wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه: 83 شنبه 30اردیبهشت ماه 1334  

فهرست مطالب:

1-بیانات قبل از دستورآقایان، فرخ، خواجه‌نوری- آموزگار- دکتر حسابی- دکتر ملک‌زاده

2-تقدیم دو سؤال به وسیله آقایان دیوان‌بیگی و پالیزی

3-تصویب لایحه راجع به رد تبصره 3 ماده 25 ثبت

4-شور در لایحه تشکیل سازمان تعاون نیروهای انتظامی و ارجاع به کمیسیون

5-تقاضای تشکیل کمیسیون خاص برای رسیدگی به قانون استخدام ازطرف آقای وزیر دارایی

6-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه: 83

شنبه 30اردیبهشت ماه 1334

(دوره پنجم اجلاسیه)

 

فهرست مطالب:

1-بیانات قبل از دستورآقایان، فرخ، خواجه‌نوری- آموزگار- دکتر حسابی- دکتر ملک‌زاده

2-تقدیم دو سؤال به وسیله آقایان دیوان‌بیگی و پالیزی

3-تصویب لایحه راجع به رد تبصره 3 ماده 25 ثبت

4-شور در لایحه تشکیل سازمان تعاون نیروهای انتظامی و ارجاع به کمیسیون

5-تقاضای تشکیل کمیسیون خاص برای رسیدگی به قانون استخدام ازطرف آقای وزیر دارایی

6-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

 مجلس ساعت نه صبح به ریاست آقای تقی‌زاده تشکیل شد

رئیس- صورت مشروح مذاکرات جلسه دوشنبه 25 اردیبهشت ماه هنوز گویا توزیع می‌شود ‌حاضر است و عنقریب توزیع می‌شود ولی حالا ‌نمی‌شود در این باب رأی گرفت تصویبش می‌ماند به جلسه آینده اسامی غائبین و دیرآمدگان جلسه قبل قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان‌: حسن اکبر- سیف افشار- سید محمد‌صادق طباطبایی- سرلشگر فیروز- دکتر قاسم‌زاده- عضد- جمال امامی- عباس مسعودی- علیقلی هدایت.

غائبین بی‌اجازه آقایان: امیر‌سلیمانی-دیوان‌بیگی- دکتر صدیق‌اعلم- مهدی نمازی.

شمس ملک‌آرا- آقای دکتر صدیق اعلم مریض هستند آقا.

دیوان‌بیگی- بنده قبلاً کسب اجازه از مقام ریاست کرده‌ام و گویا اشتباهات غایب نوشته‌اند.

 رئیس- سابقاً عرض کرده‌ام وقتی که برگشت به کمیسیون اصلاح می‌کنند اگر دیروز کسی غائب بود و نوشت ما زیرش می‌نویسم و می‌فرستیم به کمیسیون اصلاح شود.

1-بیانات قبل از دستور آقایان: فرخ- خواجه‌نوری- آموزگار- دکتر حسابی- دکتر ملک‌زاده

 رئیس- آقایانی که برای نطق قبل از دستور اسم‌نویسی کرده‌اند- اول آقای دکتر ملک‌زاده (دیوان‌بیگی- تشریف ندارند ایشان) یعنی وقت ایشان از جلسه قبل محفوظ ماند ولی گویا تشریف ندارند، بعد از ایشان آقای فرخ هستند،

فرخ- در جلسه قبل جناب آقای وزیر امور خارجه از نظامنامه استفاده کردند و فرمایشاتی فرمودند که چون بنده بیش از یک‌ مرتبه حق جواب نداشتم نتوانستم  جوابی عرض کنم و چون اثرات خوبی نداشته است از نطق قبل از دستور استفاده می‌کنم و فرمایشات ایشان را جواب عرض می‌کنم ایشان فرمودند که موضوع، هیرمند 100 سال است که بین ما و افغان‌ها مورد اختلاف است (موید‌ثابتی- هیچ همچو چیزی نیست) و اگر کار سهلی بود تا حالا تمام می‌شد، معلوم می‌شود که ایشان وقت نکرده‌اند که دوسیه هیرمند را مطالعه بکنند زیرا تجزیه افغانستان از ایران صد سال قمری و شاید 99 سال شمسی است اختلافات هیرمند در سال 1320 قمری شروع شد و 1323 قمری خاتمه پیدا کرد. بعد از حکمیت گلداسمیت و ماکماهون و نماینده ایران هم مرحوم یمین‌‌نظام بود و سردار مقتدر کاشانی و دولت ایران در همان موقع اعتراض کرد و نپذیرفت و همیشه در این مدت ما بیش از نصف از آب هیرمند  استفاده کردیم تا این که در زمان اعلیحضرت  فقید کمیسیونی به سرحد رفت از طرف افغان‌ها عبدالاحدخان و بود از طرف ایران  مرحوم امیر شوکت‌الملک پدر آقای علم بود و بعد هم یک قراردادی امضاء شد به تنصیف ولی بعد افغان‌ها دبه درآوردند و گفتند که مجلس ما نپذیرفت. این اختلاف اصلاً 15-16 سال است ایجاد شده نه صد سال و آن هم به واسطه بستن سد گچکی و حفر نهر بقرا که آنها جلوی آب را می‌گیرند و نمی‌گذارند بیاید ایران بنا‌براین این اظهارات آقای وزیر امور خارجه صحیح نیست و اما این که فرمودند ما باید با صبر و شکیبایی و بردباری منتظر حل این کار باشیم. یک کسی به یگی می‌گفت 5 سال است از او 3 روز مهلت می‌خواهم و نمی‌دهد 17 سال است صحبت می‌کنید هنوز هم باید بردباری کرد و به قول فرمایش آقای سپهبد امیر‌احمدی باید ببینیم آخرش چه می‌شود‌؟ همین‌طور که فرمودند بنده پنجاه سال در وزارت خارجه خدمت کرده‌ام ولی هیچ‌ وقت وزارت خارجه را نسبت به امور مملکت این قدر خونسرد و لاقید ندیده‌ام( موید‌ثابتی- و دیوان‌بیگی صحیح است) آقای شهاب‌الدوله باید به خاطر داشته باشند در دوره دوم مرحوم شریف‌الدوله در مجلس شورای ملی گفت کلمه‌‌ جدیت و فعالیت را از قاموس وزارت امور خارجه ایران حذف کرده‌اند بنده حالا باید این فرمایش ایشان را بعد از 45 سال در اینجا عرض کنم‌. برد‌باری برای یک کسی که در قصر ریاست وزرا‌ نشسته است و اتومبیل کادیلاک زیرپا دارد و معاشش آماده است سهل است ولی برای یک رعیت که سی من گندم می‌کارد که سه خروار محصول بردارد و تمام مدت سال زندگی بکند، وقتی که 70% محصولش از بین رفت یعنی 9 ماه گرسنه است این بردباری را باید برای آن رعیت بدبخت سیستانی فکر کرد نه برای آن رعیت بدبخت سیستانی فکر کرد نه برای وزیر امورخارجه. (سرلشگر فیروز- می‌خواهند که آنها بروند افغانستان تا افغان‌ها آنها را نگاهدارند‌) در هر حال بند خیلی متأسف هستم به یک امر حیاتی که زندگی 300 هزار نفر منوط به آ‌ن است با اینطور لاقیدی ما عمل می‌کنیم! اخیراً شنیدم که ایشان تصمیم گرفته‌اند که موضوع را در واشنگتن مطرح بکنند عرض کنم آقایان در نظر دارند که ایشان وقتی می‌گفتیم قضیه هیرمند چطور شد؟ می‌گفتند ما آنجا سفیر نداریم، سفیر را فرستادند رفت بعد گفتند. سفیر افغان‌ها نیامده است و مدتی صبر کردیم تا آمد حالا می‌خواهند موضوع را

+++

 بفرستند به واشنگتن بنده نمی‌دانم که موضوع هیرمند چرا باید برود با سفارت ایران و افغان در واشنگتن حل بشود مگر ما می‌خواهیم راجع به رود میسی سیپی صحبت کنیم‌، این چه معنی دارد‌!  اصلاٌ این علتش این است که افغان‌ها سوءنیت دارند و می‌خواهند باز هم به تعلل بگذرانند و پس از یک سال هر وقت از وزیر خارجه سؤال کنیم بگویند آقا منتظر خبر واشنگتن هستیم و بالنتیجه خواهیم دیدکه به ضرر ایران تمام خواهد شد، بنده عرض نمی‌کنم که 100 سال 70 سال بلکه 21 ماه است که آقای انتظام وزیر امور خارجه است 21 میلیمتر راجع به کار هیرمند جلو رفته است‌؟ خیر، البته دولت یک وظیفه‌ای دارد مسئول هم هست قوه مقننه هم بفرمایش ایشان نباید در قوه اجرائیه دخالت کند ولی این موضوع را بنده عرض می‌کنم که اگر این قضیه را ببرند به واشنگتن به ضرر مملکت تمام خواهد شد و مسئول این کار شخص عبدالله انتظام است بنده حالا انتظار دارم کمیسیون خارجه به طوری که استدعاکردم با مدعوین جدید در این مورد رسیدگی بکند و نتیجه رسیدگی را به عرض مجلس برسانند ولی در خاتمه عرض می‌کنم که آ‌قای انتظام بدانند ترسم نمی‌گویم((دانم نرسی به کعبه ای اعرابی- کاین ره که تو می‌روی به ترکستان است)).

رئیس- آقای خواجه‌نوری بفرمایید.

خواجه‌نوری- آقایان همکاران محترم که غالباً ارشد بنده هستند در طی خدمات طولانی که به مملکت فرموده‌اند قطعاً مکرر به این نکته که می‌خواهم عرض کنم برخورده‌اند و آن نکته عبارت از این است که قطعاً دیده‌اند هر و قت یک کسی پیدا شد که خواست وظیفه اداری و ملی خودش را خیلی جدی بگیرد و در انجام وظیفه سخت‌گیری بکند تمام کسانی که از وظیفه‌شناسی او زیان می‌بردند با هم متفق شدند و هو و جنجال راه انداخته و حتی ذهن اشخاص بی‌نظیر و واقع‌بین و درستکار را مشوب کردند و سال‌ها است این قضیه در اینجا ادامه دارد البته تک و توک،‌ گوشه و کنار اشخاصی بودند و هستند که مطالب را با واقع‌بینی کامل مشاهده می‌کنند و مظلومیت این اشخاص را کاملاً می‌بینند ولی چون ورود در هر مجادله‌ای احتمال خراش برداشتن هست فکر می‌کنند که ما چرا دخالت بکنیم و از دفاع صرف‌نظر می‌کنند و این هم دو عیب خیلی بزرگ دارد و نتیجه آن همین بدبختی است که ایران‌ به آن گرفتار است‌، عیب اولش این است که خود آن شخص که با کمال حسن نیت میل داشته خدمت بکند و وارد مبارزه شده مأیوس می‌شود، دلسرد می‌شود، بدبین می‌شود نسبت به هر چیزی که مربوط به امور مملکت است عیب دوم خیلی بدتر است به نظر بنده این است که تمام کسانی که شاهد قضیه بودند و می‌بینند که این شخص میل دارد خدمت بکند و چه جور پاداش گرفته تمام آنها دلسرد می‌شوند و نتیجه‌اش همین مطلبی است که تکیه کلام همه است که  ملاحظه‌ می‌فرمایید روزی چندین مرتبه می‌شنوید که این مملکت اصلاح نخواهد شد کار به جایی نمی‌رسد، هیچ وقت نمی‌گذارند که کسی کار حسابی بکند، این تکیه کلام که در ایران پیدا شده است نتیجه این تلقینی است که عرض می‌کنم، یکی از اشخاصی که نمونه کامل این‌ نظریه است به اعتقاد بنده آقای عبدالله معقول است. به طوری هو و جنجال همان اشخاصی  که زیان می‌بردند راه انداختند که ذهن کسانی مثل دوست عزیزمان آقای آموزگار که قاضی پاکدامن و صحیحی است مشوب کردند حالا این شخص یک کا‌غذی ببنده نوشته است و از من خواهش کرده است که این‌ کاغذ را در اینجا بخوانم در مدتی که رئیس بازرسی نخست‌وزیری بود. به اعتقاد بنده یکی از بهترین کارهایی که در آن دوره شد از لحاظ کارهای درست همین بازرسی نخست‌وزیری بود یک مقدارش را آقایان می‌دانند و یک مقدارش را نمی‌دانند که چه خدمتی کردند در آنجا(دیوان‌بیگی- هیچ اقدامی نکردند آقا) خوب وقتی نوبت شما شد بفرمایید اینجا صحبت کنید، عرض کنم قضیه داروها و قضیه روغن‌های تقلبی را که ملا‌حظه فرمودید در قسمت‌های اداری هم اقدامات دیگری کرد آن اندازه که دستگاه اجازه می‌داد اقدام کرد.(‌ظهیرالسلام- زمین‌هایی را که از مردم گرفت و به نام دولت ثبت کرد بگویید) (دهستانی- تهمت و افترا است هرچه به این مرد می‌زنند) در هر حال بنده معتقدم که اگر کسی وظیفه‌اش را جدی گرفت و مظلوم واقع شد در نتیجه دسته‌بندی کسانی که از او زیان دیده‌اند، وظیفه اشخاص بصیر و مطلع است که از او دفاع بکنند برای این که هم جلوگیری از یأس دیگران حالا با اجازه آقایان کاغذی که نوشته است به عرض آقایان می‌رسانم( عده‌ای از نمایندگان- کاغذ اشخاص را در مجلس قرائت نکنید سابقه می‌شود) بنده حق دارم که از یک ربع وقت خودم استفاده کنم و هرچه دلم می‌خواهد بگویم و شما حق اعتراض ندارید نوبت خودتان استفاده بکنید، اجازه اینجا با رئیس است نه با آقایان کاغذ این است‌:

جناب آقای خواجه‌نوری

سناتور محترم

 چون جنابعالی از چگونگی و وضع قبول سمت سرپرستی بازرسی نخست‌وزیری اینجانب کاملاً واقف و می‌دانید اولاً بچه کیفیت و تحت چه شرایط قبول آن شغل ‌خطیر را نموده‌ام و چگونه بنده را پشتیبانی بندگان اعلیحضرت همایون شاهنشاهی و رئیس دولت تشویق فرموده‌اید و ثانیاً انجام شغل مزبور به جهت ‌مبارزه با فساد و رشوه‌خواری و جلوگیری از حیف و میل اموال دولتی تا چه حد ایجاد دشمن می‌نماید. اینک که در نتیجه اقدامات سخت و شدید خود مورد تهمت و ‌افتراء و هتک حیثیت قرار گرفته‌ام تا آنجا که مغرضین توانسته‌اند ذهن جناب آقای آموزگار سناتور محترم را که از قضات با سابقه دادگستری می‌باشند مشوب نمایند (آموزگار- تکذیب می‌کنم) و جناب ایشان بدون تحقیق و یا سؤال از اینجانب در پشت تریبون مجلس سنا بنا به اظهار مطلعی مرا متهم به اخذ هفتاد  سند مالکیت به نام خود در یک سال اخیر و خرید ملکی به مبلغ هفت میلیون ریال در ورامین فرموده‌اند‌، در عین‌ حال که بیانات بعدی معظم‌له تا اندازه‌ای آثار زننده فرمایشات اولی را جبران  نموده ولی چون کسانی که اقدمات و عملیات بنده در ثبت کل و بازرسی نخست‌وزیری مانع انجام اعمال سوء آنان بوده از آن قسمت بیانات جناب ایشان که علیه اینجانب بوده سوء استفاده می‌نمایند و اگر ساکت بمانم علاوه از آن که نسبت  به حفظ حیثیت و شرافت خود و خانواده‌ام که در نتیجه سی و سه سال خدمت متوالی و بی‌ریا حاصل شده سهل‌انگاری و خیانت کرده‌ام موجب عواقب شدم جهت خدمتگزاران واقعی کشور می‌گردد و سوء‌استفاده‌چیان این قبیل وسایل ناجوانمردانه را برای کوبیدن و از میدان به در بردن خادمین دیگر که با نهایت رشادت و به اتکاء درستی و صداقت قدعلم نموده و مانع سوء‌استفاده آنان می‌گردند به کار می‌برند- از آن جناب استدعا دارد این معروضه را در مجلس سنا قرائت فرمایند تا نمایندگان محترم مجلس سنا و عموم ملت ایران به حقیقت قضا یا وارد گردند و مغرضین بدانند آن را که حساب پاک است از محاسبه باکی نیست و آن کس که قبول چنین مسئولیت‌هایی که ملازمه با عدم رضایت عده معتنا‌بهی انگل اجتماع و سوء استفاده‌چی می‌باشد می‌نماید و خود را آماج تیر این قبیل اتهامات قرار می‌دهد شهامت آن را دارد که بایستد و ثابت نماید که این اتهامات معلول چه علت و زائیده چه افکار و خصلت ناپسندیده است.

کسانی که که بنده را متهم به داشتن هفتاد سند مالکیت می‌کنند‌ گرچه به خودی خود این جرم نیست معذلک اینجانب مصراً تقاضا دارد کمیسیون عرایض مجلس سنا و یا هر مرجع دیگری که مقتضی باشد برای اولین بار به حساب ارثی و شخصی اینجانب که یکی از کارمندان دولتم رسیدگی فرمایند تا صدق و کذب مطالب و پایه و مایه اتهامات وارده روشن و بدین وسیله حس شهامت و کذب نفس را در خدمتگزاران صدیق دیگر تقویت و جواب عملی و دندانشکن به مغرضین و سوء‌استفاده‌چیان داشته است. ضمناً برای این که معلوم شود به مناسبت انجام وظیفه اجباراً چه دشمنان قوی برای خود تراشیده‌ام شمه‌ای از اقدامات خود را به عرض می‌رسانم:

1-بعد از گذشتن لایحه اراضی بیاض و موات اطراف شهرستان- الف- بیش از ده میلیون متر‌ اراضی در اطراف تهران از حلقوم آزمندان خارج و به نام دولت قبول درخواست ثبت شد که جزیی از آن اراضی نارمک و قسمت زیادی از قیطریه و رود‌خانه قلقلی است‌. ب- بر اثر نقشه‌برداری و پیدا شدن مقادیر زیادی اراضی دیگر به همان طریق رفتار شد به طوری که فعلاً ثبت قسمتی را قبول و قسمتی را منتظر درخواست ثبت از دولت بوده‌اند. ج- راجع به اراضی اطراف جاده کرج دستور کتبی داده‌ام تا وقتی نقشه‌بردای نشده و محل واقعی املاک تشخیص و حیازت و اعمار به تناسب مقدار زمین نگردیده از کسی قبول درخواست ثبت نشود و سند مالکیت صادر نگردد و اطمینان دارد اگر این اقدام انجام و تعقیب شود میلیون‌ها متر اراضی از حیف و میل نجات پیدا خواهد کرد.د- چون اشخاصی مایل بودند اراضی دو طرف دریاچه سد کرج را که تصرف مالکانه نداشتند به نام خود به ثبت برسانند و اراضی ذی‌قیمت مذکور در تصرف بنگاه مستقل سد کرج بود مانع تصرف‌ رندان گردیدم و از بنگاه مذکور قبول درخواست ثبت شد.

2-بسیاری از اراضی متعلق به دولت را اشخاصی می‌خواستند به نام مالکیت سند مالکیت بگیرند که با رعایت کامل مقررات  جلوگیری کرده‌ام مثلاً پانصد و پنجاه و هشت هزار متر اراضی اطراف بیمارستان پانصد تختخوابی- جنب تهران که لااقل سیصد میلیون ریال بهاء عادله آن است و متعلق به دولت می‌باشد عده‌ای می‌خواستند به عنوان وراثت سند مالکیت به نام خود دریافت دارند اینجانب مقاومت نموده و ملک را به نام دولت اعلان که دعوی اعتراض به ثبت آن اکنون در دادگستری مطرح است و بر اثر شکایت متضررین از نظر اینجانب به دادسرای انتظامی قضاوت به موضوع رسیدگی و در آنجا مسلم گردید که اینجانب خبط و خطایی نکرده‌ام.

3-تمام زمین شهرمشکین شهر را یک نفر متنفذ محلی می‌خواست به نام خود به ثبت برساند که با طرح موضوع در شورای عالی ثبت مقرر شد از متصرفین واقعی قبول درخواست ثبت کنند.

4-بسیاری از موقوفات پهلوی و موقوفات عام‌المنفعه را اشخاص به نام خود تقاضای ثبت کرده بودند که در شورای عالی ثبت ثبت

+++

آنان باطل و قرار شد از ذوی‌الحقوق متصرف قبول تقاضای ثبت شود.

5-بیش از سیصد میلیون متر اراضی زیر سه میلیون متر اراضی زیر سه گلپایگان و قریب دویست هزار متر اراضی جنب آبادان و مقدار زیادی اراضی اطراف اهواز را اشخاصی به نام خود تقاضای ثبت نموده و بقیه را هم در شرف تقاضا بودند که بر اثر رسیدن گزارشات موضوعات در شورایعالی ثبت طرح و چون هیچ یک تصرف مالکانه نداشتند قرار شد از دولت که متصرف بود قبول ثبت شود‌.

6-جنگل‌های عمومی که سرمایه و ذخیره هنگفتی برای کشور است اشخاص درخواست ثبت کرده و باز می‌خواستند درخواست ثبت کرده و باز می‌خواستند درخواست ثبت نمایند و اینجانب به وسیله صدور بخشنامه و دستورات متعدد مانع شده و از این را هم ناراضیان زیادی ایجاد شد‌.

شبه‌ای از اقدامات در بازرسی

نخست‌وزیری

1-رسیدگی طرز وصول مالیات‌ها و صدور گزارشات مبنی بر این که اداره کل در‌آمدها بیش آگهی‌های یک یا دو میلیون تومان و بالجمله مبالغ هنگفت را به مبالغ بسیار جزیی توافق نموده است و از شرکت‌های مهم مالیات ناچیزی اخذ کرده و از سمینارها به بهانه ورود ضرر و زیان اساساً مالیات دریافت نداشته است که جریان به دادسرای شهرستان اعلام گردیده است‌.

2-تصدیق صحت گزارشات وارده مبنی بر این که بیش از چهار‌صد و پنجاه میلیون تومان از طریق بین بردن و یا بلا‌تعقیب گزاردن پرونده‌های ارزی و یا از طریق گمرک به دولت خسارت وارد شده است

3-رسیدگی به اعمال متصدیان شرکت بیمه و دادن گزارشات به مقامات مربوطه که موضوع در دادسرای شهرستان تحت تعقیب است

4-اقدام برای تغییر رئیس و معاون تثبیت قیمت‌ها به علت سوء جریاناتی که گزارش و رسیدگی شده بود‌.

5-گزارش عملیات مدیر عامل بانک توسعه صادرات و تعقیب بدون وقفه موضوع تا روز انحلال بازرسی نخست‌وزیری

6-کشف دارو و روغن‌های تقلبی و مواد مخدر مثل کوکائین و هرئین و مرفین و غیره و اقدام به بستن مراکز فساد و رسیدگی به وضع بیمارستان‌ها و اقدامات شدید برای بهبود بهداشت عمومی که موجب ناراضی شدن مقامات مربوطه گردید‌.

7-رسیدگی به عملیات مأمورین بنگاه جنگل‌ها و کشف زیان فراوان دولت در مورد فروش بسته جنگل خواجه کلات خراسان و خرید موتور و تلمبه جهت آبیاری اراضی جنگلکاری خوزستان و مبلغ هنگفتی سوء‌استفاده در موارد مختلف امور جنگل شمال که حتی مورد تحسین عده از وکلای‌ مازندران و رنجش شدید مأمورین مربوطه و ایادی هر یک گردید.

8-گزارش مربوطه به وضع اتوبوسرانی شهر تهران و مخالفت با ازدیاد نرخ کرایه که بعداً جنابان آقایان فرخ و خلعتبری روسای کمیسیون عرایض مجلسین بدون اطلاع ا‌ز اقدامات بازرسی اقدام جدی فرموده مانع گرانی نرخ شدند و همین امر باعث عدم رضایت مالکین اتوبوس‌ها گردید.

9-انتقادات شدید نسبت به امور مختلف شهرداری و دادن گزارشات متعدد در مورد گرانی نرخ خواربار و برخلاف قانون بودن اجاره معبر پشت دیوار امامزاده زید و مخالفت با طرز تنظیم قرارداد با شرکت الستوم که منجر به گرفتن تضمین از سفارت فرانسه شد.

10- رسیدگی به موضوع فروش آهن‌های شرکت ملی نفت به عنوان آهن قراضه

11- جمع‌آوری صورتی از متهمین به اختلاس و ارتشاء کلیه وزارتخانه‌‌ها تا برای تعیین تکلیف متهمین در مراجع قضایی اقدام شود

12- جمع‌آوری صورتی از کلیه وزارتخانه و ادارات از افرادی که به نام مأمور دولت حقوق دریافت می‌داشتند ولی به هیچ‌وجه در وزراتخانه و اداره مربوطه حاضر نمی‌شدند و غیره و غیره.

 چنان که ملاحظه می‌فرمایید فقط یکی از این اقدامات کافی است که دشمن‌های قوی و متنفذ تیشه به ریشه مأمور بی‌احتیاطی که به قصد خدمت به این اقدامات مبادرت کرده بزنند ولی از آنجایی که مجلس محترم سنا در این دو دوره قضاوت عادلانه خود را در ذهن ملت ایران به اثبات رسانیده بنده هم با استظهار به عدالتخواهی سناتور‌های محترم جداً و مصراً تقاضا دارم کمیسیون عرایض به درخواست بنده رسیدگی نماید تا نظیر این حملات موجب یأس خدمتگذاران دیگری که انجام وظیفه‌شان ملازمه با پنجه درافکندن با شیادان متفنذ دارد نگردد.

با تقدیم احترامات- عبدالله معقول بنده علت این که این کاغذ را در اینجا خواندم دفاع از یک شخص واحدی نیست همانطور که اول عرض کردم نهایت اهمیت را دارد که اگر کسی از مأمورین دولت بخواهد وظیفه‌اش را جدی بگیرد و خدمت بکند با هو و جنجال مغرضین به این روز بیندازند، پس مجلسین و تمام اشخاصی که ناظر امور سیاسی هستند وظیفه دارند دفاع بکنند و نگذارند‌، به این دلیل بنده این کاغذ‌ را خواندم.

آموزگار- بنده اعتراض دارم طبق ماده 57.

رئیس- بفرمایید.

آموزگار- بنده خیلی متأسف هستم که یک موضوعی که یک نفر سناتور اظهار عقیده کرده بود و تذکری با دولت داده بود، درباره ثبت و آمار و دارایی بود و آن تذکر هم این بود که بنده شنیدم 70 سند مالکیت به نام ایشان صادر و ملکی به مبلغ 700 هزار تومان خریده‌اند اینها چیزی نبود که بنده بخواهم حکم بکنم که حتماً 70 تا بود نه 69 تا، بعد از آن که منتشر شد این انتشارات بنده در منزل کاغذ و روزنامه و اعلامیه و نامه با امضاء اشخاص دارم، 8 فقره اعلام جرم کرده‌اند بر علیه 6 نفر از اعضاء ثبت که مدیر کلش آقای معقول بوده است که تا حالا من اسم نبردم در روزنامه اطلاعات نوشته که 44 میلیون متر از اسد‌آباد سیاهکوه جنوب حضرت عبدالعظیم ثبت کرده‌اند و تقسیم کرده‌اند که 22میلیون متر آن به فروش رفته است در آشستان قزوین یک میلیون و 200 هزار تومان آقای معقول ملک خریده است من شاهد دارم آقای فرخ و آقای وارسته شاهدند که یک میلیون و 200 هزار تومان آقای معقول ملک خریده‌اند( فرخ- صحیح است) و در یوسف‌آباد هم مغازه‌ها دارد خانه دارد‌. من ایشان را آدم فاسدی نگفتم، نگفتم دزد است‌. تهمت به کسی نزدم، خواهش کردم از مقام ریاست در این موقع که مبارزه با فساد می‌کنند برکنارکردن اشخاص خوب نیست تشکیل باند می‌دهند بهتر این است که بازرسی کل کشور رسیدگی بکند اگر چنانچه ایشان واقعاً تخلفی کرده تعقیب بکنید و اگر گزارش بدهند به مجلس و بنده اول کسی خواهم بود که بگویم آنچه که من شنیده بودم برخلاف واقع بوده( خواجه‌نوری- همینطور شد) بنده قصد تهمت نداشتم، اما وقتی که بنا شد فتح باب بشود که در مجلس سنا یک نفر نماینده که می‌دانم نظر سوء ندارد بنا باشد کاغذ بخوانند و خدمات و انجام وظیفه یک مستخدمی را بخوانند در این صورت آقایان شما همه حق دارید از فردا هر کاغذی هر کس به دست شما داد اینجا بیاورید بخواهید. بنده فقط تذکر دادم و نخواستم سوء‌استفاده بکنم بنده به کلی سکوت کردم و نامه‌ها را همه در منزل ‌گذاشتم ولی حالا اتخاذ سند می‌کنم از اجازه مقام ریاست برای جلسه آتیه، میلیون‌ها مال مردم را همین دستگاه ثبت و 6 نفر برده‌اند، اراضی قیطریه و اراضی شمیران و این کارهایی که شده است اکثر در زمان ریاست ایشان شده است که پرونده‌ها همه موجود است؟ من طرفدار و مدافع هیچ دولتی و هیچ نخست‌وزیری واحدی نبوده‌ام به هیچ‌ کس هم جز خدا متکی نیستم، این گوی و این میدان. من محافظه‌کار نیستم سابقه بدهم ندارم. اعلام جرم‌ها را ارائه خواهم داد و خدای من شاهد است که خیالی نداشتم من فقط می‌خواستم تذکری‌ به دولت بدهم که نباشد که آنتریک شروع شده است‌. بیچاره و بدبخت‌ها که به دست خودشان خودشان را رسوا می‌کنند.

خواجه‌نوری- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- مانعی هم هست که بفرمایید اما اگر بنده بتوانم یک کلمه عرض ‌کنم این است که این نوع چیزها ‌صحیح نیست،الان هم در میان طرفین اختلاف نظری نیست، از طرف صاحب مسئله هم اختلافی نیست او می‌گوید رجوع بکنید برای رسیدگی تعقیب بکنید و اگر مجرم هستم مرا مجازات بکنید و یا ‌معلوم بشود که اصل ندارد و الان هم که اتفاق آراء هست برای رسیدگی به این کار، اگر غیر این باشد باید مجلس را محکمه بکنیم یکی تمام اتهامات او را بگوید و یک اتهامات را رد بکند این همان چیزی می‌شود که در ابتدا قبل از این که مشروطه کامل بشود عدالتخانه بود در این مملکت.

شمس ملک‌آرا-  عدلیه برای این کار‌ها است آقا.

خواجه‌نوری- بنده هم همین مطلب را می‌خواستم عرض بکنم.

رئیس- پس می‌نویسد و مراجعه می‌شود که تعقیب بکنند همان طوری که مجرم و یا متهم را تعقیب می‌کنند که معلوم بشود مسئله چیست؟ برای خیر او و برای خیر مجلس سنا و برای خیر همه است یا مجرم است که مجازات می‌شود یا پاک و منزه است.

جمال امامی- راجع به اشخاص در مجلس سنا صحبت نباید بشود اینجا قانونگذاری است تا مجرم شناخته نشده نباید راجع به آن صحبت کرد.

دیوان‌بیگی- اجازه می‌فرمایید؟

 رئیس- آقای دکتر حسابی

 دکتر حسابی- اکنون که با توجه مخصوص اعلیحضرت همایونی. اصلاح دادگستری در سرلوحه اقدامات مفید قرار گرفته است به عقیده بنده وظیفه هر نماینده است که آنچه به نظر او برای پیشرفت این امر حیاتی می رسد‌ بگوید.

به عقیده بسیاری از علاقمندان به اصلاحات اساسی مهمترین عامل ثبات امور یک کشوری داشتن یک دادگستری صحیح است. استخوان‌بندی یک جامعه تشکیلات دادگستری آن است به طوری که به یقین می‌توان گفت که جامعه که یک دادگستری صحیح ندارد هیچ چیز ندارد و جامعه که دادگستری قوی دارد تاب مقاومت در برابر مصائب را دارد.

آقایانی که دردوره اول سناتشریف داشتند در نظر دارند که در آن دوره از

+++

طرف مجلس سنا توجه مخصوصی به اصلاح دادگستری شد و یک عده از آقایان سناتورها که بنه افتخار همکاری در این امر را با آنها را داشتم طرحی تقدیم مجلس سنا کردند که در آن تشکیل یک شورای عالی قضایی را پیش‌بینی کرده بودند که کلیه انتصابات قضات برای آن شورا باشد و آن شورا نظارت در کار قضات داشته باشد و بتواند اموری را که لازم بداند به دادگاه انتظامی احاله دهد. ‌متأسفانه مطالعه آن طرح در کمیسیون‌ها به طول انجامید تا این که دوره اول سپری شد.

در آغاز این دوره نیز چند نفر آقایان نطق‌های مفیدی در این زمینه کردند از جمله آقای آموزگار ولی در اثر تراکم کارها این تذکرات دنبال نشد و موضوعات دیگر وقت مجلس را گرفت اکنون جای بسی خشنودی است که با توجه مخصوص اعلیحضرت همایونی محترم ما جز و آنان هستند دعوت شده‌اند که در این امر خطیر غور و مداقه نمایند و امید واثق می‌رود که انتظاری که علاقمندان دارند اینک به مرحله عمل درآید. به این مناسبت لازم می‌دانم‌ نکته چند را در این باره به سمع آقایان محترم برسانم.

فلاسفه بزرگ دنیا از جمله افلاطون و ارسطو و فلاسفه معاصر وظیفه دولت را بر سه رکن اساسی قرارداده‌اند:

اول ایجاد امنیت‌، دوم تأمین عدالت‌، سوم ایجاد ارتباطات کشور. اینها کار اصلی دولت است بقیه کارها در درجه دوم است یعنی پول‌هایی که موجود است اول باید صرف این کار بشود در صورتی که الان در مملکت ما تمام پول‌ها را صرف کارهای دیگر می‌کنند و اگر زیاد آمد آن وقت صرف این کار اساسی می‌کنند‌ ملاحظه می‌فرمایید از نظر فلاسفه کارهای دیگر اساسی شناخته نشده است‌. یعنی هر گاه آن سه وظیفه اصلی که ذکر شد انجام یابد باعث‌ این می‌شود که امور دیگر جامعه بالطبع به وسیله افراد و شرکت‌ها انجام‌پذیر می‌گردد.‌ مقصود این است که جامعه‌های بشری دولت‌ها را برای این منظور تشکیل داده‌اند که از نعمت امنیت برخوردار شوند زیرا شرط امکان فعالیت افراد در جامعه وجود امنیت است و در سایه امنیت و عدالت است که کارها به جریان می‌افتد و جامعه از فعالیت روزافزون افراد برخوردار می‌گردد( مثلاً ایجاد امنیت در یک  ناحیه از عهده افراد خارج است ولی استخراج معدنی در آن ناحیه به شرط  وجود امنیت از عهده یک فرد یا یک شرکت برمی‌آید).  اگر عدالت و امنیت باشد مردم سد هم می‌سازند کارخانه ایجاد می‌شود زراعت می‌کنند و الّا اگر امنیت نباشد این کار‌ها را نخواهند کرد بنابراین در جامعه مانند جامعه ما که فاقد سرمایه مالی کافی است دولت باید درآمد موجود را در درجه اول صرف انجام این سه وظیفه اصلی بنماید یعنی ایجاد امنیت و تأمین عدالت و ایجاد ارتباطات و باید کارهای دیگر را حتی‌الامکان به خود مردم واگذار نماید که از وجود امنیت و عدالت استفاده نمایند و با فکر آسوده به فعالیت‌های لازم بپردازند.

درباره تأمین عدالت که موضوع بحث امروز ماست می‌خواهم یک نکته اساسی را باقایان محترم توجه دهم و آن نکته اینستکه دادگستری صحیح متضمن دو اصل است اصل اول بدون شک وجود عناصر صالح است در دادگستری و اصل دوم که اهمیت آن کمتر از اصل اول نیست ایجاد قدرت برای دستگاه عدالت است و بدون این عامل قدرت هیچ انتظاری از صالح‌ترین دستگاه دادگستری نمی‌توان داشت هرگاه دستگاهی که باید احکام قضایی را صادر کند قدرت صدور حکم صحیح و قدرت رسانیدن حکم را به طور سریع به مرحله اجرا نداشته باشد چه انتظاری می‌توان از آن دستگاه داشت. نقایص دستگاه دادگستری ما تاکنون این بوده است که اولاً هیئتی برای نصب و عزل قضات و مراقبت در کار آنها نداشتیم ثانیاً شرایط مدون و بسیار سنگینی برای ورود به کار مشکل قضاوت نداشته و نداریم ثالثاً وسایل رفاه حال و آسایش زندگانی قضات را فراهم نکرده‌ایم و رابعاً که به عقیده بنده در درجه اول اهمیت است قدرت در دستگاه‌ دادگستری ایجاد نکرده‌ایم. در بسیاری از ممالک دنیا قدرت قاضی خیلی بیش از این است که قوانین فعلی ما تأمین کرده است طبق قوانین ما قاضی وسایل و اختیار برای تحقیق مستقیم ندارد و پایه رأی او پرونده است که تحقیقات اولیه آن چنان که می‌دانیم اغلب فاقد آن صحت و استحکامی است که انتظار می‌رود اجباراً پایه رأی قاضی قرار می‌گیرد. باید ضابطین دادگستری مسئولیت مستقیم در برابر وزارت دادگستری مسئولیت مستقیم در برابر وزارت دادگستری داشته باشند در صورت تخلف باید به دستور آن وزارتخانه به مجازات سریع برسند و ضابطین ناصالح بی‌درنگ از کار برکنار شوند.

یک نکته اساسی که باید به آن توجه کرد این است که قوانین فعلی ما از قوانین یکی دو کشور فرانسه و بلژیک اقتباس شده است و آن هم قدری با عجله و باید در این موقع که مجال تجدید نظر در قوانین را داریم در آنها تعمق کنیم و بخصوص این نکته را مورد تحقیق قراردهیم که آیا کلیه این قوانین با عادات و سابقه و سنن دیرینه ما وفق می‌دهد یا خیر و آیا انتظاری که ما از بعضی از این قوانین‌ داریم بیهوده است یا خیر.

آیا در ادوار تاریخ ما قدرت و آزادی عمل قاضی طبق استنباط خود در همین حدود بوده است یا بیش از این بوده است. آیا در سایر ممالک مترقی دنیا قدرت و اختیارات قاضی همین است که ما داریم یا بیش از این است و قوانین دیگری غیر از آنهایی که که ما ازآن اقتباس کرده‌ایم وجود ندارد که اجرای عدالت را بهتر و سریعتر از این تضمین کند. این نکاتی است که باید مطالعه شود وقت آن است که در اساس قوانین دادرسی خود بررسی دقیق به عمل آوریم ( زنگ رئیس).

‌رئیس- وقت شما خیلی کم مانده است شاید یکی دو دقیقه.

دکتر حسابی- همین یکی دو دقیقه کافی است

نکته دیگری که لازم می‌دانم خاطر نشان نمایم این است که ما احتیاج به یک بازرسی کشوری بسیاری قوی داریم که کارمندان آن از بهترین اعضاء  قضایی و اداری باشند که سال‌ها امتحان‌ درستی‌ و فعالیت خود را داده باشند و دارای اختیارات وسیعی باشند که هر جا از یک عمل خلافی مطلع شدند سریعاً و با قدرت کافی رسیدگی نمایند و متخلف را در محاکم تعقیب کنند.

اصلاح پایدار و بادوام همانا ایجاد یک بازرسی با قدرت است که ناظر بر اعمال مأمورین باشد تا اشخاص متخلف بدانند که دستگاهی وجود دارد که ناظر بر اعمال آنها است و می‌تواند به سرعت آنها را به مجازات برساند. چه بهتر آن که این بازرسی کشوری به صورت یک وزارتخانه مستقل و مجهز درآید ( دیوان‌‌بیگی- آن را هم بسپرید دست آقای معقول) در خاتمه آن سه نکته که به نظر بنده برای اصلاح و تقویت دادگستری لازم است خلاصه می‌کنیم‌.

اول وجود قضاوت و کارمندان صالح در دادگستری که باشرایط سنگین د‌ر این کار خطیر پذیرفته شده باشند و دارای زندگانی مرفه باشند

دوم ایجاد قدرت در دستگاه دادگستری به وسیله تجدید‌نظر در قوانین فعلی و تصویب قوانین لازم.

‌سوم ایجاد یک بازرسی کشوری قوی و مجهز که قادر به نظارت دائمی بر کار مأمورین دولت باشد.

هرگاه هر سه این نکات لازم تأمین شود امید می‌رود که فصل جدیدی در ایجاد امنیت و تأمین عدالت و رفاه حال مردم در این کشور باز شود.

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- من نمی‌خواستم امروز صحبت بکنم ولی مذاکراتی اینجا شد، آقای دکتر اقبال توجه بفرمایید عرض کنم مذاکراتی شد که مشوق و محرک من شد که بگویم و آن این است که در این مجلس سنا چند سال قبل عده‌ای از این سناتورها درصدد استیضاح دولت برآمدند جلسه‌ای‌ کردند و بنده را هم دعوت کردند در آن جلسه من در آنجا گفتم که سنا وقتی که می‌خواهد دولتی را استیضاح بکند باید مطالبش طوری متکی به حقیقت و برهان باشد که دولت سقوط بکند و برود و الّا شأن مجلس سنا و افرادی که در آن هستند این نیست که یک حرف‌هایی بزند که پایه و مایه نداشته باشد امروز هم امیدوارم که اینجا اعلام جرم یا تهمت و یا هر نوع اسنادی که به اشخاص داه می‌شود و آقایان اظهار می‌فرمایند طوری متکی به حق و حقیقت و مدارک باشد که آن وضعیت که در خارج و در محل‌ها و جاهای دیگر در میان مردم عوام هست در‌ اینجا رخنه نکند این را از نظر حفظ حیثیت مجلس سنا و حفظ حیثیت خودمان عرض کردم و امیدوارم که آقایان این مطالب را در نظر داشته باشند ( صحیح است) (شمس ملک‌آرا- این رویه مجلس سنا نیست مربوط به مجلس سنا نیست این حرف‌ها) آقا مجلس سنا وظیفه اولش نظارت در امور دولت است و به عقیده بنده این حق مهمتر است از حق قانونگذاری ( صحیح است) برای این که قوانین اگر در آن نظارت نشود و بعد اجرا نشود جز بدبختی برای مملکت ثمری نخواهد داشت( شمس ملک‌آرا- موضوع تهمت بود) تهمت که البته حق با جنابعالی است اما موضوع دیگری که می‌خواستم عرض کنم و خیلی مختصر است این بود که من به علت کسالتی که دارم مسافرتی به اصفهان کردم شهر زیبای تاریخی اصفهان و این شهر به عقیده من هنوز برتری خودش را حفظ کرده است( صحیح است) البته نقایصی هست و محسناتی هم هست اولاً خواستم عرض بکنم که موجب خرسندی آنهایی است که اصفهانی هستند و آن این است که یک پیشرفت محسوسی در امور اصفهان پیدا شده مخصوصاً در امورکشاورزی که سطح کشاورزی به مراتب بهترشده است و هم بیشتر والبته این مسئله آب کوه رنک یکی از علل این موفقیت بوده است و دیگر این که احصائیه‌ای که من به دست آوردم، در شهر اصفهان و حومه‌اش الان 67 هزار محصل مشغول تحصیل هستند و واقعاً یک مژده خیلی امید‌بخشی است برای آتیه مملکت چیزی که جای تأسف است این است که آثار باستانی و تاریخی که مفاخر ما ا ست و اگر حقیقتاً حفظ شود یک وقتی من در اصفهان کنفرانسی دادم در زمان شاه فقید گفتم که اگر شما در تاریخ ایران روی اسم 40-50 نفر قلم بکشید و  این آثار تاریخی را هم از میان ببرید کما این که سعی کرده‌‌اند ازبین ببرند جز یک مخروبه و خرابه‌ای چیز دیگری نخواهد بود پس این آثار تاریخی از مفاخر ما است دنیا اگر به نظر احترام به ما

+++

می‌کند به واسطه همین آثار و تاریخ باستانی ما هست متأسفانه امسال به واسطه بارندگی زیادی که شده است خسارتی به این آثار وارد آمده است و البته د‌ر طب آقای دکتر لقمان‌الملک می‌دانند که اتوپسی اگر بد شد دیگر تکرار نمی‌شود کرد(دکتر لقمان‌الملک- صحیح است) این آثار اگر خراب شد دیگر نمی‌شود مثل آن را ساخت، اگر هم بشود تازه‌اش آن نیست این 500-600 سال فاصله را چه می‌کنید این بود که استفاده کردم که به عرض آقایان برسانم و مخصوصاً موضوع کارخانه قند که جناب آقای مشیرفاطمی اینجا تذکر دادند و دو نفر از اعضاء محترم هیئت دولت د‌ر اینجا حضور دارند من تحقیقاتی در این موضوع کردم اساساً زمین اصفهان برای کشت چغندر مناسب تر از سایر جاها است و از اغلب نقاط دیگر مساعدتر است و حتی آزمایش کردند و در نتیجه آزمایش گویا 42.ر. قند داشته است و بعد هم چون آب کوهرنک ضمیمه آب زاینده‌رود شده است ایجاب می‌کند بر سطح کشت اصفهان افزوده شود مخصوصاً چون در نظر است که انشاءالله دولت موفق بشود که این کشت تریاک را موقوف بکند باید سعی بکنند که چیز تازه‌ای جای آن را بگیرد بنده راجع به چند موضوع سؤالاتی از دولت کرده‌ام و تقدیم کرده‌ام و در موقع خودش عرض خواهم کرد.

‌دیوان‌بیگی- اجازه می‌فرمایید

2- تقدیم دوفقره سؤال به وسیله آقایان دیوان‌بیگی و پالیزی

رئیس- چهارنفر که تمام شد

 دیوان‌بیگی- فقط سؤالی است که از آقای وزیر دارایی دارم و تقدیم می‌کنم

پالیزی- بنده هم سؤالی از آقای وزیر دارایی دارم که تقدیم می‌نمایم

3- تصویب لایحه راجع به رد تبصره 3 ماده 25ثبت

رئیس- چند فقره لایحه داریم و قبلاً چند بار است که خواستم این تذکر را به آقایان بدهم، حالا شاید وقت مناسب باشد البته همه آقایان می‌دانید ولی بعضی اوقات توجه نمی‌شود ماده 174 را مراعات بفرمایید یعنی در ردیف اول پهلوی وزرا‌ نمی‌شود کسی از آقایان بنشینند. قانون ‌راجع به اصلاح ثبت اسناد و املاک مطرح است. گزارش کمیسیون‌های مشترک مجلسین مبنی بر رد لایحه مزبور قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره 2

به مجلس سنا

 لایحه شماره 34802-6ر9ر333 دولت راجع به الحاق تبصره 3 ماده 25 مکرر اصلاحی قانون ثبت که به موجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح آقای دکتر ‌مصدق ناشیه از اختیارات که توسط وزارت دادگستری تقدیم مجلس‌ سنا شده بود در کمیسیون مشترک مجلسین مرکب از کمیسیون شماره 2 مجلس سنا و کمیسیون دادگستری مجلس شورای ملی با حضور آقای وزیر دادگستری مجلس شورای ملی با حضور آقای وزیر دادگستری مطرح شد و گزارش سوکمیسیون شماره یک دادگستری مورخ اول دی ماه 333 مبنی بر رد لایحه مزبور از نظر تباین با قوانین عمومی مورد شور و رسیدگی قرار گرفت و پس از مذاکرات مفصل نظر سوکمیسیون به اتفاق آراء  مورد تأیید کمیسیون مشترک مجلسین واقع شد. اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا می‌شود.

مخبر کمیسیون شماره 2- خواجه‌نوری

رئیس- ‌البته همه این لوایح اصولاً دو شوری است ولی آقای موید‌ثابتی تقاضای فوریت کرده‌اند قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

نسبت به لایحه اصلاح قانون ثبت تقاضای یک فوریت می‌نمایم      موید ثابتی

رئیس- صحبت شد که بعضی از آقایان اول نظر داشتند که شاید همه چیزهایی که از کمیسیون مشترک می‌آید یک شوری باشد ولی ما رعایت اصول را مقدم داشتیم گفتیم اصولاً همه لوایح دو شوری است ولی در هر مورد می‌شود تقاضای فوریت کرد‌. حالا آقایانی که با فوریت موافقند‌ قیام فرمایند (‌اکثر برخاستند) تصویب شد.  در ورقه موافق و مخالف کسی اسم ننوشته است.

آموزگار- اجازه می‌فرمایید

رئیس- بفرمایید

آموزگار- بنده چون مخبر کمیسیون دادگستری هستم مختصراً عرض می‌کنم خدمت آقایان که این لایحه که در زمان آقای دکتر مصدق تهیه شده است و مواد قانون چاپ شده است خدمت فرد فرد آقایان هست مقصودشان این بوده است که تمام جریانات اراضی موات اراضی که موردنظر بوده است حتی آنهائیکه در دادگستری مطرح بوده اجازه بگیرند مطابق لایحه آقای  دکتر مصدق که برود بشورای ثبت و در شورای ثبت حتی آنهایی که در محکمه مورد رسیدگی  است پرونده آنها را بخواهند و در شورای ثبت رسیدگی بکنند و رأی بدهند تصمیم بگیرند خوشبختانه به طوری که آقای معاون وزارت دادگستری می‌فرمایند ایشان که استفاده نکرده‌اند وزیر دادگستری سابق هم نمی‌دانم تا چه مقدار استفاده کرده‌اند ولی وقتی که آمد اینجا در کمیسیون مشترک به اتفاق آراء گفتند که این برخلاف قانون است و برخلاف اصل و مصلحت است اراضی مواتی که در اطراف طهران و شهرها است و مردم در محکمه دعوی دارند بیاید در یک شورایی با عضویت سه نفر نمی‌خواهم اسم ببرم یا چهار نفر آن وقت تکلیف میلیاردها زمین مردم و موات دولت را تعیین کنند خوشبختانه به اتفاق آراء رد شد و برای این که تکلیف نهایی آن در مجلسین معین شود تقدیم شده است به مجلس سنا اگر که این رد را قبول فرمودند که کان لم یکن است و جریان عادی را طی می‌کند و اگر هم نظر دیگری دارند بفرمایند البته اگر توضیحی لازم باشد بنده بعداً عرض خواهم کرد.

رئیس- آقای دهستانی.

 دهستانی- مطلبی که جناب آقای آموزگار فرمودند تا حدی بنده را قانع کرد ولی باز تردید دارم به این که آیا آن زمین‌هایی که زمین‌خورها خورده‌اند و به طور مسلم و محقق است این قانون جلوگیری از آنها هم خواهد کرد یا نه ( آموزگار- از خورده‌ها خیر) پس اگر بنا باشد آنهایی که خورده‌اند. خورده باشند دردی دوا نمی‌کند ( آموزگار- از این ببعد) بنده خواستم که تقاضا بکنم که موافقت بفرمایید در باب آنهایی که خورده‌اند یک تکلیفی در این قانون معین شود این بود عرض بنده که به عرض آقایان رسانید.

 رئیس- آقای آموزگار

آموزگار- البته نظر آقای دهستانی از آنجایی که علاقه دارند به صحت عمل و این که زمین‌هایی که مال دولت است به مصرف عامه برسد از آن نظر قابل توجه است ولی به نظر بنده این موضوع ارتباطی به این قسمت ندارد که در اینجا بتوانیم چیزی را تأمین بکنیم اگر در محاکم عدلیه مطرح است اختلاف راجع به اراضی که تکلیف نهایی را  محاکم تعیین خواهند کرد و اگر تمام شده است و حکم قطعی داده‌اند که دیگر برگشت ندارد می‌ماند مسئله لایحه‌ای که دولت از قرار معلوم خواسته است( سه نفر از وزرا‌ محترم تشریف دارند) راجع به اراضی موات به طور کلی و این پیشنهادات اخیر که در مجلس شده بود و فوریت آن تصویب شد و رفت به کمیسیون که تصمیم تازه و جدیدی بگیرند که بیشتر به حفظ حق نزدیک باشد اینجا فقط راجع به آن چیزی است که لایحه دکتر مصدق اجازه داده بود که ثبت اسناد تمام پرونده‌ها را جمع بکند و سه نفر تکلیف این زمین‌ها را معین بکنند کمیسیون مشترک گفت که این برخلاف قانون است قوه قضائیه مرجع تظلمات عمومی است سه نفر حق ندارند بنشینند و تکلیف دولت و مردم را معین بکنند و این نظر جنابعالی را هم امیدوارم ضمن لایحه‌ای که دولت می‌آورد راجع به اراضی موات تأمین بکند.

رئیس- آقای بوشهری راجع به این مطلب فرمایشی‌ دارید؟

بوشهری- بنده عرضی ندارم

رئیس- در این صورت اگر نظر دیگری نیست به گزارش کمیسیون که مبنی بررد آن تبصره است رأی می‌گیریم آقایانی که با گزارش کمیسیون مبنی بر رد تبصره موافقت دارند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.( یکی از نمایندگان- یعنی تبصره رد شد) بلی یعنی ردش تصویب شد.

4- شور در لایحه راجع به سازمان تعاون مصرف نیروهای انتظامی و ارجاع آن به کمیسیون

رئیس- لایحه دائر به تشکیل سازمان تعاون مصرف کادر نیروهای انتظامی مطرح است گزارش کمیسیون‌های 2 قرائت می‌شود این هم شور اول است مثل سایرین.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره 2

به مجلس سنا

 لایحه شماره 3682/1236- 10/2/334 دولت مربوط به تشکیل سازمان تعاون مصرف کادرنیروهای انتظامی ارسالی از مجلس شورای ملی با حضور تیمسار سرلشگر زاهدی معاون وزارت جنگ در کمیسیون شماره دو مطرح گردید و پس ازبحث کافی عیناً بتصویب رسید.  اینک گزارش آن برای شوراول تقدیم مجلس محترم سنامیشود.

مخبر کمیسیون شماره 2- سرلشگر مطبوعی

گزارش از کمیسیون شماره 4

بمجلس سنا

 لایحه شماره 3682/1236 مورخ 10-2-1334 دولت مربوط به تشکیل سازمان تعاون مصرف کادر نیروهای انتظامی ارسالی از مجلس شورای ملی با حضور تیمسار سپهبد هدایت وزیر جنگ و آقای انواری معاون وزارت دارایی مطرح و پس از مذاکرات مفصل و شور کافی با توجه به گزارش کمیسیون شماره 2 مجلس سنادر ماده واحد‌ه و بند ب لایحه مزبور اصلاحاتی به عمل آمد و به ترتیب ذیل به تصویب رسید. اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس سنا می‌شود.

مخبر کمیسیون شماره 4- محمد‌علی مجد

لایحه قانونی دائر به تشکیل سازمان تعاون

مصرف کادر نیروهای انتظامی

‌‌ماده واحده- به منظور رفاه حال و تأمین وسایل زندگی عائله افسران و درجه‌داران و هم‌ردیفان اعم از حاضر خدمت و بازنشستگان در‌گذشتگان و تقلیل هزینه معیشت آنها از طریق تدارک اجناس مورد احتیاج سازمانی به نام سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی در

+++

وزارت جنگ مطابق اساسنامه‌ای که در ثبت شرکت‌ها به ثبت رسیده تشکیل و مقررات زیر تصویب می‌شود.

الف- اعتباراتی که در بودجه وزارت جنگ به نام سرمایه سازمان تدارکات کادر نیروهای انتظامی منظور و یا هرگونه اعتباراتی که از وجوه دولتی به موجب قوانین مصوب در اختیار سازمان مذکور گذارده می‌شود مطابق اساسنامه سازمان مزبور و بر طبق اصول بازرگانی مورد استفاده مزبور و بر طبق اصول بازرگانی مورد استفاده قرار خواهد گرفت و مشمول قانون محاسبات عمومی نخواهد بود.

 ب -کلیه اجناسی که برای سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی وابسته به وزارت جنگ همچنین ژاندارمری و شهربانی و پلیس راه‌آهن به وسیله سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی از خارج به ایران وارد می‌شود در حدود سهمیه‌هایی که در هر سال بنابر پیشنهاد وزارت جنگ و موافقت وزارت اقتصاد ملی به تصویب  هیئت وزیران خواهد رسید از پرداخت کلیه حقوق و عوارض  گمرکی ( به استثنای عوارض باربری) و همچنین از پرداخت سود بازرگانی و‌ عوارض شهرداری و به طور کلی هر نوع عوارض که به هر اسم و عنوان از واردات دریافت می‌شود با انجام تشریفات گمرکی معاف می‌باشد.

‌ج- دولت مجاز است کالاهایی را که در انحصار دولت بوده همچنین مصنوعات داخلی را  که از طرف سازمان‌های دولتی تهیه می‌شود به تقاضای سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی به همان نرخی که برای خود دولت تمام شده است بر طبق سهمیه معینی که به موجب آئین‌نامه مخصوص مقرر می‌گردد در اختیار سازمان نامبرده بگذارد.

د- بنگاه راه‌آهن دولتی موظف است کلیه محصولات سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی را بدون دریافت کرایه حمل نماید.

تبصره 1- آئین‌نامه اجرای این قانون از طرف وزارت جنگ با نظر وزارت دارایی تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذارده می‌شود.

تبصره 2-دولت مکلف است تا شش ماه شرکت تعاونی مصرف را برای کارمندان دولت تأسیس و تسهیلات لازمه را معمول دارد.

سپهبد امیراحمدی- بنده پیشنهاد فوریت می‌نمایم نسبت به این لایحه

رئیس- آقای سپهبد امیراحمدی تقاضای فوریت این لایحه را فرمودند آقایانی که با فوریت موافقند قیام بفرمایند( کثر برخاستند) تصویب شد.  حالا شور در کلیات است اگر نظر هست بفرمایید.

آقا جمالی امامی.

جمال امامی- بنده با هر عملی که بوی تبعیض از آن بیاید در کشور مخالفم (بعضی از نمایندگان- احسنت) چون این اعمال جز ایجاد دوئیت و نفاق و بغض چیز دیگری به بار نمی‌آورد‌. ارتش شما هم یک قسمتی از ملت شما است اگر ما بیاییم به سایر‌ مستخدمین بگوییم ما توجه خودمان را به ارتش بیشتر مبذول می‌داریم تا به شماها این اثر بدی دارد اگر یک‌ مرتبه برای همه باشد بنده موافقم (‌سرلشگر فیروز- لایحه برای همه یک دفعه بیاورند) ولی اگر بیایند اینجا شهنامه بخوانند و بگویند چو ایران نباشد تن من مباد‌ این مربوط به قضیه نیست و شما کاری بکنید که بین مردم و ارتش تفرقه نیندازند ارتش مال ما است بنده هیچ ایرادی به این نخواهم داشت که  وضعیت ارتش و صاحب‌منصبان و افراد ارتش بهتر باشد و خواربار مورد احتیاج آنها ارزانتر در دسترس آنها گذشته شود ولی این را نسبت به همه مستخدمین تقاضا داریم (سرلشگر فیروز- بکنید آقا) اجاره بفرمایید اگر می‌توانند نسبت به همه بکنند و اگر نمی‌توانند نسبت به هیچ‌کدام نکند، ظالم بالسویه عدل است آن چیزی که بشر را وادار به طغیان می‌کند عدم عدالت نیست عدم مساوات است (صدر- همان عدالت یعنی مساوات) ممکن است ظلم‌ بشود ولی بالسویه ‌عرض کنم از این نکته که گذشتیم این راجع به تیمسار وزیر جنگ بود راجع به آقای وزیر دارایی خوب شما این اجناس را از عوارض گمرکی معاف کردید عوائد گمرگ شما را از بین خواهد برد ما که وضعیت خودمان را می‌دانیم این اجناس خواهد آمد در بازار به معرض فروش گذاشته خواهد شد و بالنتیجه عوارض گمرکی شما اقلاً به نصف تقلیل خواهد یافت در موقعی که خود دولت می‌آید به اجناس مورد احتیاج طبقه سوم مثل قماش عوارض وضع می‌کند‌. عوارض آنها را زیادتر می‌کند نصف عوائد گمرکی را از بین بردن آیا این منطقی است‌؟ معقول است؟  داد می‌زنم که با گرانی می‌خواهیم مبارزه کنیم ولی به اجناس مورد انحصار دولت عوارض بیشتری می‌بندیم آیا این گفتار ضد و نقیض نیست؟‌خوب به من جواب بدهید. اگر می‌خواهید با گرانی مبارزه بکنید باید عوارض را کمتر بکنیم بالاخص اجناسی که مورد احتیاج طبقه سوم است این را ارزانتر در دسترس آنها بگذارید خوب قماش مورد احتیاج طبقه سوم است عوارض آن را زیادتر کردن این مبارزه با گرانی است؟ اگر بودجه شما تکافوی مخارجتان را نمی‌کند به چه عنوان و با چه‌ جرأتی می‌آیید نصف عوائد گمرکی را تقلیل می‌دهید؟ این یک بام و دو هوا در مملکت ایجاد کردن والله باالله خطرناک است. آن روز بنده اینجا راجع به اضافه حقوق قضات این عرض را کردم گفتم آقا من عرضی ندارم به تمام مستخدمین اضافه حقوق بدهید اگر توانایی دارید ولی بیک صنف بدهید و بیک صنف دیگر ندهید این محال است که از عهده آن بیرون بیایید فردا مجبورید به او هم بدهید این اختلاف را چرا در مملکت ایجاد می‌کنید؟

رئیس- آقای مجد

مخبر- عرض کنم جناب آقای جمال امامی فرمودند که در این کار تبعیض می‌شود اولاً در این قانون برای سایرین هم پیش‌بینی شده است و دولت را مکلف کرده‌اند که در ظرف شش ماه برای سایر مستخدمین هم لایحه آن را می‌دهند( صحیح است) دوم این که خود ایشان اطلاع دارند که در همه جای دنیا  مخصوصاً راجع به ارتش یک توجهی می‌شود حتی خانه برای آنها می‌سازند و این نتیجه را می‌دهد که اگر شما از این راه یک خرجی متحمل شوید در نتیجه رفاهیت مأموریت ارتش در جاهای دیگر بالاخره دولت استفاده خواهد کرد.( جمال امامی- مزایای ارتش بیشتر از سیویل است) بنده لازم می‌دانم مذاکراتی که در کمیسیون دارایی شده است و تا حدی هم جواب جناب آقای جمال امامی و چیزهایی را هم که ممکن است بعدها گفته شود در اینجا توضیحاتی به عرض برسانم‌. موجبات این لایحه دو چیز بوده است یکی مسئله اصولی است که در همه جای دنیا نسبت به ارتش کمک می‌شود دوم این که در نتیجه رسیدگی به شبکه حزب توده مطابق توضیحاتی که آقای تیمسار دادند بیشتر این 600 نفر که گرفتار شدند تقریباً صدی نود آنها کسانی بودند که از حیث زندگانی مادی در مضیقه بوده‌اند از این جهت است که دولت در فکر این کار افتاده است. به عقیده بنده بسیار فکر صحیحی بوده است سرمایه این کار را هم 5/1 میلیون تومان اعلیحضرت همایونی از جیب فتوت خودشان لطف فرموده‌اند و بعد هم گویا یک معاملاتی راجع به دوربین‌هایی بوده است که در آنجا ارتش خرید و فروش کرده و استفاده نموده است این تفاوت خرید و فروش هم خودش سرمایه شده است اما کسانی که از اینجا استفاده می‌کنند نصف گمرک فرمودند اینطور نیست مطابق حسابی که شده اصولاً کلیه مشمولین این قانون 450 هزار نفر  هستند که در سنه گذشته وقتی وارد کرد این سازمان در حدود 4 میلیون ‌تومان حقوق گمرکی آنها شده است که ما در کمیسیون حساب کردیم حداکثر 6 میلیون تومان می‌شود و تصدیق می‌فرمایید که در مقابل چهارصد میلیون تومان عایدات گمرک 6 میلیون تومان به 450 هزار نفر که افراد این مملکت هستند و در حقیقت روی عرضه و تقاضا که هر قدر عرضه زیادتر و تقاضا کمتر باشد در زندگانی عمومی هم تأثیر دارد و به همین نسبت قیمت را پایین می‌آورد چیز زیادی نیست‌. عرض کنم که در این قانون هم تغییراتی که داده شد در کمیسیون با آنچه که از مجلس گذشته است دو چیز است یکی در ماده اول که در آنجا نوشته شده یعنی به موجب پیشنهاد خود تیمسار  بازماندگان یعنی عائله درگذشتگان مشمول می‌شوند و یکی دیگر هم پلیس راه‌آهن  مشمول این قسمت شده است و بنده خیال می‌کنم که این لایحه بسیار خوب است و استدعا می‌کنم که آقایان رأی بدهند. (‌دکتر اقبال- دانشگاه را هم فراموش نکنید) (جمال امامی- بنده را هم فراموش نکنید)

رئیس- آقای وزیرجنگ

وزیرجنگ(‌آقای سپهبد هدایت)- بنده همان طوری که در کمیسیون های مربوطه در این موضوع توضیح عرض کردم مسلماً یکی از اقدامات اساسی برای بهبود وضع زندگانی مستخدمین به طور کلی و مأمورین قوای انتظامی مطابق اصولی که الان در تمام کشورها پیروی می‌کنند همین است بایستی برای آنها خانه تهیه کرد و حداقل وسایل زندگی را به قیمت مناسبی در اختیارشان گذاشت و بنده هم مسلم می‌دانم که از نظر اصول به هیچ‌وجه این قابل بحث نیست و این  عمل مفید است ولی اینجا یک نکته‌ای جناب آقای جمال امامی فرمودند که در این موضوع بخصوص باید توضیح عرض کنم و بنده نمی‌خواهم که این فکر پیدا شود که یک تبعیضی هست بنده تصور نمی‌کنم که در این کار تبعیضی شده باشد. اصولاً این کلمه تبعیض را به کار بدن باید با دقت و توجه باشد اصولاً تبعیض شده است که بنده را دارای لباس خاصی هستم. این تبعیض نشده است تشخیص بر این شده است که یک عده معین را برای یک کار معین باید آماده کرد و باید به آنها لباس معینی دادو برای آنها  احترامات بیشتری قائل‌ شد برای این که از آنها توقع خدمت و زحمت و فداکاری بیشتری داریم هیچ تبعیضی نکرده‌ایم که می‌گوییم یک عضو در تهران بایستی راحت‌تر زندگی کند و یک عضو در کنار رود ارس ناراحت باشد او دارد وظیفه خودش را انجام می‌دهد و این هم دارد وظیفه خودش را انجام می‌دهد و الّا اگر بخواهیم تبعیض را این طور به طور اعم درش توجه بکنیم همه چیز تبعیض است هر کس کار خودش را باید با کمال جدیت انجام بدهد و تکلیف دولت و تکلیف مجلسین هم بر این است که به نسبت خدمت کمک و تشویق بکند. بنابراین بنده استدعا می‌کنم که کلمه تبعیض را اینجا به کار نبرند علاوه بر این که ما اطمینان داریم که اگر قوای‌ انتظامی را ما خوب نگهداری کنیم مسلماً به نفع تمام مملکت است و در سایه خدمت و جدیت آنها است که دولت یک فکری برای خدمتگذاران وزارتخانه‌های دیگر می‌کند و باید هم بکند و اما یک نکته را اینجا عرض کنم که تعجب خواهید فرمود و وقتی که در هیئت دولت هم مطرح کردم تعجب فرمودند در اشل فعلی حقوق افسران

+++

کمترین حقوقی است که دولت می‌پردازد در صورتی که در همه جا شهرت دارد که افسران حقوق و مزایای بیشتری دارند ما این را روی کاغذ آوردیم و مدارک را جمع‌آوری کردیم بنده به هیئت دولت بردم در آنجا معلوم شد که اشل سال 34 که ما جدیت کردیم که این اشل را به تناسب تغییر بدهیم کمترین حقوق در بین خدمتگذاران دولت به افسران داده می‌شود.

رئیس- آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی- جناب آقای امامی اشاره فرمودند به گمرک و کسر درآمد گمرک البته شکی نیست وقتی که ما تصمیم گرفتیم کالاهایی را معاف بکنیم از عوارض گمرک و بنا شد یک مقداری را معاف بکنیم قطعاً تأثیر در درآمد گمرکی دارد یک روز خواستم خدمت آقایان عرض بکنم و یک روز هم اشاره شد در مجلس شورای ملی که ممکن است این کار وسیله سوء‌استفاده بشود مقادیر زیادی جنس بیاید و به عنوان این که برای این دستگاه است در بازار فروخته شود به نظر بنده احتمال سوء استفاده در هر دستگاهی می‌رود باید سعی کرد اشخاص حسابی در هر دستگاهی گذاشت و مراقبت کرد تا سوء‌استفاده نشود اما برای این که این سوء‌استفاده حتی‌المقدور پیدا نشود مذاکرات مفصلی بین وزارت جنگ و دارایی در آئین‌نامه‌یی که برای این کار پیش‌بینی کرده‌ایم پیش‌بینی شده است که یک نفر نماینده از طرف وزارت دارایی در آن دستگاه خواهد بود که در اداره آن نظارت بکند بلی وزارت دارایی هم در آن دستگاه صددرصد صحیحی نیست و همان نظارتی را که در همه جا می‌کنیم. بنابر‌این آقای سرلشگر فیروز خنده نکنند (جمال امامی- اینها از کاکاسیاه می‌ترسند) (خنده نمایندگان) عرض کنم کاکا‌سیاه در همه دستگاه‌ها هست این اجناس که آقایان وارد می‌کنند بدون حساب و بدون توجه به نوعش نیست بلکه یک سهمیه معین می‌شود که چه اجناس مورد احیتاج ‌این شرکت تعاون هست و این در هیئت دولت تصویب می‌شود و مطابق آن جنس وارد می‌شود حتی یک کلمه‌ای دارد و اینجا اضافه کردیم که اگر آقایانی که مالیه چی هستند توجه بفرمایند نوشته‌ایم با انجام تشریفات گمرکی یعنی اظهار‌نامه می‌دهند باز می‌کنیم و می‌نویسم این را برای شرکت تعاونی می‌آورند آن هم از لحاظ کمک است اگر انشاءالله درآمد افسرها به جایی رسید که پودر مورد احتیاجشان بود و مصرف‌کننده بودند شاید این کار را هم بشود کرد ولی به طور کلی آنچه که فعلاً مورد احتیاج است پارچه است و لاغیر و یک اجناسی است که مربوط به محصولات داخلی است که ما خودمان می‌آوریم ‌و راجع به نظارت هم بنده‌ از جناب آقای وزیر جنگ تقاضا کردم که امسال را صرف‌نظر بفرمایند ‌مطلبی هم آقای جمال امامی فرمودند راجع به انحصار قماش که عوارض را اضافه کردند‌ برای این که تحصیل درآمد بکنند متأسفانه دولت که انشاءالله امید است جنابعالی هم یک روز افتخار تشکیل آن را داشته باشید و به همین درد ‌مبتلا بشوید هر کاری بکند بدون تعمق و مطالعه به آن ایراد می‌گیرند قیمت انحصار قماش برای شکایت کارخانه‌جات داخلی مال کاشان‌ و اصفهان بود که آنها می‌گفتند پا‌رچه‌های ‌خارجی رقابت می‌کنند با ما وقتی حساب کردیم حالا اگر توجه فرمایید آنهایی که از 60 گرم تا 120 گرم هر متر وزن دارد آن را حق انحصارش را بالا بردیم که در اثر این حمایت جلوی شکایت کارخانه‌جات کاشان و اصفهان گرفته شود و الّا تصور نفرمایید که این را با یک طیب خاطر کردیم این برای ازدیاد درآمد نبود حالا تحقیق بفرمایید سوابقش در هیئت وزرا هست و نظر این بود بنابراین بفرمایید که از یک طرف آمدیم معافیت گمرکی برای وزارت جنگ قایل شدیم‌ و از یک طرف عوارض قماش را بالا بردیم علی ای حال بنده خواستم چون توجه آقایان به وضع ارتش می‌باشد باید حقوق ارتشی‌ها را اضافه می‌کردیم که به نظر بنده نه مصلحت بود و نه امکان اضافه کردن بود و یا این که ترتیبات دیگری فراهم می‌شد که اسباب رفاه‌ و آسایش آنها باشد و بنده خیال می‌کنم که موضوع ارتش و اهمیتش در مملکت یک چیزی نیست که بنده بخواهم عرض بکنم از نظر امنیت داخلی و امنیت خارجی مهم  است‌ و بنابراین تبعیض هم در این قسمت نکردیم اگر کمک بیشتری هم بکنیم بمورد خواه بود زیرا دستگاه وزارت دارائی در مرحله اول ازحیث وصولش محتاج بکمک یک ارتشی است که سیر باشد و بتواند وظیفه خودش را انجام بدهد.

رئیس- آقای سپهبد امیراحمدی

سپهبد امیراحمدی- یک قسمت از عرایضی را که می‌خواستم توضیح بدهم آقای وزیر جنگ توضیح دادند و بنده وقت مجلس را نمی‌گیرم ولی از آقای جمال امامی تمنی می‌کنم که توجه بکنند و تاریخ ارتش‌های دنیا را باز بکنند و تاریخ ارتش ایران را هم ملاحظه بکنند و گفته‌هایی که در باب ارتش ژنی‌های دنیا دارند به یادداشت‌های آنها توجه کنند. ناپلئون میگوید که تمام سعادت‌های هر قومی بسته است به دو پایه اول ارتش و دوم‌ فرهنگ (صحیح است) و آنها را هم دنیا ثابت کرده است هر کسی ارتش دارد همه چیز دارد آن کسی که ارتش ندارد چیزی ندارد. آقای جمال امامی توجه بفرمایند وقتی  که اعلیحضرت رضا شاه شروع کرد به کار و به پایتخت ایران آمد خانواده قوام‌الدوله را در پشت قم گرفتند (جمال امامی- چه مربوط است به این کار) بنده هیچ توضیح بیشتری نمی‌دهم اگر تاریخچه ارتش ایران را باز کنید که چه فداکاری‌‌هایی در راه مملکت کرده است بیشتر از اینها حق می‌دهید که درباره‌اش توجه بکنید ارتش‌های دنیا ببینید حتی ارتش‌های کمونیست را ببینید که از لحاظ زندگی تباین بزرگی با تمام مردم دارد. شما چه می‌گویید راجع به ارتش این همه نسبت به ارتش اعتراض وارد می‌کنید ( جمال امامی- کسی اعتراض کرد به ارتش؟) این که گفتید تبعیض اینها تبعیض نیست آسایش و زندگی ارتش در همه جا مورد نظر است.

 رئیس- مدح و ثنای ارتش دلیل دفاع از این لایحه نمی‌شود آنها یک اشخاص خوبی هستند یا نیستند نباید دلیل تصویب این لایحه قرارداد مجلس برای همین است که دلایل گفته شود و الّا ارتش چنین و چنان است‌ لزومی ندارد. آقای فرخ بفرمایید.

فرخ- بنده نسبت به این لایحه در یک قسمت مخالفم برای این که آقای وزیر دارایی توضیحاتشان کافی نبود اگر توضیحات کافی بدهند شاید بنده موافقم شوم. با اساس لایحه و کمک به ارتش بنده موافقم صددرصد و البته یک امتیازات بیشتری هم که به ارتش داده می‌شود به دلیل این است که مستخدمین دولت با فکر خودشان به مملکت خدمت می‌کنند و ارتش با فکر و جانش خدمت می‌کند به این جهت حق امتیاز  بیشتری دارد ولی من از وزیر مالیه سؤال می‌کنم آقا شما بودجه‌تان را داده‌اید در ستون عایدات نوشته‌اید‌ درآمد گمرک‌ فلان قدر آیا امسال که این مبلغ از این کم می‌شود شما این را در نظر گرفته‌اید یا خیر‌؟ این شیفر 6 میلیون است شما چهارصد میلیون عایدات ‌کمرگ دارید شش میلیون آن کم می‌شود باید شش میلیون از خرج کم بکنید ستون عایدات با ستون خرج باید بخواند آقای وزیر دارایی این‌ مبلغ که ‌اینجا از بودجه عایدات کسر می‌شود از کجا جبران ‌خواهید کرد. آیا این را پیش‌بینی کرده‌اید؟ (وارسته- استقراض خواهند کرد) این را آقا توضیح بدهید اگر توضیح کافی باشد بنده موافق  خواهم شد. یکی هم شما این اجناس را حتی از کرایه راه‌آهن هم معاف کرده‌اید. این جا در تمام قسمت‌ها تأثیر دارد. اینها را مطالعات کافی کرده‌اید در وزارت راه در وزارت دارایی این قسمت‌هایی را که کم می‌شود و از چه ستونی کم می‌شود و به چه ستونی اضافه خواهد شد توضیح بدهید. البته اگر کافی باشد بنده هم رأی خواهم داد.

رئیس- آقای خواجه‌نوری

خواجه‌نوری- بنده هم مثل همه آقایان سناتوران و هیئت دولت معتقد هستم که هیچکس نیست که منکر این باشد که کسانی که متصدی خدمات عمومی باشند‌ باید زندگیشان تأمین باشد تا کار خوب انجام بدهند هیچکس مخالف این نیست قطعاً تیمسار وزیر جنگ به این دلیل این لایحه را آورده‌اند که ارتش ایران یک عده از خدمتگزاران عمومی هستند بنابراین باید زندگیشان مرفه و خوب باشد و در آن هم ‌هیچکس تردیدی ندارد.

یک رقمی آقای مجد فرمودند که کسانی که از مزایای این قانون استفاده می‌کنند بیش از450 هزار نفر هستند این رقم رقم بزرگی است به همان دلیل که معتقد هستم که مأمورین ارتش بایستی زندگیشان مرفه باشد تا خدمت خوب انجام بدهند و اگر زندگیشان خوب نباشد به ضرر تمام مملکت تمام می‌شود به همان دلیل هم بنده عرض می‌کنم که اولویت دارد سایر مأمورین دولت هم باید زندگیشان‌ تأمین باشد‌ این که می‌گوییم‌ اولویت برای تبعیض قدرشناسی ارتش و دیگران نیست برای این است که‌ مأمورین ارتش تماسشان با مردم به اندازه مأمورین ادارات نیست مأمورین وزارت دارایی‌- مأمورین وزارت دادگستری- مأمورین وزارت راه- تمامشان دائم با مردم خیلی زیادتر از ارتش است ارتش در مواقع مخصوصی تماس پیدا  می‌کند بنابراین چون عده مأمورین دولت نسبت به ارتش چندان زیاد نیست صد و چند هزار نفربیشتر نیستند بنده معتقدم که باید یک راهی پیدا کرد و باید در رفاه زندگی آنها کوشید یکی از راه‌های آن این است که آقایان فرمودند اگر اضافه حقوق بدهید باعث تورم می‌شود چنانچه کراراً شد بنابر‌این باید یک طرز کمک باشد که در واقع کاموفله و مستتر باشد. بنده معتقدم که وقتی اینطور کمک می‌کنید به چهارصد و پنجاه هزار نفر و برای آنها این مزیت را قائل می‌شوید یکصد هزار نفر دیگر هم اضافه بکنید که تا شامل سایر کارمندان دیگر هم باشد بنده اگر این قانون شامل تمام مستخدمین دولت بشود موافقم.

بعضی از نمایندگان- صحیح است.

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- این بحث اصولی که در اینجا شد به عقیده بنده نافع بود زیرا از لحاظ علم‌الروح اگر بخواهیم و اگر نخواهیم وضعیت زندگی در روحیه اشخاص تأثیر دارد‌، حتی در وطن‌پرستی و در وجدان اشخاص تأثیر دارد. شک نیست کسی که یک لحاف گرمی دارد و شکمش سیر است در زمستان پا نمی‌شود که نردبان بگذارد و برود خانه دیگری و دزدی بکند

+++

‌‌پس مسئله مضیقه زندگی بدون تردید سبب انحراف می‌شود و باید سعی کرد که این اسباب از بین برود و چیزی که سبب شد آقای وزیر دارایی توجه فرمایند و من اجازه خواستم این است یکی از ‌مسائلی که در اصفهان مورد توجه بود و باید دولت هم شدیداً مورد توجه قرار بدهد مسئله کارخانه‌جات اصفهان است در زمان جنگ اینها حاجی آقاها منافع بسیاری برده‌اند ولی حالا که این منافع کم شده است حاجی آقاها آن وقت که منافع می‌بردند می‌گفتند خدا رسانده است و حالا که منافع کم شده است بنای غروغر و اشکالتراشی را گذاشته‌اند و ممکن است که‌ به منحل شدن و تعطیل این کارخانه‌جات منتهی شود آقا توجه بفرمایید البته من دلم برای آنها می‌سوزد ولی نتیجه چه خواهد شد نتیجه این خواهد شد که در دوره جنگ به طور تحقیق شاید در سال 600 تا 700 میلیون تومان پول به اصفهان رفته است و الان یکی از رؤسای کارخانه‌جات همدانی به من می‌گفت فعلاً سیصد چهارصد میلیون الان پول وارد اصفهان می‌شود و به علاوه قریب صد هزار نفر مستقیم و غیرمستقیم اعاشه می‌کند از این راه ولی اگر این کارخانه‌جات که منحل شد حاجی آقا‌ها پول جمع کردند و در توی بانک‌ها و موسسات و ملک خریده‌اند و می‌روند و خیلی هم راضی هستند ولی این دو ضرر اساسی دارد یکی این که این سیصد چهارصد میلیونی که آن روز به اصفهان می‌رود و مابین مردم قسمت می‌شود توی جیب خارجی خواهد رفت.

دوم این که صد هزار نفر به طور مستقیم و غیرمستقیم که از این کارخانه‌جات اعاشه می‌کنند به طور تحقیق تمام اینها بیچاره و پریشان خواهند شد.

 رئیس- این در بند ج است

دکتر ملک‌زاده- بنده در کلیات دارم صحبت می‌کنم و مانعی ندارد بنابراین بنده تقاضا می‌کنم که این موضوع را مورد دقت قرار دهند الان رقابتی که شروع شده است ژاپن ‌است که جنس وارد می‌کند آلمان است که جنس وارد می‌کند ارزان و سایر ممالک هم همینطور و عنقریب این کارخانه‌جات دستخوش تعطیل خواهند شدویک چنین خسارت جبران‌ناپذیری بملکت وارد می‌آید و اصفهان که عجالتاً و خوشبختانه واقعاً اگر اغراق نگویم دو تا گدا در آن ندیدم در صورتی که گداها در مهمانخانه‌ها می‌آیند یک شهری که امروز یک چنین وضعی را پیدا کرده است دراثر تعطیل کارخانه‌جات مانند سایر جاهای دیگر خواهد شد و این را خواهش می‌کنم که جدی تلقی بفرمایند نه این که بنده یک مطلبی را بگویم و آقا تشریف بیاورند جواب بدهند این یک موضوعی است که مربوط به اقتصادیات مملکت است و باید به آن کمال توجه را نمود

رئیس- آقای جمال امامی بفرمایید

جمال امامی- راستش بنده تعجب کردم که تیمسار سپهبد امیراحمدی چرا عرض بنده را به این شکل تلقی فرمودند من که نیامدم اینجا‌ مخالفت با ارتش‌ بکنم بنده خودم از طرفداران جدی‌ ارتش هستم (بعضی از نمایندگان- صحیح است- احسنت) و هر ایرانی که علاقه‌مند به چهار‌دیواری ایران است بالاجبار باید به این ارتش ناقص هم علاقه داشته باشد با این تفاوت که بنده عقیده‌مندم که ایران باید یک میلیون نفر ارتش داشته باشد و امیداورم که وسایل تهیه بکنیم و یک ارتش مجهز دنیایی داشته باشیم تا امروز بتوانیم روی پای خودمان بایستیم تا آن را نداشته باشیم استقلال دروغ است ما استقلال نخواهیم داشت و هرکس هم هرچه بگوید دروغ است (شمس ملک‌آرا- استقلال داریم)نه ما هیچ ملتی با چند هزار نفر سرباز نمی‌تواند استقلال داشته باشد( بعضی از نمایندگان- صحیح است) بحث نفرمایید ولی این موضوع ‌مربوط به آن می‌شود بنده دلم می‌خواهد وقتی شما نظام وظیفه می‌گیرید ارتش ما از ملت باشد هر چیزی که بوی جدایی و نفاق بیاورد من از آن اجتناب می‌کنم من یک نفر هستم که اگر یک صاحب‌منصبی در کوچه به یک سیویل تعرض کند مشمئز می‌شویم چرا برای این که فاصله را زیاد می‌کند باید ارتش را طوری تربیت کرد که خودش را از ملت بداند و جدایی بین آنها نباشد راجع به عوارض قماش فرمودند و تشویق محصولات داخلی بنده موافقم ولی یک حسابی داشته باشد قماش شما 9 ریال وارد می‌شود از خارج آقای نیکپور این طورنیست( نیکپور- چرا) قیمت قماش که وارد گمرک شما می‌شود 9 ریال است در داخل 18 ریال فروخته می‌شود یعنی 2 برابر می‌شود اگر محصول داخلی شما با 2برابر قیمت محصول خارجی نمی‌تواند با آن رقابت بکند گور پدر این محصول، ولش بکنید برود، چقدر می‌خواهید تشویق کنید( یکی از نمایندگان- مالیات هم نمی‌دهند ) 2برابر از محصول خارجی گرانتر می‌فروشند آقا این رعیت بیچاره چه گناهی کرده به عوض 9 ریال باید سه تومان بدهد به قماش آن وقت می‌خواهد با گرانی زندگی مبارزه کنید این ترتیب‌ها نیست، به جهنم این کارخانه‌چی بلد نیست یا می‌خواهید دزدی بکند‌، در کجای دنیا شما یک چنین کارخانه‌ای سراغ دارید که در اینجا می‌خواهید داشته باشید  کارخانه برای آن است که مملکت از آن استفاده بکند کارخانه‌ای که نتواند با سه برابر‌ قمیت خارجی رقابت کند من می‌خواهم چه کنم این کارخانه را آخر منطقش چیست، به هر حال بنده هم همانطوری که جناب آقای‌ خواجه‌نوری فرمودند موافقم که این لایحه را یک قدری تعدیل بفرمایید نسبت به کلیه مستخدمین آقا حساب دادند 6 میلیون تومان عواید گمرکی می‌شود، تیسمار فرمودند 450 هزار نفر از این استفاده می‌کنند آقای خواجه‌نوری‌ حساب دادند صد هزار نفر مستخدم دولت داریم یعنی یک چهارم کمتر خوب یک میلیون و نیم هم برای مستخمدین بگذارید عوض 6 میلیون 7 میلیون و نیم شود کاری ندارد یک قران هم فردا به قماش اضافه کنید سی میلیون تومان هم از این اضافه می‌شود(بعضی از نمایندگان- صحیح است).

رئیس- آقای دکتر امینی

وزیر دارایی- بنده خیلی عذر می‌خواهم که موضوع توسعه پیدا کرد و از کار تعاون ارتش رسید به کار اقتصاد مملکت راجع به کارخانه‌جات اصفهان در هیئت دولت مذاکره شد و بنده خودم چون دو مرتبه هم وزیر اقتصاد بوده‌ام می‌گویم که این کارخانه‌جات به وضع بدی اداره می‌شود ولی باید دید عوامل و عللی که موجب این بدبختی چه شده بود و الّا این طور آمدن و قلم نه کشیدن کار خیلی ساده‌ای است (یکی از نمایندگان- نتیجه سود‌پرستی آنها است) در هر حال یک کارخانه‌هایی در این مملکت به وجود آمده است و یک‌ استفاده‌هایی هم در زمان جنگ کرده‌اند شاید آقای نیکپور در نظر دارند در کمیسیون‌هایی که با آنها ما کردیم به آنها ‌گفته‌ایم که صنعتگر نیستید چون اگر صنعتگر به معنای واقعی بودید حساب می‌کردید که باید یک ذخیره‌ای برای روز بدی و بحران کارخانه در نظر بگیرید اینها را نکردید یک عده مالک بودند در این مملکت آمدند یک کارخانه‌هایی درست کردند، یک استفاده‌هایی هم کردند و قدر مسلم است که یک پولی از این مملکت رفته است یک عده اشخاص در آنجا مشغول کار بودند و یک تأسیساتی هم به وجود آمده است به جای خراب کردن و از بین بردن به نظر بنده در کلیه امور مانند روی می‌کنیم از یک اکسترم‌ به یک اکسترم دیگری می‌رویم بهتر این است که وسط آن را بگیریم یک خانه‌ای که ممکن است تعمیر کرد و از آن استفاده کرد نباید آن را خراب کرد اینجا یک عده‌ای هستند سودپرست و نالایق ولی باید نشست و دردشان‌ را دید آن جایی که حرفشان منطقی است قبول کرد و آن جایی که منطقی نیست رد کرد علی ‌ای‌ حال خواستم به جناب آقای دکتر ملک‌زاده اطلاع بدهم که دولت با نهایت جدیت این موضوع را مطالعه می‌کند ولی به نظر بنده باید یک قدرتی به خرج داد و اگر هم تعطیل شد باید رفت کارخانه را اشغال کرد و اداره کرد و تکلیفی برای آن روشن کرد و الّا نه حرف آنها را می‌شود قبول کرد و نه این که بگوییم ما به این کارها کاری نداریم یک مملکتی بالاخره موظف است که از اقتصاد خودش دفاع بکند و آنجایی که صحیح و حق است از آن دفاع بکند و آنجایی که صحیح نیست باید رد بکند بنابراین عجالتاً چون یک ایراد وارد آقایان راجع به رقابت بود. آقای امامی توجه بفرمایید معمولاً در بازار آقا  قیمت روی گرانترین جشن معین می‌شود یعنی اگر بنا شد یک جنسی را 18 ریال خریدند و یک جنسی را 15ریال آن کسی که 15 ریال می‌فروشد سعی می‌کند تا 18 ریال برساند و این 3 ریال مابه‌التفاوت را استفاده می‌کند، تجار وارد‌کننده قماش خارجی از این تفاوت قیمت استفاده‌شان را نمی‌برند با هفت هشت دهشاهی بیشتر استفاده به مصرف‌کننده نمی‌دهند این یک اصل کلی اقتصادی است و به تاجر هم برنمی‌خورد هر کسی دنبال منافع می‌رود و تا جایی که می‌تواند به مصرف‌کننده تحمیل بکند می‌کند، طبقه تاجر هم برای آخرت کار نمی‌کند، برای دنیا کار می‌کند، حالا اگر یک تاجری هم برای آخرت کار بکند به نظر بنده شذ و ندر است‌، بنابراین قیمت دربازار روی گرانترین جنس تعیین می‌شود یعنی اگر جنس داخلی 17ریال تمام شد و در بازار 17 ریال و نیم می‌فروشند جنس خارجی که به 15 ریال وارد می‌شود آن را خواهند فروخت17ریال، بنابراین مابه‌التفاوت از 15ریال تا 17 ریال که دو ریال است عاید تاجر می‌شود حالا می‌فرمایید ما بیاییم چندین‌ صد هزار نفر را بیکار بکنیم و محصول مملکت را از بین ببریم چون برای مصرف‌‌کننده گران تمام می‌شود. بنده تزم شاید غلط باشد راجع به اقتصادیات مملکت ولی بنده معتقدم که مال داخله را گران مصرف بکنند ولی از خارج ارزان وارد نکنند به دو دلیل اولاً هم سطح تولید داخلی بالا می‌رود و هم مقداری ارز صرفه‌جو‌یی می‌شود، آقا این مصرف‌کننده‌ای که می‌گویید اغلب از مصرف‌کنندگان‌ در عین حال تولیدکننده هم هستند(‌جمال امامی- قماش را هم مثل چای خودتان بخرید) جنابعالی نمی‌تواند بفرمایید که بنده گوشت یا نان را در بازار ارزانتر از مردم می‌خرم حالا اگر توانایی خرید بنده بیشتر است توانایی خرید او را بیشتر بکنید ولی به هر حال تزهای اقتصادی بنده که اغلب با شما مطابقت نمی‌کند.

یکی از آن مواردی که باید توضیح عرض کنم راجع به عوارض گمرگی است جناب آقای فرخ فرمودند که محلش را ازکجا تأمین می‌کنید، البته ما کسر بودجه داریم و این مورد تردید نیست این کسر بودجه را البته باید از راه افزایش درآمد و تقلیل مخارج جبران بکنیم الان معلوم نیست که این استفاده‌ای که از راه تقلیل عواید گمرگی ‌می‌خواهیم به ارتش بدهیم مبلغش چیست؟ حساب  نکرده‌ایم معلوم نیست ولی بنده به آقایان اطمینان می‌دهم وزیر جنگ هم در عین این که از منافع ارتش دفاع می‌کنند از لحاظ این که وزیر جنگ هستند بنده با شهادت بدهم که نسبت به وزارت دارایی هم نظر دارند و می‌دانند که اگر مقدورات ما اجازه ندهد اغلب وعده‌ها تو خالی درمی‌آید بنابراین با نظر خودمان

+++

یک حسابی می‌کنیم امسال هم امیدوارم آن را به حداقل تقلیل‌ بدهیم این واردات را تا سال آینده انشاءالله یک گشایشی ایجاد بشود تا بتوانیم آن طوری که منظور آقایان هست تأمین بکنیم بنابراین سه چهار میلیون عجالتاً عوارض گمرکی زیاد تأثیری ندارد و امیدوارم واردات مملکت آن قدر اضافه شود که این تقلیل از راه افزایش درآمد و شاید انشاءالله تقلیل مخارج وزارت جنگ جبران شود.

رئیس-  آقای صدر بفرمایید

صدر- بنده با اساس لایحه موافقم همان طوری که احساس می‌کنم اغلب آقایان موافقت دارند و باید این رعایت و  کمک و مساعدت به ارتش بشود ولی با معاف بودن از حقوق گمرکی مخالفم به این جهت که آن اطمینانی که باید داشته باشم ندارم و بر همه مکشوف است بنابراین باید این مسئله به این ترتیب حل شود که دولت آن مقداری که ضرر متحمل می‌شود از معافیت حقوق‌ گمرکی در بودجه خرج پیش‌بینی نکند و دستی بدهد چون آن حساب دارد ولی ورود کالا و معافیت حساب ندارد حالا اگر حسابی هم داشته باشد بنده نمی‌دانم بنا‌براین یک اعتباری دولت برای این کار در نظر بگیرد و بدهد یعنی از طرفی هم بگیرد و از طرفی هم بدهد که حساب داشته باشد بنده به این ترتیب اگر موافقت بفرمایید موافق هستم.

 دکتر حسابی- صحیح است

 رئیس- آقای دهستانی

دهستانی- همه آقایان معتقد هستند که ارتش باید تقویت بشود و مخالفی نیست که زندگانی این طبقه باید به خوبی تأمین شود به طوری که کوچکترین عدم رضایتی در وزارت جنگ نباشد پس ما هر قدر در این قسمت اقسام‌ بکنیم و آسایش آنها را فراهم بکنیم انجام وظیفه کرده‌ایم ولی متأسفانه با فرمایشات آقای فرخ که فرمودند آقا شما قسمتی از درآمد گمرک را معاف می‌کنید و محل او را هم معلوم نمی‌کند و آقای وزیر دارایی هم همه‌اش قول می‌دهند؟ اینطور می‌کنیم قول می‌دهم اینطور می‌شود و نمی‌گوید محل آن کجا است پس بیانی که جناب آقای صدرالاشراف فرمودند یگانه راه چهاره است که آنچه باید از لحاظ گمرک معاف شود دولت دستی بدهد زیرا اگر این جور معافیت در گمرک وجود داشته باشد سوء‌استفاده‌ها خواهند کرد به نام ارتش و از این جهت است که نمایندگان محترم در قسمت گمرک مخالفت دارند ولی صحبت‌های دیگری به میان آمد و فرمودند که سایر مستخدمین بلی مستخدمین خدمتگزار را باید تقویت کرد. تردید نیست ولی هیچ می‌دانید مستخدمین خیانتکاری هم هستند که نه تنها حقوق از دولت می‌گیرند نمی‌خواهم بگویم و صلاح نمی‌دانم و الّا عرض می‌کنم کجاست و چیست آقا اشخاصی که مستخدم دولت هستند و حقوق از دولت می‌گیرند‌ مال رعیت و مردم را هم غارت می‌کنند آنها استحقاق ندارند و من شایسته نمی‌دانم ولی اگر میل دارید عرض کنم که کجاست و چیست اینجا است که قاضی وقتی که می‌خواهد جلوگیری بکند دستبند به دست او می‌زنند مردم صلح می‌کنند دو نفر رعیت با یکدیگر نزاع می‌کنند و بعد صلح می‌کنند بعد به این رعیت می‌آیند می‌گویند مگر ما نوکری پدر تو هستیم غلط کردید صلح کردید باید جریمه بدهید استدعا می‌کنم نگذارید عرایض دیگری را عرض کنم و این قدر سنگ به سینه نزنید بلی هستند مستخدمینی که قابل هستند باید تقویت بشوند ولی هستند مستخدمینی هم که دزدند خیانتکار هستند به خودشان و وجدانشان خیانت می‌کنند در هر حال بنده خواستم از آقایان استدعا بکنم که نسبت به گمرک که اعتراض شد یک ترتیبی بدهند که سوء‌استفاده نشود، در سایر قسمت‌ها موافقت بفرمایید برای این که ما هر قدر موافقت نسبت به ارتش بکنیم انجام وظیفه است و اگر نکنیم گناه است.

‌رئیس- آقای وزیرجنگ

وزیر جنگ- به نظر بنده این مطلب یواش یواش دارد یک صورتی به خودش می‌گیرد مثل این که ما داریم یک کار فوق‌العاده می‌کنیم لازم است که خدمت آقایان عرض کنم که ما کاری نکرده‌ایم ما آمدیم و گفتیم به این افسر و درجه‌دار و پلیس که هر روز پشت این تریبون‌ها می‌فرمایید که باید به او مساعدت کرد و آن ژاندارم که توی بیابان خدمت می‌کند به اینها در یک ماه قدری برنج و یک قدری روغن و سالی یک مرتبه هم به او یک متر پارچه به او بدهیم حالا این صحبت‌ها که می‌شود که به ارتش چنین و چنان می‌کنند آقا این صحبت‌ها نیست یک کار عادی و بسیار معمولی است و کوچکترین قدمی است که می‌شود به نفع آنها برداشت و واقعاً این پلیسی که در وسط خیابان ایستاده است باید زندگی بکند این چه جور زندگی بکند با آن ژاندارم چه باید بکند حالا بنده می‌بینم مطلب دارد می‌رسد به جایی که یک کار عجیبی داریم می‌کنیم این افسر آمریکایی که در تهران است با آن درجه‌دار آمریکایی همه چیزش از آمریکا می‌آید حتی سینمای او باید هفته‌ای دو مرتبه  به سینما برود از آمریکا می‌آید حالا می‌خواهیم دو سه متر پارچه نخی بدهیم به آن گروهبان بندرعباس که بدهد به زنش  چیزی نیست به نظر بنده اصلاً مطلب دارد از جاده خودش خارج می‌شود بسیار ساده بود که با وزارت دارایی موافقت می‌کردیم این چند میلیون گمرک را می‌بردیم توی بودجه ما ساده‌تر بود بنده و دولت یک احتیاط کردیم که این عمل اساسی را تثبیت کردیم شاید سال دیگر موقع تنظیم بودجه یک دولتی گفت لازم نیست حالا ما آمده ایم اینجا این عمل مفید را قانون بکنیم و الّا خیلی از این راحت‌تر بود که ده میلیون به بودجه وزارت جنگ اضافه بکنند و ما هم این اجناس را وارد بکنیم و پنج میلیون گمرکش را هم بدهیم هیچ نه آوردن لایحه می‌خواست و نه بحث عرض کردم ‌اگر این کار را کردیم برای این بود که قانون باشد و هر دولت دیگری که می‌آید توجه به این مطلب بکند و دنبال این کار را بگیرد این را هم ما اختراع نکرده‌ایم همانطور که عرض کردم این کار را در تمام ارتش‌های دنیا می‌کنید و مسلماً برای مستخدمین کشوری هم باید اقدام کرد مجلس به موجب تبصره‌ای موظف کرد دولت را که باید ظرف شش ماه این‌ کار را بکند‌ اما این تناسب بین صد هزار و چهارصد و پنجاه هزار نفر که فرمودند صحیح نیست‌ اولاً بنده رقم‌ صحیح این را نمی‌دانم ولی مستخدمین لشگری از صد هزار نفر بیشتر نیستند ولی چهارصد و پنجاه هزار نفر حاصل ضرب صد و پنجاه هزار نفر در سه است یعنی ما فکر کرده‌ایم اگر هر یک از اینها سه نفر خانواده داشته باشند باید آن را ضرب در سه یا پنج بکند از نظر تعداد عائله به هر حال این مساعدت و عملی که می‌فرمایند راجع به ارتش به نظر بنده یک کار خیلی معمولی و ساده است و ممکن بود از راه بودجه حل شود ولی این عیب را داشت که ممکن بود یک روزی یک دولتی بنشیند بگوید لازم نیست و یک اشکال به وجود بیاورند در مورد مستخدمین هم باید برای مستخدمین دولت هم فکری کرد و در همین قانون هم دولت را موظف فرمودند و دولت هم خواهد کرد.

 ‌رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده بفرمایند

دکتر ملک‌زاده-عرض کنم که موضوع شاید در نظر اول بی‌اهمیت به نظر می‌آمد ولی به عقیده بنده ضمناً قابل بحث و مطالعه است البته در بهبود زندگی ارتش هیچ تردیدی نیست همه موافقند به عقیده من اگر کسی این عقیده را نداشته باشد اصلاً وطن‌پرست نیست این عقیده من است صحبت در کیفیت عمل است که آیا فردا یک مقداری جنسی را که شما خواستید بدون گمرک از گمرک خارج بکنید یک مشت دزد و قاچاقچی و استفاده‌جو سعی نمی‌کنند که سوء‌استفاده بکنند وده برابر بیش از آن چیزی که مورد احتیاج شما است وارد بکنند و در خارج بفروشند ؟( وزیر جنگ- سهمیه دارد)

موضوع دیگر موضوع کارخانه‌جات است که مورد توجه شد و آقای امامی هم توجه بفرمایند کارخانه‌چی با کارگر دو تا است من تعجب کردم از بیان ایشان کارخانه‌چی‌ها یک مردمانی هستند که از راه دزدی و از راه تقلب میلیونر هستند که از راه دزدی و از راه تقلب میلیونر و میلیارد‌در شده‌اند آن وقتی که صدی پانصد فایده می‌بردند باز هم دست از دزدی نمی‌کشیدند (‌جمال امامی- راجع به محصول کارخانه صحبت بکنید ) آقا گوش بدهید من وقتی که حرف می زنم شما حرف نزنید وقتی هم که شما حرف می‌زنید بنده حرف نمی‌زنم ( جمال امامی- شما به بنده خطاب کردید) اگر نگاه کردم خوشم می‌آمد از شما (‌خنده نمایندگان‌) عرض کنم آقا ملاحظه بفرمایید بگو وقتی دوسیه کارخانه شهرضا را آوردند این بی‌انصاف‌ها دو تا دفتر داشتند یک دفتر تقلبی و یک دفتر صحیح تمام رشوهایی که داده بودند و تمام اجناسی که به طور تقلب فروخته بودند در توی آن دفتر بود مورد تعقیب واقع شدند حتی خود بنده اعلام جرم کردم به دولت وقت هم گفتم کاری نکنید که ما که می‌خواهیم صوابی بکنیم یک گناهی بکنیم یعنی سبب نشود که تا حالا یک پولی توی جیب دزدها رفته فردا من سبب شوم که یک پولی توی جیب رمال‌ها برود و همین کارها هم شد آنها آمدند اینجا چندین صد هزار تومان پول خرج کردند و به قاضی و سگ گربه ول دادند و قضیه به جایی نرسید و حتی قضات پا‌کدامن راه از اصفهان بیرون کردند و هنوز هم بعد از چهل سال کار این دوسیه به جایی نرسیده و حتی آقای جمال امامی من در پشت تریبون گفتم یک چیزهایی است که شرع و قانون آنها را دزدی نمی‌شناسد ولی وجدان آنها را دزدی می‌داند مردی که رفته است ‌رنگ خریده است نسیه در اول جنگ این موضوع را در مجلس شورای ملی هم گفتم هر قوطی صد و پنجاه تومان بعد برده است در زمان جنگ بیست و پنجهزار تومان فروخته است این شرعاً و عرفاً دزدی نیست ولی وجداناً دزدی است این حاجی آقاهایی که فایده کرده‌اند و الان همه چیز دارند در آمریکا و استرالیا راضی هستند که این کارخانه‌جات از بین برود ولی این چند هزار نفر کارگر فقیر وضعش چه خواهد شد‌؟ و بعد هم این سیصد چهار‌صد میلیون پول که ما بین مردم اصفهان تقسیم می‌شود به توی جیب خارجی‌ها خواهد رفت موضوع این است‌.

رئیس- دو فقره پیشنهاد رسیده برای کفایت مذاکرات که قرائت می‌شود

( به شرح زیر قرائت شد)

چون به اندازه کافی در اطراف لایحه بحث شده است اینجانب کفایت مذاکرات را پیشنهاد می‌نمایم دکتر بیانی

بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات سپهبد امیراحمدی

رئیس- پس برای کفایت مذاکرات رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند قیام فرمایند ( عده کمی برخاستند) تصویب نشده آقای آموزگار بفرمایید

آموزگار- چون منظور البته این است که لایحه به صورت خوبی تصویب شود و آقایان هر چه گفته‌اند به عقیده بنده خارج از موضوع نبود و مربوط بود و بایستی البته در یک لایحه‌ای که می‌آمد و احتمال تبعیض یا سوء‌استفاده می‌رود آقایان تذکر بدهند اظهار عقیده بکنند تبادل نظر بفرمایند تا نتیجه بگیریم تیمسار وزیر جنگ یک جمله فرمودند که به عقیده بنده جمع بین هر دو نظر می‌شود اگر موافقت بکنند ترسی که ما داریم یعنی ما و بعضی آقایان دارند حالا این بی‌مورد و یا به مورد است کار ندارم از این است که فردا وقتی که در‌بست شما سه عامل اینجا اعمال گردید عامل اول معافیت از گمرک

+++

برای هر جنسی که برای تعاون ارتش بیاید دوم هر چه که به وسیله راه‌آهن حمل می‌شود از پرداخت کرایه معاف باشد و سوم که آقایان کمتر متوجه شده‌اند این است که هرچه که کارخانه‌های دولت از محصولشان مورد احتیاج سازمان تعاون ارتش باشد به قیمتی که برایش تمام می‌شود بفروشند به این ترتیب شما سه منبع درست می‌کنید برای کمک به ارتش تردیدی نیست که باید به هر وسیله‌ای که ممکن باشد به ارتش کمک کرد‌ام این که فرمودند که ارتش به جهاتی حق تقدم دارد بنده تعصب قضایی ندارم ولی قضات هم جهاتی دارند که حق تقدم دارند و برخلاف استدلال یکی از دوستان محترم که گفت همه یکی است گفتم بلی ولی به عقیده بنده وسایل راحتی قاضی را اگر فراهم کردند دزدی و رشوه و حکم ناحق از بین می‌رود و عدالت اجتماعی برقرار می‌شود اما اگر مثلاً کارمند ثبت اسناد گرچه کارمند ثبت اسناد هم بر کارمند دادگستری است مثلاً کارمند دارایی و یا پست و تلگراف حقوق درست بگیرند آیا با قاضی یکی است؟ اینها اگر دزدی بکنند و رشوه بگیرند حق دولت را از بین می‌برند اما قاضی اگر رشوه گرفت و یک حکم ناحق در یک مورد ‌داد پایه‌ قضایی ایران متزلزل می‌شود پایه عدالت ایران متزلزل می‌شود پس در این که طبقات به اختلاف مراتب استحاق کمک‌هایی دارند تردیدی نیست  متخصصین فنی ما در تهران تحقیق بفرمایید یک نفر جوانی که تحصیل کرده ‌و متخصصین در یک رشته‌ای است این اگر در لندن یا در آمریکا یا اروپا بماند به او ماهی مثلاً پنجهزار تومان می‌دهند این شخص اگر آمد در تهران و همان خدمت را در این آب و خاک کرد باید به او پنجهزار تومان داد برای این که متخصصین فنی است برای قیمت کارش در این که متخصصین به ارتش باید کمک کرد و موجبات راحتیشان را فراهم کرد تردیدی نیست و شبهه‌ای نیست که افسران شریف هم در ارتش و هم ژاندارمری و هم در پلیس هست اما دربست گفتن این که هرچه وارد بکند معاف است بنده عقیده ندارم و استفاده می‌کنم از بیان منطقی و صریح تیمسار وزیر جنگ که فرمودند ما قند و چای و قماش و برنج و روغن و این لوازم را می‌دهیم آنچه که مال داخلی است اشکال ندارد آنچه مال خارجی است تصریح بفرمایید که مقصود از معافیت از گمرک و کرایه راه‌آهن فقط قماش است چون قند و چای که البته به نرخ دولت است و یا همان نرخی که تمام شده است بهشان می‌دهند و غیر از قماش دیگر چیست (وزیر جنگ- هیچ چیز) اگر این عبارت را بفرمایند تمام می‌شود اگر بنده به جای آقای سپهبد باشم این دفاع را می‌کنم که اگر این را تصریح بکنید اجناسی را که واقعاً مورد احتیاج است سوء‌ظن‌ها از بین می‌رفت و هیچ کس هم نخواهد گفت که می‌خواهند سوء‌استفاده بکنند اما وقتی که دربست گفتند هر چه وارد شد این برای خودتان زنندگی دارد حیثیت افسر بالاتر از این است که در درباره‌اش بگویند که فلان چیز را که در فلانجا دارند می‌فروشند او وارد کرده است این روسری یا این پارچه یا این قوری را کسی در بازار ندارد افسرها وارد کرده‌اند اما در بازار عباس‌آباد هم می‌فروشد و‌لو این‌ طور هم نباشد صحیح نیست به عقیده بنده حیثیت ارتش را خیلی باید محفوظ داشت و اگر موافقت بفرمایید همان موارد احتیاجی را که فرمودند به عقیده بنده اگر تعیین بفرمایید و تصویب بفرمایند بنده تصور نمی‌کنم بین آقایان کسی اعتراض بکند

‌رئیس- آقای وزیر جنگ بفرمایید

وزیرجنگ- به نظر بنده تمام مطالبی که جناب آقای آموزگار فرمودند در لایحه هست و بنده خیلی متأسف هستم که مثل این است که توجه کافی نفرموده‌اند حالا بنده می‌خوانم می‌نویسد ((کلیه اجناسی که برای سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی وابسته به وزارت جنگ و همچنین ژاندارمری و شهربانی به وسیله سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای انتظامی از خارج به ایران وارد می‌شود در حدود سهمیه‌هایی که در هر سال بنابر پیشنهاد وزارت جنگ و موافقت وزارت اقتصاد ملی به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید...)) نه قربان این طور نیست بنده باید در موقع خودش به وزارت اقتصاد ملی پیشنهاد بکنم که بنده امسال این مقدار جنس می‌خواهم از هر جنسی، باید وزارت اقتصاد ملی موافقت بکند اگر وزارت اقتصاد ملی موافقت کرد می‌رود به هیئت وزیران و تصویب می‌شود و این به اختیار بنده و یا آن سازمان نیست که هر چه بخواهیم بیاوریم. بنده همانطور که عرض کردم ما در سال جاری از حیث جنس خارجی جز پارچه نخواهیم آورد ولی آرزو داریم که سه سال دیگر یا سال دیگر آنچه مایحتاج است از خارج بیاورند این دو مطلب است ولی جلوی این را بستن کار مفیدی بست بنده تأیید و تأکید می‌کنم که ما امسال فقط پارچه خواهیم آورد ولی این سازمان انشاءالله مثل تمام سازمان‌های تعاونی دنیا روزی بتواند هر چه را که بخواهند بیاورند(‌دشتی- با معافیت بیاورند) باید مطالعه بکنند ولی به هر حال این است(‌جمال امامی- با معافیت بنده هم می‌توانم بیاورم) بلی ولی این سهمیه دارد اینطور نیست که حضرتعالی می‌فرمایید هرچه دلشان می‌خواهد بیاورند این طور نیست این سهمیه دارد

اگر ما یک روز می‌آیم صحبت می‌کنیم می‌گوییم مبارزه با فساد و دزدی می‌گویند سر دزدها را باید ببرند از طرف دیگر هر قدم که می‌خواهیم برداریم که یک قدم مثبت باشد می‌گویند دزدی می‌شود به نظر بنده باید روی این فکر نکنیم که دزدی می‌کنند و دزد را گرفت و پدرش را درآورد اگر این فکر را بکنیم باید هیچ کاری نکنیم که مبادا دزدی می‌کنند ما یک شرکت تعاونی ارتش درست کردیم و استدعا کردیم از چند نفر از آقایان من جمله جناب آقای وارسته که تشریف آوردند دیدند و همه تصدیق و تحسین کردند و ما در سال‌ ‌گذشته بیشتر از سه میلیون تومان منفعت کردیم و به صاحبان سهام دادیم و هیچ هم دزدی نشد آقا همه که دزد نیستند آقا این طور تفکر غلط است همه صحیح‌العمل هستند به خدا ایران از دست دویست سیصد نفر می‌نالد بیست میلیون نفر از دست سیصد نفر می‌نالد چرا همه بدند؟ چراهمه دزدند هیچ اینطور نیست‌.

رئیس- آقایان توجه بفرمایند که چون تابلو عده حاضر در مجلس درست نیست و برقش درست نشده و استفاده نمی‌شود و عده حاضر در جلسه معلوم نمی‌شود لذا عده کافی بوده است در موقع رأی به کفایت مذاکرات و تصویب شده است لهذا مذاکرات کافی است حالا پیشنهادهایی رسیده است که قرائت شد

(شرح زیر قرائت شد)

 اینجانب پیشنهاد می‌کنم که لایحه سازمان تعاونی ارتش برای دقت و مطالعه بیشتری به کمیسیون مربوطه عودت داده شود.

 موید‌ثابتی

رئیس- آقای موید‌ثابتی بفرمایید

موید‌ثابتی- البته موضوع کمک و مساعدت به ارتش مورد تردید و مخالفت می‌گذاریم و هر نوع کمک و مساعدت که از ما بربیاید خواهیم کرد ولی راجع به این لایحه صحبت‌ها و مذاکراتی شد که حقاً قسمت عمده آنها صواب و صحیح بوده است از جمله یک موضوع معافیت گمرکی و‌ یکی موضوع راه‌آهن بود که ممکن است در طرز عمل و اجرای این قانون یک خلاص‌ها و سوء‌عمل‌هایی پیش بیاید به این جهت محتاج به دقت و مطالعه بیشتری است مضافاً به این که پیشنهادهای زیادی هم رسیده که اولاً تمام وزراتخانه مشمول این کار بشوند و بعد هم برای دانشگاه هم همین طور که خیال می‌کنم یک قدری موضوع لایحه را مشکل می‌کند این است که بنده تقاضا کردم که این لایحه برگردد به کمیسیون که اگر آقایان پیشنهادها و نظر‌یاتی دارند ممکن است در کمیسیون که اگر آقایان پیشنهادها و نظریاتی دارند ممکن است در کمیسیون تذکر بدهند که بعد به صورت منقحی به مجلس بیاید که موجب نگرانی هم نباشد

رئیس- آقای سپهبد جهانیابی با این پیشنها مخالفید که برگردد به کمیسیون

 سپهبد جهانبانی- بلی مخالفم

رئیس- بفرمایید

سپهبد جهانبانی- متأسفانه مشاهده می‌شود که قشون را با صنوف دیگر واردات دیگر مقایسه می‌کنند بنده تصور ‌می‌کنم باز قشون چیزی می‌خواهیم که از هیچ یک از افراد مملکت نمی‌خواهم و آن تقدیم جان است در موقع جنگ و درموقع حفظ امنیت در کشور بنده خاطرم می‌آید درجنگ بین‌المللی در صورتی که تمام ملت روس گرسنگی می‌خورد بهترین غذاها و بهترین لبا‌س‌ها را به ارتش می‌رساندند و یکی از دلایل فتحشان هم همین بود حالا ما اینجا داریم دادگستری را مقایسه می‌کنیم با اداره گمرک را با ارتش مقایسه می‌کنیم.

بنده خیال می‌کنیم که باید در هر حال کمک به ارتش کرد و چون فوریت این لایحه هم تصویب شده است دیگر لزومی ندارد که به کمیسیون رجوع بشود البته اگر  یک تغییرات جزیی مثلاً چیزی که جناب آقای صدر پیشنهاد فرمودند که آن استفاده که از لحاظ گمرک برده می‌شود یکجا وزارت دارایی بگنجاید در بودجه ارتش و از گمرک گرفته بشود شاید این پیشنهاد قابل قبول باشد ولی مسترد‌ داشتن لایحه به کمیسیون بنده فکر می‌کنم صلاح نباشد چون مدت طولانی است که مطرح شده و از این جهت بنده مخالفم.

رئیس- رأی می‌گیریم به این پیشنهاد که برای دقت بیشتری دو مرتبه برگردد به کمیسیون و بعداً دوباره بیاید آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهادهای دیگری که رسیده است‌ به کمیسیون فرستاده می‌شود.

بعضی از آقایان اظهار می‌کنند که الان کمیسیون‌هایی منعقداست و نمی‌توانند در جلسه باشند در صورتی که حداقل جلسه ما باید سه ساعت باشد مگر این که چیزی پیش بیاید و آقایان رأی بدهند اگر تقاضاشود حالا هم آقای موید‌ثابتی چنین تقاضایی کرده‌اند آقای نیکپور هم فرمایشی دارند

‌نیکپور- عرض کنم که این کارهای کمیسیون مشترک برحسب دعوت رؤسای کمیسیون‌های مجلسین که پریروز اینجا تشکیل جلسه دادند قمست اعظم اوقات را اشغال می‌کند و به علاوه نظر این بود که اوقات جلسات رسمی مجلس سنا کمتر از سه روز بشود که ما بتوانیم در کمیسیون‌های دیگر کارهایمان را انجام بدهیم از این جهت نظر این بود که اگر موافقت بفرمایید هر هفته یک روز جلسه علنی معین بفرمایید و اگر کار فوق‌العاده‌ای پیدا شد در جلسه فوق‌العاده مطرح شود و البته در آن روز که تعیین شود کمیسیون تشکیل نخواهد شد.

رئیس- روزش را می‌شود کم کرد ولی ساعتش را نمی‌شود کم کرد ولی چون آقایان موافقند با این تصمیم و مخالفی نیست بنابراین می‌توانیم جلسه را امروز ختم بکنیم و جلسه آینده روز شنبه آینده خواهد بود آقای وزیر دارایی فرمایشی دارند بفرمایید.

5- تقاضای تشکیل کمیسیون خاص برای رسیدگی به لایحه قانون  استخدام به وسیله آقای وزیر دارایی

 وزیر دارایی- بنده فقط چند دقیقه خواستم مصدع آقایان بشوم لایحه استخدام کشوری را بنده چند جلسه قبل تقدیم کردم که از نظر اهمیت و فوریت امر تقاضا کردم

+++

موافقت بشود یک کمیسیون خاصی تشکیل شود و به این کار رسیدگی بکند و جناب آقای رئیس هم وعده فرمودند که این کار را در هیئت رئیسه مطرح بفرمایند که یک راهی برای این کار پیدا شود برای این که این کار زودتر انجام شود گویا آن راه هم پیدا شده که یک کمیسیون خاص تشکیل شود و این تصمیم گرفته شود که لایحه به شکل ماده واحده بیاید و تمام بحث در آن کمیسیون خاص بشود خواستم از آقایان تقاضا کنم که قبل از تعطیلات این عمل تمام شود چون واقعاً خیلی مهم است و تأثیر در کار بودجه و وضع مستخدمین دارد توجه بفرمایید و موافقت بفرمایید که این کمیسیون تشکیل بشود و به این کار رسیدگی بکند و به صورت ماده واحده از کمیسیون مشترک بیاید به مجلس

رئیس- آقای سپهبد جهانبانی بفرمایید.

سپهبد جهانبانی- بنده گمان می‌کنم که هفته‌ای یک روز جلسه علنی کافی نباشد چون ما به قدر کافی لوایح در دست داریم و باید در مجلس علنی صحبت شود بنده پیشنهاد می‌کنم که در هفته دو جلسه باشد.

رئیس- باید رأی بگیریم نکته دیگری هم هست که چهارشنبه آینده تمام سؤالات متراکم شده و آقایان وزرا‌ هم دعوت شده‌اند البته می‌شود گفت که آقایان شنبه تشریف بیاورند ولی شنبه لوایح هم می‌آید و با سؤالات ممکن است نرسیم که تمام بکنیم‌. آقای نیکپور بفرمایید.

نیکپور- عرض کنم این که تیمسار فرمودند که هفته‌ای یک روز کافی نیست بنده تصور می‌کنم که به این نکته توجه ندارند که مدت کمیسیون‌های لوایح مصدق محدود است.

به یک وقت معینی (صحیح است) اگر آن مدت بگذرد مطابق همان قانون دیگر قوانینی که مطرح مذاکره است قوت قانونی آنها از بین می‌رود ولی برای تصویب لوایحی که از کمیسیون‌ها به مجلس می‌آید وقت مجلس لایتناهی است بنابراین مقدور نیست که هم بشود هفته‌ای سه روز جلسه کرد و هم هر روز کمیسیون تشکیل داد بنابراین اگر هم کافی تشخیص داده نشد یک روز را آقای رئیس جلسه فوق‌العاده دعوت خواهند فرمود و تشکیل جلسه خواهد شد و آقایان تشریف خواهند آورد بنده نسبت به روز معینی نظر ندارم دوشنبه باشد یا چهارشنبه فقط منظور بنده این است که هفته‌ای یک روز کافی است.

رئیس- آقای دشتی بفرمایید.

دشتی-به نظر بنده اصلاً این را مطرح کردن و گفتگو کردن کار لغوی است این را باید در اختیار خود آقای رئیس بگذارند که با روسای کمیسیون‌ها تماس بگیرند و کار کمیسیون‌ها و کار جاری مجلس و لوایحی را که در دستور است در نظر بگیرند و از مجموعه آنها نظر بدهند و تصمیمی بگیرند.

رئیس- بنده با اجازه آقایان و برای این که در آن روز وقت کمیسیون‌ها معین نشود و آن روز کمیسیون‌ها را خبر نکنند روز شنبه را روز ثابت جلسه قرار می‌دهم در ضمن اگر کار لازمی داشته باشیم جلسه فوق‌العاده تشکیل می‌دهیم

(چهل دقیقه قبل از ظهر جلسه ختم شد)

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقی‌زاده

+++

 

 

یادداشت ها