wait لطفا صبر کنید
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » خواندنی ها » کتابداری و اطلاع رسانی
0/0 (0)
کتابخانه‌ها برای همکاری چه می‌کنند؟!
[1397/02/26]

نظام های همکاری در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی  

از آنجا که سیاست مراکز اطلاع‌رسانی از «مالکیت بر منابع» به «دسترسی به منابع» تغییر کرده است، همکاری بین کتابخانه­‌ها و مراکز اطلاع­‌رسانی به همراه بهره­‌گیری از فناوری­‌های نوین یکی از مهم­ترین شیوه­‌های تحقق این سیاست است که در سطح ملی، منطقه­‌ای و یا بین­‌المللی صورت می­‌پذیرد.

این بحث از سوی شورای عالی برنامه­‌ریزی درسی بسیار مهم و جدی انگاشته شده به طوری که سبب شده است که این موضوع در متون درسی علم اطلاعات­ و دانش­‌شناسی در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در مباحث درسی زیر نیز گنجانده شود:

خدمات فرانهادی کتابخانه­‌ها و مراکز اطلاع­‌رسانی

مدیریت کتابخانه‌­ها و مراکز اطلاع­‌رسانی

اشتراک منابع در محیط دیجیتالی

مدیریت منابع اطلاعاتی

این کتاب با توجه به نگرش شورای عالی برنامه­‌ریزی، راهگشا و مشوق دانشجویان در مطالعات گسترده­‌تر در زمینه مورد بحث است و در پنج فصل به شرح زیر تدوین شده است:

فصل اول: نظام­‌های همکاری: چگونگی و چرایی

  • مفاهیم و تعاریف
  • فلسفه همکاری به تعبیر نظریۀ بازی‌­ها
  • اهداف همکاری
  • مراحل همکاری و ارکان مهم آن:
  1. دسترسی وسیع به اطلاعات کتاب­شناختی
  2. نظام اطلاع­‌رسانی مناسب و استانداردهای مورد نیاز
  • انواع همکاری­‌ها:
  1. امانت بین کتابخانه­‌ای و خدمات تحویل مدرک
  2. سازماندهی و ارائه خدمات کتاب­شناختی
  3. مجموعه­‌سازی و فراهم­‌آوری
  4. حفاظت و دسترسی مشترک
  5. خودکارسازی مشارکتی
  6. خدمات ارجاعی
  7. آگاهی­‌رسانی جاری و اشاعۀ اطلاعات گزیده

فصل دوم: تاریخچۀ همکاری

  • مروری بر طرح‌­ها و برنامه­‌های ملی و بین‌المللی در خارج از کشور
  • تلاش نهادهای بین­‌المللی در ترویج همکاری و مشارکت
  • طرح‌­ها و برنامه‌­های اجرا شده در ایران
  • خدمات شبکه­‌ای در ایران

فصل سوم: جایگاه فناوری در ارتقای سطح همکاری و مشارکت

  • غلبه بر شکاف دیجیتالی
  • اشتراک دانش راهی برای ورود به جامعۀ اطلاعاتی
  • گسترۀ بهره­‌برداری از فناوری­‌های اطلاعات و ارتباطات در مبادلۀ اطلاعات
  • بهره­‌برداری از فناوری در فهرست‌­ها و فهرستگان­‌ها
  • بهره­‌برداری از فناوری در خدمات مرجع تعاونی
  • بهره­‌برداری از فناوری در اشتراک محتوای دیجیتالی
  • شاخص‌­های ایجاد، به اشتراک­­‌گذاری و مبادلۀ منابع دیجیتالی

الف) شاخص‌­های انسانی

ب) شاخص‌­های فنی، مدیریتی و محتوایی

  • بهره­‌برداری از فناوری­‌های وب در کتابداری مشارکتی

وب 2 و ابزارهای آن

کتابخانۀ 2

وب 3

فصل چهارم: شبکه و شبکه­‌سازی

  • انگیزه­‌های ایجاد شبکه
  • اهداف شبکه
  • شبکه­‌های محلی و گسترده
  • اجزا و عناصر شبکه
  • ریخت­‌شناسی شبکه
  1. شبکۀ متمرکز
  2. شبکۀ غیر متمرکز
  3. شبکۀ آمیخته
  • وظایف شبکه
  • دسته­‌بندی شبکه­‌ها
  • پروتکل­‌ها و استاندارهای تبادل اطلاعات

پروتکل اُ. اس. آی.

استاندارد ایزو 2709

  • پروتکل بین­‌المللی امانت بین کتابخانه‌­ای
  • راهبردهای ایجاد و توسعۀ شبکۀ مبادلۀ اطلاعات
  • ارزیابی عملکرد شبکه
  • موانع شبکه
  • تدوین سند راهبردی برای مدیریت شبکه

مرحلۀ نخست: تعیین چشم‌­انداز، مأموریت‌ها و ارزش­‌های بنیادین شبکه

مرحلۀ دوم: تجزیه و تحلیل وضعیت داخلی شبکه و تعیین نقاط قوت و ضعف

مرحله سوم: تجزیه و تحلیل عوامل محیطی و تعیین فرصت­‌ها و تهدیدها

فصل پنجم: زیرساخت­‌ها

  • پیشران­‌های اصلی همکاری و مشارکت کتابخانه­‌ها و مراکز اطلاعاتی
  1. تعدیل ساختار
  2. سرمایه­‌گذاری کافی
  3. منابع قابل اشتراک
  4. بهره­مندی از فناوری­‌های اطلاعاتی و ارتباطی
  5. نیروی انسانی کارآزموده
  6. فهرست مشترک روزآمد
  7. مرکز هماهنگ­‌کننده
  8. نظام ملی اطلاع­‌رسانی
  • شاخص‌­هایی برای ارزیابی آمادگی دیجیتالی نهادهای اطلاع‌­رسانی در...
  1. بُعد منابع انسانی
  2. بُعد زیرساخت اطلاعاتی و ارتباطی
  3. بُعد برنامه­‌ها و خدمات شبکه­‌ای
  4. بُعد توانمندسازهای محیط شبکه‌­ای

لازم به ذکر است که هر فصل با مقدمه آغاز و با پرسش­‌هایی از بحث به پایان می­رسد.

کتاب حاضر را خانم دکتر نرگس نشاط، دانشیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی نگاشته و سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت) به نشر آن همت گمارده است. ویراست قبلی این کتاب قبلاً تحت عنوان «نظام­‌های همکاری بین کتابخانه­‌ای» توسط همین ناشر در سال 1379 منتشر شده است.

سایر اطلاعات کتاب‌شناختی اثر:

دارای واژه‌­نامه، کتاب‌نامه، نمایه، جدول؛ 252 صفحه، سال نشر: زمستان 1396، شمارگان: 500

نیز فروست آن: سمت؛ 2116. علم اطلاعات و دانش‌­شناسی؛ 50.

علاقمندان می­‌توانند کتاب را به شماره ثبت 578923 در کتابخانه شماره 1 بازیابی کنند.

 

نرگس ارقش، کارشناس سازماندهی کتابخانه مجلس

بازدید:72
یادداشت ها