کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » ایرانشناسی
0.0 (0)
معرفی منابع نفیس کتابخانه ایرانشناسی مجلس
[1397/02/26]

نسخه چاپ سربی از نخستین چاپ عربی «القانون» ابن‌سینا در کتابخانه ایرانشناسی مجلس  

در تمدن ایران پس از اسلام، دو کتاب در شمار مهم‌ترین کتاب­‌های طبی پزشکان مسلمان آورده می‌شود که یکی از آنها قانون ابن­‌سینا ست. در وصف این کتاب همین بس که قریب هفتصد سال در بزرگ‌ترین مراکز علمی و پزشکی اروپا تدریس می‌شد و هم اکنون نیز به عنوان بخش مهمی از طب کهن در مهم‌ترین مراکز و دانشگاه­‌های جهان تدریس می‌­شود. در بیان اهمیت کتاب قانون، نظامی عروضی آورده است که اگر بقراط و جالینوس زنده شوند، روا بود که پیش این کتاب سجده کنند.

«القانون فی‌­الطب» نوشته ابوعلی الشیخ‌ الرئیس ابن­‌سینا، یکی از پر افتخارترین کتاب­‌های پزشکی جهان است. اصل کتاب به زبان عربی در سه مرحله نوشته شده است: نخست در گرگانج حدود سال 403ق.، بخش دوم در ری در حدود 405ق. و بخش سوم در همدان بین سال­‌های 405-414ق. این کتاب عظیم بیش از یک میلیون کلمه دارد که شامل پنج بخش است. ابن­‌سینا ابتدا درباره کلیات دانش طب (امور عامه)، در زمینه دو جنبه نظری و علمی آن سخن گفته و بعد به بحث درباره احکام کلی داروهای ساده (ادویه مفرده) و سپس به احکام جزئی آن داروها پرداخته و در ادامه با تشریح هر یک از اندام‌­ها و وظایف آن­ها (فیزیولوژی)، هر بیماری که بر اندامی عارض شود با علل و اسباب آن بیماری و راه علاج آن را همراه با براهین لازم که نشان دهنده صحت گفتار و حسن پندار اوست، ذکر کرده است.

بوعلی در کتاب مذکور در بلاغت تعریف الفاظ پزشکی و در تقسیم موضوعات و شرح مطالب از روشی منطقی پیروی کرده است. کتاب قانون را باید ترکیبی علمی از تجارب بالینی بوعلی، آثار و تعالیم جالینوس، بقراط، ارسطو، نوشته­‌های پزشکان ایرانی و مسلمان پیش از خود چون رازی، ابن­‌زین طبری، ابوسهل مسیحی دانست. برای کتاب قانون شرح­‌های زیادی از نویسندگان برجسته قدیمی چون شرح فخرالدین رازی (606ق.)، شرح نجم­الدین احمد نخجوانی، شرح عبدالواحد جوزجانی و ... نوشته شده است. همچنین این کتاب توسط نویسندگان بسیاری با عناوین گوناگون مانند مختصرالقانون، خلاصه­‌القانون، قانونچه و ... خلاصه‌­نویسی و منتشر شده است.

نخستین چاپ متن عربی کتاب مشهور قانون، مربوط به نسخه سربی موجود در کتابخانه ایرانشناسی است. نسخه حاضر این کتاب در چاپخانه مدیچی شهر رم ایتالیا در سال 1593م. منتشر شده است. کتاب اول قانون در صفحه 1تا112، کتاب دوم از صفحه 113تا280، کتاب سوم در صفحات 281تا610 گنجانده شده و سپس کتاب چهارم در صفحات 1تا176 و بالاخره کتاب پنجم در صفحات 177تا268 آمده ­است. پس از آن کتاب «النجاه، مختصرالشفاء» اثر ابن­‌سینا آمده ­است.

این کتاب ارزشمند با شماره رده‌بندی 972 25ق22الف/R128/3 در مخزن کتاب‌های چاپ سنگی و سربی کتابخانه ایرانشناسی نگهداری می­‌شود.

 

معرفی از: سعیده ایمانی، کارشناس کتابخانه ایرانشناسی مجلس شورای اسلامی

Majlislib2@gmail.com

 

بازدید:165
یادداشت ها
Parameter:300570!model& -LayoutId:0 LayoutName