wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه: 82 دوشنبه 25 اردیبهشت ماه 1344  

فهرست مطالب :

1-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی وزیر دارایی راجع به مالیات بر ارث

2-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر جنگ راجع به اختلاس در سررشته دارای ارتش

3-جواب سؤال آقای نیکپور به وسیله آقای وزیر دارایی راجع به ارز

4-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به وسیله آقای کفیل نخست‌وزیری راجع به کارخانه قند اصفهان

5-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر امور خارجه راجع باب هیرمند

6-جواب سؤال آقای ظهیر السلام به وسیله وزیر پست و تلگراف راجع به تلفن

7-معرفی آقای یزدانفر به معاونت وزارت فرهنگ

8-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر کشور راجع به عدم اجرای قانون ماده بازنشستگان

9-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به وسیله آقای وزیر کشور راجع به شترهای دولتی

10-جواب سؤال آقای اکبر و نبیل‌سمیعی به وسیله آقای کمیل وزارت اقتصاد ملی راجع به مازاد برنج سال جاری

11-جواب سؤال آقای مشیرفاطمی به وسیله آقای معاون وزارت دادگستری راجع به مطالبات از حاجیه ربابه

12-جواب سؤال آقای ظهیر‌السلام به وسیله آقای معاون وزارت راه راجع به راه‌آهن مشهد

13-تقدیم شکایت داوطلبان امتحانات متفرقه به وسیله آقای دادگر

14-تصویب لایحه مستمری وزارت افسران

15-بیانات بعد از دستور آقای پالیزی

16-تصویب صورت مجلس

17-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه


مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه: 82

دوشنبه 25 اردیبهشت ماه 1344

( دوره پنجم اجلاسیه)

 

فهرست مطالب :

1-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی وزیر دارایی راجع به مالیات بر ارث

2-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر جنگ راجع به اختلاس در سررشته دارای ارتش

3-جواب سؤال آقای نیکپور به وسیله آقای وزیر دارایی راجع به ارز

4-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به وسیله آقای کفیل نخست‌وزیری راجع به کارخانه قند اصفهان

5-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر امور خارجه راجع باب هیرمند

6-جواب سؤال آقای ظهیر السلام به وسیله وزیر پست و تلگراف راجع به تلفن

7-معرفی آقای یزدانفر به معاونت وزارت فرهنگ

8-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر کشور راجع به عدم اجرای قانون ماده بازنشستگان

9-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به وسیله آقای وزیر کشور راجع به شترهای دولتی

10-جواب سؤال آقای اکبر و نبیل‌سمیعی به وسیله آقای کمیل وزارت اقتصاد ملی راجع به مازاد برنج سال جاری

11-جواب سؤال آقای مشیرفاطمی به وسیله آقای معاون وزارت دادگستری راجع به مطالبات از حاجیه ربابه

12-جواب سؤال آقای ظهیر‌السلام به وسیله آقای معاون وزارت راه راجع به راه‌آهن مشهد

13-تقدیم شکایت داوطلبان امتحانات متفرقه به وسیله آقای دادگر

14-تصویب لایحه مستمری وزارت افسران

15-بیانات بعد از دستور آقای پالیزی

16-تصویب صورت مجلس

17-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس ساعت 9 صبح به ریاست آقای تقی‌زاده تشکیل شد

 

رئیس-  تصویب صورت مجلس برای آخر جلسه می‌ماند اسامی قوانین جلسه گذشته قرائت ‌می‌شود (به شرح  زیر قرائت شد) غائبین یا اجازه آقایان‌، دکتر قاسم‌زاده‌، دکتر ملک‌زاده‌، مجد، تیمسار سیف‌افشار‌، سید محمد‌صادق طباطبایی

دکتر ملک‌زاده‌- چون امروز تعلق قبل از دسترد نیست چند فقره سؤال است تقدیم می‌کنم .

رئیس‌- ابتدا شروع می‌کنم به سؤال آقای مشیر‌فاطمی‌ از آقای وزیر دارایی راجع به مقدار وجوه مالیات بر ارث در سه سال اخیر‌.

سؤال آقای مشیر‌فاطمی‌ از آقای وزیر دارایی در سه سال اخیر تا آخر اسفند ماه 333‌1چه مقدار وجوه به عنوان مالیات قانونی بر ارث به وزارت دارایی یا ادارات تابعه آن پرداخت شده است‌.

رئیس‌- آقای مشیر‌فاطمی‌ اگر توضیحی دارید بفرمایید‌.

مشیر‌فاطمی‌- بنده اول توضیحی ندارد همان سؤالی است که کرده‌ام بعدا اگر لازم باشد توضیحی خواهم داد‌.

1-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به وسیله آقای وزیر دارایی راجع به مالیات بر ارث

رئیس‌- آقای وزیر دارایی بفرمایید

 وزیر دارایی‌- امروز بنده نمی‌دانستم که این سؤال مطرح است اگر اجازه می‌فرمایید یک رقم قطعی است بفرستم خدمتتان

مشیر‌فاطمی‌‌- پس بنده عرضی ندارم

وزیر دارایی‌- می‌فرستم خدمتتان

رئیس‌- سؤال آقای مشیر‌فاطمی ‌از آقای نخست‌وزیر راجع به کارخانه قند اصفهان مطرح است گویا آقای کفیل ریاست وزرا راجع به کارخانه قند اصفهان مطرح است گویا آقای کفیل ریاست وزرا تشریف نیاورده‌اند اگر بعد حاضر شدند سؤال را مطرح می‌کنیم آقای سر‌لشگر فیروز هم سؤالی داشتند که خودشان غایبند مسافرت تشریف برداد و تقاضا کرده‌اند که تأخیر بشود لذا این سؤال آقای سرلشگر فیروز به دو‌شنبه آینده می‌ماند که باز روز سؤال است آقای داد‌گر فرمایشی داشتید‌؟

دادگر‌- عریضه‌ای است که به مجلس تقدیم شده و تقاضا کرده‌اند که در جلسه علنی هم قرائت بشود.

رئیس‌- اجازه بفرمایید بعد از سؤالات

دادگر‌- هر طور بفرمایید.

رئیس‌- بعد گویا آقای بوشهری از آقای وزیر امور خارجه سؤالی کرده‌اند که آقای وزیر امور خارجه تقاضا کرده‌اند که آقای وزیر امور خارجه تقاضا کرده‌اند که دو هفته تأخیر بشود در جواب سؤال و از آن دو هفته یک هفته گدشته است بنابراین آن سؤال هم می‌ماند به دو‌شنبه آینده بوشهری بفرمایید

بوشهری‌- خواستم استدعا بکنم که چون موضوع فوریت دارد به دولت تذکر داده بشود که حتماً در جلسه آینده برای جواب حاضر بشوند ضمناً سؤالی است از وزارت راه که تقدیم می‌کنم‌.

رئیس‌- سؤالی است از آقای فرخ از آقای وزیر امور خارجه راجع به قطع آب رودخانه هیرمند که آقای وزیر امورخارجه راجع به قطع آب رودخانه هیرمند که آقای وزیر امور خارجه تشریف ندارند سؤال دیگر آقای فرخ از آقای وزیر کشور است راجع به عدم اجرای قانون دعوت بازنشستگان به خدمت که آقای وزیر کشور تشریف ندارند آقای دکتر صدیق هم از آقای وزیر کشور سؤالاتی کرده‌اند و چون خودشان کسالت دارند تقاضا کرده‌اند که تأخیر بشود آن هم به دوشنبه آینده می‌ماند.

دکتر سعید مالک‌- وزیرش هم نیامد.

رئیس‌- سؤال آقای فرخ از آقای وزیر جنگ راجع به هجده میلیون اختلاس در رشته‌داری ارتش مطرح است آقای فرخ توضیحی دارید بفرمایید

فرخ‌- بنده خدمتشان فرستاده‌ام حالا جواب بفرمایید تا بعداً اگر لازم شد عرایضی خواهم کرد.

+++

رئیس‌- آقای وزیر جنگ بفرمایید

2- جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر جنگ راجع به اختلاس

سؤال:  راجع به هیجده میلیون اختلاس در رشته‌‌داری که پرونده نزد بازیرس بلاتعقیب مانده چه اقدام کرده‌اید مختلسین در کجا هستند و آیا پول دولت وصول شده است یا خیر‌؟ و چه اقدام خواهند فرمود؟

سناتور سید مهدی فرخ

وزیر جنگ‌( تیمسار سپهبد هدایت )‌- سؤالی است که جناب آقای فرخ فرموده‌اند راجع به اختلاس در سررشته‌داری ارتش اولاً اختلاس در رشته‌داری ارتش نبوده و در دارایی ارتش بوده است ثانیاً این مربوط به سال 29 است در سال 29 معلوم شد که دارایی ارتش اسناد مجعولی به حساب گذاشته‌اند بازرس وزارت جنگ مأمور رسیدگی شد و معلوم شد که اختلاساتی از این حیث به عمل آمده است افسرانی که در این کار دخالت داشتند تسلیم دادگاه شدند مجموعاً 24 افسر و همردیف و7 نفر غیر‌نظامی در این کار متهم شناخته شدند و تسلیم دادگاه شده‌اند و تا به حال رأی دادگاه راجع به پنج نفر آنها صادر شده است و بقیه هم تحت رسیدگی است و بنده تأکید کردم که زودتر دادگاه‌ها کارشان را تمام بکنند و نتیجه‌اش را بعداً به عرض می‌رسانم‌.

دکتر ملک‌زاده-  پنج نفر محکوم شده‌اند‌؟

‌وزیر جنگ‌-‌بلی محکوم شده‌اند

فرخ‌- اجازه می‌فرمایید

رئیس- بفرمایید

فرخ- علت سؤال بنده هم همین بود که اختلاسی که در 1329 شده است تا سال 1334 نتیجه قطعی آن معلوم نیست از سی نفر متهم فقط پنج قطعی آن معلوم نیست از سی نفر متهم فقط پنج نفر محکوم تشخیص شده و بیست و پنج نفر غیر‌معلوم است و به علاوه چیزی که بیشتر مورد توجه است این است که وجوه چه شده به طوری که بنده شنیده‌ام سی میلیون در این موضوع اختلاس شده است فرض کنیم که اینها را هم گرفتید و پانزده سال حبس کردید پول‌ها چطور شده تکلیف وجوه چیست‌؟ بنده چیزی که از وزارت جنگ و از آقای سپهبد تقاضا می‌کنم این است که آقا سعی بفرمایند که این وجوه را از دارایی اینها و یا از کسانی که این وجوه را از دارایی اینها و یا از کسانی که با آنها انتقال داده‌اند پس بگیرند حالا هم که اختلاسات‌ میلیون است هر کس اختلاس می‌کند ده میلیون بیست میلیون سی میلیون پنجاه میلیون است اینها از کجا می‌آید‌؟ باید یک کاری بفرمایید و یک تصمیمی بگیرید که این وجوه اقلاً برگردد به خزانه دولت‌.

رئیس‌- سؤال آقای نیکپور از آقای وزیر دارایی مطرح است که مشروحاً نوشته‌اند آقای نیکپور اگر بیانی دارید بفرمایید

نیکپور‌- بنده مفصلاً سؤال را فرستاده‌ام آقای وزیر دارایی جواب لطف بکنند

3-جواب سؤال آقای نیکپور به وسیله آقای وزیر دارایی راجع به ارز

وزیر دارایی‌- جناب آقای نیکپور سؤالی فرموده‌اند که شامل چند قسمت است و بنده با اجازه آقایان یک به یک جواب عرض می‌کنم‌.

سؤال فرموده‌اند که آیا وجود نرخ‌های متغیر و متعدد در آن واحد برای ارز که به این ترتیب تولیدشده برای ثبات وضع بازرگانی کشور و اقتصاد مملکت و طبقه عظیم مصرف‌کننده مفید است یا خیر‌؟ می‌خواستم خدمتشان عرض بکنم که نرخ‌های متعددی وجود ندارد اولاً نرخ 50 و 32 ریال برای معامله نیست فقط برای دفتر‌داری و نگاهداری حساب است و موجودی ارزی و طلای بانک ملی ایران براساس 32 ریال تعیین شده نرخ دیگری که اشاره فرموده‌اند 82 ریال است که برای کالای درجه 2 در اختیار وارد‌کنندگان می‌گذارد این هم نرخی نیست بلکه یک مبلغی است که به طور پیش پرداخت و ودیعه از وارد‌کنندگان بانک ملی می‌گیرد و وقتی که گواهینامه تحصیل کردند از بازار و آوردند دادند حسابشان تصفیه ‌می‌شود و این هم جناب آقای نیکپور تصدیق می‌فرمایند که مساعدتی است که نسبت به واردکنندگان کالای درجه 2 کرده‌ایم و برای احتراز از ترقی نرخ ارز درجه 2 بود در بازار و به طوری که بنده اطلاع دارم الان ارز کالای درجه 2 در بازار 72 ریال است و حتی دلار برای آلمان هم 72 ریال است نرخ دیگر نرخ 79 ریال است که یک نرخ موقتی است که تا وقتی که ارزهای خریداری بانک ملی تمام نشده و تصفیه نشده به طور موقت وجود دارد و بعد خود به خود از بین می‌رود و نرخ بر‌می‌گردد به 50و76 ریال نرخ فروش و نرخ دیگر هم راجع به گمرک است درباره کالاهای آدوالرم بنده خواستم که به اطلاع آقایان برسانم و قسمت عمده این جریان را آقای نیکپور مسبوق هستند و فکر این ابداع و ابتکار هم در زمان کابینه رزم‌آرا شده و از این راه هم مصرف‌کننده و هم وارد‌کننده استفاده کرده است تا سال 1326 نرخ ارزیابی کالاهای ادوالورم به مأخذ بهاء عمده فروشی کالا در بازار آزاد تعیین می‌گردد و این مطلب موجب شکایت تجار‌ را فراهم کرده بود زیرا در هر یک از ادارات گمرکی ارزیابی به طریق مختلف و نرخ‌های غیر ثابت و متغیر انجام می‌گردید برای آن که ترتیب ثابتی در نظر گرفته شود با موافقت وزارت اقتصاد ملی اداره کل گمرک طی بخشنامه شماره 46682 مورخ آذر 1326 مقرر داشت ارزهای خارجی را به نرخ آزاد تسعیر نمایند بدین که دلار آمریکا و فرانک سویس به مأخذ دویست درصد لیره و روپیه را به مأخذ صدی شصت درصد نرخ رسمی تسمیر نمایند و بدین ترتیب دلار به مأخذ 65 ریال و فرانک سویس 50و 15 ریال لیره 210‌ ریال روپیه 16 ریال ملاک عمل ارزیابی قرار گرفت بعداً چون این نرخ‌ها نیز مورد شکایت تجار قرار گرفت با موافقت اطاق بازرگانی از تاریخ 18 -1 - 27 دستور داده شد در مورد کلیه کالاهای که حقوق ورودی آنها در تعرفه از روی ارزش تعیین گردیده بهای سیف مندرج در فاکتورهای صحیح و معتبر به نرخ رسمی بانک ملی به ریال تسعیر و چهل درصد به آن افزوده و مجموع آن ارزش ملاک پرداخت حقوق گمرکی قرار گیرد که نتیجه آن ارزش هر دلار 50- 45 ریال می‌شد پس از آن در سال 1329 به موجب تصویب‌نامه شماره 7ر 862 مورخ 18ر 8 ر 29 8428 مورخ 30ر4ر31 کالاها به دو طبقه ضروری و غیر‌ضروری تقسیم و نرخ ارز برای کالای ضروری دلار 50ر41 ریال ( لیره 116 ریال ) و برای غیرضروری دلار 25/47 ریال ( لیره 30ر 132 ریال ) تعیین شد که تا این تاریخ ملاک عمل می‌باشد بدیهی است نرخ‌های مذکور شامل کالاهای وارداتی مشمول پیمان بازرگانی ایران در آمریکا مشمول پیمان بازرگانی ایران و آمریکا که اساس تسعیر از قرار هر دلار 5ر32 ریال می‌باشد نیست ضمناً باید توجه کرد که نوسان ارز در بازار می‌باشد ضمناً باید توجه کرد که نوسان ارز در بازار و دستگاه‌های اقتصادی و بانک ملی به هیچ‌وجه تأثیری در امر ارزیابی کالا در گمرک ندارد و به فرض این که ارزش آزاد دلار در بازار سی دو ریال نرخ رسمی تنزل نماید باز هم ملاک ارزیابی گمرک نرخ‌های مذکور در فوق است نکته دیگر این که فعلاً بین کالای مذکور در فوق است نکته دیگر این که فعلاً بین کالای ضروری کالایی که از روی ارزش حقوق سپیفبک برای آن ممکن نیست در حال حاضر حق انحصار قماش پنبه هم از روی وزن دریافت ‌می‌شود اداره گمرک جدا مشغول مطالعه است که حتی حقوق بعضی از کالای غیر‌ضروری را هم براساس وزن تعیین کند تا مختصر اشکالات فعلی هم از بین برود عرض کنم راجع به ارزیابی در گمرک جناب آقای نیکپور خودشان متوجه هستند که اگر بنا باشد آن نرخ عمده‌فروشی که در سابق بود ملاک عمل واقع شود اسباب زحمت مأمور گمرک و واردکنندگان ‌می‌شود مأمورین گمرک و واردکنندگان ‌می‌شود بنابراین این نظر را اتخاذ کردند که برای این‌گونه کالاها یک مأخذ ثابتی در نظر گرفته شود در تعرفه اخیری که از طرف گمرک تعیین شده است قسمت عمده اجناس به طور اسپیفیک و روی وزن دارند حقوق می‌پردازند و حتی برای پرداخت انحصار قماش موافقت کردند که وزنی باشد برای این که اختلاف بین مأمورین گمرک و پردازندگان حقوق گمرکی از بین برود و بنابراین جز یک مقداری که اینها از روی قیمت گمرک می‌پردازد و از نظر تنوعشان ما موافقیم اسپیفیک بکنیم قسمت اعظم تعرفه گمرکی اسپفیک است و بنابراین این نرخ هم که مأخذ عوارض گمرکی و حقوق گمرکی است از بین می‌رود.

عرض کنم یک ایرادی فرمودند که وزارت دارایی بخشنامه‌ای صادر کرده به وزارتخانه‌ها که برای مخارج ارزی خودشان مأخذ 60 ریال را در نظر بگیرند می‌خواستم توضیحی عرض بکنم که بعضی اوقات اگر وزارت دارایی اقداماتی می‌کند فقط از لحاظ موازنه بودجه است و مشکلات گوناگونی که با آن مواجه است آقایان بهتر مسبوق هستند که دولت فعلاً در‌آمد ارزی مستقلی دولت ندارد آنچه که در‌آمد ارزی دولت است 5و12 درصد متعلق به شرکت ملی نفت است و بقیه هم متعلق به سازمان برنامه است و دولت ارزی در اختیار خودش ندارد از طرفی ما یک تعهدات ارزی داریم برای مأمورین وزارت امور خارجه به اندازه کافی نیست که جواب این احتیاجات را بدهد و ناگریز همانطور که آقا مسبوق هستند از واردات در هر دلار یک ریال می‌گیریم و این ذخیره‌ای خواهد بود که از آن محل ارز برای محصلین و برای بیماران و دولت را به نرخ بازرگانی می‌خریم و تفاوت آن را خودمان تأمین می‌کنیم و بنده برای این که وزارتخانه‌ها در مخارج مستمر ارزی خودشان گشاد‌بازی نمی‌کنند اخیراً فکر کردیم که شصت ‌ریال به فروشیم که ضرر هنگفتی نکرده باشیم و به اندازه کافی هم ذخیره ارزی داشته باشیم از این جهت دستور دادم که هزینه‌های مستمر ارزی خودشان را به مأخذ شصت ریال کنار بگذارند چون اگر بنا می‌شد که 32 ریالی کنار می‌گذاشتند ضرر 32 ریالی کنار می‌گذاشتند ضرر 32 ریال تا 75 ریال معلوم نبود بنده از کجا می‌بایستی بپردازم بنابراین احتیاجات ارزی وزارتخانه‌ها به نرخ 60 ریال تامین ‌می‌شود و این نرخ یک نرخ اساسی برای ارز نیست بنابراین بنده می‌خواستم باین نتیجه برسم که نرخ های 5‌ر‌32 ریال و0‌5و79 ریال و نرخ گمرک و نرخ وزارت دارایی که شصت ریال است اینها هیچکدام نرخ واقعی ارز نیست نرخ واقعی ارز عبارت است از 50و76 ریال که بعد از این که این موجودی ارزی که در بانک ملی هست از بین رفت که امیدوارم تا سه ماه دیگر تمام بشود نرخ واقعی خواهد بود می‌ماند نرخ کالای درجه 2 جناب آقای نیکپور فرمودند که در قسمت سهمیه یک وقتی ما آمدیم و کالای درجه دو ویک را یکی کردیم وگفتیم صادر کننده کالای درجه 2 می‌تواند کالای درجه 2

+++

وارد کند به شرطی که خود صادر‌کننده ‌‌وارد‌کننده باشد ایشان مسبوق هستند که بنده خودم همیشه طرفدار این بوده‌ام که درجه‌بندی کالا یک نوع بشود که از نظر حساب و مقررات دچار اشکال نشود وقتی که آقای مفخم معاون بودند نماینده صحبت کردند و یا بانک ملی مذاکره کردند قرار شد در سهمیه فقط یک نوع کالا باشد درجه یک. صادرکنندگان کالای درجه 2 سروصدایشان درآمد و ایراد‌شان این بود که بالاخره با وضع بازار بین‌المللی و رقابت شدیدی که با کالاهای ایرانی همت کالای درجه 2 بدون تشویق صادر نمی‌شود امر دایر بود به این که با ما به اینها جایزه ریالی بدهیم و با ارزش را به یک ترتیبی بکنیم که آن تفاوت ریال را بتوانند و در بازار آزاد فراهم بکنند بنده مکرر عرض کرده‌ام که برای تشویق صادرات که می‌فرمایید با آنها پول بدهیم باید این پول را از یک کسی گرفت یا این پول را باید به عنوان تاکس از مصرف‌کننده گرفت که در نتیجه هزینه زندگی بالا می‌رود و با یک طبقه‌ای به هر عنوان دیگر که حساب بفرمایید باید این پول را بپردازد یا مستقیم از خزانه یا غیر‌مستقیم از صندوق تشویق صادرات این ریال به صادر‌کننده پرداخت ‌می‌شود علی ای حال این پول طبعاً به طبقه مالیات‌دهنده تحمیل ‌می‌شود و این مالیات را هم اشخاصی که می‌پردازند طبعاً به زندگیشان تحمیل خواهد شد و نتیجه عکس گرفته خواهد شد این بود که بعد از این اعتراضات که آقایان کردند خود آقای کفیل وزارت اقتصاد ملی وقت آمدند و گفتند عملی نیست و باید راهی پیدا کرد و رفتند در کمیسیون ارز نشستند با آقای نراقی و دیگران این راه را پیدا کردند و آن راه را که مقید کردن ورود کالاهای درجه 2 به صدور کالاهای درجه 2 به شرطی که وارد‌کننده صادر‌کننده باشد همان وقت بنده در هیئت وزرا عرض کردم که این قابل اجرا نیست که صادر‌کننده مثلاً زیره الزاماً وارد‌کننده ادوکلنی باشد پس ناچار باید این صادر‌‌کننده زیره گواهینامه ارزش را در بازار بفروشد و بدهد به یک واردکننده که پودر و ادوکلنی و ماتیک وارد بکند بنابراین قید این که حتماً خود واردکننده صادرکننده باشد این به عقیده بنده محال است و بالاخره چون عملی نبود و در اثر این قید نرخ دلار درجه 2 رسید به 89 و90 ریال و باز شروع کردند به آشوب و این ترتیبات که دلار رفت به 90 ریال و دولت پیش‌بینی کرد که این نرخ نرخ واقعی نیست این بود که آمدند این ماده را مطابق تصویب‌نامه از بین بردند و کالای درجه 2 به همان کیفیت ماند و ما برای این که بازار تسکین پیدا کند به طوری که عرض کردم گفتیم اشخاصی که می‌خواهند بروند بروات خودشان را واریز بکنند ما 82 ریالی به آنها می‌دهیم و بعد هر وقت گواهی درجه 2 آوردند حسابش را واریز می‌کنیم برای این که باز تقاضا نسبت به گواهی درجه 2 کم شود و نرخ تنزل پیدا کند همان طوری که تنزل پیدا کرد.

راجع به کالای درجه 2 بحث زیاد است و در ضمن عرایضم در جواب این سؤالاتی که آقای نیکپور کرده‌اند عرایضی خواهم کرد اخیراً در مجلس شورای ملی در ضمن بحث در لایحه جلب سرمایه خارجی مخصوصاً یک تبصره پیشنهاد کردند که تقریباً به اتفاق آراء تصویت شد که دولت نسبت به ارز حاصله از کالای درجه 2 باید یک فرقی قائل شود تا صادر‌کنندگان بتوانند صادر بکنند و الّا صادرات دچار وقفه خواهد شد.

سؤال دوم آقای نیکپور این است که ((آیا وجود داشتن این نرخ‌های متعدد برای ارز با مقررات صندوق بین‌المللی پول و قانون ششم دی ماه 1324 منطبق است یا خیر؟ و آیا وزارت دارایی معتقد به ایجاد نرخ واحد و ثابت برای ارز هست یا خیر؟

عرض کنم که در موضوع قرارداد ((بروتن وود)) البته هدف این قرارداد این بود که که کشورهایی که عضو صندوق بین‌المللی پول هستند باید سعی بکنند که در این کشور‌‌ها یک نرخ واحد ارز باشد ولی از تاریخ تصویت این قرارداد تا حال بیش از هشتاد درصد از کشورهایی که عضو صندوق هستند نتوانسته‌اند که نرخ واحد به وجود بیاورند من باب مثل عرض می‌کنم که دولت برزیل 64 جور نرخ دارد و بنده خیال می‌کنم که دولت ایران در این قسمت قدم‌های خیلی موثری برداشته و در صورتی که مقایسه بفرمایید با سایر کشور‌ها ما تقریباً به طرف یک نرخ واحدی داریم قدم برمی‌داریم و البته وزرات دارایی معتقد است و چون هدف این است که نرخ واحد به وجود بیاید امیدوارم که این‌طور بشود اما در کشور‌های دیگر الان تعدد نرخ به مراتب زیادتر از ایران است و هر اقدامی که ما در این مورد کرده‌ایم در مورد نرخ ارز با مشورت و با تصویب صندوق بین‌المللی پول بوده است و بنا‌براین تخلفی در این مورد نشده است در قسمت سؤال سوم که فرموده‌اند

آیا جناب آقای وزیر دارایی می‌توانند معین کنند که آن ارزهای گران خرید که موجب تولید یکی از این نرخ‌های شش‌گانه شده است چه میزان بوده و چه مقدار تاکنون فروش رفته و چه قدر باقی است و فروش آن حداکثر تا چه مدت تمام خواهد شد

اجازه بفرمایید که به طور صریح عرض نکنم چون جواب این سؤال همانطور که عرض کردم ایجاد بحران در بازار می‌کند و به تصور این که مبلغ زیاد است یا کم ممکن است بازار دچار رکود بشود و فروش ارز‌های ما را هم دچار توقف بکند همین‌قدر به آقایان عرض می‌کنم که حداکثر تا سه ماه امیدوارم که فروش این ارزها تمام بشود و برگردیم به وضع عادی

در قسمت چهارم فرموده‌اند آیا برای تعیین نرخ ارز بر اساس قانون طبیعی عرضه و تقاضا و مبتنی بر میزان داد و ستد ارزی کشور بر اساس وضع عادی اقتصادی مملکت در سال 1329 یعنی سال قبل از تعطیل صادرات نفت که نرخ هر دلار با گواهینامه 50 ریال بوده تصمیمی وجود دارد یا نه و آیا در نظر است نرخ ارز برخلاف اصول و قواعد مذکور باز هم به طور غیر‌عادی در مأخذ بالا نگاهداشته شود

عرض کنم آقایان مسبوق هستند سکه واردات مملکت دو برابر صادرات است بنا‌بر‌این از نقطه موازنه تجارتی ایران همیشه مدیون است‌ و اگر فرض بفرمایید به طور عادی باشد روی دو برابر بودن واردات نسبت به صادرات باید قاعده نرخ ارز ترقی بکند و روی اساس تئوری کلاسیک کمیت پول و نرخ ارز باید به قدری بالا برود و قیمت‌ها به قدری ترقی بکند که صادرات ترقی بکند بین واردات و صادرات موازنه برقرار شود بنابراین عرضه و تقاضا به طور عادی و روی واردات و صادرات مسلماً تقاضا چندین برابر عرضه است می‌ماند ارزهایی که دولت در اختیار خودش دارد که نظر جناب آقای نیکپور این است که باید اینها را در بازار عرضه کرد که ارز حاصل از صادرات بچربد بر واردات تا نرخ ارز تنزل کند. بنده از خودشان سؤال می‌کنم که اگر بنا بود که روی قوانین عادی عرضه و تقاضا بود بایستی حتماً با وضع فعلی نرخ ارز بالا برود در صورتی که بر‌عکس است ولی ما که دولت هستیم اگر بخواهیم ارزمان را در بازار عرضه بکنیم به چه نرخ باید عرضه بکنیم که قدرت و توانایی داشته باشیم از فروردین به این طرف متوسط فروش بانک ملی ایران در ماه بیست میلیون دلار است و اگر بیست میلیون را حساب بفرمایید هر سال ‌می‌شود 240 میلیون دلار و معادل 85 میلیون لیره و بنده خیال می‌کنم که 85 میلیون لیره هیچ وقت برای فروش و کالاهای وارداتی نداشته باشیم بنابراین وقتی بنا شد که با این ترتیب پیش برویم یک موقع خواهد رسید که ما توانایی فروش ارز نخواهیم داشت و قیمت ارز ترقی فوق‌العاده خواهد کرد و آن وقت مجبوریم جلوی واردات را بگیریم و محدودیت قائل بشویم و تقاضا به این ترتیب پایین بیاید و یا بالاخره تحصیل یک ارزی اضافی بکنیم. بنده خیال می‌کنم که در این قسمت احتیاط را نباید از دست داد کما این که در دی ماه گذشته پیش از این که ارز کنسرسیوم فروخته شود از این که ارز کنسر‌سپوم فروخته شود به بانک ملی دچار مضیقه شدید ارزی بودیم و چند روزی به قدری ما نگران بودیم تا این که آمریکا کمک کردند و ارز دادند و نا‌گریز شدیم که تصمیم گرفتیم که یک قسمت از واردات غیر‌ضروری را جلویش را بگیریم و ارز موجود را اختصاص بدهیم کلاهای ضروری. به عقیده بنده بایستی احتیاط  فوق‌العاده زیادی کرد که تقاضا به قدری نشود که ما در مضیقه واقع شویم و نتوانیم تقاضا‌ها را اجرا کنیم جناب آقای نیکپور اشاره فرمودند به وضع سال 1329 بنده خیال می‌کنم که وضع فعلی با وضع سال 29 قابل مقایسه نیست برای این که اولاً اگر قرار بود که بالا بودن نرخ ارز در واردات تأثیر بکند و واردات کم بشود در سال 1333 که هنوز قیمت‌ها خودش را تطبیق نداده بود با تنزل نرخ ارز معذلک واردات از 29 کمتر نبوده است یعنی ‌می‌شود استدلال کرد که با ارز 5/84ریال باز واردکنندگان صرفه داشتند که وارد بکنند و به نظر بنده جای تعجب نیست که قدرت خرید و میزان ریالی که در دست مردم هست چندین برابر سال 39 شده است به ترتیبی که این ترقی نرخ ارز را‌ می‌شود حساب کرد که تأثیری در واردات نخواهد داشت و واردات کم نمی‌شود‌.

جناب آقای نیکپور این مدت که مطالعه شده بیشتر تأثیرش در کالای غیر‌ضروری است و یک قسمت هم در کالاهای تولیدی بوده است و در کالاهایی که مورد نیاز مردم است تنزل نرخ ارز به هیچ‌وجه تأثیری در بهبود وضع مردم نداشته است به نظر بنده تنزل نرخ ارز با آن دلایلی که عرض کردم تأثیر زیادی در بهبود وضع مملکت ندارد یک قسمت دیگری که خواستم خدمت جناب آقای نیکیور عرض کنم این است که نرخ ارز مسلماً در صادرات تأثیر دارد و هیچ جای شبهه و تردید نیست و بنده وارد تئوری برابری پول‌های مختلف و تئوری کانتیتاو پول نمی‌شوم ولی در این قسمت تردیدی نیست که ترقی نرخ ارز موجب تشویق صادرات است به طوری که در سال 1329 خود آقایان اطلاع دارند که صادرات کشور چندین برابر شد و بعد از این که نرخ ارز تنزل کرد البته در صادرات کاهش پیدا شد بنابراین به نظر بنده چیزی که مورد توجه باید واقع شود در یک کشوری که الان دارد برنامه‌های تولیدی را اجرا می‌کند این است که اگر هم خیلی همت بکنیم و نگذاریم دستمزدها بالا برود و لااقل به همین سطح بماند اجناس صادرات ایران نمی‌تواند با اجناس مشابه کشورهای دیگر رقابت بکند بنابراین تردیدی نیست که عجالتاً با وضع حاضر و سطح قیمت‌هایی که در مملکت هست پایین آوردن نرخ ارز قطعاً صادرات مملکت را فلج می‌کند و به زیان قطعی کشور تمام ‌می‌شود بنده در این قسمت خواستم توجه آقایان را جلب کنم که مهمترین نکته‌ای که باید در نرخ ارز رعایت کرد بخصوص برای کشور ما در این

+++

وضع و موقع ثبات نرخ ارز است برای این که از تنزل نرخ ارز فلج شدن وضع اقتصادی بلاتکلیفی بازار و بالنتیجه زیان تجاری و اقتصادی خواهد بود این است که خواستم از جناب آقای نیکپور تقاضا بکنم که اطمینان داشته باشند که متحد‌الشکل نمودن نرخ ارز سیاستی است که دولت پیروی می‌کند بنده امیدوارم بعد از یک سال که ماه شروع کردیم به اجرای برنامه‌های عمرانی و تولیدی و وضع اقتصادی و تولیدی مملکت روی روال صحیح افتاد آن وقت برابری بین ریال و دلار را تعیین می‌کنم چون جای هیچ شبهه و تردید نیست که ریال بعد از جنگ مثل پول‌های تمام دنیا تنزل کرده و در هیچ جای دنیا سابقه ندارد که بخواهند اقتصار مملکت خودشان را از راه بالا بردن پولشان تأمین بکنند آقایان مسبوق هستند که بعد از جنگ تمام کشورهایی که وارد جنگ بودند گرفتار تورم و سقوط پول شدند اینها هیچ‌وقت پولشان را روالیزه نکردند بلکه پولشان را در یک حدی تثبیت کردند و از این راه کمکی به اقتصادیات مملکت کردند و از این راه کمکی به اقتصادیات مملکت کردند بهترین نمونه دولت انگلستان است که لیره را که هر یک سه دلار بود به 8-2 تثبیت کرد ( انتظام- چهار بود) و پولش را تنزل داد بنابراین بالا بردن قیمت پول داخلی سیاستی نیست که یک دولتی بتواند پیروی بکند بدون این که تمام جهات مالی و اقتصادی را در نظر بگیریم بنابراین من نمی‌خواهم پیش از اینها مصدع آقایان محترم بشوم چون اظهاری از طرف آقای کانتر عضو صندوق بین‌المللی نرسیده و گزارش بانک هم که تمام این عوامل را تشریح کرده و دلایلی برای تثبیت نرخ ارز و 75 ریال معین کرده تأیید نموده است چون گزارش مشروح صندوق بین‌المللی شده بنابراین ما مجاز به نشرش نیستم بنده خیال می‌کنم در امور فنی همه جای دنیا مرسوم است که باید از دستگاه‌های فنی نظرشان را گرفت البته وزیری که باید مسئولیت داشته باشد در امور فنی ناگریز است که دستگاه مطلع و تخصصی را در نظر بگیرد و تطبیق بکند با سیاست عمومی مملکت و در این مورد بنده بدون این که فراری از مسئولیت بکنم و وحشتی در این باب داشته باشم باید عرض کنم مرجعی در این باب داشته باشم باید عرض کنم مرجعی که برای این کار صالح است و مرجعی که باید در این کار دخالت کند و مرکزی است بانک ملی است و بانک ملی در این قسمت زحمات فراوانی کشیده است و بنده خواستم در اینجا عرض کنم که زحمات رؤسا و مأمورین بانک ملی واقعاً مورد تقدیر است و بیجهت مورد تعرض واقع شدند بانک ملی بود که توانست این ارزها را بخرد ولی یک عده می‌خواستند سوء‌استفاده بکنند آن را هم دولت جلویش را گرفت بنده خیال می‌کنم که در سیاست ارزی مملکت مخصوصاً جناب آقای نیکپور که علاقه شدید به ثبات وضع بازار وثبات وضع اقتصاد دارند باید اجازه بفرمایند که وقتی تمام عوامل جمع شد و وقتی که توانستیم حساب بکنم با در نظر گرفتن قدرت خرید پول مملکت آن وقت مقایسه می‌کنیم با قدرت خرید پول خارجی بتوانیم یک برابری واقعی بین ریال و سایر پول‌ها در نظر بگیریم و نرخ ارز را تثبیت کنیم این آزمایش‌ها به چه قسم و به چه سطحی خواهد بود باز بنده امیدوارم که وضع اقتصاد مملکت اجازه بدهد که روی سطح اقتصاد مملکت اجازه بدهد که روی سطح‌های خیلی پایین‌تری باشد ولی در امور اقتصادی به نظر بنده این پیش‌بینی‌ها قطعی نیست اصرار و دامن زدن به این مسائل ایجاد تزلزل و تشنج می‌کند و این تشنج به سود یک عده وارد‌کننده تمام ‌می‌شود و مصرف‌کننده‌ هیچ‌وقت از این تشنج و تزلزل استفاده نکرده است. جناب آقای نیکپور راجع به کالاهای درجه 2 از دولت سؤال فرمودند که این نوع کالاها کدامند و چقدر هستند باید عرض کنم که قسمت عمده این کالاها مواد سنگ‌های معدنی زیره آنقوزه است که مجموعاً در حدود 5 میلیون دلار است

رئیس‌- آقای نیکپور

نیکپور- البته آقایان تصدیق می‌فرمایند سؤالاتی که بنده از وزیر دارایی کرده‌ام و همچنین جواب‌هایی که آقای وزیر دارایی مرحمت داشته‌اند چون کاملاً جنبه فنی دارد و واجد حساسیت فوق‌العاده در وضع عمومی اقتصادی کشور است متأسفانه جناب آقای رئیس هم به بنده اخطار کردند که بیش از 10 دقیقه بر طبق آئین‌نامه حق صحبت در اطراف این موضوع ندارم و یقین دارم که آقایان تصدیق می‌فرمایند نه در ظرف 10 دقیقه بلکه 10 ساعت هم اگر در اطراف این موضوع به این اهمیت و کاملاً فنی در جلسه علنی صحبت بشود کافی نیست بنده ناچار از ماده 137 آئین‌نامه استفاده می‌کنم و از مقام ریاست تقاضا می‌کنم که موضوع سؤال بنده و جواب‌هایی که آقای وزیر دارایی دادند به کمیسیون مربوطه ارجاع کنند در آنجا بنده شرفیاب بشوم و توضیحات لازم را عرض کنم کمیسیون مطالعه کافی بکند و گزارش خود را تقدیم مجلس سنا بکند و قضاوت آن را هم مجلس سنا بکند ( نمایندگان- صحیح است بسیار خوب )

4-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به وسیله آقای کفیل نخست‌وزیری راجع به کارخانه قند اصفهان

رئیس‌- چون آقایان وزرا‌ تشریف نداشتند حالا در موقع خود تشریف آوردند بر‌می‌گردیم به سؤالات آقای مشیر‌فاطمی‌ از آقای نخست‌وزیر راجع به کارخانه قند اصفهان سؤالی داشتند آقای وزیر امور خارجه بفرمایید‌.

( سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به شرح‌ زیر است )

سؤال

تقریباً پنج سال است که برای ایجاد و نصب کارخانه قند اصفهان از تمام مقامات دولتی وعده صریح داده شد و به علاوه چند نامه از طرف مدیر عامل اسبق سازمان برنامه به خود بنده و شورای کشاورزی اصفهان نوشته شده که انجام کار را برای سال 32 وعده قطعی داده‌اند و اصل موضوع با پیشنهاد سازمان برنامه در کمیسیون برنامه مجلس شورایعالی هم مطرح و تصویب شده است رونوشت صورت‌جلسه موجود است. توضیحات بیشتری هم هنگام طرح سؤال در مجلس عرض خواهم نمود اکنون چون تردید ندارم وعده جناب آقای ابتهاج مدیر عامل سازمان مثل گذشته خلف نمی‌شود خواهشمندم تصمیم قطعی را در پاسخ سؤال بنده اشعار فرمایند تا مردم هم پس از این مدت تکلیف خود را بدانند- مشیر‌فاطمی  

کفیل نخست‌وزیری‌ ( آقای انتظام )- در موضوع سؤال جناب آقای مشیر‌فاطمی‌ از سازمان برنامه تحقیق کردم جوابی که داده‌اند از این قرار است

سازمان برنامه باید مطالعات دقیق بنماید و روی این منظور از سازمان برنامه در نظر دارد یکی از متخصصین عالی‌مقام را به ایران بخواهد که راجع به صنعت قند چغندر و نیشکر مطالعاتی بنماید و ببیند این صنعت به چه نحو باید تکمیل شود و در چه نقاطی از کشور توسعه یابد و تا چه میزان به هر کدام از صنعت قند چغندر و صنعت تهیه قند از نیشکر باید توجه داشت که از لحاظ عمومی کشور مفید باشد و بعد روی گزارش این متخصص تصمیم مقتضی اتخاذ خواهد شد و اگر نظر موافق با ایجاد کارخانه قند در اصفهان داده شد بلافاصله در خرید و نصب آن اقدام خواهد شد‌.

رئیس‌- آقای مشیر‌فاطمی

مشیر‌فاطمی‌- بنده می‌خواهم از دولت استدعا کنم که مبارزه با فساد را از اینجا شروع بکنند یک موضوعی که 6 سال است روی آن مکاتبه شده کمیسیون برنامه مجلس هم این رأی داده 50 مراسله بنده از آقایان دکتر نجفی و مهندس زنگنه دارم حالا تازه اینجا جواب می‌دهید که ما تقاضای جدیدی کرده‌ایم نه قربان روی نظریاتی در هر جا اشخاصی هستند در سازمان برنامه هم همین‌طور هر وقت می‌خواهد کاری انجام بگیرد کاری می‌کنند و مشکلاتی می‌گذارند جلوی آنها و نمی‌گذارند آن کارها انجام بشود علیهذا بنده هم مثل جناب آقای نیکپور استدعا می‌کنم که این سؤال کمیسیون رجوع شود تا بنده توضیحات کافی بدهم که الان 6 سال است در این موضوع صحبت شده وعده‌های دو ماهه و سه ماهه داده‌اند حالا تازه می‌آ‌یند جواب می‌دهند که اگر متخصص اجازه داد می‌رویم درست می‌کنیم اگر مصلحت نبود چرا کمیسیون برنامه مجلس آن را از تصویب گذراند این نیست آقا این حرف‌ها را نزنید در کتاب آبی رنگی که سازمان برنامه چاپ کرده و ذکر شده که حتی از فلان کارخانه آلمانی خریداری شده و چنین و چنان می‌کنیم حالا اینطور جواب می‌دهند بنده خیلی متأسفم‌.

5-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر امور خارجه راجع به آب هیرمند

رئیس- سؤال آقای فرخ از آقای وزیر امور خارجه راجع باب هیرمند مطرح است آقای فرخ بفرمایید

 سؤال آقای فرخ از آقای وزیر امور خارجه به شرح‌ زیر است

سؤال‌- تلگراف واصل راجع به قطع آب هیرمند به دولت رسیده است چه اقدام کرده‌اید و به چه دلیل تذکرات مجلس سنا را عمل نکرده‌اید که به این نتیجه غیره مطلوب رسید و سیستان به ویرانه تبدیل شود. سید مهدی فرخ

فرخ‌- در موضوع هیرمند در چند جلسه قبل صحبت شد یک میسیونی از طرف دولت فرستاده شد به سیستان البته اطلاع دارید در شیر آب 70% محصول سوخته است در ظرف این چند دوره که آب را بسته‌اند و در میان کندی 10% سوخته افغان‌ها هر وقت بخواهند جلوی آب را می‌بندند و هر وقت هم که باز کردند یک مقداری خسارت به مردم وارد خواهد شد می‌خواهم بدانم اولاً وزیر امور خارجه راجع به این عمل چه کردند و چه تأمینی برای تأمین آتیه خواهیم داشت و راجع به این آب هیرمند چه اقداماتی کردند تا بنده نظر خودم را عرض کنم‌.

رئیس‌- آقای وزیر امور خارجه

وزیر امور خارجه ( آقای انتظام )- سؤال جناب آقای فرخ که در ششم اردیبهشت ماه به وزارت‌ امور خارجه ابلاغ و برای امروز تعیین وقت پاسخ به آن شده یکی این است که در باب تلگراف زابل راجع به قطع آب هیرمند که به دولت رسیده است چه اقدام به عمل آمده است آیا به تذکرات مجلس سنا در این باب ترتیب اثر داده شده است و دیگر این که آیا دولت متوجه است که مسامحه و تأخیر اقدام در این امر موجب این شده که کار به نتیجه غیر‌مطلوب فعلی برسد و سیستان به ویرانه تبدیل شود در قسمت اول باید عرض کنم که از اسفند ماه سال گذشته تا اواخر فروردین امسال سه بار به دولت اطلاع رسید که در نتیجه نرسیدن آب از افغانستان سطح آب هیرمند در سیستان خیلی پایین آمده و اسباب وحشت زارعین سیستانی شده است یکی در پانزدهم اسفند ماه

+++

1333 دو بار هم در جریان فروردین ماه 1334 و چون اولاً این اوقات مصادف با فصل طغیال آب هیرمند بود و ثانیاً سطح آب بدون مقدمه پایین آمده بود مسلم گردید که در افغانستان از جریان طبیعی آب جلوگیری شده است به این جهت فوراً در اینجا با سفارت کبرای افغانستان و در کابل با وزارت خارجه محل مذاکره و اقدام در رفع جلوگیری افغان‌ها از جریان آب هیرمند به طرف مرز ایران شد و به قرار گزارش تلگرافی سفارت کبرای ایران در کابل وزارت امور خارجه افغانستان اطلاع داده است که به این که زمستان گذشته به واسطه نیامدن برف و باران در سراسر افغانستان آب رودخانه‌ها نفصان یافته است و پایین آمدن آب هیرمند به این شدت که از طرف زارعین سیستانی اظهار شده است صحت ندارد معهذا دستور رسیدگی به مأمورین محلی افغانستان در مراقبت جریان آب به طرف ایران داده شده است و به طوری که از اداره مرزبانی وزارت جنگ در اوایل اردیبهشت ماه جاری به وزارت امور خارجه گزارش رسیده است آب رودخانه مزبور رو به فزونی گذاشته و تا روز دوم اردیبهشت تقریباً به کمتر نسبت به نقصان سابق آب بالا آمده و رفع نگرانی از زارعین شده است اما نسبت به قسمت دوم سؤال جناب آقای فرخ لازم می‌دانم این نکته را به عرض مجلس سنا برسانم که دولت کاملاً مراقب و متوجه نیازمندی سیستان به آب هیرمند بوده و با تماس دائمی با مقامات مربوطه افغانستان از هیچ‌گونه کوششی برای حل موضوع آب سیستان فروگزار نشده و حتی در کنفرانس باندونک نیز کفیل هیئت نمایندگی  از حضور وزیر امورخارجه افغانستان در آنجا استفاده نموده مذاکرات موثری برای حل موضوع به عمل آورده است و با ورود سفیر‌کبیر جدید افغانستان به تهران امیدواری حاصل است که زمینه مساعدی برای حل قضیه از طریق مذاکرات مستقیم بین هیئت‌های نمایندگی طرفین که تعیین خواهند شد فراهم گردیده و رفع اختلاف و مشکلی که قریب یک قرن است بین ما و افغان‌ها در مورد آب سیستان هر چندی یک بار پیش می‌آمد و اخیراً دائمی شده است موفق شویم و گزارش نهایی را هر چه زودتر به عرض برسانم‌.

رئیس‌- آقای فرخ

فرخ- بنده خیلی متأسفم که در هر دفعه فرمایشات آقای وزیر امور خارجه بیشتر موجب تأسف است اولاً این اظهاری که هر وقت آب نمی‌آید دلیلش این است که باران و برف نیامده به طور کلی دروغ است این‌طور نیست همیشه این صدمات که به سیستان می‌خورد بر اثر سوء‌نیتی است که افغان‌ها دارند متأسفانه وزیر خارجه ما با این حرف‌ها به دفع‌الوقت می‌گذراند و بالاخره کار مردم سیستان به کجا خواهد کشید بنده نمی‌دانم اما موضوع دیگری که می شنوم افغان‌ها تقاضا می‌کنند که این موضوع در واشنگتن حل شود. بنده که نماینده سیستان هستم عرض می‌کنم که این عمل صد‌درصد به ضرر مملکت است وزارت امور خارجه و دولت ایران نباید به چنین چیزی تن بدهد برای این که افغان‌ها سوء‌نیت دارند می‌خواهند و موضوع را به آنجا بگشانند و روی مسائل سیاسی بالنتیجه به ضرر ایران تمام خواهد شد فرمایشات آقای وزیر امور خارجه بنده را به هیچ‌وجه قانع نکرد و حرف‌های ایشان مثل همیشه به طور فرمالیته بود و هیچ نفعی برای سیستان نداشت بنده پیشنهادی به مقام ریاست تقدیم خواهم کرد تقاضا می‌کنم به این موضوع توجه بفرمایید کمیسیونی با حضور آقایان صدر، مویدثابتی، جهانبانی، مطبوعی و آقای علم وزیر کشور تشکیل شود و در موضوع هیرمند نسبت به نظریات و تصمیمات دولت نظارت کنند  زیرا این رویه‌ای که افغان‌ها گرفته‌اند و غفلتی که وزارت امور خارجه به خرج می‌دهد به طور قطع صددرصد به ضرر ایران تمام خواهد شد یک سؤالی هم از وزارت فرهنگ دارم تقدیم می‌کنم که به آقای وزیر فرهنگ ابلاغ شود

رئیس‌- آقای وزیر امور خارجه

وزیر امور خارجه‌- جناب آقای فرخ با این که سابقه ممتدی در وزارت امور خارجه دارند طوری راجع به هیرمند صحبت می‌فرمایند مثل این که موضوع یک سال و دو سال اتفال افتاده است و ما موفق نشدیم آن را حل کنیم این یک ریشه‌داری است اگر آسان بود دراین 50 و 60 سال حل شده بود این بی لطفی که نسبت بوزارت امور خارجه فرمودید بنده انتظار نداشتم در صورتی که خودشان اطلاع دارند که ما منتهای در صورتی که خودشان اطلاع دارند که ما منتهای کوشش را در این باره کردیم ولی مذاکرات خارجه یک مذاکرات سیاسی است بایستی حوصله کرد فرصت داشت و گفت و شنید تا بتوان به جایی رسید اما راجع به یک قسمتی که می‌فرمایند با چه صورت این کار را بکنیم به امریکا ببریم با نبریم اولاً در این کار تصمیمی گرفته نشده وانگهی من خیال می‌کنم این وظیفه دولت است دولت اقداماتی می‌کند به جایی می‌رسد بعد به مجلس سنا می‌آورد مجلس یا قبول می‌کند یا رد می‌کند اما چه کار می‌کند و چه کار خواهد کرد به عقیده من این مداخله قوه مقننه است در قوه مجریه

فرخ- این کار سابقه دارد

رئیس- ‌پیشنهادی که آقای فرخ کردند برحسب آئین‌نامه می‌رود به کمیسیون خارجه اما اشخاص معینی که اسم بردید آن محتاج برای مجلس است و باید هر کس را که می‌خواهد انتخاب کند البته اگر پیشنهاد بکنید رأی گرفته شود حالا اگر موافق هستید برود کمیسیون خارجه‌.

فرخ‌- بنده دراین جا کلمه نظارت را ذکر کردم ولی در پیشنهاد تشریک مساعی نوشته‌ام بنده تقاضا می‌کنم که مجلس در این باب رأی بدهد و آن کسانی را که عرض کردم کسانی هستند که سال‌های متمادی در خراسان و این حدود بودند و از روحیه افاغنه اطلاع دارند و این حدود بودند و از روحیه افاغنه اطلاع دارند حالا اگر هم تصویب نمی‌فرمایند بنده عرضی ندارد ولی در این باب در مجلس سنا این اشخاص کسانی هستند که به عدود شرقی کاملاً مطلع هستند

رئیس‌- اگر بخواهید برود به کمیسیون و هیچ مانعی ندارد که در جلسه علنی گفته شود و کمیسیون خارجه این اشخاص را دعوت بکند.

موید‌ثابتی-  بنده تقاضا می‌کنم که خود آقای فرخ هم باشد

شمس ملک‌آرا‌‌- آن هم برای تشریک مساعی است نه نظارت

6-جواب سؤال آقای ظهیر‌السلام به وسیله آقای وزیر پست و تلگراف راجع به تلفن

رئیس‌- گرچه سؤالات به ترتیب است همین طور مرتب هم مطرح ‌می‌شود لیکن آقای وزیرپست و تلگراف گرفتاری در خارج دارند و تقاضا فرمودند که سؤال مربوط به وزارت پست و تلگراف مقدم داشته شود

شمس ملک‌آرا‌- مانعی ندارد

رئیس‌- آقای کفیل وزارت دادگستری هم از اول وقت حاضر شدند پس اول سؤال وزارت پست و تلگراف و وزارت دادگستری را مقدم می‌داریم سؤال آقای ظهیرالسلام از وزیر پست و تلگراف در باب خرابی تلفن‌ها مطرح است آقای وزیر پست و تلگراف بفرمایید‌.

وزیر پست و تلگراف‌( مهندس اشرافی )- سناتور محترم جناب آقای ظهیر‌الاسلام سؤالی فرموده‌اند بدین مضمون که‌:

درباره خرابی کلبه تلفن‌ها خصوصاً ترتیب نمرات و خرایی اسباب‌های زیر‌زمینی چه فکری کرده‌اید

طرح این سؤال فرصتی به دست داد که تا اندازه‌ای وضع ارتباطات تلفنی کشور و اقداماتی که در راه بهبود و توسعه آن چه در تهران و چه در شهرستان‌ها در دست عمل است به عرض آقایان سناتوران محترم برسانم‌:

همانطور که سناتور محترم در سؤال یادآوری فرمود‌ه‌اند وضع تلفن در شهرستان‌ها به هیچ‌وجه خوب نیست و در تهران علاوه بر قلت شماره و کثرت متقاضی معایب زیرین وجود دارد‌:

1-طرز سیم‌کشی‌های داخلی منازل مطابق اصول فنی نبوده و اشخاص بدون مراجعه به شرکت سیم‌کشی می‌نمایند.

2-دستگاه تلفن منازل اغلب خراب است و اکثر هم خود اشخاص سیستم‌های مختلف را خریداری و به شرکت هم اطلاع برای رفع عیب نمی‌دهند و بدون اطلاع شرکت چندین تلفن روی یک خط اتصال می‌دهند در صورتی که بیش از یک تلفن نباید کار نماید

3-اغلب مشاهده ‌می‌شود که بین دو منزل بچه‌ها با یکدیگر مشغول صحت و مدت مدیدی دستگاه تلفن را که در اختیار عمومی باید باشد فلج می‌نمایند.

4-معایبی در دستگاه‌های مرکزی وجود دارد که مربوط به قطعات یدکی است که یک مقدار زیادی سفارش شده و از پس از رسیدن رفع این قبیل معایب فنی جهت 28 هزار شماره فعلی خواهد شد از طرفی چون جمعیت شهر تهران و حومه رو به فزونی می‌رود و تعداد تلفن‌های فعلی تکافو برای رفع احتیاجات نمی‌نماید. این جانب در راه اجرای منویات اعلیحضرت همایون شاهنشاهی که پیوسته متوجه رفاه حال مردم می‌باشند و به طور مداوم به فرد فرد آقایان وزیران امر و تأکید می‌فرمایند که مردم از حرف خسته شده تشنه عمل و کار مثبتند و باید هر چه زودتر کاری کرد و عملاً به مردم نشان داد که دوره حرف پایان یافته است بخصوص در قسمت ارتباطات کشور او امراکیدی صادر فرموده‌اند که باید وضع ارتباطات تلفنی از این صورت خارج گردد و تمام نقاط ایران اعم از خارج شهرها و خارج شهرها با مدرنترین شکلی از لحاظ تکنیک بهره مرتبط با مدرنترین شکلی از لحاظ تکنیک بهره مرتبط گردد بلافاصله برای توسعه تلفن اتوماتیک اقدام نموده آگهی خرید 180 هزار شماره تلفن اتوماتیک برای تهران و شهرستان‌ها روز پنجم اردیبهشت 34 منتشر گردید که از این تعداد (100 هزار ) شماره آن به شهرستان‌ها و80 هزار شماره آن به تهران تخصیص داده خواهد شد

ازاین تریبون و مکان مقدس به‌ کلیه آقایان نمایندگان محترم قول می‌دهم چنانچه فرصتی مرحمت فرمایند در ظرف چند سال آتی ارتباطات کشور عزیز را به پایه بهترین ممالک مترقی برسانم جهت انجام این منظور ابداً مانعی در بین نبوده بلکه تمام عوامل برای پیشرفت کار موجود است‌.

اولاً بندگان اعلیحضرت همایونی جهت انجام برنامه‌های اصلاحی همه قسم تقویت می‌فرمایند.

ثانیاً جناب آقای ابتهاج مدیر عامل سازمان برنامه با همکاری‌های نزدیکی که نسبت به اینجانب مبذول می‌دارند در سال جاری اعتبار قابل ملاحظه جهت تأمین ارتباطات کشور در اختیارم گذاشته و جهت سال‌های بعدی و هم وعده مساعدت‌های بیشتری داده‌اند

ثانیاً کمپانی و کارخانه‌جات خارجی

+++

حاضر گردیده کلیه ماشین و لوازم مورد احتیاج را به اقساط طویل‌المدت به وسیله بانک‌های معتبری که تضمین خواهند نمود به ما بفروشنده

با در نظر گرفتن مراتب بالا امیدوارم به فضل خداوند و توجه مخصوص شاهنشاه معظم و راهنمایی‌های آقایان نمایندگان محترم و مجلسین و همچنین کمک از خود‌گذشتگی عموم آقایان همقطاران گرامی توفیق خدمتگزاری نصیب ترسیمی را یکی بعد از دیگری به موقع اجرا گذاشته و گام‌های موثری نسبت به بهبود ارتباطات کشور بردارم و جناب آقای ظهیر‌السلام را مطمئن می‌نمایم تا رسیدن به این هدف و تأمین منظور نهایی ایشان که آرزوی دیرینه اینجانب نیز بوده از صرف هیچ‌گونه وقتی فرو گذار ننموده و اگر ضرورت ایجاب نماید و اینجانب و عموم همکاران عزیزم حتی روزانه بیش از 10 ساعت کار خواهیم کرد.

رئیس‌- آقای ظهیر‌السلام

ظهیر‌السلام‌- امیدوارم چند کلمه عرایض من به ده دقیقه نرسد فرمایشاتی که آقای وزیر پست و تلگراف فرمودند تمام امیدواری و اطمینان برای آتیه بود از چندین جهت یک جهتش راهنمایی‌های شخصی اعلیحضرت شاهنشاه بود خوب این مسلم است برای تمام افراد این ملت و مجلسین سنا و شورای که شخص شاهنشاه هیچ فکری جز آسایش و ترقی و تمدن این مملکت و این مردم ندارند و کاملاً مقید هستند به این که به اصول مشروطه رفتار بکنند و او راهنما و هادی آقایان وزرا‌ است و مابقی به عهده آقایانی است که اینجا تشریف دارند آن مقداری که نزد مردم مسلم است پاکی و درستی و میهن‌دوستی و زحمت کشیدن 18 ساعت است ولی متأسفانه چون در این موضوع خودتان وزیر کابینه مرحوم رزم‌آرا‌ بودید و زحمات مرا می‌دانید که برای شخص خودم نبود بلکه برای آسایش مردم بود که نتیجه‌ای عاید مردم بشود برای این که آقایان وزرا‌ معنی مسئولیت را نمی‌دانند نه این هیئت محترم را می‌گویم در این 52 سال فقط لفظ استبداد به مشروطه تبدیل یافته و اگر نه آن عملی که باید برای مردم و مملکت بشود خیلی کم وجود خارجی پیدا کرده و اگر هم پیدا کرده آن حالت تطور دنیا است این را اشتباه نفرمایید 52 سال است آن وقت اگر ترقی دنیا و ترقی این مملکت را بببیند ما یک حرکت نملی و مورچه‌ای هم نکرده‌ایم نه این که روی اصول تغییر دادن استبداد به مشروطه بوده آن مملکت را پیدا کرده و در مدت قلیلی در ردیف یکی از ممالک درجه اول دنیا درآمد. این عرض را به این جهت کردم برای این که فرمابشات ایشان مرا وادار کرد به این جهت که همین نطق را وزیر پست و تلگراف سابق هم کردند و دیدیم که قبل از استعفای آقای سپهبد زاهدی بدون خبر رفت آقایان میدانید که در اطراف مسافرت او هزارات حرف دیگر زدند آقا خودتان که نماینده در وزارت پست و تلگراف دارید و می‌توانید دفعه دیگر تشریف بیاورید و بفرمایید و نطق‌هایی که در مجلس شوری و سنا کرده‌اند موجود است بر طبق جواب دادن به سؤالات وکلای مجلس و به این سناتور‌ها یک قدم عملی برداشته شد یا نه‌؟ فقط آمدند جواب دادند شما این‌طور نیستید البته این مطالبی که فرمودید عملی خواهید عرض می‌کنم که این مطالب را اگر بخواهیم طول بدهیم مدت می‌گذرد و آقای رئیس می‌فرمایند که مدت گذشته و چیزهایی که فرمودید همه‌اش اطمینان و امید بود چند سؤال بود که جواب دو سه مطلب را هیچ نفرمودید یکی راجع به مهندسین آیا این اسباب‌های زیر‌زمینی که گفته می‌شود و یا مسلم است که آیا در تحت رشوه در این چند سال گرفتند یا در تحت تعلل دولت وقت و ندادن ارز در زیر برف و باران خرمشهر فرسوده شود آیا فرسوده شده است یا نه‌؟ حالا که فرسوده شده قابل تعمیر است یا نه. مطلب دوم این است که اداره تلفنخانه نمرا‌ت را عوض کرده بدون اطلاع هیچ کتابچه مثبت درباره این کار نیست نمرات خیلی خراب است چون علاوه بر مقام وزارت خودتان یک فرد ایرانی هستید و همین قسم آقایان وزرا اوضاع تلفن و نمرات آن باعث زحمت عموم است انشالله امیدورام که آقای وزیر پست و تلفن و تلگراف معنای مسئولیت که بزرگترین مسئولیت نزد خدووند و شاهنشاه مملکت و ملت ایران است او را در نظر بگیرند بعد مسئولیت نزد مجلسین را برا‌ی این که می‌دانید مسئولیت نزد مجلسین نتیجه‌ای ندارد ولی مسئولیت نزد خداوند و شاهنشاه و ملت را در نظر دارند عمل بفرمایند و ببیند آیا وزیر پست و تلگراف سابق در آن مدت با تمام نطق‌ها پس چه کرده تشریف بیاورید بفرمایید که آیا عمل کرده است یا خیر‌؟

رئیس‌- آقای وزیر فرهنگ فرمایشی دارید.

7-معرفی آقای محمد یزدانفر به معاونت وزارت فرهنگ

وزیر فرهنگ‌ ( آقای دکتر مهران )- بنده برای جواب سؤال آقای دکتر صدیق که فرموده بودند حاضر شدم ولی از قرار معلوم ایشان کسالت دارند و تشریف نیاورده‌اند و اینک با اجازه آقایان از این فرصت استفاده می‌کنم و آقای محمد یزدان‌فر را که از کارمندان با سابقه وزارت فرهنگ هستند دکتر حسابی صحیح است به سمت معاونت وزارت فرهنگی معرفی می‌کنم‌.

نمایندگان‌- بسیار خوب مبارک است

8-جواب سؤال آقای فرخ به وسیله آقای وزیر کشور راجع بعدم اجرای اعاده بازنشستگان

رئیس‌- سؤال آقای فرخ از آقای وزیر کشور راجع ه بعدم اجرای قانون دعوت بازنشستگان به خدمت مطرح است آقای وزیر کشور بفرمایید

( سؤال آقای فرخ از آقای وزیر کشور به شرح ‌زیر است )

مسئول عدم اجرا‌ی قانون دعوت مستخدمین دولت که در زمان دکتر مصدق بازنشسته شده‌اند کیست و با آن که نه ماه از تصویب قانون مزبور می‌گذرد چرا تا‌کنون مستخدمین بازنشسته شهربانی به خدمت دعوت نشده‌اند

 وزیر کشور- (‌آقای اسدلله علم) راجع به این که چطور شده است متقاعدین شهربانی به خدمت برنگشته‌اند با این که قانون گذشته است عرض می‌کنم سؤال کاملاً وارد بود و بنده دستور دادم فوری به خدمت برگردند منتهی چون محل حقوقیشان تأمین نیست حالا منتظر خدمت خواهند بود تا وقتی که بتوانیم چه با تصویب مجلسین و چه از راه دیگر خودمان یک محل دیگری برای حقوقشان تأمین بکنم (لسانی- حقوقشان را تأمین بفرمایید) این بسته به تأییدی است که مجلسین خواهند فرمود

رئیس‌- آقای فرخ بفرمایید

فرخ‌- مثل معروفی است که می‌گویند یکی کسی رفته بود یک دعانویس که شیر گاوش زیاد شود از قضا شیر گاوش خشک شد ایشان نطقی که فرمودند این بود که آقایان تا موقعی که متفقادعد بودند نهصد تومان می‌گرفتند و حالا که آنهارا بر گردانیده‌اند ماهی‌130‌تومان با آنان می‌دهند بنده باید از هیئت دولت تشکر بکنم در هر حال البته این تأخیر اجرای قانون مسئولیتش متوجه مأمورین سابق هست ولی تمنی می‌کنم توجهی بفرمایید که به آنها تا این حد تعدی نشود زیرا منظور مجلسین و دولت این بود که اهانتی که به مأمورین شده است مرتفع شود این اهانت به این ترتیب که جبران فرموده‌اید کافی نیست بنده تمنی می‌کنم که خود آقا جدیت بکنید و یا کمک وزارت دارایی زودتر این قضیه را حل بفرمایید

9-جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به وسیله آقای وزیر کشاورزی راجع به شترهای دولتی

رئیس‌‌- آقای مشیر‌فاطمی‌ از آقای وزیر کشاورزی راجع به شترهای دولتی مطرح است آقای وزیر کشاورزی بفرمایید سؤال آقای مشیر‌فاطمی‌ از آقای وزیر کشاورزی به شرح ‌زیر است مقام محترم ریاست مجلس سنا خواهشمند است از جناب آقای وزیر کشاورزی دعوت بفرمایید که به دو سؤال ذیل در هر جلسه علنی جواب بدهند

1-کلیه شترهای دولتی چند نفر بوده و اگر فروخته شده چند نفر از آنها به فروش رسیده و چند نفر باقی است

2-آیا برای فروش شترها آگهی مزایده انتشار یافته است یا خیر‌.

وزیر کشاورزی ( مهندس طالقانی)-  جناب آقای مشیر‌فاطمی ‌سناتور محترم راجع به شترهای دولیت فرموده‌اند که بنده مختصری به عرضشان می‌رسانم.

راجع به سؤال جناب آقای مشیر‌فاطمی‌ سناتور محترم در مورد شترهای دولتی استحضار می‌دهد

دربار قاجاریه برای حمل و نقل دارای مقداری شتر بوده است که بعداً دولت واگذر‌ می‌گردد و دولت نیز تا قبل از تبدیل وسایل نقلیه کند رو به تندرو از شترهای مذکور برای حمل و نقل باروبنه سلطنتی بعداً غلات و محصولات املاک خالصه استفاده می‌نموده است بعد از تعمیم وسایل حمل و نقل موتوری شترهای مزبور تقریباً بلااستفاده مانده و در مراتع دولتی مسیله قم به وسیله 40  نفر ساربان نگاهداری و سالیانه 140 هزار تومان حقوق با آنها پرداخت می‌شده است‌.

در سال 329 اداره کل خالصه به علت عدم امکان هیچ نوع استفاده از وجود شترها و نیز عدم امکان دریافت پشم و نتایج آنها از ساربانان به علت پراکندگی شترها در مراتع بسیار وسیع تصمیم به فروش شترها می‌گردد جریان مزایده تا سال 31 به طول می‌انجامد و بالاخره هم به علت دسته‌بندی‌های ساربانان حداکثر پیشنهادات از هر شتر 137 تومان تجاوز نمی‌کند و چون این مبلغ بسیار نازل بوده اداره کل خالصه از فروش آنها خودداری می‌نماید.

پس از انتقال خالصه‌جات به وزارت کشاورزی بنگاه خالصه مشکلات موجود را با کمک قوای انتظامی تا حد امکان مرتفع و بعد هم با نشر آگهی مزایده جریان فروش را جداً مصراً تعقیب و بالاخره موفق ‌می‌شود شترها را از قرار نفری 3020 ریال به فروش برساند از شترهای مورد بحث که بیش از 700 نفر می‌باشد تاکنون 264 نفر تحویل خریدار گردیده است البته در حریان تحویل و تحول بار هم ساربان‌ها به عناوین مختلف از قبیل مردن شترها و عدم دریافت کاسته‌اند به طوری که نظر به انقضای فصل مساعد ناچار جریان امر متوقف گردید

+++

ضمناً به استحضار می‌رساند در 4 سال اخیر پرداخت حقوق ساربانان موکول به تحویل شترهای ابوابجمعی ‌آنها گردیده است که پس ازخاتمه تحویل و تحول حقوق آنها پرداخت خواهد شد.

قریب یک ماه و خورده‌ای بیش یک گزارشی در این باره از ادامه خالصه خواستم زیرش دستور دادم که در وضع دیگر تصور نمی‌رود که دولت از این شترها اسفاده کنم و لازم است هر چه زودتر به وضع این شترها خاتمه بدهید که هم ساربان‌ها را راحت کنید و هم وزارت کشاورزی را از شر این شترها

نمایندگان- صحیح است

10- جواب سؤال آقای اکبر و نبیل سمعی به وسیله آقای کفیل اقتصاد ملی راجع به مازاد برنج سال جاری

 رئیس‌- سؤال آقای ظهیر‌الاسلام از آقای وزیر راه راجع به راه‌آهن مشهد مطرح است ولی آقای ظهیر‌الاسلام نیستند می‌ماند برای بعد اینک سؤال آقای نبیل‌سمیعی از آقای کفیل وزارت اقتصاد ملی راجع به مازاد برنج سال جاری مطرح است آقای سمیعی بفرمایید.

( سؤال آقایان حسن اکبر سمیعی به شرح‌ زیر است )

آیا معامله در مورد مازاد برنج سال چیزی در انحصار دولت خواهد بود یا بازرگانان می‌توانند از هم اکنون درصدد پیدا کردن مشتری و بازار باشند اگر در انحصار دولت خواهد بود اعتبار خرید گل مازاد تأمین گردیده است یا خیر‌؟

نبیل‌سمعی‌- متأسفانه آقای حسن اکبر در مسافرت هستند و دیشب به من تلفن کردند و اجازه دادند که یادداشتی که تهیه کرده‌ام به اطلاع جناب آقای کفیل وزرات اقتصاد ملی برسانم‌.

چون دولت با استفاده از قوانین انحصاری معامله مازاد محصول برنج گیلان و مازندران که در حدود 50 الی هشتاد هزار تن ‌می‌شود می‌تواند در انحصار خود قرار دهد و با توجه به این که دولت هر سال در موقع برداشت محصول از مقررات انحصاری از در مورد تمام یا قسمتی از مازاد محصول برنج اجرا می‌کند بازرگانان برنج از اقدام برای تهیه مشتری و بازار خارجی خودداری می‌نمایند و علت آن است که نه از تصمیمی که به دلخواه در مورد انحصار برنج می‌گیرد مطلع می‌باشند در مورد انحصار و برنج می‌گیرد مطلع می‌باشند و نه از مقدار محصولی که مورد نیاز موسسات اقتصادی دولتی است مستحضر می‌شوند در نتیجه چند ماهه اول سال که باید صرف اقدام برای تهیه مازاد شود بین اعتنایی می‌گذرد دو دولت نیز بر اثر معاملات پایاپای در اولین ماه‌های برداشت محصول اجرای مقررات انحصاری ثلث یا نصف مازاد ‌ر‌ا به بهایی که خود تعیین می‌کند خریداری و پس از تأمین احتیاج سرنوشت بقیه مازادیه تقدیر حواله می‌کند و یا در آخر سال آزادی معاملات برنج را آگهی می‌نماید یعنی موقعی که بازرگانان خارجی احتیاجات خود را از ممالک برنج خود دیگر تأمین نموده‌اند چون این رویه هر سال علاوه بر زیان‌هایی که توجه داده است نارضایتی‌هایی که در طبقه زارع و مالک و بازرگان شمالی ایجاد می‌کند برای جلوگیری از تکرار این غافلگیرانه مبادرت به سؤال گردید.

ضمناً توجه جنابعالی را به شکایات بازرگانان برنج که نمایندگان آنان مدت یک ماه است بلاتکلیف در تهران سرگردان هستند و تلگراف زیادی از وجوه اهالی گیلان مرتباً رسیده است که البته ملاحظه فرموده‌اند جلب می‌کنم و انتظار داریم نسبت به بقیه موجودی مازاد برنج هم زودتر تصمیمی اتخاذ فرمایند.

آقای کاشانی ما از روش سیاست اقتصادی دستگاه دولت در صفحات شمال مخصوصاً گیلان راضی نیستیم تصمیمات ضد و نقیض و همیشه بیموقع که درباره چای برنج توتون که یگانه عمر زندگی یک میلیون و چند صد هزار نفر جمعیت شاه‌دوست وطن‌پرست و آزادمنش گیلان است می‌گیرید آنها را ناراحت نساخته است از آب و هوا لطف مناظر کر‌انه‌های دریای خزر و استان 7 در هر موقع استفاده می‌کنید مردم این سامان همیشه سیر بلای شما بوده‌اند مقاومت‌های منفی آنها در مقایل سیل عقاید مختلف و جلوگیری از تشنجات سیاسی موجب می‌شد که همیشه تهران محفوظ بماند جا دارد قدری هم به فکر آنها باشید اگر باز به بقای نمایندگی شرکت معاملات خارجی در گیلان تصمیم دارید لطفا در کادر اداری آن بفرمایید تجدیدنظر کنند و یا اسم آن را عوض کنند پیشنهاد می‌کنیم نام شرکت معاملات خارجی را به اداره دلالی وزرات اقتصاد ملی تبدیل فرمایند تا مردم هم تکلیف خود را بدانند اگر بنا بود شرکت معاملات خارجی فقط واسطه خرید آن هم به این صورت‌ها باشد و درصدد بیفتند که اقلاً با آزادی تهیه کنند مشتری پیدا کنند آیا عدم او به زوجود نخواهد بود‌؟ حقیقتاً جای تعجب است که با همه گفت و شنودهایی که برای حمایت زارع و توسعه گشت و حفظ سرمایه‌های کشور و ترقی سطح زندگی ‌می‌شود این‌گونه معامله در مورد مولدین و اهالی گیلان و مازندران ‌می‌شود هنوز به بنده مجهول است که چه اسباب و عواملی ورود و صدور همه قرارداد‌های ایران را آزاد و برنج را مقید و تابع مقررات نو‌ظهور و سالیانه می‌کنند و استدلال هم می‌کنند که بازار برنج در دنیا و به تنزل است وقتی که دولت نخواهد پا نتواند مازاد محصول را خریداری کند چرا با دست گرفتن ترقی و تعزل آن و ایجاد اشکال مداخله در معاملات می‌نماید.

آقای کاشانی از جنابعالی که مردی صلاحیتدار و با حسن شهرت می‌باشند خواهشمندیم که بازبان ساده و صاف و روشن مارا مطمئن سازند که عمل دولت نسبت به معامله برنج در سال جاری چگونه خواهد بود و نسبت به مازاد موجودی سال گذشته چه فکری کرده‌اند تا ما هم بتوانیم آنها امیدوار و مطمئن به عنایت دولت سازیم‌.

این تلگرافاتی است که رسیده است و تقدیم مقام ریاست می‌کنم

رئیس‌- آقای کفیل وزارت اقتصاد ملی

کفیل وزارت اقتصاد ملی (آقای کاشانی )‌- سؤال آقای سناتورمحترم کلی و راجع به این است که آیا برنج در انحصار خواهد با نخواهد بود و در اطراف این موضوع فرمایشاتی فرمودند برنج به نظر بنده باید در انحصار باشد و این که فرمودند چرا محصولات دیگر آزاد است و صدور برنج در مضیقه و انحصار است خود جناب آقای نبیل‌سمیعی اطلاع دارند که خیلی از محصولاتی که خوراک اهالی این کشور است نه تنها در انحضار است بلکه صدورش ممنوع است علت در انجصار بودن برنج برای این است که اگر یک اتفاقاتی در خارجه بیفتد و قیمت برنج گران شود یا خدای نخواسته در ایران اتفاق بیفتد در اثر خشکسالی و محصول کم شود در نتیجه صدور مقداری برنج بیش از حدی که مازاد است تولید مضیقه‌ای در این جا نشود و خدای نخواسته قحطی نشود بنابراین انحصار بودن صدور برنج به نظر بنده مفید است و هم انحصار است از طرز عمل باید صحیح باشد یعنی اگر سال‌هایی باشد که در خارجه برنج گران و در اینجا ما میزانی اضافه داشته باشیم که به خارجه بفرستیم این میزان باید محدود باشد و الّا ممکن است به قدری صادر شود که در اینجا هم مضیقه ایجاد شود متأسفانه طرز عمل در سابق بد بوده است و همه آقایان محترم هم اطلاع دارند و شنیده‌اند و امیدوارم چنین طرز عملی دیگر پیش نیاید اما راجع به وضع فعلی با این که برنج در انحصار بود دولت در سال گذشته تصمیم گرفت که صدور برنج به کلی آزاد باشد و حتی اخیراً راه‌هایی پیدا کردیم که صدور برنج برای این که ارزش ده درصد گرانتر به دست صادر‌کننده بیاید این روی همان اصلی است که عرض کردم در دنیا قیمت برنج پایین آمده و ما هم مقداری مازاد محصول سال قبل را داریم و باید تشویق بکنیم اما این که دولت بیاید بخرد و شکایت و تلگرافاتی هم در این زمینه خدمت آقایان رسیده است و به بنده هم هر روز می‌رسد آقایان می‌گویند چرا برنج را نمی‌خرید حتی ما یک خریدار در خارجه پیدا کردیم و گفتیم قیمت بین‌المللی این است این را به این قیمت بفروشید آنها می‌خرند و می‌برند ولی فروشندگان گفتند که ما شش قران کمتر نمی‌فروشیم حالا آقایان دولت بیاید این را شش قران بخرد و پنج قران یا کمتر بفروشد بنده یک چنین پولی را در دستگاه دولت نمی‌بینم که دولت همچو کاری بکند راجع به معاملاتی که ما خودمان خواهیم کرد. در امسال یعنی شرکت معاملات خارجی یا به قول آقای نبیل‌سمیعی اداره دلالی وزرات اقتصاد ملی چهل هزار تن قراردادی با شوروی‌ها بسته‌ایم و اینجا خدمت آقایان می‌خواهم عرض کنم که موفقیت‌های بسیار بزرگی پیدا کردیم بعد از مذاکرات مفصل به جای بیست و پنج هزار تن که پارسال بود توانستیم قرار‌داد برای چهل هزار تن با آقایان ببندیم البته آن مقداری که شوروی‌ها از ما می‌خرند آن را شرکت معاملات خارجی خرید و به شوروی‌ها خواهد فروخت و اما راجع به آن مقداری که باید خارج بکنند به کشورهای غیر شوروی آن را آقایان باید مثل هم صادر‌کنندگان دیگر خریدار پیدا بکنند و به قیمت روز بین‌المللی بفروشند الان هم وزارت اقتصاد ملی نمی‌تواند بگوید که من تا چه حد می‌توانیم بخرم و صادر کنم یا اصلاً نمی‌خریم و یا محدود می‌کنم برای این که همانطوری که عرض کردم انحصارش از این نظر است که تولید یک مضیقه‌ای در مملکت نشود حالا آن موقع نرسیده است که ما فکر بکنیم و ببینم که محصول دنیا چقدر است و آیا در دنیا کمبود است یا نیست و محصول ما چقدر است و بنابراین تصمیم امروز ما هیچ فایده ندارد که در موقع برداشت باید محصول تخمین زد که محصول ما چقدر است و دید قیمت دنیا چقدر است آن وقت اجازه داد که مازاد تا حدی که علاوه بر احتیاج است که مازاد را تا حدی که علاوه بر احتیاج است صادر شود فرمودند که در حدود پنجاه تا هشتاد هزار تن محصول داریم که این باید خارج شود عرض کنم که امروز نمی‌توانم حدس بزنیم که این پنجاه یا هشتاد هزار تن درست است یا خیر برای این که چه یادر نتیجه بارند‌گی‌های مفید و خوب مسکن است خیلی بیشتر از اینها بشود و یا خدای نخواسته خودشان خوب اطلاع دارند شاید خشکسالی بیاید بنابراین نمی‌توانیم بگوییم پنجاه هزار تن یا هشتاد هزار تن اضافی داریم و از حالا اجازه بدهیم که آن مقدار را صادر کنند اگر خدای نکرده همچو اتفاقی افتاد چه کار باید کرد؟البته باید جلویش را گرفت و نگذاشت که صادر شود این که فرمودند که همیشه دولت در مضیقه گذاشته و در انحصار گذاشته صدور برنج را پارسال که مضیقه نبود صدورش آزاده بوده است و حتی محصول سال 1333 هم تشویق شده است یکی این که گفته شده است کالای درجه 2 است و بعد هم گفته شده است که کسی که برنج صادر می‌کند می‌تواند چهل دلار جنس ممنوع بیاورد بنابراین صدورش تشویق هم شده است و مضیقه‌ای برای صدور

+++

ایجاد نشده و تشویق هم شده است (نبیل‌سمیعی‌- کی آقا؟) در سال 1333 البته در سال 31 و32 عرض کردم یک ترتیباتی پیش آمد و یک طرز بدی شد و در اطرافش سر و صدای خیلی زیادی شد نتیجه خیلی بدهد و عدم رضایت فوق‌العاده‌ای تولید شد نه تنها برای کشاورزان شمال بلکه برای تجار خریداری که برای خریداران خارجی آن را می‌خریدند و اطلاع دارید که هم تجار خارجی ناراضی شدند و هم تجار داخلی ناراضی شدند و هم تجار داخلی ناراضی شدند و هم کشتکاران و بنده می‌توانم به مجلس محترم سنا قول بدهم که انشاءلله همچون اتفاقی دیگر نخواهد افتاد و آن پی ترتیبی پیش نخواهد و اگر لازم باشد که مقداری برنج خارج شود حد آن معلوم بشود اگر آن حدی که میتواند خارج شود طالب بیشتری داشته باشد ناچار باید محدودش کرد و اگر طالب بیشتری نداشته باشد یعنی بازار خارج بد باشد باید تشویق کرد و این دولت هم آن کار را نخواهد کرد و هم این کار خواهد کرد‌.

رئیس‌- آقای نبیل‌سمیعی بفرمایید

نبیل‌سمیعی‌- فرمایشاتی که آقای کاشانی فرمودند البته روی فرمول صحبت‌هایی بود که در این مدت مخصوصاً در این اواخردر کمیسیونی که با حضور جناب آقای انتظام و آقای وزیر دارایی و آقای وزیر کشاورزی داشتیم شده و تا‌کنون به نتیجه نرسیده است حتی در مورد چای هم که نشستیم صحبت کردیم و یک راه حلی پیدا کردیم و خود آقای کاشانی موافقت فرمودند و قرا‌ر بود که در هیئت دولت هم مطرح شود و ما نمایندگان گیلان هم تا ساعت هشت و نیم و قریب ساعت 9 دردفتر آقای انتظام بودیم و خبری نشد و با زبان روزه برگشتیم به منزل البته بنده مریض بودم و حالا هم بنده می‌خواهم که وفت آقایان را بگیرم و وارد بحث شوم و تمنای بنده و آقای حسن اکبر این است که آقای انتطام دستور بدهند که آن کمیسیون در اسرع وقت در این دو سه روزه تشکیل شود و با حضور آقای وزیر کشاورزی و آقای وزیر اقتصاد ملی بنشینیم یک راه حلی برای این کار برنج و چای در نظر بگیریم و منظور این است که هر تصمیمی که دولت می‌گیرد به موقع بگیرد دولت می‌گوید که ما برنج آزاد کردیم کی آزاد کردند‌؟ در اواخر بهمن اجازه دادند که برنج آزاد است آقا اواخر بهمن که دیگر موقع آزاد است آقا اواخر بهمن که دیگر موقع معامله برنج نیست راه برای بازرگان و یا برای هر کسی که می‌خواست معامله بکند بسته بود آقا شما تصمیماتی که می‌گیر‌ید همیشه دیر و بی‌موقع می‌گیرید و گله و شکایت و دلتنگی ما هم از همین است شما آقا ساعت اول بگویید ما برنج نمی‌خریم یا خریدار برنج هستیم تا تکلیف مردم روشن و معین شود و همچنین در طرز معاملاتی که شده است بنده وارد بحث نمی‌شوم و ایشان وارد شدند و خوشبختانه تا حدی هم جلویش را خواهند گرفت بنابراین این استدعای بنده این است که آقای انتظام دستور بدهند آن کمیسیون تشکیل شود به شرط این که آن ساعتی را که معین می‌فرمایید به جای دیگر وقت ندهید به سفارت چکسلواکی و جاهای دیگر قول ندهید ( انتظام‌- سفارت چکسلوا‌کی نبود) به طور مثل عرض کردم‌. منظورم این است گه یک ساعتی بنشینیم و تصمیمی بگیرم‌.

11- جواب سؤال آقای مشیر‌فاطمی  به وسیله آقای معاون وزارت داد گستری راجع به مطالبات از جاجیه ربابه

رئیس- ‌سؤال آقای مشیرفاطمی از آقای وزیر دادگستری راجع به مطالبات از جاجیه ربابه مطرح است آقای معاون وزارت دادگستری بفرمایید.

معاون وزارت دادگستری

(آقای میر‌مطهری ) اجازه بفرمایید که بنده سؤال جناب آقای مشیر‌فاطمی  را چون مختصر است مفدمه بخوانم و بعد جواب عرض کنم و سؤال جناب آقای مشیر‌فاطمی‌ این است‌.

به طوری که که سوابق و پرونده امر حاکی است چند سال قبل اداره ثبت کل اسناد در مقابل طلبی که جمعی از جاجیه ربابه داشتند به آنها پیشنهاد کرد که از وثیقه ملکی که از مشارالیها داشتند صرف‌نظر نمایند و در عوض ثبت اسناد به آنها سند بدهد که در مدت چند سال به اقساط طلبشان را بدون فرع بپردازد و اکنون که چهار سال از موعد سند یعنی پرداخت قسط اول می‌گذرد دیناری پرداخت نکرده و این کار علاوه بر شکایت حقه جمعی که هر روز تجدید می‌نمایند در انظار هم بسیار اثر بدی نموده زیرا اداره کل ثبت که خود قانوناً وظیفه‌دار و‌صول ‌مطالبات مردم است نسبت به سند رسمی خود این‌طور رفتار نماید از جناب آقای وزیر خواهشمندم صریحاً بفرمایند چرا تاکنون در این باب اقدام نشده و چه وقت مردمی که حاضر شده از وثیقه خود صرف‌نظر و قرض اقساطی ثبت کل را قبول نمایند به طلب خود می‌رسند چون نحوه انشاء سؤال طوری است که شاید توهم شود که اداره ثبت اصرار در انجام امور معاملات را با مردم داشته و مثلاً استفاده‌ای برده که وثیقه آنها را در دست بگیرد ولی در پرداخت طلب آنها تعلل می‌کند برای رفع این تو هم بنده اجازه می‌خواهم که این مقدمه ذکر بکنم و بعد علل تأخیر و راه‌حل آن را عرض نمایم در حدود سال 1325 سه نفر شمس جلالی جاجیه ربابه و مرتضی هاشمی با انجام معاملات زائد بر حد نصاب از مردم کلاه‌برداری کردند یعنی یک خانه شش دانگی را ده جا گرو گذاشتند عمل آنها کشف شد آنها و همچنین سر‌دفتر آن و اشخاصی که در این تقلب شرکت داشتند تحت تعقیب قرار گرفتند و بمب‌های طولانی حتی حبس مجرد و حبس با اعمال شاقه محکوم شدند و حکم هم در‌باره آنها اجرا شد خوب از نظر من مردم بالاخره چون اداره ثبت هم دقت و مراقبت کامل در معاملات خارج از حد نصاب نکرده بود و لازم بود برای جبران خسارت مردم یک فکری شود و طلبکاران هم به دولت وقت فشار می‌آوردند که جبران خسارات که ناشی از بی‌مبالاتی کارکنان ثبت بود می‌خواستند و تقاضای چاره‌جویی می‌کردند بالاخره اینطور قرار شد که این طلبکاران به سه دسته تقسیم شوند یکی طلبکاران جز‌ء که دو هزار تومان سه هزار تومان پنجهزار تومان طلب آنها بود اداره ثبت آنها را از محل‌های معلوم و معین پرداخت و آنها از صف خارج شدند یک دسته طلبکاران ممتازه بودند داخل در نصاب و وثیقه ملکی هم در دست داشتند که آنها هم مطالبات خودشان را از محل وثیقه ملکی استفاده کردند باقی ماند دسته سوم یعنی خارج از نصاب آنهایی که معاملات مکرر شده بود و بالاخره انصاف هم اقتضا می‌کرد که برای جبران خسارت آنها دولت وقت فکری بکند دولت تصویب نامه‌ای گذراند به این مضمون که بنده عین آن را برای شما می‌خوانم که مربوطه به سال 1325 است

نظر به وضعیت غیر‌عادی و خلاف ترتیبی که در معاملات حاجیه ربابه و شمس جلالی و مرتضی هاشمی مشاهده شده که خارج از حد نصاب نسبت به یک ملک معاملاتی شده بود هیئت وزرا‌ کمیسیونی مرکب از‌:

جناب آقای سپهبدی وزیر دادگستری‌- امیر‌اعلایی کفیل وزارت کشاورزی- جناب آقای فیروز معاون نخست‌وزیری- جناب آقای هیئت دادستان کل کشور- جناب آقای نقوی معاون وزارت دادگستری‌- آقای وثیقی مدیر کل امور قضایی

آقای جوادی مدیر کل ثبت اسناد و املاک را مأمور رسیدگی به سوابق امر مزبور و حل و تصفیه آن طبق اصول عدالت و نصف نموده هیئت مزبور گزارش خود را در موقع تقدیم که به وسیله نامه شماره 2086 رح ر 10918-1-2-13254 وزارت دادگستری در هیئت وزیران مطرح گردید

اینک بر طبق سوابق مزبور مراتب زیر در جلسه مورخ 31-4-25 هیئت وزیران مورد تصویب واقع شد.

1-معاملاتی که خارج از نصاب واقع شده باید از صاحبان آن معاملات رفع خسارت شود و این عمل بدین طریق صورت می‌گیرد

الف- تا یکصد هزار ریال در ظرف سه سال

‌ب- تا سیصد هزار ریال در طرف هفت سال پرداخته

ج- زائد بر سیصد هزار ریال در ظرف دهسال‌

اگر ارباب طلب خواستند نقداً دریافت دارند هیئت تصفیه مجاز است تومانی پنچ ریال به آنها نقداً بپردازد.

2-اینجا را توجه داشته باشید محل پرداخت این وجوه از هزینه مقدماتی اداره ثبت اسناد و املاک است اداره مزبور هر معامله را که طبق این تصویب‌نامه تصفیه می‌نماید قائم‌مقام بستانکار ‌می‌شود.

3-در صورتی که عده‌ای از طلبکاران خواستند طلب خود را نقداً دریافت دارند و میزان موجودی هزینه مقدماتی کافی برای پرداخت نبود اداره کل ثبت اسناد و املاک مجاز است به اعتبار محل مزبور و به میزان لازم از بانک ملی ایران که حد‌اکثر آن شانزده میلیون و سیصد و پنجاه هزار ریال باشد استقراض کرده و در ظرف مدتی که زائد برده سال نباشد قرض خود را بپردازد

6- اداره کل ثبت با نظارت کمیسیونی  مرکب از

جناب آقای دادستان کل کشور

آقای جهانشاهی رئیس شعبه دیوان کشور

آقای وثیقی مدیر کل امور قضایی

آقای جوادی مدیر کل ثبت

آقای محمد پروین که جمعاً عنوان هیئت تصفیه خواهند داشت مأمور اجرای این تصویب‌نامه می‌باشند

5-پس از افتتاح مجلس شورای ملی از طرف دولت طرح لازم مبنی بر تأیید استقراض و اجازه پرداخت آن از محل هزینه مقدماتی و با محل مناسب دیگر تهیه و به مجلس شورای ملی پیشنهاد می‌شود

بنابراین معلوم ‌می‌شود که اداره ثبت در این جا اصراری در انجام ‌این معاملات با مردم نداشته است و در واقع دولت وقت خواسته است از طریق تصویب‌نامه و بعد تصویبش در مجلس شورای ملی تا حدی جبران خسارت مردم را بکند و این واقعاً یک حس نیت بود و اگر توفیقی حاصل می‌شد اسباب اسکات طلبکاران هم می‌شد و حالا چه جور شد که این کار به طول انجامید این تصویب‌نامه بعد از این که ‌تصویب شد بنده نتوانستم تاکنون تصویب شد بنده نتوانستم تاکنون بفهمم که این کمیسیونی که در اینجا اسم برده شده که نظارت در اجرای این امر را داشته‌اند قبل از تصویب در مجلس شورای ملی و قبل از موافقت بانک ملی چرا مردم سند داده‌اند‌؟ به هر حال

+++

طلبکاران داخل در حد نصاب که طلب خود را استیفاء کردند باقی ماند طلبکاران خارج از حد نصاب یک دسته از آنها در این خلال موفق شدند از ثبت اسناد سند گرفتند ولی در این اثناء وزارت دادگستری متوجه شد که این کار یک مراحلی دارد که این مراحل باید طی شود تا بتوان استفاده کرد و دستور دادند که دیگر سند ندهید بنابراین دسته سوم دو دسته شدند یک دسته‌ای که سند گرفتند و یک دسته دیگر که دستور رسید دیگر سند ندهید و بدون سند ماندند ولی وضعشان یکی است از لحاظ استحقاق و تبعیض هم نمی‌شود کرد حالا چه شد که این کار به تأخیر افتاد این را باید عرض کنم این کار خودش یک جریانی داشت و بعد منجر به تصویب لایحه‌ای در زمان دولت اسبق که از محل هزینه مقدماتی ثبت ما‌به‌التفاوت حقوق کارمندان قضایی را پرداخت کنند و همچنین ساختمان‌های ثبت را او این موجب شد که این لایحه از بین رفت یعنی آن محلی که قرار بود طلب اشخاص از آن محل که قرار بود طلب اشخاص از آن محل پرداخت شود چون اختصاص داده شد به حقوق کارمندان قضایی لذا این قانون از اثر وجود افتاد و این موضوع رفت جزء بودجه عمومی قبل از این که این سؤال شود در اثر مراجعه مردم و حتی شکایاتی هم که شده بود به کمیسیون عرایض مجلسین که آنجا هم از ما توضیحاتی خواسته بودند بالاخره در فکر این افتادیم که یک طرحی در تعقیب همین جریان و تصویب‌نامه سابق تهیه بکنیم و انشالله یک طرح جامعی باشد که هم شامل حال طلبکاران بدون سند هستند باشد و تبعیضی هم در بین نباشد و این طرح را تهیه می‌کنیم و تقدیم می‌کنیم و البته پس از تصویبش در مجلس ترتیب پرداخت طلب طلبکاران حاجیه ربابه و شمس جلالی و مرتضی هاشمی هر سه داده شود و این سؤال جنابعالی فقط مربوط به طلبکاران حاجیه ربابه بود ( لسانی- از محل هزینه مقدماتی اتومبیل‌های لو‌کسی را هم که برای مدیر کل ثبت و غیره خریده‌اید صورت بدهید‌) آقا مدیر کل ثبت یک نفر است و اگر هم خریده شده برای آن یک نفر است‌.

لسانی‌- برای تمام روسای ثبت شهر‌ستان‌ها هم خریده‌اند

رئیس‌- آقای مشیر‌فاطمی‌ فرمایید

مشیر‌فاطمی‌‌- بنده جواب فرمایشات ایشان را دارم و اینطوری که فرمودند همه‌اش اینطور نیست این که فرمودند نرفتند و پیشنهاد نکردند خود مرحوم جوادی به من گفت که خود ما پیشنهاد کردیم که بدهیم حالا من کاری به اینها ندارم تمام فرمایشات ایشان بجا یک اسنادی در دست مردم است به نام ثبت اسناد مملکت و بنده اگر می‌رفتم در آنجا یک سندی می‌دادم با من چه معامله‌ای می‌کردند اگر چیزی داشتم توقیف می‌کردند و یا خودم را حبس می‌کردند و حالا طرف دولت است نباید چیزی به مردم بدهند‌؟ خواهش می‌‌کنم همانطور که فرمودید دنبالش را بگیرید این حیثیت و آبروی مملکت است و الّا ببینده چه مربوطه است ( صحیح است)

معاون وزارت دادگستری- طرح لازم تهیه شده است

12- جواب آقای ظهیر الاسلام به وسیله آقای معاون وزارت راه راجع به راه‌آهن مشهد

رئیس‌- آقای ظهیر‌الاسلام سؤالی از وزارت راه راجع به راه‌آهن شاهرود به مشهد داشتند آقای معاون وزارت راه بفرمایند.

معاون وزارت راه ( آقای مهندس هدایت )- سؤال حضرت آقای ظهیر‌الاسلام سه بند است در بند 1 سؤالشان داثر بر این است که ریل‌گذاری شاهرود به مشهد به کجا رسیده و روزی چقدر ریل‌گذاری ‌می‌شود و آیا لوازم و ادوات برای اتمام خط موجود است یا خیر از روزی که ریل‌گذاری از شاهرود به مشهد شده تا‌کنون 23 کیلومتر ریل‌گذاری شده است ( یکی از نمایندگان‌- بلند‌تر بفرمایید ) 23 کیلومتر تاکنون ریل‌گذاری شد از لحاظ لوازم ریل و لوازم اتصالی ریل و تراورس به مقدار کافی موجود است و حتی علاوه بر شاهرود هم موجود است و برای تعویض ریل‌های خراب هم موجود است و برای تعویض ریل‌ها خراب هم موجود است ولی تراورس که اول فکر کردند که تراورس بتونی در آن راه به کار برود چون فراهم کردن آن طولانی می‌شد بالاخره تصمیم قطعی به این گرفته شد که تراووس چوبی به کار برود که خط متوقف نشود و در حدود 180 هزار تراورس چوبی موجود است و کسری را هم مناقصه گذاشته ‌می‌شود که از لحاظ ریل‌گذاری تأخیری نشود و مقدار لازم البته لازم هست و به هیچوجه نگرانی نیست در تیر ماه 1335 ریل نیشابور می‌رسد و در اسفند ماه 1335 به مشهد خواهد رسید ( یکی از نمایندگان‌- انشاالله ) سؤال دوم حضرت آقای سناتور راجع به راه شوسه تهران به مشهد است و سؤال کرده‌اند که نسبت به راه قطعی چه نظری دارند برنامه‌ای که از لحاظ راه شوسه برای خراسان تنظیم شده یک راه درجه یک است از گرگان به مشهد این راه درجه یک به عرض 9 متر است که از این 9 متر 7 متر آسفالت ‌می‌شود این راه گرگان از بجنورد به مینو‌دشت عبور می‌کند و الان بین مینودشت و بجنورد گاه‌گاهی است که 260 کیلومتر است و از این 260 کیلومتر 86 کیلومتر آن تمام شده ( یکی از نمایندگان - آسفالت شده ؟) نخیر زیر‌سازی آنها تمام شده است و راه فعلی که از طریق سمنان و دامغان به مشهد می‌رود این راه فعلاً فقط نگاهداری ‌می‌شود و قریب یک ‌هفته است که دو اکیب که دارای وسایل فنی هستند و دارای وسایل مکانیکی هستند مشغول هستند و دارای وسایل میکانیکی هستند مشغول نگاهداری هستند یعنی هر جا یک نقصی پیدا ‌می‌شود به آنجا می‌روند و تعمیر می‌کنند رویه‌ای که نسبت به این راه گرفته خواهد شد همین است که این راه مختصراً نگاهداری ‌می‌شود ولی راه اساسی راه گرگان به مشهد خواهد بود و پس از اتمام راه‌آهن شاهرود به مشهد آن وقت راه فعلی هم به طور اساسی ساخته خواهد شد و راه دیگری که در خراسان در نظر داریم و جزء راه‌های اساسی است و شرکت جان مولم خواهد ساخت راهی است که از مشهد به چاه‌بهار ساخته خواهد شد و این برنامه راه‌هایی است که نسبت به استان خراسان فعلاً در دست اقدام است‌.

سؤال سوم سناتور محترم راجع به این است که برای رفت و آمد شهر سبزوار با راه‌آهن چه فکری شده است راه‌آهن در حدود 40 کیلومتر زیر سبزوار عبور می‌کند و برای این امر یک راه شوسه احداث شده که الان در دست ساختمان است و فقط قسمت مختصری باقی مانده که از یک محلی به نام طبس البته غیر از آن طبس معروف است عبور می‌کند بنابراین برنامه وزارت راه این است که شهر سبزوار را به وسیله ایستگاه به راه‌آهن وصل بکند برای این که بین سبزوار و محلی که راه‌آهن رد ‌می‌شود یک ارتفاعاتی هست که با راه‌آهن خیلی مشکل خواهد بود صرف‌نظر از این که سبزوار در نقطه 42 کیلومتری قرار میگیرد شاهرود وقوچان وسبزوار یک ایستگاهی خواهد بود که نام سبزوار خواهد داشت وروفت وآمد اهالی سبزوار که تا خود سبزوار درحدود 40 کیلومتر می‌باشد با راه شوسه خواهد بود ( لسانی- درایران است ریل‌ها‌؟) ریل‌ها تماماً پنج هزار تن رسیده و تا این موقع که این گزارش را به بنده داده‌اند 18119 تن رسیده است

رئیس‌- آقای ظهیر‌الاسلام فرمایشی داشتید؟

سید جواد امامی‌- در سوم اسفند که وزیر وقت راه آقای سر‌لشگر گرزن دعوت کردند برای ریل‌گذاری از شاهرود به مشهد و آقای موید‌ثابتی هم تشریف داشتند وکلای خراسان هم بودند و همینطور از خود مشهد هم آمده بودند و همینطور از خود مشهد هم آمده بودند و آقای سر‌لشگر انصاری وزیر راه فعلی هم تشریف داشتند هم در آنجا و هم در مجلس سنا گفتند که وسایل طوری فراهم شده است از قببل ریل و تراورس و سایر چیزها که روزی یک کیلومتر راه مشهد ساخته ‌می‌شود و تقریباً پانصد و چند کیلومتر که هست روزشماری تمام خواهد شد و همینطور هم که اعلیحضرت شاهنشاه توجه مخصوصی دارند این راه با راه آذربایجان تقریباً اگر برابر نباشد برای تجارت کمتراز راه آذربایجان نیست ولی از جهات دیگر کاملاً ترجیح داد و به همان اطمینان قول وزیر راه که با قول شما هیچ فرقی نمی‌کند تا الان باید قریب هفتاد هشتاد کیلومتر راه داشته باشیم جناب آقای معاون وزارت راه الان فرمودند که از این مقدار 19 کیلومتر بیست کیلومتر کشیده شده است و در اینجا صریحاً بیان کردند با بیان سر کار آقای معاون وزارت راه و هیئت محترم دولت که تشریف دارند که انشاءالله در اسفند 35 به نیشابور می‌رسد (معاون وزارت راه‌- به مشهد می‌رسد) اسفند 34 به نیشابور و اسفند 35 به مشهد (معاون وزارت راه- تیر ماه 35 به نیشابور ) البته من به تقسیم کیلومتر به راه‌آهن کاری ندارم ولی آیا در تیر ماه 35 انشاءالله سوت راه‌آهن در نیشابور شنیده ‌می‌شود و در اسفند 35 در مشهد‌؟ قصدم در این است که این مطالبی که آقایان در اینجا بیان می‌کنند یک حرفی است که مردم خصوصاً مردمان خارج از مرکز اهمیت می‌دهند و خدای نکرده وقتی خلاف ‌می‌شود همین سؤالاتی که آقایان دائم می‌کنند که فلان نوشته دولت در دست است و قولی که در دست است چرا خلاف شده است برای چیست و مقام دولت متزلزل ‌می‌شود این است که وقتی یک صحبتی را در یک نقطه رسمی کردید باید مفید باشید که آن را اجرا کنید قبلاً ببینید اگر نمی‌دانید عقب بروند نه این که یک موقعی صحبتی را که من می‌کنم با حسن نیت و قولی که وزیر راه وقت می‌دهد که حتماً روزی یک کیلومتر کشیده ‌می‌شود آن وقت شما بیایید بفرمایید در سه ماه بیست کیلومتر کشیده شده است ( فرخ- عملی نیست آقا زمان شاه فقید روی 800 متر کشیده می‌شد ) ملاحظه بفرمایید قصدم اهمیت دادن به قول دولت است خود دولت باید فکر کند که در هر روز چه مقدار و در ظرف سال چه مقدار راه‌آهن کشیده ‌می‌شود البته در نظر دولت هست که دولت اسلامی است و نیت پاک اعلیحضرت شاهنشاه هم بخصوص به مقام مقدس ثا‌من‌الحج طوری است که به اسرع وقت باید این راه کشیده شود و اما راجع به راه شوسه در باب راه شوسه گرگان و بجنورد و راه فعلی جواب آقای معاون وزارت راه کاملا مطابق سؤال بنده بود و عرضی ندارم ولی در باب راه‌آهن امیدوارم که نطق سرکار طوری باشد که جامعه عمل بپوشد نه نطق چهار ماه قبل که الان آقای موید‌ثابتی اینجا نشسته‌اند و ما خیال می‌کردیم که تا الان هفتاد هشتاد

+++

کیلومتر راه کشیده شده است ولی حالا به مردم آن وقت این طور گفته ‌می‌شود

رئیس- لایحه مربوط به پرداخت مستمری مطرح است.

دادگر-بنده عرضی داشتم

13- تقدیم شکایت داوطلبان امتحانات متفرقه به وسیله آقای دادگر

رئیس- بنده یادداشت کردم حالا می‌فرمایید

دادگر- بنده مطلبی که داشتم اولاً اظهار رضایت از آقای وزیر کشاورزی بود برای این که ملخی که به گرگان هجوم آورد و آینده زراعت گرگان در تهدید واقع شده بود به ایشان سابقه دادم و ایشان با فعالیت این کار را دنبال کردند و خطر مرتفع شد و این کار آقای وزیر کشاورزی موجب رضایت است و اما مطلبی را که از آقای رئیس استجازه کرده بودم این بود که 1200 نفر ما محصلین متفرقه داریم و اینها مبلغ خطیری برای این منظور خرج می‌کنند  (شمس ملک‌آرا- من هم سؤالی در این باب کردم)  و اینها واقعاً یک مردمانی هستند که کوشش دارند همت دارند رأی پیشرفت دانش و آماده کردن خودشان بدون این که حمایت دولت در بین باشد و حکومت در آن دخالت بکند و اینها کوشش می‌کنند باید حمایت کردکه به تمام مقصودشان نائل شوند یک شرحی به مجلس سنا نوشته‌اند نیست و چون از بنده خواهش کرده‌اند که این را در مجلس سنا بخوانم این چند سطر بیش از یک صفحه نیست می‌خوانم و از لحاظ نمایندگان می‌گذارند عده‌ای از مردان و زنان جوان که به واسطه پیشامد حوادث تلخ و شیرین زندگی یا به علت نداشتن بضاعت نتوانسته‌اند تحصیلات خود را به طور منظم در مدارس انجام دهند و برای امرار معاش و یا به منظور اداره زندگانی خانوادگی به کارهای اجتماعی مشغول شده‌اند و در گرفتاری‌ها و مضایق گذارن امروز که بدون شک خاطر نمایندگان محترم مسبوق است بعد از پایان دادن کارهای روزانه پیش خود یا در آموزشگاه‌های شبانه به مطالعه و تحصیل می‌پردازند و در امتحانات نهایی هریک از ادوار تحصیلی به تدریج شرکت می‌جویند و امتحان مواد هر دوره را می‌گذارند و در صورت قبولی به دریافت گواهینامه تحصیلاتی توفیق می‌یابند این قبیل جوانان دانش‌آموز که داوطلبان متفرقه نامیده ‌می‌شود دوازده ماه سال و حتی ایام تعطیل را به تحصیل مشغولند و چون مخارج تحصیلی را خود متکفلند نهایت کوشش را در فراگرفتن معلومات به کار می‌برند و هر روز تحت توجهات ذات ملوکانه عده آنها روز‌افزون است امتحانات داوطلبان گرفته ‌می‌شود و چون فعلاً شماره داوطلبان متفرقه نیز به شرح‌ خودشان انجام می‌آید و به عنوان حق امتحان از330 تا 540 ریال از هر داوطلب از دوازده هزار نفر فزون است جمعاً در حدود مبلغ پنج میلیون ریال از آنها دریافت ‌می‌شود و تاکنون که نوبت امتحان یکی در خرداد و دیگری در شهریور به عمل می‌آمد اخیراً وزارت فرهنگ در مقام اشکال ‌تراشی برآمد اولاً از بهمن ماه سال گذشته به متزلزل ساختن وضع امتحانی داوطلبان متفرقه دست زد و به عنوان امتحانات مدرج این قبیل دانش‌آموزان را تا چند روز پیش سرگردان و بلاتکلیف نگاهداشت آنگاه با آن که بابت حق امتحان همان مبلغ سابق را دریافت داشت امتحان داوطلبان متفرقه را به یک نوبت در تیر ماه منحصر ساخت و ثانیاً عملا یک ماه امتحان را پیش انداخت و تاریخ شروع امتحانات را خرداد ماه اعلان کرد این تصمیم به موجب آن است که داوطلبان به توفیق خویش در امتحانات چندان امیدوار نباشند و از حق تجدید امتحانات نیز محروم مانند از جانب دیگر عده‌ای از داوطلبان متفرقه آموزگارانند که حقاً باید از دستگاه‌های فرهنگی بیشتر متمتع باشند و آن به واسطه این که در خرداد ماه ماه به گرفتن امتحان از دبستانیان مشغولند از شرکت در امتحانات باز می‌مانند. نکته دیگر این که یکباره وزارت فرهنگ وضع امتحانات ششم متوسطه را تغییر داده و برای داوطلبان وقت تطابق باقی نگذاشته است از این رو استدعای داوطلبان متفرقه از ‌ساحت مقدس مجلس سنا آن است که مقرر فرمایند در سال جاری مانند سال‌های گذشته در نوبت امتحان در خرداد و شهریور انجام یابد و داوطلبان برای شرکت در هر نوبت مخیر باشند و حق تجدید امتحانات مانند گذشته برای شرکت کنندگان خردادماه (در سوم و پنجم و ششم متوسطه ) شناخته شود تاهم توفیق جوانان که امیدواری آنان به آینده است بیشتر شود و هم از حق امتحانی سنگین که با فشار زندگانی متحمل می‌شوند به حد کامل استفاده نمایند و آموزگاران نیز بتوانند از تعطیل تابستانی خود برای پیش بردن معلومات خویش بهره‌ور گردند از آنجاکه نمایندگان محترم همواره تحقق آرزوی جوانان را وجهه همت خویش قرار داده‌اند داوطلبان متفرقه رجاء واثق دارند که مورد الطاف نمایندگان محترم قرار گرفته و به مقصود قانونی خویش نائل خواهند آمد عرض کنم که یک متمم هم دارم که عرض می‌کنم ممکن است دولت صلاح بداند که یک وقتی تغییر نظر بدهد و یک کاری را به نحو دیگری اداره بکند ممکن است اما طبعاً این کار غفلی نباید باشد یعنی یک مطلب که جریان خودش را دارد طی می‌کند تا آخر و به منتها رسیده است آن را ناگهان به شکل دیگری مبادله بکنند و آن کسانی که مباشر این کار هستند یک مرتبه به اشکال برمی‌خورند و بنده مخصوصاً از آقای نخست‌وزیر یا نماینده آقای نخست‌وزیر تمنی می‌کنم که این مسئله که مربوط به دوازده هزار نفر است و خیلی هم موجب تحسین است که یک همچو جوانانی پیدا‌ می‌شود که از یک طرف تحصیل می‌کنند و از طرف دیگر تحصیل معاش می‌کنند شما در خیابان‌های خلوت روزها که عبور می‌فرمایند می‌بینند اینها با چه حرارتی و با چه استمراری کار خودشان را دنبال می‌کنند و اینجا یک یادداشتی هم آقای وزیر فرهنگ نوشته‌اند که آن را هم ضمیمه می‌کنم و مخصوصاً توجه می‌دهم که این کار خوبی نیست که یک وضعیتی را بخواهند تغییر بدهند (شمس ملک‌آرا‌- دلیل ندارد) به غرض هم تغییر بدهند در این قضیه مطالعه نکردم و نمی‌دانم که جایز است یا نه(شمس ملک‌آرا- تبعیض بی‌موردی است) و بنده در این کار وارد نیستم ولی این موجه است که از این اطلاعات آنها قبلاً آگاه بشوند و خودشان را تطبیق بکنند.

رئیس- آقای شمس ملک‌آرا در اول جلسه یعنی همین لایحه را به بنده دادند و میل داشتند که قرائت بکنند.

شمس ملک‌آرا- ایشان اکفی از بنده بودند و تصدیق می‌کنم.

رئیس- بنابراین سؤالی است که برای دولت فرستاده شود بنده مقصودم این است که تأخیری که شده برای این است که این نطق‌ها درآخر جلسه باشد. آقای وزیر کشاورزی فرمایشی دارید؟

وزیر کشاورزی- فرمایشاتی که سناتور محترم فرمودند خیلی باعث تشویق کارمندان وزارت کشاورزی خواهد بود و بنده یقین دارم در این مورد و سایر موارد هم همینطور بشود‌ که هر موقع تذکری که نسبت به عموم مردم بوده و آقایان سناتوران محترم فرمودند عموم کارمندان وزارت کشاورزی به دقت دنبال خواهند کرد و به نتیجه خواهد رسید بنده از طرف کارمندان وزارت کشاورزی تشکر می‌کنم.

14- تصویب لایحه مستمری وراث افسران

رئیس- حالا لایحه مربوط به پرداخت مستمری افسران مطرح است و قرائت ‌می‌شود.

(به شرح  زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شماره یک مجلس سنا

لایحه شماره 31764 - 11434-13-9-33 دولت مربوط به پرداخت مستمری به وراث افسران و درجه‌داران و همردیفان و سایر مستخدمین ارتش که به موجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات به مجلس شواری ملی تقدیم شده بود در کمیسیون های مشترک مجسلین با حضور آقای سپهبد هدایت مورد شور قرارگرفت و پس از بحث کافی عیناً به تصویب رسید اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا می‌گردد.

مخبر کمیسیون شماره یک دکتر اقبال‌.

گزارش از کمیسیون شماره به مجلس سنا

لایحه شماره 31746-11434-13ر9ر33 موضوع پرداخت مستمری به وراث افسران و درجه‌داران و همردیفان و سایر مستخدمین ارتش که به موجب تبصره قانون الغا لوایح آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات تقدیم مجلس شورای ملی شده بود با حضور آقای انواری معاون وزارت دارایی در کمیسیون مشترک دارایی مجلسین مطرح و ضمن تأیید گزارش شماره 44-12-11-33 کمیسیون شماره یک به تصویب رسید اینک گزارش آن برای شور اول تقدیم مجلس محترم سنا ‌می‌شود

مخبر کمیسیون شماره 3‌- مهندس شریف‌امامی لایحه قانونی مربوط به پرداخت مستمری به وراث افسران و درجه‌داران و همردیفان و سایر مستخدمین

ماده واحد- وزارت دارایی مکلف است به وراث قانونی افسران و درجه‌داران و همردیفان آنان و سایر مستخدمین ارتش که از اول فروردین ماه 1328 در راه انجام وظیفه تلف و یا مقتول شده و می‌شوند به میزان آخرین حقوق و کمک و مزایای ثابت قانونی وظیفه پرداخت نماید.

تبصره- تشخیص این که مأمورین مذکوره در راه انجام وظیفه و مأموریت رسمی مقتول یا تلف شده‌اند بنا پیشنهاد وزارت جنگ با هیئت وزیران خواهد بود

رئیس- کلیات لایحه مطرح است اگر نظری هست خواهند فرمود؟

شمس ملک‌آرا- یک شوری است یا دو شوری؟

رئیس- یک شوری است

مهندس شریف‌امامی- تقاضای فوریت خواهد شد

رئیس- صحبت شد که تقاضای فوریت بکنند ولی بعضی از آقایان گفتند لوایحی که مالی است لزومی ندارد بنابراین آقایانی که با فوریت لایحه موافقند قیام بفرمایید (اکثر برخاستند) تصویب شد.

رئیس- چون نظری نیست آقایانی که موافق هستند ورقه سفید خواهند داد ( آقایان زیر در محل نطق حاضر شده و رأی دادند)

آقایان‌: سید جواد امامی- سپهبد امیراحمدی- دکتر امیراعلم- آموزگار

+++

بهبهانی- دکتر بیانی- سرلشگر بقایی- تقی‌زاده- سپهبد جهانبانی- حکیمی- حق‌نویس- دهستانی- دادگر- سزاوار- ساعد- سمیعی- دکتر سجادی- مهندس شریف‌امامی- شمس ملک‌آرا- صدرالاشراف- عبدالمهدی طباطبایی- فرخ- لسانی- دکتر سعید مالک- مجد- مویدثابتی- دکتر ملک‌زاده- سرلشگر مطبوعی- ناصری- نمازی- نظام‌مافی- والاتبار- وارسته- وکیلی- پالیزی- جم

(شماره آراء به عمل آمد و نتیجه و به تربیت ذیل اعلام شد)

رئیس- عده حاضر 37 نفر موافق 36 نفر ممتنع 1 نفر بنابراین این لایحه مستمریات تصویب شد

اسامی موافقین آقایان : حکیمی- ساعد- حق‌نویس- عبدالمهدی طباطبایی- بهبهانی- سرلشگر بقایی- دادگر- وارسته- فرخ-سپهبد جهانبانی- نظام‌مافی- مجد- اسعد- دکتر امیراعلم- جم- آموزگار- نبیل‌سمیعی- دکتر سعید مالک- ناصری- وکیلی- سرلشگر مطبوعی- والاتبار- دکتر سجادی- مهندس شریف‌امامی- دکتر بیانی- شمس ملک‌آرا- سپهبد امیراحمدی- لسانی- دهستانی- دکتر ملک‌زاده- سزاوار- صدر- ظهیرالاسلام- مویدثابتی- پالیزی- مهدوی

رئیس- آقای وزارت جنگ

وزیر جنگ- بنده در ضمن عرض تشکر نسبت به رأیی که برای کمک به خانواده افسران شهید داده‌اند باید توضیح عرض کنم که این لایحه‌ای که الان تصویب فرمودند از سال 1328 به بعد را مشمول است و این مطلب صحیح نیست برای این که ما قسمت اعظم شهدایی که از دست داده‌ایم در سال 1320 بوده است به علاوه بین سال‌های 1300 و 1320 هم عده‌ای از همقطاران ما در راه این مملکت جان داده‌اند. (صحیح است) متأسفانه در کمیسیون‌هایی که این لایحه مصدق تصویب شده بنده نمی‌دانم چرا در زمان حکومت او سال 1328 را در نظر گرفته‌اند در کمیسیون‌ها هم که مذاکره شد گفته شد شاید اگر پیشنهاد از طرف کمیسیون‌ها بشود پیشنهاد خرج است ولی بنده باید صراحتاً به عرض برسانم که لایحه‌ای تهیه کرده‌ام که این قانون مشمول شهدا و درگذشتگان از سال 1300 باشد و آن لایحه را هم تقدیم خواهم کرد.

15- بیانات بعد از دستور آقای پالیزی

رئیس- یک لایحه دیگر باقی است در دستور و آن لایحه مختصری است ولی چون بعضی از آقایان اظهاراتی در اول جلسه داشتند و ممکن بود سؤال طول بکشد و تأخیر شود حالا اگر این آقایان فرمایشی دارند بفرمایند یکی دو مطلب دیگر هم هست که یکی تصویب صورت مجلس است و یک مطلب دیگر هم هست که با آنها وقت ما به آخر می‌رسد علیهذا آقای پالیزی که برای نطق قبل از دستور اجازه خواسته بودند چون فرق نمی‌کند قبل از دستور یا بعد از دستور حالا بفرمایند.

پالیزی- بنده به خاطر محترم آقایان را به این قسمت جلب می‌کنم که اخیراً به وسیله تلفن و تلگراف از کرمانشاه به بنده اطلاع دادند که تگرگ بی‌سابقه‌ای در آنجا باریده و در اثر این تگرگ محصول قسمتی از کشاورزان را از بین برده است البته با خوبی محصول امسال این جریان اهمیت ندارد ولی اهمیت از این جهت است کشاورزان از هستی ساقط شده‌‌اند . بنده خواستم تقاضا کنم که دولت در این باره یک فکری بکند که یک عده بیچاره سربار جامعه نشوند به علاوه محصول امسال در کشور مخصوصاً قسمت کرمانشاه به اندازه‌ای خوب است که به عقیده بنده این آفتی که زده چندان اهمیتی نخواهد داشت دولت بی‌نیاز خواهد کرد از این که از سایر جاها گندم خریداری بکند ولی راجع به قیمت هم به عقیده بنده باید دولت یک قیمت عادله‌ای در نظر بگیرد که کشاورزان از لحاظ کشت تشویق شوند و یک سؤالی هم در این قسمت کرده‌ام که تقدیم می‌کنم ( شمس ملک‌آرا- در کدام قسمت تگرگ آمده؟) سرپل- کرند- شاه‌آباد- چهار زبر- حسن‌آباد حتی به نهاوند هم سرایت کرده و بنده سؤال را تقدیم می‌کنم

16- تصویب صورت‌مجلس

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده تشریف ندارند صورت مشروح مذاکرات جلسه روز شنبه 16 اردیبهشت ماه قبلاً بین آقایان توزیع شده و در اول جلسه صورت مجلس حاضر بود و خدمت همه آقایان رسیده است اگر نظری هست خواهند فرمود و الّا تصویب می‌شود- آقای آموزگار

آموزگار- بنده فقط می‌خواستم راجع به صورت جلسه این را عرض بکنم که عرایض بنده راجع به تذکرات به دولت در روزنامه‌ها منعکس است سوء تفاهمی ایجاد شده و گفته‌اند که من به ژاندارمری توهین کردم و به همه افسران توهین کردم در صورتی که بنده اسم ژاندارمری کل را نبردم و اسم تمام افسران را هم نبردم فقط مقصودم راجع به فارس بود آن هم در یک قسمت معینی و آن هم درباره بعضی از آنها و این عرایض را خواستم بکنم که رفع سوءتفاهم بشود.

رئیس- در روزنامه‌ها بوده نه در صورت مجلس مطلبی دیگری که خواستم بگویم این است ما یک کمیسیونی داشتم به نام کمیسیون همکاری بین مجلسین و حالا این کمیسیون باید انتخاب شود و بنابراین بنده خواستم فقط اعلام بکنم که آقایان فکرشان را مهیا بفرمایند و تبادل نظر اگر لازم است بکنند و اگر هم لازم است جلسه خصوصی بکنیم که اشخاصی که مناسب‌تر هستند انتخاب شوند و آن وقت در جلسه علنی انتخاب شوند.

شمس ملک‌آرا- از شعب انتخاب می‌شوند یا از مجلس

رئیس- عجالتاً دیگر مطلبی نیست و این آخرین لایحه می‌ماند برای جلسه آینده که آقایان بیشتر مطالعه بفرمایند چون در واقع لایحه نیست که تصویب‌شدنی باشد کمیسیون مشترک آن را رد کرده و آن اصلاح قانون ثبت اسناد و املاک است تبصره  الحاقی اینجا باید خوانده شود که آیا مجلس با آن موافق است یا موافق نیست و در جلسه آینده در اول جلسه مطرح می‌شوند.

یکی از نمایندگان- جلسه آینده کی خواهد بود؟

رئیس- جلسه آینده روز چهارشنبه است- آقای مویدثابتی

مویدثابتی- از موقعی که لوایح دکتر مصدق تقدیم مجلسین شد در مجلس سنا گفته شد چون این لوایح مهم است و کار کمیسیون‌های مشترک زیاد است هفته‌ای یک جلسه علنی تشکیل ‌شود و الان هم هر کدام از آقایان در چهار پنج کمیسیون عضو هستند در دو کمیسیون عضو اصلی و دو سه کمیسیون عضو مشترک و به این جهت تمام اوقات ما گرفته است و این لوایح مهم است و مضافاً به این که وقت ما محدود است و یعنی اگر وقت ما صرف کمیسیون‌های مشترک نشود مدت منقضی می‌شود که باز باید تجدید شود بنابراین بنده تقاضا می‌کنم که مقرر بفرمایند همان هفته‌ای یک جلسه تشکیل شود و بقیه اوقات آقایان صرف کمیسیون‌های مجلس بشود

یکی از نمایندگان- هفته‌ای دو جلسه

رئیس- فعلاً لایحه مهمی در دتور نیست ولی بعضر لوایح مهم است و بعضی لوایح مهم نیست و بعضی فوری‌تر است حالا می‌بینیم اگر با یک جلسه یک لایحه‌ای تمام می‌شود آن را مقدم می‌داریم و اگر تمام نشود ناچار هستیم که جلسه بکنیم

یکی از نمایندگان- بالاخره با رئیس مجلس است

17- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- در این صورت جلسه آینده روز شنبه ساعت 9 خواهد بود

(ساعت یازده و نیم جلسه ختم شد)

رئیس مجلس سنا سید حسن تقی‌زاده

+++

 

یادداشت ها