذارد» در اینجا فقط قسمت‌های خلافی را کمیسیون‌ می‌تواند ولی در قسمت جنحه که رسید باید در قانون ذکر شود، آقای صدرالاشراف تشریف دارند و این موضوع البته. کمتانس ایشان است صحبت خواهند فرمود و ما در این قیمت نمی‌توانیم اختیار مجلس را بدهیم به کمیسیون‌ها که آیین‌نامه را تصویب بکنند و به علاوه عرض کنم همان طوری که آقای نیک‌پور فرمودند ما با تمام این لوایح کمال توافق را داریم، جز با این سه کلمه باید این لایحه بیاید در کمیسیون‌های مالیه اقتصاد و دادگستری و کاملاً مطالعه بشود و در این مورد با دولت کاملاً تشریک مساعی و هم‌فکری کنیم برای این که یک راه واقعاً قابل اجرایی پیدا کنیم ولی فرمایشات آقا و آقای مهدوی عیناً مثل فرمایشات طلاب مدرسه ملا آقا رضا است وقتی که در استدلال حرفی نداشتند می‌گفتند به حضرت عباس بد نگو. کسی با مبارزه با تریاک حرفی ندارد باید جلوگیری کرد، اما این چه ربطی به کشت خشخاش دارد این دلایل صحیح نیست (وزیر بهداری - رقم داریم آقا) رقمی که دارید درست نیست پرونده‌ها را ما می‌گذاریم جلوی شما ولی ما می‌گوییم که این کار را باید از روی دقت و تعقل و فکر و تدبیر انجام داد، با مشاوره تمام کرد والا بنده نه تریاک کارم و نه یک وجب زمین برای کشت تریاک دارم.

رئیس- البته تقاضا آقایان می‌توانند بدهند مانعی ندارد ولی این که در آن تقاضا نوشته‌اند که جریان قانونی خود را باید طی بکند به نظر بنده جریان قانونی خودش را سیر کرده، برای این که متن ماده آیین‌نامه این است که اگر کمیسیون صلاح بداند به کمیسیون‌های دیگر ارجاع می‌دهد ولی صلاح ندانسته‌اند و نفرستاده‌اند. آقای دکتر بیانی بفرمایید.

مخبر- بنده هم همین فرمایشاتی را که آقای رئیس فرمودند می‌خواستم عرض کنم و متن ماده 34 را قرائت کنم.

ماده 34- در صورتی که لایحه یا طرحی متضمن مطالب مختلف باشد کمیسیونی که مرجع رسیدگی یا طرح از طرف رئیس مجلس قرار داده شده آن قسمت از مواد آن لایحه یا طرح را که به تشخیص خود در حدود صلاحیت کمیسیون‌های دیگر بداند به کمیسیون‌های مربوطه

+++

می‌فرستد و آن کمیسیون‌ها مکلفند در آن قمست اظهار نظر کرده و نظر خود را به کمیسیون اصلی اعاده دهند و کمیسیون اصلی با توجه به نظر کمیسیون‌های دیگر در صورت موافقت گزارش جامعی برای مجلس تهیه خواهد کرد و در صورت اختلاف نظر کمیسیون مختلطی تشکیل داده شده و گزارش نهایی داده خواهد شد.

به طوری که آقایان ملاحظه فرمودند در اینجا کمیسیون صلاح ندانسته و تشخیص داده که لزومی ندارد، زیرا تمام وزرا توضیحات لازم را داده‌اند و احتیاج ارجاع به کمیسیون‌های دیگر نبوده است یکی هم فرمودند راجع به قسمت‌های جزایی که باید این آیین‌نامه به تصویب کمیسیون‌های مشترک برسد خواستم عرض کنم که به کمیسیون‌های مشترک مجلسین فرستاده شده.

رئیس- به هر حال تقاضایی رسیده است و خواسته‌اند که به کمیسیون‌های دیگر رجوع شود (دکتر ملک‌زاده - بنده اخطار نظام نامه‌ای دارم)

رئیس- بفرمایید.

دکتر ملک‌زاده- بلافاصله وقتی که این پیشنهاد داده شد بنده اجازه خواستم و به من اجازه داده نشده و به دیگری اجازه داده شد.

رئیس- به کسی آقا اجازه داده نشد آقای فرخ فقط به عنوان تقاضا کننده و آقای مخبر هم به عنوان جواب دهنده صحبت کردند دیگر به کسی اجازه داده نشد (دکتر ملک‌زاده - در هر حال بنده با این پیشنهاد مخالفم) بسیار خوب ما مخبر را استثناء می‌کنیم و جنابعالی را مخالف فرض می‌کنیم بفرمایید.

دکتر ملک‌زاده- بنده خیال نداشتم راجع به این لایحه صحبت کنم (سرلشگر فیروز - راجع به پیشنهاد صحبت کنید) گوش بده آقا صحبت نکن (سرلشگر فیروز - چشم اطاعت می‌کنم) زیرا این موضوع را به قدری طبیعی و نافع به ملت و مملکت و خداپسند می‌دانستم که تصور نمی‌کردم احدی با همچو لایحه مخالفت کند (نیک‌پور - کسی با خود لایحه مخالفت نکرد) (سرلشگر فیروز - این طور نیست) گوش بده آقا شما که حرف می‌زنید من حرفی نمی‌زنم (سرلشگر فیروز - من گه الحمدالله حرفی نمی‌زنم) (خنده نمایندگان) به هر حال وقتی که آمدم شنیدم چند نفر مخالفت کردند با این لایحه (نیک‌پور - آقا کسی مخالفت نکرد) خوب چه فرقی دارد چوب لای چرخ می‌گذارند از این نظر از آقای رئیس تقاضا کردم اسم بنده را جزء موافقین بنویسند ولی حالا چون موضوعی که مطرح شده راجع به این پیشنهاد است در این قسمت عرض می‌کنم من هم به این نظامنامه آشنا هستم هر لایحه‌ای جنبه‌های مختلفی دارد هیچ لایحه‌ای نیست که در آن جنبه‌های مختلف مالی و قضایی وجود نداشته باشد قلت و قلنا در آن نباشد ولی این لایحه، لایحه صحی است و در برابر مسائل صحی سایر مسائل هیچ و پشیزی ارزش ندارد (وزیر بهداری - احسنت کاملاً صحیح است) لایحه‌ای است مربوط، به جان و صحت و مربوط به سلامتی روح مردم است و در آینده کتابی را که یکی از متخصصین راجع به تأثیر مرفین در روحیه جامعه نوشته چند سطر آن را به نظر شما خواهم رسانید تا ببینند چقدر وحشتناک و خانمانسوز است بنابراین لایحه صد درصد جنبه صحی داشته و جنبه‌های دیگر آن در مقابل این جنبه اساسی کمترین ارزشی ندارد.

رئیس- در هر حال رأی می‌گیریم به تقاضایی که داده شده که این لایحه برای سیر قانونی خودش به کمیسیون‌های دیگر برود آقایان موافق قیام بفرمایند (تصویب شد) آقای دکتر ملک‌زاده فرمایشی دارید.

دکتر ملک‌زاده- بنده آقا اشتباه کردم و به اشتباه رأی دادم هر لایحه‌ای باید همیشه به نفع بعضی‌ها باشد بدبختانه من هم اشتباهاً به نفع آنها رأی دادم.

رئیس- معذلک تصویب شد آقای دکتر سعید مالک فرمایشی دارید؟

دکتر مالک- بنده اجازه خواستم راجع به آن لایحه عرض دارم.

رئیس- کدام لایحه؟

دکتر سعید مالک- همین لایحه که به کمیسیون ارجاع شد بنده اجازه خواستم که ارجع به این موضوع پیشنهاد بدهم

دشتی- دو نفر بیشتر نمی‌توانند صحبت کنند یکی مخالف، یکی هم موافق

10- اعلام وصول لایحه راجع به ترمیم حقوق کمک آموزگاران از مجلس شورای ملی

رئیس- در هر حال آقایان ندیدند که اسم ثبت کنند و بنده هم متوجه نشدم حالا لایحه دولت راجع به ترمیم حقوق کمک آموزگاران قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس سنا

لایحه مالی شماره 27401 - 22/4/34 دولت راجع به ترمیم حقوق کمک آموزگاران که در جلسه روز پنجشنبه 22/4/34 با قید یک فوریت تقدیم شده بود در جلسه مزبور فوریت آن تصویب و در جلسه روز یکشنبه 25/4/34 مورد شور قرار گرفته و با مختصر اصلاحی شور آن خاتمه یافت اینک رونوشت لایحه قانونی مزبور برای اظهار ملاحظات آن مجلس محترم به ضمیمه ایفاد می‌گردد که در موعد مقرر فرمایند تا رأی نهایی گرفته شود

رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت

لایحه قانونی مربوط به ترمیم حقوق کمک آموزگاران

ماده واحده- به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود ترمیم حقوق کمک آموزگاران را با توجه به تبصره 12 قانون ترمیم حقوق فرهنگیان مصوب یازدهم آذر ماه 33 تا میزان ماهی دو میلیون ریال از اول مرداد ماه 34 از محل درآمد عمومی کشور پرداخت نماید ترمیم حقوق مربوط به سال 1333 و چهار ماهه اول 1334 این طبقه و همچنین ترمیم حقوق سایر طبقات معلمین طبق قانون مذکور با پیدا شدن اعتبار پرداخت خواهد شد.

تبصره- وزارت فرهنگ می‌تواند از مازاد اعتبار فوق حقوق دبیران و آموزگارانی را که طبق تبصره 20 قانون بودجه سال 1334 بازنشسته می‌شوند بدون رعایت تبصره 11 قانون ترمیم حقوق فرهنگیان طبق اشل جدید ترمیم نموده و آنان را بازنشسته نماید و در صورتی که اعتبار حقوق کافی نباشد دبیران و آموزگاران مزبور بر مبنای اشل جدید بازنشسته خواهند شد و تفاوت حقوق بازنشستگی آنان در موقع تأمین اعتبار اشل جدید پرداخت خواهد شد.

رئیس- چون لایحه مالی است و در مجلس شورای ملی به فوریت آن رأی داده‌اند لذا خود به خود در مجلس سنا فوری است و لزومی ندارد رأی بگیریم و حالا چند نفر از آقایان 7 - 8 نفر تقاضای جلسه خصوصی کرده‌اند و حالا می‌رویم به جلسه خصوصی ولی قبل از ختم جلسه آقای دشتی تقاضای نطق قبل از دستور کرده‌اند (دکتر لقمان‌الملک - بنده عرضی داشتم) بفرمایید

دکتر سعید مالک- بنده قبل از این که به لایحه خشخاش رأی گرفته شود که به کمیسیون رجوع شود اجازه خواستم متأسفانه عده آقایان منشی‌ها به قدری کم است که اجازه مرا نتوانستند بنویسند تا به موقع آدم بتواند عرایض خودش را بکند حالا که رأی گرفته شده لایحه منع کشت خشخاش برود به کمیسیون‌های مختلف بنده خواستم پیشنهاد کنم که هر سه کمیسیون به طور مختلط در یک جلسه تشکیل شود و به این لایحه رسیدگی کند تا در اتمام کار آن تأخیری صورت نگیرد و پیشنهاد کتبی هم داده‌ام که تقدیم می‌کنم.

رئیس- این که فرمودند اجازه خواستم کسی ندید اگر می‌دیدیم هم اجازه نمی‌دادم البته بنده ندیدم و آقایان هم متوجه نشدند ولی در غیر این صورت هم اجازه داده می‌شد زیرا برای پیشنهاد یک مخالف و یک موافق باید صحبت بکنند، آقای نیک‌پور بفرمایید.

نیک‌پور- این پیشنهاد آقای دکتر لقمان‌الملک مطابق اصول صحیح نیست زیرا ممکن است ما از نظر مقررات داخلی خودمان این کار را بکنیم و سه کمیسیون را با هم جمع کنیم ولی این که پیشنهاد بکنند برای این کار صحیح به نظر نمی‌رسد و ممکن است خود مقام ریاست امر بفرمایند که هر سه کمیسیون با هم تشکیل بشود.

11- بیانات بعد از دستور آقایان: دشتی - رئیس - معاون نخست‌وزیر

رئیس- آقای دشتی

دشتی- بنده معمولاً می‌دانید که با نطق قبل از دستور و بعد از دستور مخالفم، و عقیده‌ام این است که مجلس شورای ملی و سنا یک دستگاه قانونگذاری است و فقط باید قانون وضع کند و نظارت در اجرای آن بکند و به مجلس وعظ و خطابه و مناظره شبیه نشود و عقیده‌ام این است که این نطق‌های قبل از دستور و بعد از دستور که راجع به کلیات عجیب و غریبی صحبت می‌کنند این مجلس‌ها را از شأن خودشان انداخته‌اند (شمس‌ ملک‌آرا - دولت‌ها را هم متزلزل می‌کنند) ولی چیزی که می‌خواستم امروز عرض بکنم یک تذکری است که امروز به طور خیلی خلاصه و خیلی مختصر عرض می‌کنم که انشاءالله اگر دولت اقدام کرد ما مجبور نمی‌شویم که در این باب مفصل‌تر صحبت بکنیم و آن این است که دوره گذشته فرماندار نظامی یکی از نمایندگان مجلس شورای ملی را به فرمانداری نظامی دعوت کرد به ایشان اهانت کرده است حتی آن طوری که شنیده بودم او را زده است البته این خبر در روزنامه‌‌ها منتشر نشد چند روز پیش یکی از مدیر آن روزنامه به من تلفن می‌کرد گفتم چرا این خبر را ننوشته‌اید؟ گفت از فرمانداری نظامی به ما اطلاع داده‌اند که این خبر را در روزنامه‌ها ننویسید اگر بنویسید توقیف‌تان می‌کنم و البته این «پروسدر» قضیه به نظر من در تاریخ مشروطیت ایران سابقه نداشت و حتی بزرگترین مرد قرن اخیر ایران که مرحوم رضا شاه بود با آن همه اقتدار هیچ وقت یک چنین خلافی را مرتکب نشد عرض کنم که نمایندگان مجلس شورای ملی و نمایندگان مجلس سنا مصونیت دارند هیچ فردی حق ندارد که این کار را بکند آن هم در کابینه شخصی مثل آقای علاء که مرد شریف و پاکدامن و مقید به اصول مشروطیت هستند و بنده به این تذکر مختصر امروز قناعت می‌کنم و وارد جزئیات نمی‌شوم و شما هم (اشاره به معاون پارلمانی نخست‌وزیر) بیخود سعی نکنید که کج و کوله‌اش بکنید چون بنده جواب می‌دهم، این چیز مسلم واقع شده و حتماً باید به طور صحیح و قانونی جبران شود والا سنگ روی سنگ بند نمی‌شود.

رئیس- بنده هم تصور می‌کنم که تکلیف بنده است که در این موضوع چیزی بگویم ما مجلس سنا و مجلس شورای ملی را مختلف نمی‌‌شناسیم این دو مجلس قوه مقننه است و این اساس و اصول مشروطیت باید کاملاً محفوظ بماند حالا چه واقع شده است و جزئیاتش چه است کاملاً نمی‌دانم به هر حال دولت باید این را جبران کند و همان طور که مجلس شورای ملی آن را تقاضا دارد مجلس سنا هم آن را تقاضا دارد آقای معاون نخست‌وزیر بفرمایید.

معاون نخست‌وزیر (ذوالفقاری)- بنده اطمینان می‌دهم و در حضور نمایندگان محترم عرض می‌کنم که دولت در این باب مشغول تحقیق است و اگر چنانچه حقیقت داشته باشد و اتفاق افتاده باشد کسی که این عمل را کرده شدیداً تعقیب و تحت مجازات‌ قرار خواهد گرفت (نمایندگان - بسیار خوب)

12- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس- حالا جلسه خصوصی است جلسه آینده برای روز چهارشنبه آینده خواهد بود آقای معاون وزارت دادگستری تقاضای جلسه فوق‌العاده کرده است روی لایحه دیوان کیفر و اگر لایحه منع کشت خشخاش هم حاضر شد آن هم مطرح می‌شود (شمس ملک‌آرا - تعطیل مجلس کی هست؟) در هر حال فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم.

(ساعت 11 و ربع جلسه ختم شد)

رئیس مجلس سنا - سید حسن تقی‌زاده

+++

یادداشت ها