wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس سنا » دوره دوم مجلس سنا

0/0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2
[1396/06/22]

جلسه: 52 شنبه 4 آذر ماه 1333  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم سؤال از طرف آقای آموزگار

3- بیانات قبل از دستور آقایان فرخ - مشیرفاطمی - وزیر دارایی

4- تصویب لایحه چهار دوازدهم بودجه ارسالی مجلس شورای ملی

5- شور اول لایحه استخدام کارشناسان دخانیات

6- تصویب لایحه اضافه اعتبار وزارت کشاورزی

7- انتخاب کسری اعضا کمیسیون‌ها

8- بیانات بعد از دستور آقای دادگر

9- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 2

 

 

جلسه: 52

شنبه 4 آذر ماه 1333

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم سؤال از طرف آقای آموزگار

3- بیانات قبل از دستور آقایان فرخ - مشیرفاطمی - وزیر دارایی

4- تصویب لایحه چهار دوازدهم بودجه ارسالی مجلس شورای ملی

5- شور اول لایحه استخدام کارشناسان دخانیات

6- تصویب لایحه اضافه اعتبار وزارت کشاورزی

7- انتخاب کسری اعضا کمیسیون‌ها

8- بیانات بعد از دستور آقای دادگر

9- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت 5 و 9 صبح به ریاست آقای حکیمی تشکیل شد.

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- صورت مشروح مذاکرات جلسه 29 آذر ماه بین آقایان توزیع شده است اگر نظری دارید بفرمایید چون نظری نیست تصویب می‌شود آقای آموزگار فرمایشی دارید؟

2- تقدیم سؤال از طرف آقای آموزگار

آموزگار- راجع به صورت مجلس‌ها چون غلط‌هایی چاپ می‌شود در آن قسمت اول آقایان فرمودند که یادداشت می‌کنند و دومرتبه در روزنامه رسمی چاپ می‌شود اصلاح خواهد شد بنده یک قسمت که راجع به خودم بود باز هم که خواندم غلط داشت استدعا می‌کنم که توجه بفرمایند در موقع پاک‌نویس در روزنامه رسمی آن غلط‌ها اصلاح گردد و دیگر غلط چاپ نشود سؤالی هم هست از وزارت بهداری که تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

رئیس- اسامی غائبین خوانده می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان: حکیمی - ساعد - دکتر صدیق اعلم - دکتر قاسم‌زاده - دکتر ملک‌زاده - عباس مسعودی - والاتبار

غائبین بی‌اجازه آقایان: دکتر سیدحسن امامی - امیر‌سلیمانی - سید محمدصادق طباطبایی

3- بیانات قبل از دستور آقایان: فرخ - مشیر‌فاطمی‌- وزیر دارایی

رئیس- نطق قبل از دستور آغاز می‌شود آقای فرخ بفرمایید.

فرخ- عرض بنده امروز مربوط است به یک موضوع اجتماعی که مجلس سابقاً مستحضر بودند زیرا دومرتبه در مجلس مطرح شد و آن موضوع اتوبوسرانی است در تهران که شکایات زیادی به کمیسیون عرایض رسیده بود و مدت قریب یک ماه و نیم بنده شخصاً در این باب دقت کردم و از منابع مختلف استطلاعاتی کردم یک نامه‌ای هم به ما رسید از یک سرهنگ ارتش آجودان اعلیحضرت که سی هزار تومان هم ودیعه گذاشته بود در بانک که من حاضرم این اتوبوسرانی را اداره کنم با همین نرخ و ثابت کنم که این اظهارات کذب است بنده آن شخص را خواستم نماینده وزارت داخله را هم که در کمیسیون‌های مختلف بود به نام آقای شهنواز او را هم خواستم نمایندگان شرکت‌ها را هم خواستم در حضور آقای رئیس شهربانی و معاون شهرداری و نماینده امور شهرداری‌ها چند جلسه رسیدگی کردیم یکی از افراد این آقایان اتوبوسران‌ها یک محتصر کلاهی سر ما گذاشت به بنده مراجعه کرد که شهربانی قدغن کرده است چون با اضافه نرخ مخالفم مرا دعوت نکنند بنده شخصاً دعوتش کردم (آقای رازانی) بعد متوجه شدم که نعل وارونه است چون این آقا بیانش خوب است فرستاده‌اند که به نام موافق ما را منحرف کند فوری بنده قضیه را خواندم و بعد که به دقت رسیدگی کردیم منجر به این شد که خطوط را کنترل کنیم چهار نفر انتخاب شدند همین آقای سرهنگ آن آقای بازرسی مجلس سنا را هم که طرف اعتماد ما بود انتخاب کردیم و از آقای رئیس شهربانی خیلی متشکرم که یک جیپ به اختیار ما گذاشتند و شوفرشان را مأمور کردند 16 ساعت. تمام بدون انقطاع خطوط را کنترل کردیم و صورتی برداشتند به امضای این اشخاص که در دوسیه موجود است که هر اتوبوس در هر ایستگاهی چند دقیقه ایستاده، کی حرکت کرده، چند نفر پیاده شدند و چند نفر سوار شدند و بالاخره در مدت 16 ساعت 287 تومان و 3 قران عایدات یک اتوبوس بوده است در صورتی که اینها می‌گفتند 130 تومان بعد صورت مخارج را بررسی کردیم آنها می‌گفتند 95 تومان هر اتوبوس در روز مخارج قطعی دارد و 95 تومان هم مخارج احتمالی دارند که برف انبار بود ولی در این چه بود؟ 60 تومان اتوریسمان ماشین بود در صورتی که پول ماشین از عایدات روز داده می‌شود یک 400 تومان می‌دهند بنز را می‌گیرند بعد ماهی 3 هزار تومان می‌دهند تا تمام شود بنابراین 5400 تومان را مطابق اصول تجارتی 648 تومان در سال منفعتش را بر می‌دارند خود آن را از اینجا می‌دهند پس تمام خرج شد 130 تومان 100 تومان هم می‌دهند بابت خود ماشین می‌شود 230 تومان اینها 58 تومان به طور قطع عایدات محقق دارند و با وجود این زیر بار نرفتند ما تسهیلاتی در نظر گرفتیم که این اقساطی را که اینها باید 3 ساله بدهند ماهی 1500 تومان بدهند 4 ساله بدهند و کمپانی هم 4 ساله قبول کرده.

راجع به پیس دو شانزدهم یک کمک‌هایی بشود اینها باز شروع کرده‌اند به یک هوچیگری‌ها و علت‌العلل هم یک چیز است 800 اتومبیل الان در کار است و اینها برای فشار به جامعه 360 اتومبیل را خوابانده‌اند مردم معطل بشوند. الان روزی 80 هزار تومان عایدات آنها است و می‌خواهند ده‌شاهی اضافه بکنند ظاهراً مبلغ کمی است ولی فقط روزی 40 هزار تومان و ماهی یک میلیون و دویست هزار تومان می‌شود خیال می‌کنند که خیلی‌ها را می‌شود خرید. اساس این طمع روی این روزی 40 هزار تومان است.

+++

که این تخم لق را به دهان آنها شکسته‌اند و حال آن که در موقعی که این تشکیلات شده است خسروشاهی نامی مدعی می‌شود برای خط 5 می‌آید می‌گوید من می‌خرم و 50 هزار تومان می‌گذارد در شهربانی روز بعد که می‌آید 50 میلیون تومان می‌آورد شهربانی در آنجا اصلاح می‌کنند و خط 15 را به این آقا می‌دهند در صورتی که آقا یکی از قاچاقچی‌هایی است که تمام دینار عراق را ایشان قاچاق می‌کند خلاصه برای این کار بند و بستی نیست که نکنند حتی فرستاده‌اند این آقایان اتوبوسران‌ها پیش پسر بنده دکتر فرخ که ابوی با ما کمک بکنند ممکن است خدمت کنیم ایشان گفتند ابوی حرف بنده را نمی‌شوند به آقای امیر اسدالله خان علم مراجعه کنید. امیر‌اسدالله خان کسی است که هستی خودش را بین مردم تقسیم می‌کند.

آقا اینها به تمام وسایل متشبث می‌شوند برای این که روزی 40 هزار تومان مردم فقیر را بچاپند (صحیح است) و تمام استدلالاتی که می‌کنند دروغ است. حالا آمده‌اند می‌گویند بیایید دوباره کنترل کنید چرا؟ برای این که به شوفرها سپرده‌اند که یواش بروید و کم‌ سوار کنید که به آن عده نرسد ولی ما غافلگیر کردیم و کنترلی که ما کردیم به امضاء معتمدترین کسی در سنا هست کاملاً مورد یقین است که این حرف‌ها به کلی بی مورد است و حتی خود اینها در جراید علان کردند و آن جراید را من جمع کردم که ما حاضریم خط را با یک قران اداره کنیم پس این دبه‌ای که می‌فرمایند از روی کمال طبع و بدون حق است و ضمناً بنده از آقای سرهنگ رحیمی بالاخص کاملاً متشکرم زیرا یک حقایقی را به ما نشان داد در کمیسیون و اگر نبود ما روشن نمی‌شدیم و از آقای شهنواز عضو وزارت داخله و چون همین عضو با زیاد کردن نرخ موافقت نکرده منتظر خدمتش کردند در هر حال این موضوع و آن صورت مجلس‌هایی که آنها اقرار کرده‌اند که یک قران هم زیاد است تمام را در کمیسیون ارائه داد به ما به هر صورت بنده از این آقایان تشکر می‌کنم چون این یک امر اجتماعی بود که البته مجلس سنا هم توجه داشته و به کمیسیون عرایض رجوع شده بود و مرتب یک ماه و نیم وقت ما را گرفت که به طور خلاصه به عرض آقایان نمایندگان رساندم و صورت مجلسی هم که عین این موضوع نوشته شده است که نرخ باید حتماً یک قران باشد و شهربانی. معاون شهربانی، شهرداری و معاون شهرداری و رئیس اداره امور شهرداری‌ها موجود است خواستم به عرض آقایان رسیده باشد که کمیسیون عرایض در این مدت به وظیفه خودش عمل کرده و یک امر پیچیده را روشن نموده است و مخصوصاً از آقای ارسلان خلعتبری رئیس محترم کمیسیون عرایض هم تمنی می‌کنم که دوسیه‌ها را بخواهند و مطالعه بکنند زیرا این دوسیه در کمال دقت تنظیم و در کمال دقت کنترل شده است و به هیچ‌وجه جای هیچ‌گونه ابهام باقی نیست.

دکتر سجادی- از جنابعالی خیلی متشکریم.

رئیس- آقای مشیر‌فاطمی

مشیر‌فاطمی- بنده چون به طور اجبار مجبور هستم که یک عرایضی که از استان دهم رسیده به عرض آقایان برسانم مخصوصاً از جناب آقای وزیر دارایی که اینجا تشریف دارند استدعا می‌کنم توجه بفرمایند برای مقدمه ناچارم که یک مطلبی را عرض بکنم در دو ماه پیش چیزی در روزنامه‌ها ملاحظه فرمودید که یک آگهی از طرف وزارت دارایی منتشر شد که صد هزار تن گندم یا صد هزار خروار گندم موجود است خوب ما هم خوشوقت شدیم که الحمدالله وضع طوری است که می‌توانند این مقدار گندم علاوه بر مصرف داخلی به خارج هم بفروشند بعد از چندی یک وقت دیدیم که یک دستوری رسید به نقاطی که اصلاً گندم ندارد و باید برایشان گندم از خارج بیاید مثلاً اصفهان که همیشه از خارج یعنی از عراق و چهارمحال یا یزد و سایر نقاط گندم می‌آید صدی 25 گندمش را بگیرند این را حرفی نداشتند، هر کدام که داشتند با کمال میل حاضر بودند بدهند ولی دستورات متأسفانه یک طوری رسید اگر به استاندار یا رئیس مالیه کرده بودند مانعی نداشت اما وزارت کشور یک تلگرافاتی صادر کرد به امنیه و بخشدار و همه جا، نتیجه چه شد؟ این شد که مثلاً فلان کوهستانی که اصلاً گندم کار نیست می‌رفت به فلان نقطه 4 من روغن داشت پشم داشت گندم می‌خرید بعد که می‌خواست به خانه‌اش برسد پست ژاندارمری جلوش را می‌گرفت که آقا قبض صدی 25 را بده می‌گفت آقا من که مالک نیستم، جواب می‌داد به من مربوط نیست یا باید توقیف بکنیم و یا باید قبض صدی 25 بدهی، یک وضعیت در اینجا درست کردند که فوق‌العاده ناروا است البته آقای وزیر مالیه دستور داده‌اند ولی دستورشان اولش با آخرش یکی نیست قدری تناقض دارد ماشاءالله خیلی زرنگ هستند اول می‌گویند که بگیرید ولی بعد آخرین دستور صادر می‌شود که بدتر از اولش می‌شود بنده به نام مردم آنجا تقاضا می‌کنم که رسیدگی بکنند خودشان گندم مردم را تلف کردند مردم خودشان حاضر هستند بدهند ولی پیشکار مالیه می‌گوید من قبول نمی‌کنم گندم سن زده است گندم غیر سن زده ندارند آنجا مالک چه می‌گوید؟ می‌گوید بیایید پولش را بگیرید شما که وزیر مالیه هستید بروید پول را از او بگیرید و گندم خوب از آمریکا بیاورید یا از سلطان‌آباد عراق بخرید از جای دیگر بخرید بنده یک شکایتی دارم از آن دستگاهی که به جنابعالی گزارش داده‌اند که صد هزار تن گندم زیاد دارند بعد چه شده است همین قدر می‌دانم که اعمال غرض شده است بنده نمی‌گویم که بیرونش کنید بنده بدون جهت نمی‌خواهم شکایت بکنم آقا حالا به هر حال این اسباب اشکال کار شده است بنابراین تقاضا می‌کنم که به این مردم اصفهان که همه جور نسبت به اوامر دولت مطیع هستند زودتر توجهی بفرمایند که در این کار اشکالی پیش نیاید.

رئیس- آقای مهدوی شما قبل از دستور فرمایشی دارید.

مهدوی-‌ خیر بنده موضوع عرضم گذشت حالا دیگر عرضی ندارم.

رئیس- آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی (آقای دکتر امینی)- بنده خواستم جناب آقای فاطمی را مطمئن بکنم (مشیر‌فاطمی- فاطمی مرد آقا) که آن دستوری که سابق داده شده بود این دستور را اخیراً وزارت دارایی لغو کرد آن قسمت اخیر که اشاره فرمودند ضد و نقیض بوده. بنده رسیدگی می‌کنم که اگر واقعاً ضد و نقیض بوده اصلاح شود ولی راجع به برآوردی که محصول مملکت امسال خوب بوده و جا دارد که صد هزار تن امسال خارج شود راجع به این موضوع برآورد محصول همکار محترم بنده جناب آقای وزیر کشاورزی اینجا تشریف دارند که این از طرف وزارت کشاورزی اطلاع داده شده بود که وضع محصول بسیار خوب است و اگر بتوانید صادر بکنید اشکالی ندارد و بنده خود ایشان را به شهادت می‌گیرم.

جمال امامی- حالا به گردن ایشان بگذارید.

وزیر دارایی- قصد گردن گذاشتن نیست با توجه به مسئولیت مشترک می‌خواهم عرض بکنم که اگر بنا شد وزارت دفاع ملی یک عمل نظامی کرد از وزیر دارایی بپرسند بنده باید بگویم که چون در دستگاه نظامی کرد از وزیر دارایی بپرسند بنده باید بگویم که چون در دستگاه نظامی این امر بخصوص انجام گرفته تسلیم نشدم. خود جناب آقای ویر کشاورزی تشریف دارند گفتم آقا بنده از سیلو و ذخیره وزات دارایی یک مثقال نخواهم فروخت اگر انشاءالله محصول خوب است اعم از گندم و جو اجازه بدهید که افراد خودشان صادر بکنند منتها تعهد بکنند که آنچه صادر می‌کنند یک ثلث یا نصفش را به قیمت رسمی به ما بفروشند آن تصویب‌نامه که امضاء شد قرار نبود منتشر بشود یا لااقل اگر بنا بود منتشر شود در قسمت جو یا لااقل در قسمت گندم. اما متأسفانه آن هم منتشر نشد و این تصویب‌نامه هم اجرا نشد جناب آقای مشیر‌فاطمی، و بنده لغوش کردم و در هر صورت نه وزارت دارایی اجرا کرد و نه اجازه صدور به کسی داده شد ولی بنده خیل می‌کنم در یک مملکتی که آمار نیست این اشتباهات ممکن است پیش بیاید معمولاً محصول را وقتی می‌روند می‌بینند می‌گویند ماشاءالله امسال محصول عالی است و خوشه‌ها تا فلان قدر دانه دارد و انسان تا کمر توی گندم و جو فرو می‌رود، بنده همان روز عرض کردم تا گندم کوبیده نشود و در انبار نرود بنده این آمارها را قبول نمی‌کنم ولی در هر حال فرمودند که مأمور غله را بردارند و مأمور دخانیات را به جای او بگذارند اگر مأمورین غله اشتباهی کرده بودند حرفی نداشتم ولی تقصیر آنها معلوم نیست و این اشتباه از جای دیگر شده است. راجع به گندمی که بابت مالیات جنسی می‌دهند البته مالکین گندم بد را می‌خواهند به ما بدهند و گندم خوب را گرانتر بفروشند. اگر واقعاً نداشته باشند و همه‌اش سن زده باشد بنده حرفی ندارم ولی معمولاً خوب را نگه ‌می‌دارند می‌فروشند و آن بد را که به ما می‌دهند می‌آوریم نان می‌کنیم از ما ایراد می‌گیرند که آقا جنس نان بد است. علی‌ای‌حال اگر یک کارهای متناقض هم در غله شده بود بنده می‌خواهم عرض بکنم که تمام اینها را متمرکز کردیم امیدواریم که دستورات متناقض هم صادر نشود و از تمام آنها جلوگیری کنیم. راجع به نقاطی که گندم ندارند و نقاط کم گندم دستور دادم که آن صدی بیست و پنج را هم نگیرند.

4- تصویب لایحه چهار دوازدهم بودجه ارسالی مجلس شورای ملی

رئیس- لایحه راجع به اجازه پرداخت چهار دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور مطرح است گزارش کمیسیون شمارۀ 3 قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شمارۀ 3 به مجلس سنا

لایحۀ شمارۀ 53177 - 9/9/33 دولت راجع به اجازه پرداخت چهار دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت آذر و دی و بهمن و اسفند ماه 1333 ارسالی از مجلس شورای ملی در کمیسیون شمارۀ سه با حضور آقای دکتر امینی وزیر دارایی مطرح و مورد شور واقع گردید و مذاکرات مفصل به عمل آمد و کمیسیون نظریات اصلاحی به طور کلی در دخل و خرج کشور داشت که به لحاظ آن که در پرداخت حقوق کارمندان تأخیری رخ ندهد فعلاً از آن صرف نظر و قرار شد در موقع تنظیم لایحۀ بودجه کل 1334 نظریات مزبور به استحضار دولت و مجلس شورای ملی برسد.

علیهذا لایحه مورد شور عیناً و به اکثریت آرا به تصویب رسید.

اینک گزارش آن تقدیم مجلس محترم سنا می‌گردد.

مخبر کمیسیون شمارۀ 3 - مهندس شریف‌امامی

مادۀ واحده به وزارت دارایی اجازه

+++

داده می‌شود حقوق و مزایای کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتی و سایر مخارج کشور بابت چهار ماه آذر و در بهمن و اسفند سال 1333 را به مأخذ چهار دوازدهم اعتبارات مصوب کمیسیون بودجه سال 1332 و همچنین اعتبار چهاردوازدهم کمک به سازمان شاهنشاهی و خدمات اجتماعی منظور در ردیف 72 صورت شمارۀ 2 پیوست لایحه بودجه سال 1333 و همچنین چهار دوازدهم اضافه اعتبارات مصوب سال جاری را با رعایت قوانین و مقررات مالی از درآمد عمومی کشور پرداخت نماید.

اعتبارات بودجه مجلس سنا به مأخذ چهار دوازدهم بودجه سال 1329 با احتساب مبلغ کمک به رسم علی‌الحساب پرداخت شود.

رئیس- آقای مشیر‌فاطمی

مشیر‌فاطمی-‌ بنده موافقم

رئیس- آقای جمال امامی

جمال امامی- معمولاً در موقع طرح بودجه نمایندگان می‌توانند در تمام شئون مملکت صحبت بکنند راجع به کلیات و اگر تذکراتی دارند به دولت بدهند و مقید نیستند به این که منحصراً راجع به بودجه صحبت کنند چون بودجه برای تنظیم امور مملکت است، بنده اینجا وقتی آقا وزیر دارایی صحبت می‌فرمودند چند تذکر به نظرم رسید که به دولت بدهم، یکی به روش خود آقایان وزرا است، می‌خواستم از آقای وزیر دارایی سؤال بکنم که سمت ایشان در دولت چیست ایشان آن قدر که من استنباط کرده‌ام رل وکیل منقد را بازی می‌کنند نه رل وزیر دارایی، هر سؤالی که از ایشان می‌شود می‌آیند می‌گویند به من مربوط نیست به وزارت دارایی ربطی ندارد، این کار را کرده‌اند حالا من اصلاح می‌کنم، بنده آن قدر که به خاطرم می‌آید یک روزی راجع به بیمه صحبت شد گفتند این کارها برخلاف اصول شده ولی به من مربوط نیست امروز راجع به گندم صحبت شد گفتند من اطلاع ندارم ولی چون مسئولیت مشترک داریم این را مسئولیتش را قبول می‌کنیم و بعد فرمودند این تقصیر وزیر کشاورزی بود.

وزیر کشاورزی خیلی تقصیر دارد ولی این چرا تقصیر اوست من نمی‌دان؟ این اصول نباید در مملکت جاری شود مجلس باید کار مجلس را بکند و دولت هم باید کار دولتیش را بکند و هر کسی هم که مسئولیتی را قبول می‌کند نباید به گردن دیگری بیندازد اگر این‌ طور بشود امور دولتی اختلال پیدا می‌کند و دیگران هم همین ‌طور رفتار می‌کنند و همین رل را بازی می‌کنند خوب وقتی توی خود دولت اختلاف مشرب پیدا شد کار پیش نمی‌رود و این هم به دست ما مستمسک می‌دهد که به دولت حمله بکنیم، این را من خواستم جسارتاً نه از نظر تنقید، به جان خودتان آقای دکتر، بلکه از نظر اصول، عرض کنم حضورتان حالا شما حرفت این ‌طور باشد و عملت این‌ طور نباشد ولی همین اظهار، این طرز بیان خوب نیست، چون در ما سوءاثر می‌بخشد چه رسد به خارج چیز دیگری که خواستم به آقایان تذکر بدهم این است که آقا ما الان 10-12 سال است امتحان کرده‌ایم هرچه در مورد ارزاق مردم دولت دخالت می‌کند وضع بدتر می‌شود بیایید یک دفعه شما را به خدا این قضیه را قطع کنید کاری به ارزاق مردم نداشته باشید، شما ذغال‌فروشی نکنید، این صحبت عرضه و تقاضا است خودش می‌رود تعدیل می‌شود، هرچه که دولت و شهرداری دخالت کرده ما دیدیم نتیجه عکس گرفته شده این 20 دفعه تکرار شده باز برای دفعه بیست و یکم دخالت می‌کنند از تجربه هم نمی‌خواهیم پند بگیریم، این کار را نکنید شما که بهتر از بنده به اصول اقتصادی وارد هستید و واقفید، می‌دانید که در مملکت ما به سازمانی که ما داریم و خود شما هم هر روز می‌آیید از دستش داد می‌زنید و ما هم به آن معترضیم نمی‌توانید نظارت در نرخ بکنید، کنترل و تنظیم بکنید اداره کنید، با کی با چه چیز؟ جز این که مردم را گرفتار یک عده مأمورین دولت بکنید نتیجه دیگری نمی‌گیرید، ما هم دادمان از این است که بابا در این مملکت بیایید تماس مأمور دولت را با مردم کم کنید، شما هر روز می‌خواهید این را اضافه بکنید با این که خودتان مأمورتان را بهتر ا ما می‌شناسید (دکتر سجادی‌- انجمن شهر را تشکیل بدهند) حالا تنها صحبت شهر نیست صحبت دولت است یک روزی جناب آقای نیک‌پور با بنده صحبت می‌کرد که فلانی راجع به این قانون انحصار تجارت نظر تو چیست؟ بنده عرض کردم درست آن را مطالعه نکرده‌ام امروز دنیا یک وضعی دارد که بعضی از ممالک تمام امورشان در انحصار دولت است من‌جمله تجارتشان باید این را یک قدری توجه بیشتری کرد که تناقض بین عمل ما پیدا نشود که روابط تجارتی با آن دول روی چه اساسی باشد این را هم مطالعه کنیم ولی اصولاً در بادی امر به نظر می‌آید که اگر آزادی تجارت باشد بهتر است همین قدر بنده آن روز به ایشان عرض کردم و هرچه جلوتر می‌رویم بنده بیشتر معتقد می‌شوم که باید آزادی عمل به مردم بیشتر داد چه در امور اقتصادی چه در امور تجاری چه در امور ارزاق باید حتی‌المقدور دست مأمورین دولتی را از دامان مردم کوتاه کرد (صحیح است) عرض کنم در دوره 16 اینجا بنده یک وقتی از مرحوم رزم‌آرا خدا رحمتش کند استیضاحی کردم از او پرسیدم که این وزارت اقتصاد چه می‌کند؟ اگر تو توانستی بیایی اینجا پشت تریبون برای من ثابت کنی که در امور اقتصادی دخالت می‌کند من همه حرف‌هایم را پس می‌گیرم، آقا این وزارت اقتصاد ما شده است بورس خرید و فروش جوازهای انحصاری (صحیح است) او نتوانست به من جواب بدهد گفتم آقا وقتی شما سهمیه‌بندی می‌کنید، چون اعلان کرده بودند که واردات در مقابل صادرات و همه ما می‌دانیم، آقای وزیر دارایی هم بهتر می‌دانند که واردات ما چهار مقابل صادرات ما است. اصلاً شما هر چقدر صادر کنید به آن واردات نمی‌رسید. گفتم خوب وقتی که اعلان کرده‌اید دیگر مردم را آزاد بگذارید سهمیه‌بندی چه معنی دارد جز این که دلال فروش سهمیه ایجاد بکنبد نتیجه دیگری از این نمی‌گیرید، خودشان مجبور شدند اقرار کنند و اذعان بکنند که این نظر صحیح است و آن سهمیه‌بندی را برداشتند، باز دوباره ما می‌بینیم که سهمیه‌بندی درست شد. چرا؟ مطمئن باشید یک عده از اعضای اداره نشسته‌اند برای این که 500 تومان از هر جوازی بگیرند این ناندانی را درست کردند و هیچ دلیل دیگری ندارد (نیک‌پور- حالا دیگر صحبت 500 تومان نیست آقا شیفر خیلی بالا رفته است) خوب بنده روی اشتهای معده خودم گفتم 500 تومان (خنده نمایندگان) سهمیه‌بندی یک وقتی بود آقا، مرحوم رضاشاه آمد در این مملکت قانون انحصار تجارت را گذاشت او اولاً قدرت این کار را داشت و ما قدرتش را نداریم، او آمد جلوی تمام واردات را گرفت و در همه گمرکات را بست گفت من صادر می‌کنم و به قدری که صادر می‌کنم وارد می‌کنم و کرد اما امروز نه دنیا به ما اجازه می‌دهد که این کار را بکنیم و نه خودمان قدرتش را داریم که بکنیم، پس بیایید ول کنید مردم را، مطمئن باشید با وضعی که دارید آقای دکتر امینی الان وضعیت اقتصادی شما در مملکت طوری است که به شما اجازه می‌دهد که به مردم اجازه بدهید هرچه بخواهند صادر کنند و وارد کنند، شما مضیقه مالی که 3-4 سال پیش داشتید حالا ندارید الحمدالله در دنیا به روی شما گشوده شده و از اطراف و اکناف دنیا به شما اعتبار می‌دهند مسئله نفت حل شده عایداتی دارید و می‌دانید که چقدر واردات و چقدر صادرات دارید و می‌دانید حسابتان را بکنید اگر ذخایر ارزی به شما اجازه می‌دهد تکافوی واردات را می‌کند ول بکنید دیگر در امور شخصی مردم دخالت نکنید، حتی‌المقدور هم کوشش بکنید که این کارمندانی که همه آنها به خود شما ارزانی، همه‌شان هم البته خوبند و پاکدامن هستند از بالا تا پایین ولی با مردم تماسشان کمتر بشود، چون مردم این اعتمادی را که شما دارید به آنها ندارند و نتیجه هم نشان می‌دهید که مردم حق دارند به کارمندان دولت اعتماد نداشته باشند، حالا علت این چیست؟ من به آن کاری ندارم در نتیجه عواملی کارمند این‌ طور شده به آن هم کاری ندارم ولی نتیجه این شده که امروز مردمی که با این ادارات کار دارند، گرفتار می‌شوند و حقشان پایمال می‌شود و تمام هم نشسته‌اید اینجا. دولت برای این است که امنیت در مملکت ایجاد بکند و راه را باز بکند که مردم بروند کسب و کارشان را بکنند و به قدر تواناییشان تولید بکنند شما امنیت اجتماعی و انفرادی را در مملکت تأمین بکنید کاری به کار دیگر نداشته باشید، کار دولت این است ولی شما جز این کار هم کار می‌کنید، در این شکی نیست که مردم امنیت انفرادی ندارند، من تصدیق می‌کنم نسبت به 3-4 سال پیش امنیت اجتماعی شما خیلی بیشتر شده است ولی در این مملکت امنیت انفرادی ندارند برای این که قاضی مغرض است در ادارات امنیت ندارند برای این که کارمندانتان رشوه‌خوار و پول بگیرند، اجحاف و تبعیض می‌کنند (دکتر سعید مالک- همه این‌ طور نیستند معدودی این‌طورند) خوب استثنا که آقای دکتر سعید مالک همیشه هست ما که نمی‌گوییم تمام کارمندان این ‌طورند ولی بدبختانه الان ما می‌بینیم اکثر این‌ طور شده‌اند شما اگر فلان اداره کار داشته باشی خوشت می‌آید؟ خوشت نمی‌آید برای این که میدانی با وجود این که سناتوری کلاه سرت می‌گذارند این دردها را باید بگوییم برای این که درمانش بکنید، این تقصیر آنها نیست، 12 سال است که این هی اشباع شده است هی رویشان بازتر شده و حقوقشان ناچیزتر و احتیاجشان بیشتر شده است و به این نتیجه رسیده است در این شکی نیست بنده خودم هم می‌ترسم بروم به اداره‌ای رجوع بکنم الان به آقای وزیر دارایی می‌گویم آنچه به سر خود بنده آمده سه تا دکان در جلو خانه ما هست که خوشان هم ملاحظه فرموده‌اند اینها اجاره ثبتی هم ندارند خودشان آمده‌اند آنجا نشسته‌اند می‌گویند 30 تومان اجاره می‌دهیم 30 تومان را هم نمی‌دهند. قبول می‌کنید بنده وقتی عرض کردم تصدیق می‌کنید و قبول می‌کنید که در زمان مصدق برای یک سال مالیات آورده بودند 4 هزار تومان برای 900 تومان اجازه چهار هزار تومان مالیات (سزاوار- روی اوضاع و احوال) خیر شما نمی‌دانید اوراق مالیاتی چطور صادر می‌شود حالا هم همان است منتهی آن وقت ناظر به اشخاص خاصی بود حالا ناظر به عامه است، آن وقت آقای دکتر مصدق می‌خواست بنده را اذیت بکند. دستور می‌داد این کار را بکنند، آن وقت این مالیات‌چی هرچه بتواند می‌گیرد ولی از بنده که امیدی ندارد که گوش ببرد می‌آید در خانه من تا مالیات کند. این‌ طور هست و کتمان هم نمی‌شود کرد اگر یک عده‌ای می‌رنجند برنجند. آقا خودتان اصلاح بکنید، ادارات ما را باید تصفیه بکنید و کوشش بکنید که مقررات درست بشود و الّا باید در ایران 20 میلیون آدم ایجاد کرد که کنترل 20 میلیون دیگر را بکند و این عملی نیست، باید مقرراتی

+++

داشت و ترتیبی داد در ادارات که دزدی نشود یا کمتر بشود اقلاً، یا اقلاً اصطکاک مردم با اعضای ادارات کمتر بشود این مقررات را شما بدهید یقیناً خودتان و مردم راحت می‌شوید بنده عرض دیگری ندارم.

رئیس- آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی (آقای دکتر امینی)- بنده در سهم خودم از نصایح مشفقانه جناب آقای جمال امامی متشکرم.

جمال امامی- ولی استفاده نمی‌فرمایید.

وزیر دارایی- ولی اگر این را نمی‌فرمودند شاید اختلافی تولید نمی‌شد و تصور می‌کنم که این فرمایشات ایجاد اختلاف می‌کند علی ‌ای ‌حال این که فرمودند بنده سمتم وکیل منقد است به این جهت است که بنده معتقدم که اگر خبطی بشود و انسان اعتراف به آن خبط بکند این مقدمه ترقی است اگر اصرار بکند و دفاع بکند این کار صحیحی نیست و شرط عقل نیست. در اینجا راجع به سؤالاتی که شد از دو حال خارج نیست یا باید بنده بگویم که چنین چیزی نیست که جناب آقای فرخ می‌رفتند و مدرک می‌آورند و بنده مفتضح می‌شدم و یا باید بگویم بنده اطلاع ندارم. در بیمه یا هر دستگاه دیگری بنده مکرر این امتحان را داده‌ام که اگر خبط و خطایی بود یا بنده که وزیر هستم و مسئولم و با اطلاع بنده بوده و یا اگر مطلع نیستم که باید بگویم که مطلع نیستم.

جمال امامی- پس تمامشان خبط می‌کنند و جنابعالی اقرار می‌فرمایید.

وزیر دارایی- بلی آقا همان ‌طور که الان شما فرمودید نواقصی در این دستگاه‌ها هست و اینها مسئول هستند حالا اگر بنده فرمایشات شما را تصدیق بکنم آن وقت می‌شوم وکیل منقد؟

جمال امامی- ولی بگویید مسئول خودم هستم نه این که فلانی کرده و بنده اطلاعی ندارم.

وزیر دارایی- عرض کردم خود آقای وزیر کشاورزی تشریف دارند و عرایض بنده را تأیید می‌کنند که صحیح بوده است.

جمال امامی- در این صورت اداره غله را بدهید به وزارت کشاورزی.

وزیر دارایی- در صورتی که به نظر بنده خبط عمدی نبوده اشتباه شده در آمار خود ایشان نه گله کردند و نه ایشان را بنده متهم کردم خودشان زبان دارند و در همکاری به بنده ایراد می‌کنند در هر حال بنده می‌خواستم عرض بکنم خدمتتان که اصرار در دفاع غیرموجه نباید کرد آقا مکرر ملاحظه فرمودند درباره وزارت دارایی یک قسمت را هم دفاع کردم اما مطلقاً اصرار نکردم که ایرادی به وزارت دارایی وارد نیست بنده باید سعی بکنم که ایراد وارد را در نظر بگیرم و بروم اصلاح بکنم اگر نقص از شخص بنده است آن را اصلاح بکنم اگر نقص در دستگاه هست بروم دستگاه را اصلاح بکنم و این که فرمودید که بنده وکیل منقد هستم خیال می‌کردم از این حیث بنده را تشویق می‌فرمایید ولی اگر می‌آمدم پافشاری می‌کردم و برخلاف محسوسات و برخلاف منطق و دلیل دفاع کردم بنده را بازخواست می‌فرمایید نه این که اگر ایراد را تصدیق کردم و به فکر اصلاح آن بیفتم.

جمال امامی- پرده از روی کار بر ندارید.

وزیر دارایی- حالا هم اگر بنده عرض بکنم که دوباره متصدی وزارت اقتصاد بودم و مکرر ایراد کردم که این دستگاه صحیح نیست و نظریات شما را داشتم فوراً شما خواهید فرمود که وکیل منقد هستی. این است که باید در این بیانات تناقض نباشد و الّا نباشد دولت یا یک وزیری بگوید این‌ طور نیست می‌فرمایید که خیر بفرمایید تحقیق بکنید.

جمال امامی- آقای دکتر امینی خودتان را به کوچه علی چپ نزنید بنده گفتم که شما می‌فرمایید مسئول نیستید مسئول دیگری است.

وزیر دارایی- خیر آقا همچو چیزی نیست آقایان شاهد هستند جنابعالی در جلسه خصوصی مجلس تشریف نداشتید پریروز به بنده ایراد فرمودند بنده گفتم که در گزارش اشتباه شده ولی با این که بنده با ارزان کردن نان مخالف بودم ولی امروز مسئولیت گران شدنش را به گردن می‌گیرم برای این که خدای نکرده خطری برای مملکت به وجود نیاید بنده مکرر در مکرر این شهامت را به خرج داده‌ام که در مسائل مشکل قبول مسئولیت کرده‌ام و فرار نکرده‌ام در مورد عدم مداخله دولت در امور مردم نظر بنده هم همین است مخصوصاً در این مورد غله و نان اثبات هم شده که هرچه ما دخالت بکنیم وضع بدتر می‌شود الان محصول مملکت روز به روز دارد پایین می‌رود و سطح کشت پایین می‌آید این را هم در نظر دارم که حتی‌المقدور دخالت دولت را کم بکنم همین قانون انحصار تجارت که آقایان تصویب فرمودند خود بنده در جلسه علنی مجلس شورای ملی عرض کردم که حاضرم از آن دفاع بکنم و این یک قدمی است در راه بهبود اقتصاد مملکت در هر حال می‌خواستم از آقایان تقاضا کنم که در این مسائل منصفانه قضاوت بفرمایند که خدای نکرده اختلافی به وجود نیاید و تصور نفرمایند که اگر بنده دفاع می‌کنم از مسائلی و یا اعتراف می‌کنم اختلافی در دستگاه دولت هست به هیچ‌وجه نیست و اگر بخواهند به وجود بیاورند مختارند.

رئیس- آقای مشیر‌فاطمی بفرمایید.

مشیر‌فاطمی- بنده علت موافقتم با لایحه بودجه این بود که به عقیده بنده باید آقای وزیر مالیه را در این مورد تشویق کرد که حقیقت را به مجلس فرمودند برای این که بودجه را که آوردند به مجلس شورای ملی به ایشان اعتراض شد ولی ایشان چاره نداشتند. بودجه‌ای که آورده بودند دو قسمت بود یک قسمت آن چیزهایی که خیلی ضروری بود و فرمودند که مقابل عایدات است قسمت دیگر عبارت از تمنیات مردم است که به وسیله نمایندگان مجلس شورای ملی و سناتورها منعکس شده است به وزارتخانه‌ها و وزارت مالیه و من آورده‌ام ولی اعتراضی که به ایشان وارد بود به عقیده من این بود که خیلی خوب شما که آقای وزیر مالیه هستید و این لایحه را آورده‌اید نظر خودتان چیست؟ نظر خودتان را بگویید ما که نمی‌توانیم یا کمیسیون بودجه مجلس شورای ملی و یا مجلس شورای ملی در امور دولت و در تشکیلات دخالت بکند، این را نگفتند و اما بنده عقیده خودم این است که حالا یک موقع مقتضی است و به نظر بنده در این سال‌هایی که یادم هست (حالا تاریخ را کار ندارم) بنده برای دولت موقعیتی مثل امروز ندیده‌ام برای اصلاحات باید دست به کار شوند و اساس کار هم اصلاح بودجه مملکت است این کار را باید درست بکنند و این کار زیاد مشکل نیست یک قدری شهامت می‌خواهد بی مورد نیست یک حکایتی را عرض کنم یک وقتی در 1303 دکتر میلسپو لایحه بودجه را آورد خیلی هم کم بود 23 میلیون بود بنده در کمیسیون بودجه بودم و مخبر هم بودم بنده شب لایحه را که نگاه کردم دیدم به نظر من بعضی از اقلام عواید خیلی کم است و بعضی خرج‌ها خیلی زیاد است فردا صبح در کمیسیون بودجه یک یادداشتی نوشتم برای دکتر میلسپو دادم به مترجمش گفتم ترجمه کن موضوعش این بود که این اقلام عواید کم نوشته شده و این خرج‌ها زیاد نوشته شده آیا این حقیقت دارد یا که اشتباه شده. کمیسیون که تمام شد گفت با شما کار دارم گفتم خیلی خوب آمدیم پهلوی هم گفت اولاً تشکر می‌کنم از شما که در کمیسیون علنی نگفتید و الّا من در محظور می‌افتادم ثانیاً خیلی خوشوقتم که شما مطلع شدید به جهت این که من عمداً عواید را کم نوشته‌ام و خرج‌ها را زیاد و به این ترتیب تقریباً دو میلیون اضافه درآمد پیدا می‌کنیم اگر درست می‌نوشتیم این آقایان وزرا از من می‌گرفتند حالا این پول را من در خزانه گذاشتم که بعد ممکن است یک خرجی برای مملکت پیدا شود که پیش‌بینی نشده به هر حال مال خودتان است. و همان ‌طور هم شد ولی کار او یک اضافه‌ای هم داشت و آن این بود که در راپرتی که سه ماه بعد داد یک قدری تعریف زیادی از کارکنان و همراهان خودش کرد و اشخاصی که به او کمک کردند حالا اگر جنابعالی هم یک همچو چیزی دارید در کار و عواید را واقعاً کمتر نوشته‌اید و مخارج را زیاد خوشوقتم البته باید صرفه‌جویی کرد ولی چیزهایی هم هست که بنده خوب نمی‌دانم مثلاً یکی از اعضا مالیه می‌گفت، البته بنده خبر صحیح ندارم می‌گفت که در همین سال گذشته کرایه‌خانه‌های ادارات دولتی در تهران و ولایات معادل یک میلیون اضافه شده چرا باید این ‌طور باشد مثلاً این اداره عمران که هیچ ‌کاری برای مملکت نکرده با این که رئیسش خیلی آدم خوبی است و خیلی هم املاک خودش را خوب اداره کرده و من انتظار داشتم وقتی بیاید سر این کار املاک دولتی را هم مثل املاک خودش اداره خواهد کرد ولی نکرده به هر حال این اداره از جای سابق رفته به جای دیگر و اجاره کرده‌اند عمارت سابقش در وزارت کشور بود لابد مبلش را هم عوض کرده‌اند همین‌ طور جاهای دیگر باز بی مناسبت نیست که یک حکایت عرض کنم از صرفه‌جویی‌های گذشته. یک روز حضور اعلیحضرت فقید بودم یک صورتی وزیر مالیه آورد نشان داد نگاه کردند گفتند ده تا اتومبیل می‌خواهید یک دفعه وارد کنید نه خیر لازم نیست در بین این اشخاص فقط یک نفر لازم دارد و آن دکتر لقمان‌الملک است که من می‌شناسم آدم خیلی صرفه‌جویی است و هم طبیب است فعلاً این یکی را بدهید نه ‌تای دیگر را ندهید آن روز ده تا اتومبیل حساب داشت ولی حالا آزادند در وزارتخانه‌ها امسال بخرند سال دیگر بفروشند و ملاحظه نداشته باشند بنده به حساب خودم اگر این خرج‌ها را جلوی من بگذارند برای شما لااقل سه میلیون تومان می‌توانم صرفه‌جویی بکنم یک نکته دیگری که می‌خواستم توجه بدهم به شما الان یک موقعیتی پیدا شده این لایحه خالصه‌جات را که آقای وزیر کشاورزی آورده‌اند باید از این وضعیت استفاده کرد برای تقلیل کارمندان، اینهایی که حرف یاوه می‌زنند که باید کارمندان را ریخت بیرون اینها شعر می‌گویند نه می‌شود و نه به مصلحت است و نه با این کار کسی موافقت می‌کند در دوره 14 که خدا لعنت بکند آنها که نگذاشتند آن ده پانزده روز آخر مجلس به حال خودش باقی باشد در این باب یک پیشنهادی دادم به مجلس و آن روز ما حساب کردیم که بیست و شش یا سی و شش هزار مستخدم جدید داشتیم یعنی مستخدمی که سابقه آنها از یک سال شروع می‌شد تا چهار سال حقوق‌شان را نقداً بدهند و بگویند به سلامت بروید همان حجره که بودید و کار می‌کردید روی سایرین هم روی ملک و غیره عمل شود الان خیلی هستند که قبول می‌کنند آن ملک را و صرف‌نظر می‌کنند از استخدام و تقاعدشان و می‌روند عقب کارشان (صحیح است) این را توجه بکنید یک قسمت دیگری که آقای جمال امامی فرمودند راجع به کشاورزی اینها عملی است

+++

که دارد می‌شود این‌ طور که فرمودید بسیار خطر بزرگی است بنده نمی‌دانم زیرا فعلاً نه مالکم و نه ملاک ولی حرف پیش می‌آید ملاک هم که پنجاه تا ده داشته باشد الان دیگر نیست فلان روزنامه که ده نفر هم خواننده ندارد برمی‌دارد می‌نویسد که فلان ملاک پدر سوخته فلان ملاک فلان فلان شده رعایایش علف می‌خورند صحیح نیست آخر این می‌رود خارج آنجاها می‌خوانند خدا حفظ کند دکتر شفق را در دوره چهاردهم می‌گفت فلان کاردار آمریکا روزی که پهلویش رفته بودم چند روزنامه در آورد از توی میزش ترجمه کرده بود به من نشان داد به او گفتم که این روزنامه‌ها غیر از نویسنده و قلم و دواتش خواننده‌ای ندارد شما خیال می‌کنید روزنامه‌های ایران مثل آمریکا است جواب داد.

وزارت امور خارجه ما نمی‌فهمد حالا چنین روزنامه‌هایی هی فحش به ملاک و مالک می‌دهند آخر چرا؟

اولاً این حرف‌ها که می‌زنند نیست ملاکی وجود ندارد یکی از ملاکین عمده ایران مرحوم سپهسالار بود حالا یک نوه‌اش ارسلان خلعتبری چه دارد؟ آخر چرا این حرف‌ها را می‌زنند به علاوه همین صادراتی که الان به عمل می‌آورند همین مالکین یک دانگی و دودانگی هستند که تهیه می‌کنند همین پنبه و همین خشکبار شما به وسیله آنها به عمل می‌آید آخر اساس کار را درست کنید چرا این قدر فشار به اشخاص وارد می‌آورید تا مأیوس شوند دو تا وکیل دارید اگر بگوییم که یکی به کد یمین و عرق جبین ملک درست کرده‌اند یکی مال خراسان آقای قریشی و یکی هم مال اصفهان است که به کلی آنها مأیوس شدند و اساساً می‌خواهند املاک خود را بفروشند و بروند، اینها زحمت می‌کشند خون جگر می‌خورند مالیات می‌دهند پول می‌دهند، آن وقت تازه فحش هم می‌شنوند این درست نیست آقایان، بایستی به این مسائل توجه کرد و توجه دولت را به آن جلب کرد و مخصوصاً راجع به این مستخدمین و کارمندان دولت این را بنده استدعا می‌کنم توجه بفرمایید و در مورد فروش خالصه‌جات تقاضا دارم اقداماتی به عمل آورید.

رئیس- آقای مهندس شریف‌امامی

مخبر- اگرچه کسی راجع به بودجه اظهار نظری که مشعر بر مخالفت باشد نکرد، مسئله همان‌ طوری که در کمیسیون بودجه مطرح شد نظریات متعددی آقایان سناتورها داشتند که میل داشتند اعمال کنند و این باعث می‌شد که تصویب چهار دوازدهم به تأخیر بیفتد و حقوق کارمندان دولت را به موقع خود نپردازند به این جهت قرار بر این شد که نظریاتی که آقایان دارند در موقع تنظیم بودجه 1334 به اطلاع آقای وزیر دارایی برسانند و آقای وزیر دارایی هم قول دادند که این نظریات را مورد توجه خاص قرار بدهند و آن چیزی را هم که آقای مشیر فاطمی راجع به تقسیم خالصه‌جات فرمودند نکته‌ای است که در موقع طرح لایحه تقسیم خالصه‌جات البته باید مورد توجه قرار بگیرد الان هم در کمیسیون شمارۀ 3 مطرح است و تا حدودی که مقدور باشد سعی می‌کنیم نظر ایشان را تأمین بکنیم و البته مشکلاتی در کار هست و آقایان سناتورها مستحضرند، البته در موقعی که این لایحه مطرح می‌شود می‌توان درباره آن بحث کافی کرد و تصمیم مقتضی گرفت راجع به اصل لایحه چهاردوازدهم بنده می‌خواستم خواهش بکنم که آقای وزیر دارایی این قول را بدهند و در پشت این تریبون بفرمایند که نظریات آقایان سناتوها را در موقع تنظیم بودجه سال 1334 به ترتیب مقتضی تأمین می‌فرمایند.

رئیس- آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی- عرض کنم راجع به صرفه‌جویی در بودجه چه در کمیسیون مجلس شورای ملی و چه در کمیسیون شمارۀ 3 مجلس شنا البته آقایان سناتورها مطلع هستند که نظر این بوده که خرج‌های اضافی حذف شود و درآمد هم اضافه شده تا با افزایش درآمد، مملکت بودجه متعادلی پیدا کند و این کسر بودجه به حالت مزمن و مستمر باقی نماند البته راه تقلیل مخارج به طرق مختلف باید صورت بگیرد و راه‌های مختلفی دارد، و قسمت عمده متوجه است به حقوق کارمندان و مخصوصاً مزایای آنها، ولی عرض کنم به طوری که جناب آقای مشیر فاطمی فرمودند اخراج کارمندان اصولاً عملی نیست، نه دولت تصمیم دارد نه مجلسین و از نظر مملکت هم کار خطرناکی است، از این که مستخدمین دولت زائد هستند شکی نیست و فعالیت‌های آنها در دستگاه دولتی نه تنها مفید نیست بلکه مضر هم هست، در حالی که اشتغال آنها به امور کشاورزی نه تنها برای خودشان مفید است بلکه برای کشور هم مفید است و دولت در نظر گرفته راجع به خریدن خالصه‌جات و دادن به مستخدمین یا در خوزستان و یا در سایر جاها اقداماتی بکند و امیدواریم که قبل از انقضا سال از پیشنهاداتی که راجع به تقلیل بودجه شده استفاده شود و با سوق دادن مستخدمین به کارهای غیر دولتی مشکلی در این مورد حل بشود و این امر البته باعث شده که دولت فرصتی به دست بیاورد تا در این باره مطالعه کند و راجع به دخالت سنا در کار بودجه البته باید عرض شود که موضوع دخالت در کار بودجه از خصایص مجلس شورای ملی است و از نظر مشورتی به مجلس سنا می‌فرستند، و در کمیسیون شمارۀ 3 مذاکراتی شد و آقایان سناتورهای محترم نظریاتی دارند که البته نظریاتشان صحیح است و هم مؤثر است و وسیله تسریع در کار است و در کار تنظیم بودجه مورد توجه دقیق دولت قرار خواهد گرفت و دولت از نظریات آقایان استفاده خواهد کرد و مجلس شورای ملی هم با توجه به نظریات مجلس سنا اقداماتی را که لازم است انجام خواهد داد به این جهت همان ‌طور که جناب آقای شریف‌امامی فرمودند در قسمت چهار دوازدهم در گذشته هم یک ‌دوازدهم، یک‌ دوازدهم تصویب می‌شد ولی این ‌طور تصمیم گرفته شد که چهاردوازدهم به همین ترتیب تقدیم مجلس شود و در تنظیم بودجه سال 1334 که به مجلس شورای ملی فرستاده شد به طور غیر‌ مستقیم به مجلس سنا و کمیسیون مربوطه فرستاده شده تا آقایان مطالعه بفرمایند و اگر نظریاتی دارند البته نظریاتشان را خواهند فرمود و مستقیماً به دولت و مجلس شورای ملی بدهند تا مورد استفاده قرار بگیرد و این البته برای وزارت دارایی هم نهایت خوشوقتی است که از نظریات صحیح ‌آقایان استفاده بکند و آن را در تنظیم بودجه اعمال بکند و بنده خیال نمی‌کنم مجلس شورای ملی هم نظری غیر از نظریات که آقایان می‌فرمایند داشته باشد نظریات به طور کلی مربوط به افزایش درآمد و تقلیل مخارج است.

رئیس- نسبت به لایحه مورد شور اخذ رأی به عمل می‌آید و آقایان موافقین با ورقه سفید رأی خواهند داد.

(آقایان به شرح زیر به محل نطق آمده ردی دادید.)

آقایان: جمال امامی‌- سیدجواد امامی - دکتر اقبال - اسعد - سپهبد امیر‌احمدی - دکتر امیر اعلم - آموزگار - اکبر - دکتر بیانی - سرلشگر بقایی - سپهبد جهانبانی - حکیمی - دکتر حسابی - حجازی - دشتی - دادگر - نبیل سمیعی - سیف افشار - دکتر سجادی - شمس ملک‌آرا - عضد - فرخ - سرلشگر فیروز - دکتر سعید مالک - مهدوی - مجد - مؤید‌ثایتی - مسعودی - سرلشگر مطبوعی - ناصری - نمازی - نظام مافی - نیک‌پور - وارسته - وکیلی - هدایت - مشیر‌فاطمی

(شمارش آرا به عمل آمد و نتیجه به طریق ذیل اعلام شد)

رئیس- عده حاضر 39 با اکثریت 34 رأی تصویب شد.

اسامی موافقین- آقایان: مؤید‌ثابتی - سید مهدی فرخ - سرلشگر مجید فیروز - دکتر اقبال - محمدتقی اسعد - سپهبد امیر‌احمدی - دکتر امیر‌اعلم - حسن اکبر - دکتر بیانی - سرلشگر بقایی - سپهبد جهانبانی - دکتر حسابی - محمد حجازی - علی دشتی - دادگر - نبیل‌سمیعی - سیف‌افشار - شمس ملک‌آرا - ابوالفضل عضد - دکتر سعید مالک - محسن مهدوی - محمدعلی مجد - عباس مسعودی - سرلشگر ایرج مطبوعی - نظام مافی - عبدالحسین نیک‌پور - وارسته - وکیلی - هدایت - مشیر‌فاطمی - ناصری - نمازی

5- شور اول لایحه استخدام کارشناسان دخانیات

رئیس- لایحه اجازه استخدام 12 نفر کارشناس توتون برای شور اول مطرح است گزارش کمیسیون‌های 1 و 3 قرائت می‌شود.

گزارش از کمیسیون شمارۀ 1 به مجلس سنا

لایحه شمارۀ 43683- 8/9/33 دولت مربوط به اجازه استخدام 12 نفر کارشناس توتون تبعه یونان در کمیسیون شمارۀ یک مطرح و مورد رسیدگی قرار گرفت و پس از بحث مفصل لایحه مزبور عیناً به اتفاق آرا به تصویب رسید.

اینک گزارش آن برای شور دوم تقدیم مجلس محترم سنا می‌گردد.

مخبر کمیسیون شمارۀ 1 - دکتر اقبال

گزارش از کمیسیون شمارۀ 3 به مجلس سنا

لایحه شمارۀ 43683- 8/9/33 دولت راجع به اجازه استخدام 12 نفر کارشناس توتون تبعه دولت یونان در کمیسیون شمارۀ 3 مطرح و مورد شور واقع گردید و پس از بحث کافی گزارش شمارۀ 28/7 و 1 و 33 کمیسیون شمارۀ یک تأیید و لایحه مزبور از نظر مالی عیناً مورد تصویب قرار گرفت.

اینک گزارش آن برای شور دوم تقدیم مجلس محترم سنا می‌گردد.

مخبر کمیسیون شمارۀ 3- مهندس شریف‌امامی

رئیس- آقای نبیل‌سمیعی

نبیل‌سمیعی- بنده یادم هست وقتی که در روزنامه کاوه مقاله‌ای به قلم جناب آقای تقی‌زاده خواندم که اظهار‌نظر کرده بودند ما تا یک مدتی طولانی احتیاج با متخصص خارجی داریم متخصص در تمام شئون کشور که بنده فعلاً لازم نمی‌دانم در این موارد آن را عرض کنم و بنده هم بر مبنای این اصل معتقدم که ما با داشتن تعداد زیادی متخصص و مهندس در تمام شئون باز هم احتیاج به متخصصین خارجی داریم من‌جمله در دخانیات تشخیص داده شد که در آنجا برای تشویق کشت توتون و به عمل آوردن محصول خوب احتیاج به یک عده متخصص خارجی است این امر باعث شد که بنده از جناب آقای وزیر دارایی سؤالی بکنم که چه شد آنهایی را که از وجودشان استفاده می‌کردند خارج کردند و حالا دوباره به این فکر افتاده‌اند که آنها را بیاورند منتهی با این تفاوت که آنها مدتی است یعنی چندین سال است که از کار دور شده‌اند و آنچه که بنده شنیده‌ام همه‌شان هم در تهران اقامت دارند و در اینجا تقریباً به زندگی ایرانی عادت کرده‌اند و مخصوصاً به اوضاع و احوال دخانیات آشنا شده‌اند و فوت و

+++

فن‌های کار و بند و بست‌ها را هم یاد گرفته‌اند و به این کارها که در آنجا می‌شود معتاد شده‌اند می‌خواستم ببینم که چه شده دوباره به فکر استخدام آنها افتاده‌اند آیا آن استفاده‌ای را که 20 سال قبل و یا 15 سال قبل از این اشخاص می‌کردید حالا هم می‌توانند بکنید؟ آن اطلاعات و معلوماتی که سابق داشته‌اند و حالا شاید در جاهای دیگر تکمیل شده باشد. می‌تواند برای این کار مورد استفاده قرار بگیرد و مضافاً توجه جناب آقای وزیر دارایی را با استفاده از این فرصت به توتون کاران گیلان جلب می‌کنم که همیشه شکایت دارند و ایشان هم البته وارد هستند شکایت آنها از چند نقطه نظر است، یکی این است که امسال تقریباً کشت توتون نسبت به سال نصف شده است یعنی هر سال آنچه که تا به حال بوده 7 هزار تن محصول داشته ولی حالا درست نصف شده.

یکی از نمایندگان‌- چرا؟

نبیل‌سمیعی- این امر و علل آن به واسطه عدم توجه دخانیات نسبت به وضع توتون‌کاران گیلان بوده است زیرا که به موقع توتون از آنها می‌خرند ولی از پرداخت به موقع پول به آنها خودداری می‌کنند و پول گذشته‌شان وصول نشده گرچه امسال با توجه آقای وزیر دارایی مطالبات گذشته‌شان تا حدی پرداخته شده، اما با چه اشکال و زحمتی باید هزار بار تلگراف بزنند و مزاحم وکلا بشوند و وکلا هم بیایند مزاحم وزیر دارایی بشوند و بعد هم این‌ طور وانمود بشود که وکلا در هر کار اجرایی دخالت می‌کنند و علل هم بیشتر همین است که کار اغلب از مجرای طبیعی خودش خارج می‌شود و آنها مجبور می‌شوند که بیایند و مداخله کنند و ضمناً مقداری هم از مطالبات‌شان از سال گذشته باقی مانده که هنوز پرداخت نشده است و آن طوری که بنده اطلاع پیدا کرده‌ام امسال حتی یک کیلو هم بذر توتون خریداری نشده است و با چنین وضعی که فعلاً از نظر ارزانی برنج هم با آن مواجه شده‌اند معلوم نیست کار مردم زحمت‌کش گیلان به کجا برسد و دارای چه سرنوشتی بشوند از این نظر توجه جناب آقای وزیر دارایی را به این نکته جلب می‌کنم و امیدارم توضیحاتی بفرمایند تا نمایندگان گیلان و آقایانی که در اینجا هستند قانع بشوند و البته خود ایشان هم که صفت گیلانی دارند باید در رفع این اشکالاتی که گیلانی‌ها به آن رو به رو شده‌اند اهتمام بفرمایند تا بتوانیم رفع اشکال بکنبم.

رئیس- آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی- همان‌ طوری که جناب آقای نبیل‌الملک فرمودند این متخصصین در تهران هستند و اگر اینها متخصصین خیلی عالب مقام بودند که خوب استخدام آنها با این حقوق‌ها مقدور نبود حالا این که می‌فرمایند در این مدت تخصص‌شان کمتر شده بنده گمان نمی‌کنم و اگر به رموز کار آشنا شده باشند ما امیدواریم که آن رموز خوبشان را در نظر بگیریم و اشخاصی که بد هستند آنها را استخدام نکنیم و ما هم در قرارداد البته سعی می‌کنیم اشخاصی را که خوب هستند استخدام بکنیم تا به درد بخورند و اگر آنها در این مدت نرفته‌اند البته پرونده‌شان موجود است و سابقه دارد و چون چندین سال بود که جریان کار در حال رکود بوده به این کارها هیچ دست نزده‌اند و البته اداره دخانیات هم به وظیفه خودش عمل کرده است و ما امیدواریم انشاءالله که این دستگاه درآمد سرشاری برای این مملکت ایجاد کند و طرز کارش رضایت بخش باشد راجع به کار توتونکاری در گیلان فرمودند که 50 درصد کم شده است علتش این است که در حکومت سابق بدون مطالعه و وقت سطح کشت توتون را بالا بروند و نظرشان این بوده که مقداری از این توتون را به خارج ببرند و صادر بکنند بعد از این که دولت فعلی سر کار آمد دیدیم که اولاً برای تحصیل بازار در خارج و وجوه محدودیت‌های داخلی مخصوصاً نبودن انبار و بالاخص نداشتن درآمد لازم که طلب توتونکاران با آن پرداخت شده کار بدی انجام شده است کار بی‌مطالعه‌ای کرده‌اند به نظر بنده برای بالا برده سطح بایستی مصرف داخلی را بالا برد و هم در خارج برای مصرف آن بازاری پیدا کرد و درآمد را بدین ترتیب زیاد کرد و به خصوص آقایان مطلع هستند توتون در قسمت فرمانتاسیون و تخمیر باید در جایی که هست آماده و تهیه شود برای صادر کردن و الّا توتونی که تخمیر نشده صادر کردن آن به عقیده بنده چیز خوبی نیست و آن را بدین ترتیب نمی‌خرند بنابراین برای این که مورد استفاده قرار بگیرد و کشورهای دیگر بخرند باید انبار تهیه شود و بسته‌بندی آن کامل بشود و تخمیر بشود از این جهات در نظر گرفته شده سطح کشت پایین بیاید و به علاوه سعی کنیم در نقاطی که توتون خوب کشت می‌شود توتون بکاریم و البته نپرداختن پول زارعین مایه خجلت بنده و وزارت دارایی است و متأسفانه مطالبات بندری سنگین شده که یک مرتبه قابل پرداخت نیست و اگر اشتباه نکنم شاید در حدود 20 میلیون تومان بدهکاری به توتون کاران گیلان و رضاییه و گرگان داشته‌ایم و به تدریج پرداخته‌ایم ولی هنوز هم تا حدی بدهکاریم و علتش هم این بود که دخانیات تمام درآمدی که می‌گرفت می‌داد به بودجه برای مصارف جاری و چیزی نمی‌ماند که به رعایا بردارد در صورتی که یک دستگاه انتفاعی اول باید مخارج خودش را بردارد بعد مازادش را به بودجه بدهد.

نبیل‌سمیعی- اول باید پول زارعین را بدهند.

وزیر دارایی- دولت دچار مضیقه مالی بود و درآمدی هم که نداشت ناگزیر تمام درآمد جاری را می‌گرفت و توتونکارها را امروز و فردا می‌کرد بدون این که بتواند بدهکاری‌ها را بپردازد حالا بنده خوشوقتم عرض کنم که یک مقدار از بدهی گذشته دولت پرداخته شده ولی آن طوری که فرمودند مورد تأیید و تصدیق آقایان نمایندگان گیلان باشد بنده خودم البته خیلی علاقه‌مند هستم که اشخاصی که در آنجا توتوت می‌کارند نسبت به آنها اجحاف نشود و بعد هم این بقیه را به آنها بپردازیم عقیده‌ام این است اول باید مقادیر انتفاعی برداشته شود و قیمت آن پرداخته شود بعد مازاد آن صرف کارهای دیگر بشود.

بعضی از نمایندگان‌- مذاکرات کافی است.

رئیس- نسبت به ورود در شور مواد اخذ رأی به عمل می‌آید آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

رئیس- مذاکره در مواد شروع می‌شود نظری نیست؟

فرخ- نظری نیست آقا؟

رئیس- برای ورود در شور ثانی رأی گرفته می‌شود آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد لایحه برای شور دوم به کمیسیون‌های 1 و 3 ارجاع می‌شود.

6- تصویب لایحه اضافه اعتبار وزارت کشاورزی

رئیس- لایحه راجع به اضافه پرداخت اضافه اعتبار کشاورزی مطرح است گزارش کمیسیون قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون شمارۀ 3 به مجلس سنا

لایحه شمارۀ 13758 - 4/9/33 دولت راجع به اجازه پرداخت اضافه اعتبار وزارت کشاورزی جهت دفع آفات نباتی و حیوانی ارسالی از مجلس شورای ملی در کمیسیون شمارۀ با حضور آقای احمدحسین عدل وزیر کشاورزی مطرح و مورد شور واقع گردید پس از بحث کافی لایحه مزبور عیناً و به اکثریت آرا به تصویب رسید.

اینک گزارش آن تقدیم مجلس محترم سنا می‌گردد.

مخبر کمیسیون شمارۀ 3 - مهندس شریف‌امامی

لایحه قانونی راجع به اجازه پرداخت اضافه اعتبار وزارت کشاورزی جهت دفع آفات نباتی و حیوانی

مادۀ واحده- وزارت کشاورزی مجاز است مبلغ شصت و یک میلیون و هشتصد هزار ریال از اعتبار مذکور در ردیف 15 صورت شمارۀ 3 بودجه سال جاری را برای مبارزه با آفات و تهیه مواد اولیه و دارو جهت دفع آفات حیوانی و نباتی و تکمیل وسایل کار و سازمان دامپزشکی و دامپروری و جنگلبانی و بنگاه‌های کشاورزی تخصیص و با رعایت کامل مقررات مربوطه به مصرف رساند.

تبصره‌1- داروهایی که وزارت کشاورزی برای دفع آفات اشجار تهیه می‌کند به قیمت تمام شده به مالکین و کشاورزان فروخته می‌شود و وجوه حاصله از فروش مجدداً برای خرید دارو مورد استفاده واقع خواهد شد.

تبصره‌2- اعتبارات مربوطه برای مبارزه با آفات عمومی از قبیل ملخ - سن و غیره با نظارت کمیسیونی مرکب از: فرماندار - رئیس دارایی - رئیس یا نماینده کشاورزی و سه نفر از معتمدین محل (به انتخاب شورا یا اتحادیه کشاورزی و در صورت نبودن شورا به انتخاب فرماندار) به مصرف خواهد رسید.

رئیس- آقای فرخ

فرخ- یک توضیحاتی می‌خواستم آقای وزیر کشاورزی بیان کنند برای بنده، شکایاتی از سواحل خزر هست راجع به مرض ایسیر یا شما خودتان اگر به خاطر داشته باشید در موقعی که موضوع فلاحت مطرح بود خود جنابعالی این کار را ابتدا کردید در همان وقت ما یک محلی را در شهرداری بابل درست کردیم برای مریض کردن درخت‌ها که همیشه این ویروس را نگاه ‌داریم که بتوانیم جلوگیری کنیم نمی‌دانم دوباره چه شد که این مرض سرتاسر مازندران را گرفته تمام درختان مرکبات را کف بر می‌کند و اگر جلوگیری نکنید سرایت به جنگل می‌کند و جنگل را خشک می‌کند شما که خودتان فنی هستید و ما با موافقت ما این کار را کردیم این را خواهش می‌کنم دقت بفرمایید که مرتباً تمام مرکبات شمال را از بین خواهد برد خواهش می‌کنم بفرمایید که در این باب چه نقشه‌ای دارید و چه خواهید کرد و جواب مردم را چه باید داد.

رئیس- آقای وزیر کشاورزی

وزیر کشاورزی (آقای احمدحسین عدل)- این آفت را که آقا فرمودند در بابل و خرم‌آباد و شهسوار هست و هر جا که بشود فوری می‌فرستیم و جلویش را می‌گیریم در دو جا استاسیون داریم یکی در خرم‌آباد و یکی در بابل آفت‌های دیگری هم هست که داریم با آن مبارزه می‌کنیم و دامنه سرایت آن را کم می‌کنیم از شهسوار شکایت می‌کنند که آفت دیگری هست که این آفت در نتیجه این است که خاک مس کم دارد و علتش قلت مواد مسی در خاک است که این مرض تولید می‌شود و امیدواریم تا بهار درمان بکنیم و آنها را رفع بکنیم و راهش را هم پیدا کرده‌ایم.

رئیس- آقای شمس ملک‌آرا

شمس ملک‌آرا- آقای وزیر کشاورزی توجه بفرمایند این بلایی که

+++

سال‌های سال دامنگیر زراعت ایران است مسئله سن است از یک طرف ملت و دولت علاقه دارند که محصول زیاد بشود و از طرف دیگر این بلای خانمان‌سوز همه را از بین می‌برد بنده نمی‌دانم تا به حال علاجی برای دفع آن پیدا شده است یا نه مکرر زارعین از شیراز اصفهان و ورامین و نقاط دیگر آمده‌اند و گفته‌اند اگر دفع این آفات نشود ما تهیدست می‌شویم زیرا گندم می‌کاریم و سن می‌آید و همه را می‌برد این که من آمدم اینجا برای این است که جنابعالی که متخصص این کار هستید و همیشه علاقه به این کار دارید می‌توانید به ما و به همه زارعین و آقایانی که اینجا تشریف دارند اطمینان بدهید که راهی برای دفع این آفت خانمان‌سوز پیدا کرده‌اید یا نه و به چه وسیله ممکن است و چطور کمک می‌شود به رعیت کرد پس از زحمت یک سال و کشت بذر و خرج مصارف فوق‌العاده زارعین اطمینان داشته باشند که بهره‌ای از این حاصل می‌شود یا نه این را فقط از جنابعالی می‌خواهم که بفرمایید.

رئیس- آقای وزیر کشاورزی

وزیر کشاورزی- یکی از علل تقاضای این اضافه اعتبار همین موضوع سن است که امروز علاوه بر نقاط اطراف تهران در اصفهان- فارس- کرمان و بعضی نقاط کم و بیش پیدا شده است و ما امروز وسیله قطعی مبارزه با سن را هم داریم برای این که در مزارع با د.د.ت با اصول بیولوژیک یعنی به اصطلاح شمن‌های سن که بسیار مؤثر است طیاره هم از آمریکا خریدیم و به موقع هم رسید و هر جا وسایل ما برسد تقریباً قول می‌دهیم که سن را بتوانیم به جایی برسانیم که دیگر نتوانند کاری بکنند البته عملیات باید خیلی وسیع باشد و امسال هم سال اول عملیات بزرگ ما خواهد بود و امیدواریم که بتوانیم این اطمینان را بدهیم به زارعین که سن را به آن که کاملاً از بین ببریم بلکه صدمات آن را از بین خواهیم برد و در بسیاری از نقاط خیلی خیلی پایین خواهیم آورد.

رئیس- نسبت به لایحه مورد شور اخذ رأی به عمل می‌آید آقایانی که موافقند ورقه سفید خواهند داد.

(در این موقع آقایان زیر در محل نطق حاضر شده و رأی دادند.)

اسامی رأی‌دهندگان: سید جواد امامی - محمدتقی اسعد - سپهبد امیر‌احمدی - دکتر امیر‌اعلم - دکتر بیانی - سرلشگر بقایی - تقی‌زاده - سپهبد جهانبانی - ابراهیم حکیمی - علی دشتی - دیوان‌بیگی - دهستانی - دادگر - نبیل‌سمیعی‌- سیف‌افشار - مهندس شریف‌امامی - شمس ملک‌آرا - سید محمدصادق طباطبایی - عبدالمهدی - طباطبایی - عضد - فرخ - سرلشگر فیروز - دکتر سعید مالک - مهدوی - مجد - مؤید‌ثابتی - عباس مسعودی - سرلشگر مطبوعی - ناصری - نمازی - نظام‌مافی - نیک‌پور - وارسته - وکیلی - علیقلی - هدایت - مشیر‌فاطمی

شمارۀ آرا به عمل آمد و نتیجه به شرح زیر اعلام شد.

رئیس- عده حاضر 37 موافق 33 ممتنع 4 با اکثریت 33 رأی تصویب شد.

اسامی موافقین- آقایان:

مؤید‌ثابتی‌- ناصری - سیف‌افشار - عبدالحسین نیک‌پور - ابوالفضل عضد - محمدعلی وارسته - نبیل‌سمیعی - سید جواد امامی - نمازی - هدایت - محسن مهدوی - سرلشگر بقایی - دشتی - دکتر بیانی - سپهبد امیر‌احمدی - شمس ملک‌آرا - دادگر - مشیر‌فاطمی - سرلشگر مطبوعی - مجد - سید محمدصادق طباطبایی - عبدالمهدی طباطبایی - دکتر امیر‌اعلم - دکتر سعید مالک - سپهبد جهانبانی - عباس مسعودی - سرلشگر مجید فیروز - دهستانی - نظام‌مافی - محمدتقی اسعد - علی وکیلی - فرخ

لایقرأ یک رأی.

7- انتخاب کسری اعضاء کمیسیون‌ها

رئیس- برای تکمیل کمیسیون‌های دو و سه و شش آقایان سیف‌افشار و ناصری و سیدجواد امامی و مشیر‌فاطمی انتخاب می‌شوند بدواً 3 نفر به قید قرعه برای نظارت انتخاب می‌شوند.

(آقایان: ناصری و عضد‌. سپهبد جهانبانی به قید قرعه برای نظارت انتخاب شدند.)

مسعودی- اجازه می‌فرمایید.

رئیس- بفرمایید.

مسعودی- عرض کنم که 4 نفر آقایان سیف‌افشار - ناصری - سیدجواد امامی - مشیر‌فاطمی اینها در هیچ کمیسیونی وارد نیستند و ما هم کسری داریم یعنی کمیسیون شمارۀ 2 یک نفر کسر دارد و کمیسیون شماره شش هم سه نفر کسر است و کمیسیون شمارۀ چهار دو نفر باید از این چهار نفر انتخاب شوند و اسامی جدا جدا در ظرف ریخته شود.

آقا سید جواد امامی- خدمت آقایان همکاران عزیزم توضیح می‌دهم که در کمیسیونی که مربوط به عرایض است اینجانب را ننویسند که قبول نخواهم کرد بسته به میل مبارک آقایان است.

(آقایان به شرح زیر در محل نطق حاضر شده و رأی دادند)

اسامی رأی‌دهندگان- آقایان: جمال امامی - سید جواد امامی - دکتر اقبال - اسعد - سپهبد امیر‌احمدی - دکتر امیر‌اعلم - آموزگار - حسن اکبر - دکتر بیانی - سرلشگر بقایی - سپهبد جهانبانی - ابراهیم حکیمی - دکتر حسابی - محمد حجازی - علی دشتی - نبیل‌سمیعی - سیف‌افشار - دکتر سجادی - شمس ملک‌آرا - ابوالفضل عضد - فرخ - سرلشگر فیروز - دکتر سعید مالک - مهدوی - مجد - مؤید‌ثابتی - مسعودی - سرلشگر مطبوعی - ناصری - نمازی - نظام‌مافی - نیک‌پور - وارسته - وکیلی - هدایت - مشیر‌فاطمی.

رئیس- استخراج آرا در خارج به عمل می‌آید و آقای دادگر به عنوان بعد از دستور صحبت می‌فرمایند.

8- بیانات بعد از دستور آقای دادگر

دادگر- خاطر آقایان مسبوق است که کارها یعنی آن لوایحی که متعلق به دوره حکومت آقای دکتر مصدق بوده یک باره آمده است به مجلس و یک فرمول پیدا کرده‌ایم که اینها در کمیسیون‌های مشابه بگذرد برای این که این مقدار مطلب ممکن نیست در مجالس رسمی با تشریفات مجالس رسمی انجام گیرد خصوصاً که وقت محدود است و تا پایان مدت فاصله کوتاهی است این است که رفقای ما و رفقای مجلس شورای ملی یک فعالیت قابل تحسینی برای انجام این کار می‌کنند و برای خودشان هم یک نظم و ترتیبی قرار داده‌اند که آن نظم و ترتیب باید محفوظ بماند تا کار حساس و کار مفید و کار مثبت در کمیسیون انجام بشود و این سرعت عمل بسیار بسیار فکر رسائی بوده که به نفع انجام آن امور خواهد بود لذا آقایان باید با هم توافق بکنند، کمیسیون‌های مشابه باید جلساتی داشته باشند و این موافقت را هم کردند و این جلسات را هم دارند و این جلسات در واقع کار مجلس را می‌کند منتهی به طور فشرده و به طور جدی و سریع و این نظم و ترتیبش را نباید مختل کرد کمیسیون‌ها توافق کردند که ما فقط بتوانیم هفته‌ای یک روز جلسه داشته باشیم و مقیدند که آن هفته‌ای یک روز هم حتماً دوشنبه باشد چون اگر غیر از این باشد با کارهای آنها وفق نمی‌دهد و مجلس شورای ملی هم یکشنبه و پنجشنبه جلسۀ علنی می‌کند و سایر اوقات وکلای محترم مجلس شورای ملی در کمیسیون‌ها کار می‌کنند ما اگر این نظم و ترتیب را به هم بزنیم آن توافق‌ها و آن قرارها مختل می‌شود و ضایع می‌شود (صحیح است) بنده می‌خواهم نظر ریاست مجلس سنا را جلب کنم که چون منظورشان کار است اتاق که مدخلیت ندارد وقتی که کار منظم می‌شود آن غایت مطلوب است باید دستور بفرمایید که جلسات حتماً دوشنبه‌ها باشد برای خاطر این که همان طور عرض کردم آقایان طوری توافق کرده‌اند آزادی عمل برای مجالس علنی مقدور باشد و این دوشنبه هم مستثنی باشد برای این که ما کاری نداریم امروز شنبه است فردا نه پس فردا دوشنبه است دوشنبه هم کاری نداریم و اگر بخواهیم روزهای مختلف را تعیین بکنیم به آن نظم و ترتیب مختل می‌شود بنده پیشنهاد می‌کنم و جلب توجه آقایان را می‌کنم که جلسات مجلس سنا تا گذشتن این لوایح و خاتمه دادن به این کارها هفته‌ای یک روز آن هم دوشنبه باشد (صحیح است) (دکتر سعید مالک‌- این لوایح کی تمام می‌شود؟)

تا سه ماه دیگر ولی بدیهی است اگر کار مهمی و کار سریعی پیدا شد آن را می‌شود از این قاعده خارج کرد همان روز که لازم است مجلس تشکیل می‌شود و اگر پیدا نشد این طور باشد (صحیح است)

9- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس- امروز جلسه را ختم می‌کنیم و جلسه آینده بعداً به اطلاع و آقایان خواهد رسید.

نیک‌پور- این طور نمی‌شود آقا این که می‌فرمایید بعداً اطلاع داده می‌شود این به کلی انتظام کمیسیون‌ها را با نمایندگان مجلس شورای ملی تشکیل می‌شود به هم می‌زند توافقی شده است که یکشنبه و پنجشنبه مجلس شورای ملی باشد و مجلس سنا دوشنبه باشد و به همین ترتیب هم بین رؤسای کمیسیون‌های مجلسین به این اوقات توافق حاصل شده است اگر این توافق به هم بخورد غفلت این مجلس تشکیل می‌شود که مصادف با تشکیل آن مجلس خواهد بود بنابراین همانطور که جناب آقای دادگر تقاضا فرمودند جلسه آتیه نه دوشنبه این هفته پس فردا بلکه دوشنبه آن هفته باشد اگر در خلال این مدت کار فوق‌العاده هم پیدا شد دعوت خواهید فرمود.

(صحیح است- صحیح است)

مسعودی- نظر مخالفی نیست این که اعلام فرمودند جلسه آتیه بعداً به اطلاع خواهد رسید برای این است که هیچ چیز در دستور نداشتیم ممکن است که جلسه را برای دو تعیین بکنیم و ممکن هم هست دوشنبه هم مجلس تشکیل نشود (بعضی از نمایندگان- سؤالات آقا سؤالات)

علت این بود که گفتیم بعداً به اطلاع می‌رسانیم که جلسه را دوشنبه آینده بکنیم اگر مطلبی بود که بود اگر نبود سؤالات مطرح بشود.

رئیس- جلسه آینده روز دوشنبه هفته دیگر خواهد بود.

(مجلس ساعت یازده و سی دقیقه ختم شد)

رئیس مجلس سنا - ابراهیم حکیمی

+++

یادداشت ها